BÁO CÁO KHOA HỌC ĐỀ TÀI: NGHIÊN CỨU THỬ NGHIỆM NUÔI THƯƠNG PHẨM CÁ THÁT LÁT CƯỜM (CHITALA ORNATA, GRAY 1831) TẠI HUYỆN ĐỨC TRỌNG, TỈNH LÂM ĐỒNG

VIỆN NGHIÊN CỨU NUÔI TRỒNG THỦY SẢN III TRUNG TÂM QUỐC GIA GIỐNG THỦY SẢN NƯỚC NGỌT MIỀN TRUNG BÁO CÁO KHOA HỌC ĐỀ TÀI: NGHIÊN CỨU THỬ NGHIỆM NUÔI THƯƠNG PHẨM CÁ THÁT LÁT CƯỜM CHITA

VIỆN NGHIÊN CỨU NUÔI TRỒNG THỦY SẢN III

TRUNG TÂM QUỐC GIA GIỐNG THỦY SẢN NƯỚC NGỌT MIỀN TRUNG

BÁO CÁO KHOA HỌC

ĐỀ TÀI:

NGHIÊN CỨU THỬ NGHIỆM NUÔI THƯƠNG PHẨM

CÁ THÁT LÁT CƯỜM (CHITALA ORNATA, GRAY 1831)

TẠI HUYỆN ĐỨC TRỌNG, TỈNH LÂM ĐỒNG

CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI: TS PHAN ĐINH PHÚC

LÂM ĐỒNG, THÁNG 12 NĂM 2018

VIỆN NGHIÊN CỨU NUÔI TRỒNG THỦY SẢN III

TRUNG TÂM QUỐC GIA GIỐNG THỦY SẢN NƯỚC NGỌT MIỀN TRUNG

BÁO CÁO KHOA HỌC

ĐỀ TÀI:

NGHIÊN CỨU THỬ NGHIỆM NUÔI THƯƠNG PHẨM

CÁ THÁT LÁT CƯỜM (CHITALA ORNATA, GRAY 1831)

TẠI HUYỆN ĐỨC TRỌNG, TỈNH LÂM ĐỒNG

CƠ QUAN QUẢN LÝ: PHÒNG KINH TẾ VÀ HẠ TẦNG HUYỆN ĐỨC TRỌNG

CƠ QUAN CHỦ TRÌ: TRUNG TÂM QUỐC GIA GIỐNG THỦY SẢN NƯỚC NGỌT MIỀN TRUNG

CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI: TS PHAN ĐINH PHÚC

CỘNG TÁC VIÊN: KS LÊ VĂN DIỆU, CN NGUYỄN THỊ LIỆU, KS PHAN

NGUYỄN NGỌC TRINH, KS HOÀNG ANH QUY, KS BÙI ANH TẤN

THỜI GIAN THỰC HIỆN: 2016 ĐẾN 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan các số liệu, kết quả của đề tài nghiên cứu này là trung thực và chính xác với thực tế đã triển khai và chưa được công bố trước đây Các số liệu, tư liệu được trích dẫn là trung thực và chính xác theo nguyên bản Tôi cũng xin cam đoan quá trình triển khai đề tài theo đúng với các phương pháp nghiên cứu khoa học trong nuôi trồng thủy sản và theo đúng quy định của Nhà nước về thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu khoa học

XÁC NHẬN CỦA CƠ QUAN CHỦ TRÌ CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI

TS Phan Đinh Phúc

Ngày 15 tháng 01 năm 2019

CƠ QUAN QUẢN LÝ

LỜI CẢM ƠN

Chúng tôi xin chân thành cảm ơn Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng, Ủy ban nhân dân huyện Đức Trọng, Phòng Kinh tế

và Hạ tầng huyện Đức Trọng, Hội đồng xét duyệt đề cương nghiên cứu khoa học đề tài

đã phê duyệt và phân bổ kinh phí để thực hiện đề tài, tạo điều kiện thuận lợi cho ban chủ nhiệm đề tài hoàn thành nhiệm vụ trong thời gian thực hiện đề tài Chân thành cảm ơn Lãnh đạo Trung tâm Quốc gia giống thủy sản nước ngọt miền Trung, cùng các cán bộ nghiên cứu của Trung tâm đã quan tâm, hỗ trợ, cộng tác và tạo điều kiện thuận lợi để đề tài hoàn thành

Chủ nhiệm đề tài

Phan Đinh Phúc

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1: Thành phần thức ăn, số lần cho ăn, khối lượng cho ăn theo khối lượng cá thát

lát cườm 24

Bảng 2: Thống kê các kết quả thực hiện đề tài 27

Bảng 3: Một số yếu tố môi trường nước trong quá trình nuôi thí nghiệm 28

Bảng 4: Tăng trưởng chiều dài cá thát lát cườm của thí nghiệm về thức ăn 30

Bảng 5: Tăng trưởng khối lượng cá thát lát cườm của thí nghiệm về thức ăn 30

Bảng 6: Kết quả thu hoạch cá thát lát cườm của thí nghiệm về thức ăn 31

Bảng 7: Tăng trưởng chiều dài cá thát lát cườm của thí nghiệm về loại hình nuôi 31

Bảng 8: Tăng trưởng khối lượng cá thát lát cườm của thí nghiệm về loại hình nuôi 32

Bảng 9: Kết quả thu hoạch cá thát lát cườm của ao nuôi thí nghiệm 32

Bảng 10: Một số yếu tố môi trường nước trong quá trình xây dựng mô hình 33

Bảng 11: Tăng trưởng chiều dài cá thát lát cườm của mô hình nuôi 34

Bảng 12: Tăng trưởng khối lượng cá thát lát cườm của mô hình nuôi 35

Bảng 13: Kết quả thu hoạch cá Thát lát cườm của mô hình nuôi 35

Bảng 14: Hạch toán hiệu quả kinh tế mô hình nuôi ao cá thát lát cườm với diện tích 300 m2 36

Bảng 15: Yêu cầu chỉ tiêu một số yếu tố chất lượng nước vùng nuôi lồng bè cá thát lát cườm 38

Bảng 16: Yêu cầu chỉ tiêu một số yếu tố chất lượng nước ao nuôi phục vụ nuôi thương phẩm cá thát lát cườm 38

Bảng 17: Yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống lồng bè nuôi cá thát lát cườm 39

Bảng 18: Thiết bị, dụng cụ phục vụ nuôi thương phẩm cá thát lát cườm 39

Các nguyên liệu phối trộn và xay nhuyễn, vo thành cục cho vào sàng ăn đặt sát đáy lồng nuôi để cho cá ăn 41

Bảng 19: Các chỉ tiêu kỹ thuật cho cá ăn bằng thức ăn công nghiệp dạng viên nổi cho cá thát lát cườm 42

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 1: Cá thát lát cườm Chitala ornata (Gray, 1831) 21

Hình 2: Sơ đồ các bước tiến hành của đề tài 22

MỤC LỤC

PHẦN I: MỞ ĐẦU 7

1 Đặt vấn đề 7

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước 8

2.1 Đặc điểm sinh học của cá thát lát cườm 8

2.2 Tình hình nuôi thương phẩm cá thát lát cườm 12

2.3 Khái quát điều kiện tự nhiên và tình hình nuôi trồng thủy sản tỉnh Lâm Đồng 18

3 Mục tiêu của đề tài 19

4 Giới hạn của đề tài 19

PHẦN II: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 21

1 Vật liệu và đối tượng nghiên cứu 21

1.1 Vật liệu nghiên cứu 21

1.2 Đối tượng nghiên cứu 21

2 Địa điểm, quy mô và thời gian nghiên cứu 21

2.1 Địa điểm nghiên cứu 21

2.2 Quy mô nghiên cứu 22

2.3 Thời gian nghiên cứu 22

3 Nội dung nghiên cứu 23

3.1 Nghiên cứu ảnh hưởng của thức ăn và loại hình nuôi lên sinh trưởng của cá thát lát cườm nuôi tại huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng 23

3.2 Thực hiện và đánh giá hiệu quả mô hình nuôi cá thát cườm tại huyện Đức Trọng 23

4 Phương pháp nghiên cứu 23

4.1 Nghiên cứu ảnh hưởng của thức ăn và loại hình nuôi lên sinh trưởng của cá thát lát cườm 23

4.1.1 Thí nghiệm về ảnh hưởng của các loại thức ăn lên sinh trưởng của cá thát lát cườm (Thí nghiệm 1) 23

4.1.2 Thí nghiệm về ảnh hưởng của loại hình nuôi trong ao lên sự sinh trưởng của cá thát lát cườm (Thí nghiệm 2) 25 4.2 Thực hiện và đánh giá hiệu quả mô hình nuôi cá thát lát cườm tại huyện Đức

4.3 Phương pháp thu thập và xử lý số liệu 26

PHẦN III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 27

1 Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của thức ăn và loại hình nuôi lên sinh trưởng của cá thát lát cườm 28

1.1 Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của các loại thức ăn lên sinh trưởng của cá thát lát cườm (Thí nghiệm 1) 28

1.1.1 Kết quả theo dõi các yếu tố môi trường trong lồng nuôi thí nghiệm 28

1.1.2 Tốc độ tăng trưởng của đàn cá thí nghiệm 30

1.2 Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của loại hình nuôi trong ao lên sự sinh trưởng của cá thát lát cườm 31

2 Kết quả thực hiện và đánh giá hiệu quả mô hình nuôi cá thát lát cườm tại huyện Đức Trọng 32

2.1 Một số yếu tố môi trường nước 32

2.2 Kết quả tăng trưởng của cá thát lát nuôi xây dựng mô hình 34

2.3 Đánh giá hiệu quả kinh tế 36

3 Dự thảo quy trình kỹ thuật nuôi thương phẩm cá thát lát cườm trong lồng tại huyện Đức Trọng 37

PHẦN IV: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT 45

1 Kết luận 45

2 Đề xuất 45

TÀI LIỆU THAM KHẢO 46

PHẦN I: MỞ ĐẦU

1 Đặt vấn đề

Cá thát lát cườm phân bố tự nhiên ở các sông suối Tây Nguyên (trong đó có cả Lâm Đồng) và là loài cá có giá trị kinh tế Tuy nhiên hiện nay, nguồn lợi cá thát lát cườm trong tự nhiên nói riêng và các loài cá khác nói chung giảm sút nghiêm trọng

Cá thát lát cườm có thịt thơm ngon, tốc độ tăng trưởng nhanh, sau 1 năm nuôi có thể đạt khối lượng trung bình là 1 kg/con (Nguyễn Chung, 2006) Hiện nay giá bán cá thát lát cườm tươi thương phẩm dao động từ 80.000 - 100.000 đồng/kg, cá đã qua chế biến thành chả dao động từ 200.000 - 240.000 đồng/kg, và nhu cầu thị trường đối với sản phẩm chả cá thát lát là rất lớn

Trong những năm gần đây đã có nhiều nghiên cứu và thực nghiệm sản xuất nuôi cá thát lát cườm ở một số tỉnh Tây Nam bộ, và nghề nuôi cá thát lát cườm ở những địa phương này phát triển mạnh với năng suất nuôi trung bình đạt 30 tấn/ha Thức ăn sử dụng trong nuôi cá thát lát cườm có thể tận dụng nguồn thức ăn như cá tạp sẵn có tại địa phương để nuôi nhằm nâng cao lợi nhuận hoặc sử dụng thức ăn công nghiệp Tuy nhiên, các vùng khác nhau có những đặc điểm khác nhau về khí hậu, cơ

sở vật chất và mức độ phát triển Do đó, ứng dụng các quy trình nuôi đã được nghiên cứu và có những điều chỉnh cho phù hợp với các điều kiện của từng địa phương khác nhau là cần thiết, nhằm đạt được hiệu quả tối đa về kinh tế và kỹ thuật khi phát triển một đối tượng mới cho địa phương

Đức Trọng là huyện nằm ở vùng giữa của tỉnh Lâm Đồng, có độ cao từ 600 -

1000 m so với mực nước biển Huyện Đức Trọng có diện tích khoảng 90.179,76 ha, trong đó năm 2014 có 389,7 ha sử dụng nuôi trồng thủy sản, chiếm 0,43% diện tích đất toàn tỉnh Giá trị sản xuất thủy sản năm 2014 của huyện là 34.797 triệu đồng, trong đó khai thác là 461 triệu đồng, nuôi trồng là 32.372 triệu đồng, và dịch vụ là 1.964 triệu đồng Diện tích nuôi bán thâm canh là 13 ha và diện tích nuôi quảng canh và quảng canh cải tiến là 376,7 ha Sản lượng thủy sản của huyện Đức Trọng là 759,4 tấn trong

đó sản lượng nuôi trồng thủy sản là 751,4 tấn, còn lại là khai thác thủy sản Trong 15

xã, phường, thị trấn của huyện Đức Trọng thì diện tích nuôi trồng thủy sản lớn nhất là

xã Ninh Gia (50 ha), rồi đến Tân Thành (49 ha), Tà Năng (44 ha), Tân Hội (41 ha), Đà Loan (40 ha), Đa Quyn (35 ha), Hiệp Thạnh (21,4 ha) Thị trấn Liên Nghĩa, Phú Hội,

Tà Hine đều có diện tích nuôi thủy sản là 20 ha Các xã còn lại có diện tích nuôi thủy

sản từ 3 - 18 ha (Chi cục thống kê Đức Trọng, 2014) Đức Trọng còn có một số hồ chứa nhỏ và vừa có thể nuôi cá lồng như hồ Đại Ninh (4.000 ha), Kay An (30 ha), Sop (26 ha), Ma Poh (20 ha)

Từ 2010 đến năm 2014, nhiệt độ không khí bình quân ở huyện Đức Trọng (trạm quan trắc Liên Khương) của tháng 1 là thấp nhất, trung bình 21,9oC Tháng 5 có nhiệt

độ không khí trung bình cao nhất trong năm là 23,6oC (Chi cục thống kê Đức Trọng, 2014) Theo báo cáo của Phan Đinh Phúc (2015) thì nhiệt độ nước của các ao nuôi của Trung tâm Quốc gia giống thủy sản nước ngọt miền Trung ở xã Hiệp Thạnh, Đức Trọng trong năm 2015 có nhiệt độ nước thấp nhất vào tháng 1, trung bình 21,6ºC (dao động từ 18 - 24ºC), và cao nhất vào tháng 4, trung bình là 26,6oC (dao động 21 - 30o

C) (Phan Đinh Phúc, 2015)

Đức Trọng là một trong những địa phương có nghề nuôi cá nước ngọt tương đối phát triển trong tỉnh Lâm Đồng Tuy nhiên, đối tượng nuôi chủ yếu là các loài cá truyền thống giá trị kinh tế thấp như trắm cỏ, chép, trôi, rô phi, mè trắng, mè hoa,…Huyện Đức Trọng có tiềm năng mặt nước để nuôi thủy sản cả về nuôi ao hồ nhỏ

và nuôi lồng ở hồ chứa Một số đối tượng nuôi có giá trị kinh tế và hiệu quả cao hiện nay chưa được nghiên cứu và phổ biến nuôi rộng rãi trên địa bàn huyện để nâng cao giá trị sản xuất nuôi trồng thủy sản của huyện

Xuất phát từ những thực tế nêu trên, đề tài “Nghiên cứu thử nghiệm nuôi thương

phẩm cá thát lát cườm (Chitala ornata, Gray 1831) tại huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm

Đồng” đã được phê duyệt thực hiện từ năm 2016 đến năm 2018

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước

2.1 Đặc điểm sinh học của cá thát lát cườm

Cá thát lát cườm còn gọi cá còm, tên khoa học là Chitala ornata (Gray, 1831)

thường phân bố tự nhiên ở Ấn Độ, Pakistan, Myanmar, Bangladesh, Sri Lanka, Nepal, Thái Lan và Indonesia (Azadi và ctv, 1994; Mirza, 2004) Ở khu vực Đông Nam Á cá phân bố nhiều ở các nước Lào, Thái Lan, Myanma, tập trung nhiều nhất ở các thủy vực từ thượng nguồn cho đến vùng hạ lưu của sông Chao Phraya và sông Mekong

Theo Steba (1989) và Khan (2000) cá thát lát cườm phân bố ở khu vực Nam và Đông Nam Á như Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan, Myanma, Bangladesh, Ấn

Độ, Pakistan

Cá thát lát cườm sống ở những vùng nước sâu của các con sông, kênh rạch, hồ chứa nước và ao đầm (Islam và Hossain, 1983)

Rahman (1981) nghiên cứu về đặc điểm môi trường sống tự nhiên của cá thát lát cườm thích sống ở môi trường nước hơi acid, pH 5,5 -8,5; ngưỡng nhiệt độ nước từ

20 - 30ºC và độ mặn tối đa 66‰

Trong tự nhiên, cá thát lát cườm là loài ăn tạp, thiên về thức ăn động vật Thức

ăn trong dạ dày của cá thát lát cườm bao gồm côn trùng ở nước, nhuyễn thể, tôm và cá

nhỏ (Rahman, 1989)

Theo nghiên cứu của Hosain và ctv (1990) trong dạ dày cá thát lát (Notopterus

notopterus Pallat) cỡ cá 99 - 281 mm có 25,09% là giáp xác và 17,41% là cá, 14,95%

côn trùng, 14,51% mùn bã hữu cơ, 20,18% mảnh thực vật, 0,4% tảo, 0,11% nguyên sinh động vật và 0,47% động vật thân mềm

Thức ăn ưa thích của thát lát cườm là giáp xác, côn trùng, nhuyễn thể và cá Cá

và tép là loại thức ăn ưa thích nhất của chúng Cá chiếm tỷ lệ từ 20,05 - 40,65% trong

dạ dày cá còm, còn giáp xác chiếm 3,5 - 38,39% và các tỷ lệ này phụ thuộc vào các vùng sinh sống khác nhau của cá thát lát cườm ở Ấn Độ (Sarkar và Deepak, 2009) Thành phần thức ăn trong ống tiêu hóa của thát lát cườm gồm có tảo lục (4%), tảo khuê (4%), tảo lam (3%), giáp xác (10%), nguyên sinh động vật (5%), mùn bã hữu cơ (3%), nhuyễn thể (13%), luân trùng (4%), côn trùng (15%), thực vật bậc cao thủy sinh (5%), cát và bùn (4%), cá (28%) và một số thức ăn không xác định được (2%) (Sarkar

và Deepark, 2009)

Theo Sarkar và ctv (2008) cá thát lát cườm thu được từ lưu vực sông Bhagirati, Koshi, Saryu và Ganga lớn nhất 6 năm tuổi tương ứng với chiều dài cá từ 103,3 - 107,4 cm Cá thát lát cườm bắt được ở lưu vực sông Banga, Ấn Độ có chiều dài từ 31 -

điểm sinh học, kỹ thuật nuôi cá thát lát cườm làm cảnh và sản xuất nhân tạo trong điều kiện thí nghiệm

Tại Việt Nam, các công trình nghiên cứu trong nước đối với cá thát lát cườm mới bắt đầu từ những thập niên 90 trở lại đây, chủ yếu tập trung vào mô tả đặc điểm sinh học, hình thái, phân bố, và nuôi thương phẩm

Theo Mai Đình Yên và ctv (1992), cá thát lát cườm phân bố tự nhiên ở sông lớn Mekong, từ Nam Trung Bộ đến đồng bằng sông Cửu Long (sông Tiền, sông Hậu), trong đó phân bố nhiều ở lưu vực sông Cửu Long và ít gặp ở sông Đồng Nai Cá thát lát cườm còn phân bố ở các hồ tự nhiên và hồ chứa ở khu vực Tây Nguyên (Nguyễn Văn Hảo, 2005) Mùa nước lũ, cá đi vào các đồng ruộng ngập nước sinh sống, mùa khô cá ra sống ở các rạch lớn, sông chính, các vực nước sâu Trong điều kiện tự nhiên,

cá sống chủ yếu ở tầng giữa và tầng đáy, thích yên tĩnh hay chui rúc trong các rặng cây

và hốc đá Chúng thường sống ở những nơi nước tĩnh, chịu được môi trường chật hẹp, nước có lượng oxy hòa tan thấp nhờ có cơ quan hô hấp phụ Ngoài ra, cá thát lát cườm

có khả năng chống chịu tốt với điều kiện bất lợi, ít bệnh tật Đây là một trong những đặc tính có thể ứng dụng trong nuôi cá thâm canh với mật độ và năng suất cao trong ao

và lồng bè Cá có khả năng chịu lạnh kém, khi nhiệt độ dưới 10ºC kéo dài vài tuần cá

sẽ chết Ngưỡng nhiệt độ lạnh gây chết cá thát lát cườm cũng tương tự như cá rô phi

và cá tra

Cá thát lát cườm thích sống trong môi trường có nhiều thực vật thủy sinh lớn,

pH nước 6,5 - 7, nhiệt độ thích hợp cho cá từ 26 - 28ºC (Dương Nhựt Long, 2004)

Theo Lã Thị Ánh Nguyệt (2011) nhiệt độ không sinh học của cá thát lát cườm

là 11,6ºC Cá 1 -50 ngày tuổi có ngưỡng nhiệt độ dưới dao động trong khoảng 10,1ºC, ngưỡng nhiệt độ trên từ 41 -41,7ºC; ngưỡng độ mặn của cá là 11 -12‰, ngưỡng pH thấp là 3,5 - 4,5 và ngưỡng oxy là 0,53 - 0,77 mg/L

Theo Nguyễn Chung (2006) thì môi trường thích hợp cho cá thát lát cườm sinh trưởng và phát triển là: Nhiệt độ nước từ 20 - 30ºC; pH từ 5,5 - 8,5; hàm lượng oxy hòa tan từ 3 - 8mg/L

Hệ tiêu hóa của thát lát cườm gồm miệng, thực quản, dạ dày và ruột Cá có miệng trước, rộng, rạch miệng xiên và kéo dài ra khỏi mắt, xương hàm trên phát triển Răng nhiều, nhọn, mọc ở hàm dưới trên phần giữa xương trước hàm, trên xương khẩu cái, xương lá mía và lưỡi Ngoài ra còn có đám răng nhỏ mịn trên xương bướm phụ, vì

vậy chúng có thể bắt giữ, cắn xé con mồi Thực quản của cá ngắn, rộng và vách hơi dày Dạ dày hình chữ J có vách hơi dày Ranh giới giữa ruột non và ruột già không phân biệt rõ ràng Tỉ lệ Li/L0 = 0,3 cho nên đây là loài ăn động vật (Dương Nhựt Long, 2004)

Theo Nguyễn Chung (2006), cá thát lát cườm có miệng rộng, răng sắc nhọn, là loài cá ăn tạp nghiên về động vật, thức ăn ưa thích là động vật đáy, cá, giáp xác nhỏ và côn trùng Chúng cũng ăn thực vật thủy sinh và thực vật phù du, nhưng chỉ chiếm 20 - 30% trong tổng khối lượng thức ăn Cá thát lát cườm bơi chúc đầu xuống đáy để tìm kiếm thức ăn, ban ngày cá ít kiếm ăn, chỉ ẩn nấp vào chỗ tối, yên tĩnh, cá hoạt động mạnh vào lúc chiều tối Tính ăn của cá không ổn định, cá có thể bỏ ăn cho đến kiệt sức

và nhiễm bệnh chết nếu như có hiện tượng sốc môi trường, thay đổi mồi đột ngột hay bắt cá phải ngừng ăn dài ngày khi vận chuyển Do đó, trong điều kiện nuôi không nên gây sốc môi trường hoặc thay đổi mồi đột ngột mà phải tập cho cá quen dần với thức

ăn mới và cho cá ăn đúng giờ Cá thát lát cườm có các đặc điểm thích nghi với đặc tính bắt mồi sống và chủ động: thân hình thoi, dẹp bên giúp cá di chuyển nhanh nhẹn

và nhẹ nhàng; miệng rộng có nhiều răng sắc nhọn; mang có 4 cung mang; lược mang thưa và ngắn Giai đoạn cá bột, 1 - 4 ngày sau khi cá nở, cá dinh dưỡng bằng noãn hoàng Giai đoạn cá 4 - 8 ngày tuổi, cá ăn Moina, Daphnia Từ ngày thứ 9, cá có thể ăn giun quế, ấu trùng giáp xác, côn trùng Sau 50 ngày tuổi cá có tính ăn giống cá trưởng thành

Theo Phạm Minh Thành và Nguyễn Văn Kiểm (2004) do cá thát lát cườm có đặc tính ăn động vật nên khi sử dụng thức ăn hỗn hợp các hàm lượng carbonhydrate cao để nuôi cá thì chúng phải được tập cho ăn từ nhỏ Cá có đặc tính sống quần đàn, khi lớn đặc tính này vẫn còn nhưng cá tự phá bầy săn mồi riêng lẻ Cá sống chủ yếu ở tầng giữa và tầng đáy nhưng trong thực tế nuôi thương phẩm cá vẫn ăn mồi ở tầng mặt, cũng tranh mồi như những loài cá khác nếu như tập cho ăn đúng giờ

Từ cá bột mới nở đến cá con 3 - 4 cm mất khoảng 30 - 40 ngày Cá chậm lớn và phải mất thêm 30 - 40 ngày nữa cá mới đạt chiều dài 12 - 15 cm Trong nuôi thương phẩm, từ tháng thứ 3 cá tăng trưởng nhanh, sau 6 tháng nuôi cá có thể đạt khối lượng

400 - 500 g và sau 1 năm cá có thể đạt 1kg Mỗi năm sau cá có thể tăng trọng thêm 1 - 1,2 kg (Nguyễn Chung, 2006)

Theo Dương Nhựt Long (2004) so với cá cùng họ thì cá thát lát cườm có tốc độ sinh trưởng nhanh hơn cá thát lát thường Cá tăng trưởng nhanh, thông thường cá sau 1 năm tuổi có chiều dài trung bình khoảng 30 - 40 cm và nặng từ 800 - 1.200 g/con Trong ao nuôi, cá thát lát cườm có thể đạt kích cỡ 500 - 600 g/con sau 6 tháng nuôi

2.2 Tình hình nuôi thương phẩm cá thát lát cườm

Ở Việt Nam hiện nay, cá thát lát cườm đã được nuôi khá phổ biến ở các tỉnh phía Nam, đây là một trong những khu vực có điều kiện tự nhiên phù hợp với sự sinh trưởng và phát triển của cá thát lát cườm Nghề nuôi cá thát cườm phát triển mạnh ở một số tỉnh miền Tây Nam Bộ như An Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ, và Vĩnh Long

Nghề nuôi cá thát lát cườm đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều lần so với nuôi các đối tượng cá nước ngọt khác như cá tra, cá rô phi hay cá mè, trôi, trắm, chép Nhờ có cơ quan hô hấp phụ nên có thể nuôi cá thát lát cườm ở mật độ cao Ở huyện Phụng Hiệp tỉnh Hậu Giang, năng suất nuôi cá thát lát cườm trong ao đất có thể đạt đến 38 tấn/ha/năm và trong vèo lưới là 14,9 kg/m2 Chiều dài trung bình của cá giống

từ 7,8 - 7,9 cm, sau thời gian nuôi là 6 - 7 tháng thì đạt khối lượng trung bình là 506 -

510 g/con Mật độ nuôi trong ao trung bình là 9 con/m2 và nuôi trong vèo lưới là 40,8 con/m2 Tỷ lệ sống trong ao trung bình là 80% và trong vèo là 70% (Trần Văn Việt, 2015)

Trong những năm gần đây, cá thát lát cườm đã được nuôi thử nghiệm ở một số địa phương khu vực đồng bằng sông Cửu Long, đem lại hiệu quả kinh tế cao Mô hình nuôi cá thát lát cườm bằng thức ăn công nghiệp do Trung tâm Khuyến nông Hậu Giang triển khai với việc tư vấn về kỹ thuật kết hợp giữa thức ăn tươi sống và công nghiệp, chỉ trong vụ đầu tiên áp dụng mô hình này, ông Trần Văn Sang ở ấp 9 xã Vị Thắng đã thu hoạch 30.000 con cá thát lát cườm sau gần 6,5 tháng thả nuôi, đạt sản lượng cá thương phẩm là 14 tấn, thu về lợi nhuận trên 150 triệu đồng Ông Sang cho biết, việc nuôi cá thát lát có tỉ lệ rủi ro thấp do loài cá này ít bệnh, trong khi càng để lâu thì càng bán được giá và xuất khẩu được (http://vietnam.vnanet.vn, 2014)

Với 23.000 con cá thát lát cườm thả nuôi trong ao nuôi 300 m2 của ông Nguyễn Văn Thành tại xã An Long, huyện Tam Nông (Đồng Tháp) sau gần 6 tháng nuôi, thu hoạch tới 6 tấn cá thương phẩm, bán giá 60.000 đồng/kg, thu nhập trên 360 triệu đồng, trừ các khoản chi phí lãi hơn 60 triệu đồng Theo ông Thành, cá thát lát cườm rất dễ nuôi, tỷ lệ hao hụt thấp Nếu được cho ăn đầy đủ, thay nước thường xuyên và phòng

ngừa dịch bệnh kịp thời, cá rất mau lớn, cho lợi nhuận cao (http://danviet.vn, 2015)

Tại xã Long Trị, thị xã Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang, 3 năm gần đây cá thát lát cườm đã giúp nhiều hộ dân cải thiện đáng kể kinh tế gia đình Toàn xã có trên 30 hộ dân nuôi cá thát lát cườm, cho lợi nhuận hàng chục triệu đồng/vụ nuôi Anh Lê Văn Dai, ở ấp 3 cho biết lúc đầu thả nuôi 2.000 con cá thát lát cườm, đến khi xuất bán tính hết chi phí, lợi nhuận thu được khoảng 20 triệu đồng Thấy nuôi cá thát lát cườm dễ

mà thu lợi nhuận cao nên anh tiếp tục nuôi Với diện tích 300 m2 mặt nước và chia làm

2 ao, anh Dai nuôi được 3.000 con cá thát lát cườm Khi còn nhỏ cá được nuôi trong vèo, sau đó mới đưa vào ao để không bị hao hụt Thức ăn chủ yếu là cá tạp, ốc, cua, nếu hết mồi tươi sống thì sử dụng thức ăn công nghiệp Khi cá nuôi đạt khối lượng khoảng 400 g/con là có thể xuất bán được Thát lát khác với các loài cá khác, khi giá

cá bị rớt thì người nuôi vẫn neo lại được để chờ giá, vì càng kéo dài thời gian nuôi thì khối lượng cá càng tăng lên Mỗi đợt xuất bán, tính hết chi phí, anh Dai còn lời từ 20 triệu đồng trở lên Anh cho biết thêm, cá thát lát cườm cũng rất dễ nuôi, hàng ngày chỉ cho cá ăn mà không cần phải tốn thêm nhiều thời gian chăm sóc như các loại cá khác Nhưng khi cá khoảng 3 - 4 tháng thì dễ bị bệnh xuất huyết đường ruột Để phòng ngừa chỉ cần mua thuốc đặc trị trộn vào thức ăn để cá dễ tiêu hóa (https://nongdan24g.com, 2011)

Năm 2009, ông Phạm Quang Tuyến ở xã Tân Khánh Trung, Lấp Vò, Đồng Tháp bắt tay vào sản xuất trên vùng đất Cồn Ông chỉ với 300 con cá thát lát cườm Khác với mọi người là cho cá thát lát ăn tươi sống từ cá tạp, ông lại sử dụng thức ăn công nghiệp Theo ông, sử dụng thức ăn công nghiệp thì tỉ lệ thành công đạt hơn 87%, trong khi sử dụng thức ăn tươi sống từ cá tạp thì tỉ lệ hao hụt sẽ nhiều, giá thành cao, trong khi môi trường nước lại ô nhiễm Hệ số thức ăn khoảng 1,37 kg/1 kg cá Hiện nay, ông đang có 4.000 m2 mặt nước với 9 lồng bè cặp sông chuyên canh con cá thát lát cườm Nếu như nuôi cá thát lát bằng thức ăn công nghiệp và nuôi với quy mô lớn là hai điểm nổi bật ở ông Tuyến thì nuôi cá thát lát trên lồng bè là điểm mới nổi bật thứ

ba Theo ông, với môi trường nước tự nhiên, cá thát lát sẽ phát triển nhanh hơn so với nuôi trong ao đầm (http://thuyhaisan.net, 2011)

Lê Thị Thùy Trang (2012) thực hiện nghiên cứu xác định nhu cầu protein của

cá thát lát cườm với nguồn cá ban đầu có khối lượng trung bình từ 64 - 65 g Thí nghiệm thực hiện với 4 mức protein tương ứng với 4 nghiệm thức thức ăn là 30%,

35%, 40% và 45% cho thấy hàm lượng protein khác nhau trong thức ăn không ảnh hưởng đến tỷ lệ sống của cá Cá tăng trưởng chậm nhất ở nghiệm thức 30% protein (4,5 g) và cao nhất ở nghiệm thức 40% protein (17,68 g) Ở hàm lượng protein 40,75% thì cá đạt tăng trưởng tối đa Hàm lượng protein trong thức ăn để cá tăng trưởng nhanh nhất là 39,4% Qua đó kết luận nhu cầu protein trong thức ăn cho cá thát lát cườm cỡ

64 - 65 g để cá tăng trưởng tối ưu là 36 - 38% FCR dao động trong khoảng 1,53 - 4,44

và thấp nhất ở nghiệm thức 35% - 45% protein

Lã Ánh Nguyệt (2008) đã thí nghiệm sử dụng thức ăn công nghiệp trong nuôi thương phẩm cá thát lát cườm cho thấy cá có khả năng sử dụng được thức ăn công nghiệp nhưng không thể thay thế hoàn toàn cho thức ăn cá tạp Khối lượng trung bình của cá ở nghiệm thức thức ăn cá tạp và thức ăn 50% cá tạp xay + 50% thức ăn công nghiệp (hiệu Cargill) cao hơn, cá sinh trưởng và phát triển tốt hơn (296 g và 305 g) cá

ăn 100% thức ăn công nghiệp và kết hợp 25% cá tạp xay + 75% thức ăn công nghiệp (207 g và 264 g) Sự phối trộn 50% cá xay và 50% thức ăn công nghiệp trong khẩu phần thức ăn cho mức tăng trọng (305 g) và tỷ lệ sống (77%) cao nhất Hệ số tiêu tốn thức ăn trong nghiệm thức thức ăn cá tạp là 9,65; thức ăn kết hợp 3,93; và thức ăn công nghiệp là 4,64

Trần Hiền Huynh (2013) đã tiến hành thí nghiệm nuôi cá thát còm thương phẩm với 2 loại thức ăn là thức ăn tươi sống (cá rô phi là chủ yếu) (Nghiệm thức 1) và thức

ăn công nghiệp (Nghiệm thức 2) Cá giống có kích thước và khối lượng trung bình 9,7

± 0,9 cm, 3,64 ±1,05g Sau 4 tháng nuôi, chiều dài trung bình của cá nuôi ở nghiệm thức 1 là 36,8 ± 1,8 cm, ở nghiệm thức 2 thấp hơn 24,2 ± 2,7 cm Khối lượng trung bình của cá nuôi ở nghiệm thức 1 là 335,75 ± 69,68 g cho kết quả cao hơn nhiều so với nghiệm thức 2 là 85,99 ± 41,43 g Tỷ lệ sống của cá nuôi ở nghiệm thức 1 đạt 84 ± 13,06 % cao hơn nghiệm thức 2 75 ± 6,06% Hệ số tiêu tốn thức ăn trong thí nghiệm ở nghiệm thức ăn cá tạp 5,56 ± 1,46, nghiệm thức thức ăn công nghiệp 2,96 ± 0,82 Năng suất cá nuôi ở nghiệm thức 1 là 1.729 ± 555,48 kg/1000 m2 ở nghiệm thức 2 là 330,17 ± 62,89 kg/1.000 m2 Hạch toán kinh tế cho thấy nuôi cá thát lát cườm bằng thức ăn công nghiệp chưa mang lại hiệu quả kinh tế

Trần Minh Kiên (2014) đã thí nghiệm nuôi cá thát lát cườm ở Vĩnh Long với 2 mật độ là 10 con và 20 con từ cỡ giống từ 4,77 – 4,97 g/con, sau 3 tháng nuôi nghiệm thức 1 (10 con/m2) đạt khối lượng trung bình 161,68 ± 29,74 g/con, nghiệm thức 2 (20

con/m2) 139,85 ± 43,49 g/con Kết quả nuôi thực nghiệm cho thấy cá thát lát cườm ở mật độ 10 con/m2 tốc độ tăng trưởng, mức độ đồng đều tốt hơn 20 con/m2

Từ năm 2013 -2015, tỉnh Kon Tum đã triển khai dự án nông thôn miền núi

“Xây dựng mô hình nuôi thương phẩm một số đối tượng cá kinh tế trên hồ chứa Plei Krông, xã Hơ Moong, huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum” trong đó mô hình nuôi cá thát lát cườm nuôi trong hồ chứa đem lại hiệu quả kinh tế cao (Trung tâm Quốc gia giống thủy sản nước ngọt miền Trung là đơn vị chuyển giao công nghệ) Với 10 lồng nuôi, từ kích cỡ cá thả 7,32 g/con sau khoảng 13 tháng cá đạt khối lượng bình quân 553,2 g/con, tỷ lệ sống đạt 65,2% với hệ số thức ăn là 1,7 cho mức lợi nhuận 3,11 triệu đồng/lồng với giá cá bán là 65.000 đ/kg Năng suất nuôi là 13,7 kg/m3

Tính trên 10 lồng nuôi, lợi nhuận đạt 31,13 triệu đồng Thức ăn chủ yếu là thức ăn tổng hợp kết hợp với cá tạp (Tạ Thị Diệu và ctv, 2015)

Theo Lê Thị Hồng Hà (2014), từ 2012 – 2013 Trung tâm KHKT và sản xuất giống thủy sản Quảng Ninh đã thực hiện đề tài “Nghiên cứu ứng dụng nuôi cá thát lát

cườm (Chitala ornata) tại Quảng Ninh” Đề tài đã thực hiện 4 mô hình nuôi với 4 hộ

dân Thời gian nuôi là 8 tháng, kích cỡ thả giống là 5 - 7 cm/con, kích cỡ cá thu hoạch

là 325,8 - 400 g/con Tỷ lệ sống từ 80 - 90% Nhiệt độ nước trung bình ngày từ 18 - 34

oC, vào buổi sáng nhiệt độ dao động từ 18 – 33,5oC, vào buổi chiều nhiệt độ dao động

từ 15 – 36oC

Theo Đoàn Khắc Độ (2008), mật độ nuôi thương phẩm cá thát lát cườm (nuôi đơn) là từ 10 - 15 con/m2 Công thức chế biến thức ăn của cá thát lát cườm có thể dùng bột cá từ 45 - 55 %, cám gạo từ 30 - 35%, cám tổng hợp hoặc bột bắp (6 - 10%), và các chất phụ gia khác

Theo Lê Văn Diệu và ctv (2018), mô hình cá thát lát cườm đã được triển khai nuôi tại 4 hộ với tổng số lồng nuôi là 4 lồng (1 lồng nuôi/hộ) và tổng thể tích là 1.200

m3 tại hồ thủy điện Sê San 4 tỉnh Kon Tum từ năm 2016 đến năm 2017 Cỡ cá thả có chiều dài trung bình là 9 cm và khối lượng trung bình là 11 g Thức ăn chủ yếu là cá tạp kết hợp với thức ăn công nghiệp Sau 12 tháng nuôi, cá đạt khối lượng trung bình

851 g/con và chiều dài trung bình 46 cm/con Tổng khối lượng cá thu hoạch là 3.600

kg Tỷ lệ sống của của cá nuôi đạt trung bình là 58,7% Hệ số tiêu tốn thức ăn (FCR) trung bình là 2,3 Năng suất nuôi trung bình đạt 30 kg/m3

Theo Đoàn Khắc Độ (2008), trong quá trình nuôi thương phẩm cá thát lát cườm thường hay mắc các bệnh như bệnh nhiễm khuẩn huyết Areomonas, bệnh nhiễm khuẩn Pseudomonas, bệnh do nhóm vi khuẩn Streptococcus, bệnh nhiễm khuẩn huyết Edwardsiella

Theo Lê Văn Diệu và ctv (2018), cá thát lát cườm nuôi trong lồng ở Kon Tum thường phát hiện nhiễm bệnh xuất huyết hay còn gọi là bệnh đỏ lườn Triệu chứng là phần bụng cá kéo dài từ mang đến hậu môn, gốc các vây, vòm miệng bị xuất huyết Cá

bị nhiễm bệnh bơi lờ đờ, tách đàn Bệnh gây chết rải rác Chẩn đoán do vi khuẩn

Aeromonas hydrophila gây ra Đã điều trị bằng sử dụng kháng sinh amoxicillin, bố

sung thêm vintamin C và men tiêu hóa vào thức ăn, cho ăn liên tục trong 5-7 ngày Kết hợp dùng thuốc tím hoặc Iodine hòa nước tạt bên trong và xung quanh lồng nuôi Hiệu quả điều trị sau 1 tuần đạt tỷ lệ cá khỏi bệnh trên 95% Bệnh xuất huyết ở cá thát lát cườm có thể xuất hiện rải rác trong cả chu kỳ nuôi, khi môi trường nước có sự thay đổi đột ngột Tuy nhiên, nếu áp dụng các biện pháp phòng bệnh tốt thì bệnh không xảy ra, hoặc khi bệnh xảy ra, áp dụng biện pháp trị ngay từ đầu sẽ đạt hiệu quả trị bệnh gần 100%

Ngoài các mô hình nuôi đơn cá thát lát cườm, hiện nay có nhiều mô hình nuôi ghép giữa các thát cườm với các loài cá khác Có thể kể đến một vài mô hình nuôi cá thát lát cườm ghép với cá chép và cá sặc rằn Năm 2013, hộ ông Nguyễn Văn Ái ở ấp

Gò Sầm, xã Láng Dài, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đã được Trung tâm Khuyến nông tỉnh chọn để thực hiện mô hình nuôi ghép cá thát lát cườm với cá chép V1 trên diện tích 1.000 m2 Cá giống được đặt mua ở địa chỉ tin cậy, con giống có chất lượng tốt (màu sắc tươi sáng, cá khỏe mạnh, không bị dị dạng, không bị trầy xước, không có dấu hiệu bệnh), kích thước giống 8 – 10 cm Để khắc phục tình trạng ăn thịt lẫn nhau thì phải thả con giống cá chép V1 có kích cỡ bằng hoặc lớn hơn con giống cá thát lát cườm Mật độ thả: Cá thát lát cườm: 10 con/m2; Cá chép V1: 0,5 con/m2 Tổng

số cá thát lát cườm là 10.000 con và tổng số cá chép V1 là 500 con Thức ăn của cá là

cá tạp xay nhuyễn với khẩu phần ăn từ 10% – 12% so với khối lượng cá thả Hàng ngày cho cá ăn 2 lần (buổi sáng: 7 – 8h; buổi chiều: 17 – 18h) Kết quả, sau thời gian nuôi 7 tháng khi cá thát lát cườm đạt kích cỡ 3 con/kg, cá chép V1 đạt kích cỡ 1 kg/con Theo tính toán của chủ hộ nuôi: so với mô hình nuôi đơn cá thát lát thì ngoài việc thu được lợi nhuận (trên 100 triệu) từ cá thát lát cườm ra còn giảm được đáng kể

chi phí thuốc, hóa chất, vi sinh phòng trị bệnh và cải thiện môi trường ao nuôi, tăng thêm sản lượng cá chép V1 (tính cho 1.000 m2) khoảng 450 kg thì thu nhập tăng thêm trên 40 triệu đồng sau khi đã trừ chi phí con giống, thức ăn (FARMVINA, 2018) Ông Nguyễn Văn Đồng, ở ấp Tân Dinh là người tiên phong trong xã Phú Thành

A, huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp nuôi cá thát lát cườm ghép cá sặc rằn trong ao Sau nhiều năm vất vả nuôi đủ mọi đối tượng như cá lóc, cá tra, tôm càng xanh… mà lợi nhuận không đáng kể nên năm 2013, ông Đồng quyết định đầu tư vốn cải tạo ao để thực hiện mô hình nuôi cá thát lát cườm ghép cá sặc rằn bằng thức ăn công nghiệp Ông Đồng cho biết, mặc dù nguồn vốn đầu tư nuôi ban đầu rất cao so với các đối tượng nuôi khác, nhưng việc nuôi cá ghép trong cùng một ao như vậy có rất nhiều lợi thế như: cá sặc rằn ăn rong tảo, chất thải và thức ăn thừa của cá thát lát cườm; lọc được môi trường nước, giữ gìn vệ sinh ao nuôi sạch sẽ… Tháng 3/2013, ông Đồng tiến hành cải tạo 1.500 m2 mặt nước ao cạnh nhà, lên bờ bao, vét đáy ao và làm vệ sinh sạch sẽ bằng vôi bột rồi phơi đáy ao khoảng 1 tuần Tiếp đó, ông Đồng bơm nước vào

ao và tìm diệt các loại cá lóc, trê, ếch, rắn… rồi để khoảng 3 ngày cho nước trong ao

có màu xanh của rong - tảo Sau đó, ông Đồng bắt đầu cho thả 15 kg cá sặc rằn giống vào ao ương nuôi Khoảng 2 tuần sau, ông Đồng tiếp tục thả 10.000 con cá thát lát cườm giống vào ao để nuôi ghép chung Nguồn thức ăn cho đàn cá nuôi ghép được ông Đồng sử dụng là thức ăn viên công nghiệp có độ đạm cao trộn với các loại cá, tép xay nhuyễn Lúc đầu, ông Đồng cho cá ăn 3 buổi trong ngày và hơn một tháng sau, ông cho cá ăn 2 buổi trong ngày; đồng thời tăng lượng thức ăn lên theo quá trình tăng trưởng của cá Trong quá trình nuôi, ông Đồng còn thường xuyên cho thay nước ao, phòng ngừa dịch bệnh kịp thời, chăm sóc đàn cá thát lát cườm và cá sặc rằn thật chu đáo Mỗi tháng một lần, ông trộn bổ sung lượng Vitamin C và khoáng chất vào thức ăn

để cho đàn cá ăn nhằm tăng sức đề kháng và giúp cá tăng trọng nhanh… Nhờ đó mà sau hơn 6 tháng nuôi, ông Đồng cho tát ao và thu hoạch được 2 tấn cá thát lát cườm thương phẩm, bán giá 60.000 đồng/kg và 350kg cá sặc rằn thương phẩm, bán 45.000đ/kg Tổng thu nhập trên 135 triệu đồng Trừ các khoản chi phí đầu tư và công chăm sóc, ông Đồng còn lãi hơn 20 triệu đồng (Vietlinh, 2016)

Tóm lại, những nghiên cứu và thực nghiệm nuôi thương phẩm cá thát cườm trong ao đã nêu rõ các bước kỹ thuật cụ thể về nuôi cá thát cườm như điều kiện ao nuôi; chọn và thả cá giống; cho ăn; chăm sóc và quản lý; phòng và trị các bệnh thường

gặp (Nguyễn Chung, 2006; Đoàn Khắc Độ, 2008) Tạ Thị Diệu và ctv (2015) cũng đã trình bày quy trình nuôi cá thát lát cườm thương phẩm bằng phương pháp nuôi lồng ở Kon Tum trong đó cũng mô tả đầy đủ các bước kỹ thuật từ mùa vụ nuôi, thời gian nuôi, địa điểm đặt lồng bè, chuẩn bị hệ thống lồng bè, thả giống, cho ăn, quản lý lồng nuôi, và thu hoạch Tuy nhiên chưa có tài liệu nào so sánh đầy đủ về tốc độ tăng trưởng của cá nuôi bằng thức ăn chế biến và thức ăn công nghiệp trong suốt quá trình nuôi thương phẩm, và so sánh tốc độ tăng trưởng giữa mô hình nuôi ao và lồng, và chưa có thử nghiệm nào về cá thát lát cườm thương phẩm trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng

2.3 Khái quát điều kiện tự nhiên và tình hình nuôi trồng thủy sản tỉnh Lâm Đồng

Tỉnh Lâm Đồng nằm ở khu vực Nam Tây Nguyên, nằm ở độ cao trung bình từ 800-1.000m so với mặt nước biển Diện tích tự nhiên 9.765 km2, Lâm Đồng nằm trên

ba cao nguyên và là khu vực đầu nguồn của 7 hệ thống sông suối lớn Tỉnh Lâm Đồng nằm trong khu vực chịu ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới gió mùa biến thiên theo độ cao, có hai mùa rõ rệt: mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11, mùa khô từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau Nhiệt độ trung bình 18-25oC, thời tiết ôn hoà mát mẻ quanh năm Lượng mưa trung bình 1.750-3.150 mm, độ ẩm tương đối trung bình cả năm 85-87%,

số giờ nắng trung bình cả năm 1.890-2.500 giờ Nông nghiệp là ngành kinh tế chính và mũi nhọn của tỉnh [10]

Huyện Đức Trọng nằm ở vùng giữa của tỉnh Lâm Đồng, phía đông bắc giáp thành phố Đà Lạt, phía nam giáp tỉnh Bình Thuận, phía đông giáp huyện Đơn Dương

và tỉnh Ninh Thuận, phía tây giáp huyện Di Linh và Lâm Hà Diện tích tự nhiên 902,2

km2, chiếm 9,2% về diện tích Đức Trọng là một trong những huyện có vị trí quan trọng về phát triển kinh tế- xã hội của tỉnh Lâm Đồng, với ưu thế về nông nghiệp, lâm nghiệp, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và thương nghiệp, dịch vụ Trong đó, sản xuất nông lâm nghiệp là ngành sản xuất chính, thu hút 84,6% lao động xã hội [10] Tỉnh Lâm Đồng là một trong những tỉnh Tây Nguyên có tiềm năng lớn để phát triển nghề nuôi trồng thủy sản nước ngọt với đa dạng về diện tích, loại hình mặt nước, hình thức nuôi và các vùng sinh thái nuôi thủy sản khác nhau Nuôi trồng thủy sản của tỉnh Lâm Đồng đã và đang phát triển mạnh trong những năm trở lại đây và tập trung ở các huyện như Đức Trọng, Lâm Hà, Di Linh Đối tượng nuôi cũng khá đa dạng, bên cạnh các loài cá truyền thống như Trắm cỏ, Chép, Trôi, Rô phi, Mè trắng, Mè hoa,…

thì các đối tượng có giá trị kinh tế cao cũng đã được nuôi thử nghiệm và nhân rộng như cá Tầm, cá Hồi, cá Chình,…

Căn cứ vào điều kiện vùng nuôi, khí hậu huyện Đức Trọng và các đánh giá trên cho thấy có thể nuôi cá thát lát cườm tại huyện Đức Trọng Tuy nhiên để xây dựng quy trình nuôi và thực hiện mô hình nuôi cá thát lát cườm thương phẩm thành công tại huyện Đức Trọng trong điều kiện nhiệt độ nước thấp hơn, điều kiện thức ăn cá tạp và điều kiện môi trường nước không bằng ở miền Tây Nam Bộ thì cần có một số điều chỉnh cho phù hợp trong quá trình nghiên cứu thử nghiệm nuôi thương phẩm đối tượng này nhằm đưa loài cá này trở thành đối tượng nuôi phổ biến trên địa bàn tỉnh, góp phần đa dạng hóa đối tượng nuôi và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Lâm Đồng Kết quả nghiên cứu đề tài có ý nghĩa về mặt khoa học và một phần về kinh tế, là cơ sở khoa học để xây dựng quy trình công nghệ nuôi thương phẩm cá thát lát trong ao nuôi

và lồng nuôi tại huyện Đức Trọng và khu vực Tây Nguyên

3 Mục tiêu của đề tài

4 Giới hạn của đề tài

- Điều kiện: Đề tài nghiên cứu các chỉ tiêu về nuôi thương phẩm cá cá thát lát

cườm (Chitala Ornata, Gray 1831) trong điều kiện triển khai tại địa bàn huyện Đức

- Quy mô: Sản xuất được 1.500 kg cá thát lát cườm thương phẩm, kích cỡ trung bình 400 - 600 g/con

PHẦN II: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Vật liệu và đối tượng nghiên cứu

1.1 Vật liệu nghiên cứu

Cá giống thát lát cườm được mua từ các trại giống uy tín, kích cỡ cá giống 8 -

10 cm Cá giống đảm bảo chất lượng cho việc thả nuôi (khỏe mạnh, không bị xây xát, phản xạ nhanh nhẹn, đồng đều)

Sử dụng các cơ sở vật chất, công trình hiện có tại huyện Đức Trọng để thực hiện các nội dung của đề tài

1.2 Đối tượng nghiên cứu

Tên khoa học: Chitala ornata (Gray, 1831)

Tên tiếng Anh: Clown featherback

Tên tiếng Việt: Cá thát lát cườm, cá còm

Hình 1: Cá thát lát cườm Chitala ornata (Gray, 1831)

2 Địa điểm, quy mô và thời gian nghiên cứu

2.1 Địa điểm nghiên cứu

Đề tài triển khai các nội dung tại Trung tâm Quốc gia giống thủy sản nước ngọt miền Trung, thôn Quảng Hiệp, xã Hiệp Thạnh, huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng

Mô hình nuôi được thực hiện trong ao nuôi tại huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng

Công tác phân tích mẫu, xử lý số liệu và viết báo cáo đề tài được thực hiện tại Trung tâm Quốc gia giống thủy sản nước ngọt miền Trung

2.2 Quy mô nghiên cứu

Nghiên cứu các chỉ tiêu kỹ thuật để sản xuất được 1.500 kg cá thát lát cườm thương phẩm, kích cỡ trung bình 400 - 600 g/con

2.3 Thời gian nghiên cứu

Đề tài được thực hiện trong thời gian 24 tháng, từ tháng 6/2016 đến tháng 5/2018

Hình 2: Sơ đồ các bước tiến hành của đề tài

Nghiên cứu thử nghiệm nuôi thương phẩm cá thát lát cườm

Thí nghiệm nuôi trong

- Thức ăn công nghiệp

- Diện tích 200 m3

- Mậtđộ 8 con/m2

So sánh tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng, tỷ lệ phân đàn của các thí nghiệm làm cơ sở để xây dựng quy trình dự thảo

Thực hiện và đánh giá hiệụ quả

mô hình nuôi cá thát lát cườm tại huyện Đức Trọng

Xây dựng quy trình kỹ thuật nuôi thương phẩm cá thát lát cườm tại Đức Trọng