ỨNG DỤNG LÂM SÀNG CỦA TẠO ĐƯỜNG THÔNG CỬA CHỦ TIPS (TRANSJULAR INTRAHEPATIC PORTOSYSTEMIC) THS. BS NGUYỄN ĐÌNH LUÂN

 Khi stent có phủ ra đời, tỷ lệ tắc stent cải thiện, TIPS lúc này được xem như thủ thuật đầu tay trong điều trị tăng áp tĩnh mạch cửa có biến chứng... Thông nối cửa cửa  Chỉ gặp khi có

ỨNG DỤNG LÂM SÀNG CỦA TẠO ĐƯỜNG

THÔNG CỬA CHỦ TIPS (TRANSJULAR INTRAHEPATIC

PORTOSYSTEMIC)

THS BS NGUYỄN ĐÌNH LUÂN TRƯỞNG ĐƠN VỊ X QUANG CAN

THIỆP KHOA CHẨN ĐOÁN HÌNH ẢNH

BV NHÂN DÂN GIA ĐỊNH

Tổng quan

 Kỹ thuật TIPS được thai nghén từ 1969 bởi BS Josef Rosch

 Tuy nhiên, mãi đến cuối thập niên 1980, với sự xuất hiện của stent kim loại, kỹ thuật này mới chứng minh tính hiệu quả của TIPS

 Vào thời điểm bắt đầu, stent không phủ được sử dụng Nhưng có rất

nhiều hạn chế do dễ tắc stent

 Khi stent có phủ ra đời, tỷ lệ tắc stent cải thiện, TIPS lúc này được xem như thủ thuật đầu tay trong điều trị tăng áp tĩnh mạch cửa có biến chứng

Thông nối cửa cửa

 Chỉ gặp khi có tắc một trong những nhánh của tĩnh mạch cửa

 Tuần hoàn thông nối vẫn khu trú trong hệ thống cửa

 Gặp chủ yếu trong các trường hợp sau:

 Tắc tĩnh mạch lách: tuần hoàn sẽ qua các tĩnh mạch vị ngắn  tĩnh mạch vị trái

 Tắc trung tâm tĩnh mạch mạc treo tràng trên: tuần hoàn sẽ tĩnh mạch mạc treo tràng  tĩnh mạch cạnh tá tràng  tĩnh mạch viền

 Tắc thân tĩnh mạch cửa: chuyển dạng thể hang

Tuần hoàn bàng hệ trong hai trường hợp trên thường khu trú dưới niêm  xuất huyết tiêu hóa

Thông nối cửa chủ

 Khi áp lực tĩnh mạch cửa gia tăng  giải áp bằng cách qua hệ thống tĩnh mạch thông nối có sẵn  hình thành “varices”

 Gồm: thực quản – dạ dày, quanh rốn, trĩ

B

D

EV

IGV GEV

LGV

SGV GRS

EV

Tăng áp tĩnh mạch cửa

 Tăng áp tĩnh mạch cửa được định nghĩa khi áp lực tĩnh mạch cửa > 10 mmHg

 Tuy nhiên, khó mà đánh giá trực tiếp áp lực tĩnh mạch cửa trên lâm sàng

 Đánh giá gián tiếp áp lực tĩnh mạch cửa bằng:

HVPG = WHVP - FHVP

HVPG: hepatic vein pressure gradient WHVP: wedged hepatic vein pressure FHVP: free hepatice vein pressure HVPG từ 0 đến 5 mmHg

 > 5 mmHg: Tăng áp tĩnh mạch cửa

 > 12 mmHg khả năng có dấu hiệu giãn tĩnh mạch thông nối

Vị trí tắc FHVP WHVP HVPG

Trước xoang cửa Bình thường Bình thường hoặc tăng nhẹ Bình thường hoặc tăng nhẹ

Xoang cửa Bình thường Tăng Tăng

Sau xoang cửa Bình thường Tăng Tăng

Sau gan Tăng Tăng Bình thường

Nguyên nhân gây tăng áp tĩnh mạch cửa

Xơ gan tắc mật nguyên phát

Viêm gan mạn tính Tăng áp tĩnh mạch cửa vô căn Bệnh lý di truyền (Wilson, Felty…)

TIPS: kỹ thuật tạo đường thông cửa chủ

 Là kỹ thuật can thiệp nội mạch giúp tạo luồng thông từ tĩnh mạch cửa vào tĩnh mạch trên gan  giảm áp lực tĩnh mạch cửa

 Đường dẫn từ tĩnh mạch cảnh chung phải

 Luồn thông được tạo xuyên gan từ tĩnh mạch trên gan phải  tĩnh mạch cửa

TIPS: Chỉ định điều trị

 Xuất huyết tiêu hóa do vỡ búi giãn tĩnh mạch thực quản – dạ dày (cấp, tái phát) không đáp ứng với điều trị nội khoa

 Báng bụng kháng trị

 Hội chứng Budd Chiari

 Tràn dịch màng phổi kháng trị do xơ gan

 Bệnh lý dạ dày do tăng áp tĩnh mạch cửa

Dụng cụ

Vỡ giãn tĩnh mạch dạ dày phình vị: TIPS

Bệnh nhân nam 65 tuổi, vào viện vì ói ra máu nhiều lần do vở giãn tĩnh mạch thực quản Xơ gan do rượu

MELD Score = 12 điểm

Vỡ giãn tĩnh mạch dạ dày phình vị: TIPS

Vỡ giãn tĩnh mạch dạ dày phình vị: TIPS

Vỡ giãn tĩnh mạch dạ dày phình vị: TIPS

Trường hợp lâm sàng 2

Bệnh nhân nam, 51 tuổi, xơ gan, xuất huyết tiêu hóa trên do vỡ giãn phình thực quản

Xơ gan do rượu; MELD score: 9 điểm

Đã điều trị bằng nội soi nhiều lần

Trường hợp lâm sàng 2

Budd chiari syndrome

Trường hợp lâm sàng

3

Trường hợp lâm sàng

3

XIN CHÂN THÀNH CÁM ƠN SỰ LẮNG NGHE CỦA

QUÝ ĐẠI BIỂU