Ngh thu t xây d ng tình hu ng truy n ệ ậ ự ố ệtrong truyện ngắn Jack London Nguyễn Trọng Đức Tóm tắt: Bài báo này đã chỉ ra sự phong phú đa dạng và hiệu quả nghệ thuật của tình huống
Trang 1Ngh thu t xây d ng tình hu ng truy n ệ ậ ự ố ệ
trong truyện ngắn Jack London
Nguyễn Trọng Đức
Tóm tắt: Bài báo này đã chỉ ra sự phong phú đa dạng và hiệu quả nghệ thuật của
tình huống truyện được Jack London sử dụng trong kho tàng truyện ngắn của mình Bao gồm: tình huống xung đột, tình huống thử thách, và tình huống ngẫu nhiên Trên cơ sở đó tác giả bài báo đi đến sự khẳng định: nghệ thuật xây dựng tình huống truyện là một đặc điểm nổi bật trong thi pháp nghệ thuật truyện ngắn của Jack London
Tình hu ng l m t y u t h t s c quan tr ng trong m i tác ph m t s Trongố à ộ ế ố ế ứ ọ ọ ẩ ự ự truy n ng n, tình hu ng l b i c nh m tác gi t o ra ệ ắ ố à ố ả à ả ạ để tri n khai c t truy n, ể ố ệ để nhân v t h nh ậ à động, suy ngh Chính tình hu ng truy n ã gây nên tác ĩ ố ệ đ động m nhạ
m ẽ đế đờ ốn i s ng v tính cách c a nhân v t B i v y, vai trò c a tình hu ng truy nà ủ ậ ở ậ ủ ố ệ luôn được các nh v n c ng nh các nh nghiên c ú ánh giá cao Nh v n Nguy nà ă ũ ư à ư đ à ă ễ Minh Châu t ng vi t: “ ôi khi ngừ ế Đ ười ta ngh ra ĩ được m t cái tình th x y ra câuộ ế ả chuy n th t hay v th l coi nh xong m t n a”[4.tr120] Tình hu ng truy n “l cáiệ ậ à ế à ư ộ ử ố ệ à
c v ng ch c, h t s c c th v mang tính riêng, ó c t truy n v nhân v t nớ ữ ắ ế ứ ụ ể à ở đ ố ệ à ậ ươ ng
t a v o nhau ự à để ự th c hi n ệ đắ ự ấ ả địc l c t t c ý nh c a tác gi ”[4.tr120] T vai trò quanủ ả ừ
tr ng ó m vi c tìm hi u các d ng th c tình hu ng truy n trong tác ph m v n h cọ đ à ệ ể ạ ứ ố ệ ẩ ă ọ
tr nên c n thi t trong quá trình tìm hi u th gi i ngh thu t c a m t nh v n.ở ầ ế ể ế ớ ệ ậ ủ ộ à ă
i v i J London, tình hu ng truy n l m t trong nh ng th pháp ngh thu t
c b n giúp nh v n th hi n th nh công th gi i nhân v t Trên con ơ ả à ă ể ệ à ế ớ ậ đường chi mế
l nh hi n th c ĩ ệ ự đờ ối s ng, J London ã n l c tìm tòi đ ổ ự để ạ t o nên nhi u d ng tìnhề ạ
hu ng truy n khác nhau, m i d ng tình hu ng l i ố ệ ỗ ạ ố ạ được nh v n khai thác nhi u c pà ă ở ề ấ khác nhau
độ
1 Tình hu ng xung ố độ t
Xung độ à ự đố ật l s i l p, s mâu thu n ự ẫ được dùng nh m t nguyên t c ư ộ ắ để xây
d ng các m i quan h gi a các hình tự ố ệ ữ ượng trong tác ph m, l c s ẩ à ơ ở để thúc đẩy h nhà
ng c a nhân v t v di n ti n c a c t truy n Các xung t th ng xu t hi n d i
d ng nh ng va ch m, nh ng s ạ ữ ạ ữ ự đụng độ ự tr c ti p, s ế ự đối ch i gi a các th l c ọ ữ ế ự đượ c
mô t trong tác ph m nh gi a con ngả ẩ ư ữ ườ ới v i thiên nhiên, gi a con ngữ ườ ới v i xã h i,ộ
gi a con ngữ ườ ới v i con người, gi a nh ng phữ ữ ương di n khác nhau trong b n thân m tệ ả ộ con người
Kh o sát truy n ng n c a J London chúng ta s th y tình hu ng xung ả ệ ắ ủ ẽ ấ ố độ t
c nh v n khai thác m t cách tri t d i nhi u d ng th c v c p khác nhau
Bao g m các tình hu ng xung ồ ố đột gi a con ngữ ườ ới v i thiên nhiên, gi a con ngữ ườ ớ i v i
xã h i, gi a con ngộ ữ ườ ới v i con người, v à đặc bi t l các tình hu ng xung ệ à ố đột gi a cácữ
phương di n ngay trong b n thân m t con ngệ ả ộ ười
Trong tình hu ng ố xung độ t tay ôi gi a con ng đ ữ ườ ớ i v i thiên nhiên, J London luôn đặt con ngườ ài v o môi trường thiên nhiên vô cùng kh c nghi t ó l khung c nhắ ệ Đ à ả
mi n B c c c hoang vu m t mù tuy t r i v gió hú, ó l mi n bi n phề ắ ự ị ế ơ à đ à ề ể ương Nam v iớ sóng l n d d i v bão t ho nh h nh, ó l nh ng qu n ớ ữ ộ à ố à à đ à ữ ầ đảo kh ng khi p v nh ngủ ế à ữ thung l ng hoang s nh th a h ng hoang nguyên thu Trong môi trũ ơ ư ủ ồ ỷ ường thiên nhiên mênh mông, giá l nh v ạ à đầy nguy hi m y, con ngể ấ ười thường xu t hi n trong t thấ ệ ư ế
n c, m t s nhân v t th m chí không có n i m t cái tên i u ó khi n cho hình
nh con ng i tr nên m nh t, v thiên nhiên vì th c ng tr nên kh c li t v nguy
hi m h n Thiên nhiên ể ơ được J London th hi n nh m t sinh th vô c m, thù ch,ể ệ ư ộ ể ả đị luôn gia t ng s e d a ă ự đ ọ đố ới v i tính m ng con ngạ ười Trước khung c nh thiên nhiênả
nh th , con ngư ế ười trong truy n c a J London bao gi c ng l con ngệ ủ ờ ũ à ườ ài h nh động,
Trang 2vượt lên t t c s e d a c a thiên nhiên ấ ả ự đ ọ ủ để ả b o to n s s ng c a mình Trong cu cà ự ố ủ ộ
v t l n ch ng l i s c m nh t n h i c a thiên nhiên, con ngậ ộ ố ạ ứ ạ à ạ ủ ườ đ ự ộ ội ã t b c l rõ nh ngữ
ph m ch t tính cách v tâm h n c a mình Thiên nhiên hoang v ng, kh c li t, ẩ ấ à ồ ủ ắ ố ệ đầy b tấ
tr c khi n cho tính cách c a nhân v t b c l rõ nét h n trong cu c t n sinh d d i vắ ế ủ ậ ộ ộ ơ ộ ồ ữ ộ à quy t li t Quá trình gia t ng s c m nh c a thiên nhiên ế ệ ă ứ ạ ủ đồng h nh v i quá trình b cà ớ ộ
l tính cách c a nhân v t Ch ng h n nh , nhân v t ngộ ủ ậ ẳ ạ ư ậ ườ đài n ông trong truy n ệ Nhóm
l a (To Biul a Fia) ử m t mình ộ đối m t v i b ng tuy t giá l nh ặ ớ ă ế ạ đến kh ng khi p Thiênủ ế nhiên c ng v n à ậ động gia t ng s nguy hi m thì h nh ă ự ể à động c a ngủ ườ đài n ông c ngà
m nh m v kiên quy t Quá trình tranh ạ ẽ à ế đấu ch ng l i thiên nhiên kh c nghi t c ngố ạ ắ ệ ũ chính l quá trình nhân v t ngà ậ ườ đài n ông t b c l tính cách anh hùng c a mình óự ộ ộ ủ Đ
l m t con ngà ộ ười có ý chí ngh l c m nh m phi thị ự ạ ẽ ường, b t ch p m i nguy hi m ấ ấ ọ ể để
vươ ớn t i m c ích c a mình Truy n ụ đ ủ ệ Tình yêu cu c s ng ộ ố (tên ti ng anh)c ng xu tế ũ ấ
hi n ki u tình hu ng xung ệ ể ố đột tay ôi gi a con ngđ ữ ườ ới v i thiên nhiên truy n ng nở ệ ắ
n y, nh v n ã à à ă đ đặt nhân v t ngậ ườ đài n ông trong m t ho n c nh h t s c kh c li t:ộ à ả ế ứ ố ệ Thiên nhiên vùng B c c c hoang s giá l nh ã khi n cho hai ngắ ự ơ ạ đ ế ườ đài n ông h t s cế ứ
m t m i Tình c m t trong hai ngệ ỏ ờ ộ ườ ị ượi b tr t chân ngã xu ng v b tr o m t cá chân.ố à ị ẹ ắ
Ngườ ạ đồi b n ng h nh ã b r i anh ta à đ ỏ ơ để ế ụ ti p t c cu c h nh trình T ó anh m tộ à ừ đ ộ mình đối di n v i thiên nhiên kh c li t, v s au ệ ớ ố ệ à ự đ đớ đn, ói khát Trong khi ó m tđ ộ con sói m xu t hi n v nó bám theo d u v t c a anh, t ó hai sinh v t m au lê l tố ấ ệ à ấ ế ủ ừ đ ậ ố đ ế rình r p s s ng c a nhau ậ ự ố ủ Để ả b o to n s s ng, ngà ự ố ườ đài n ông ã không ng ng h nhđ ừ à
ng Không qu n ói, rét v au n, ng i n ông v n c v n lên gi nh gi t
s s ng Cu i cùng, anh ta ã chi n th ng ó l s chi n th ng c a ý chí ngh l c phiự ố ố đ ế ắ Đ à ự ế ắ ủ ị ự
thường v tình yêu cu c s ng mãnh li t Qua cu c à ộ ố ệ ộ đấu tranh ch ng l i môi trố ạ ường tự nhiên hoang dã m ngà ườ đài n ông trong truy n ã t b c l h t nh ng ph m ch t t tệ đ ự ộ ộ ế ữ ẩ ấ ố
p c a m t ng i hùng: d ng c m gan d , ý chí ngh l c phi th ng v tình yêu
cu c s ng mãnh li t ộ ố ệ
Truy n ng n ệ ắ Ngôi nh c a Mapuhi (tên ti ng anh) à ủ ế c ng có s xu t hi n c aũ ự ấ ệ ủ tình hu ng xung ố đột gi a con ngữ ườ ới v i thiên nhiên, nh ng l n n y ư ầ à đối di n v i thiênệ ớ nhiên hoang s , kh c nghi t không ph i l m t ngơ ắ ệ ả à ộ ườ đài n ông m nh m , m l m tạ ẽ à à ộ
b lão B lão Nauri l m t th dân vùng bi n có s c s ng m nh m à à à ộ ổ ể ứ ố ạ ẽ đến k di uỳ ệ
c J London th hi n nh m t ng i hùng trong truy n ng n n y Gia ình b lão
s ng s ng trên ố ố đảo san hô Hiku ru, n i bão t ho nh h nh d d i H m u c cóơ ơ ố à à ữ ộ ọ ơ ớ
c m t ngôi nh v ng ch c tránh s e d a c a phong ba bão táp c m c a
h s p tr th nh hi n th c khi Mapuhi con trai b lão mò ọ ắ ở à ệ ự à được viên ng c trai áng giáọ đ
h ng ng n ph r ng Pháp H mu n à à ơ ă ọ ố đổi viên ng c quý l y ngôi nh m lâu nay họ ấ à à ọ
t ng m ừ ơ ước Th nh ng ế ư ước m c a h b d p t t khi gã lái buôn Toriki cơ ủ ọ ị ậ ắ ướp m tấ viên ng c r i bán cho k khác Th t b t ng l ngay sau ó bão t n i lên, bi n d yọ ồ ẻ ậ ấ ờ à đ ố ổ ể ậ sóng cu n trôi h ng ng n ngố à à ười xu ng bi n B lão Nauri c ng b bão bi n ném raố ể à ũ ị ể
bi n M c dù ã ngót sáu mể ặ đ ươi tu i nh ng b lão v n ra s c ch ng ch i v i bão bi n.ổ ư à ẫ ứ ố ọ ớ ể Trong khi trôi d t trên bi n, b lão tình c l y l i ạ ể à ờ ấ ạ được viên ng c t xác ch t c aọ ừ ế ủ Lêvi, ngườ đi ã mua l i viên ng c t tay Toriki T cõi ch t, b lão ã vạ ọ ừ ừ ế à đ ượt qua m iọ gian truân để ở ề tr v , mang theo viên ng c quý Gia ình b lão ọ đ à đượ đ à ụ à ọ c o n t v h
l i m u c v ngôi nh Không ai có th hình dung n i l b lão Nauri l i có th s ngạ ơ ớ ề à ể ổ à à ạ ể ố sót tr v sau ng n y th thách gian kh Ch có m t ngở ề ầ ấ ử ổ ỉ ộ ười luôn mang trong mình m tộ tình yêu cu c s ng mãnh li t, m t ni m tin v o s c s ng k di u c a con ngộ ố ệ ộ ề à ứ ố ỳ ệ ủ ười thì
m i có th tớ ể ưởng tượng ra i u ó, ngđ ề đ ườ ấi y chính l J London à
Thiên nhiên hoang dã đầy b t tr c v nguy hi m l môi trấ ắ à ể à ường để thanh l cọ con ngườ đểi, cho con ngườ ự ộ ộ ếi t b c l h t m i ph m ch t tính cách c a mình M tọ ẩ ấ ủ ặ khác, qua tình hu ng xung ố đột gi a con ngữ ườ ới v i thiên nhiên, J London ã th hi nđ ể ệ
t tư ưởng mang tính tri t lí c a mình: trế ủ ước th gi i t nhiên mênh mông v ế ớ ự à đầ ựy s bí
hi m, thì con ngể ườ ế ứi h t s c bé nh Mu n chi n th ng trong cu c tranh ỏ ố ế ắ ộ đấu v i tớ ự nhiên thì con ngườ ầi c n ph i o n k t xích l i g n nhau, n u t n t i trong t th côả đ à ế ạ ầ ế ồ ạ ư ế
Trang 3c thì th t b i l l th ng tình v s ph n con ng i s tr nên h t s c m ng
manh Xung đột gi a con ngữ ườ ới v i thiên nhiên hoang dã c ng có th xem l m t nũ ể à ộ ẩ
d cho m i xung ụ ố đột gi a con ngữ ườ ới v i môi trường xã h i ộ
Xung đột tay đôi giữa con người với xã hội cũng được J London thể hiện khá phổ
biến trong nhiều tác phẩm Điển hình cho kiểu xung đột này là một con người xuất thân từ tầng lớp cơ hàn của xã hội nhưng có đầy ý chí nghị lực, trí tuệ và khát vọng vươn lên giải thoát bản thân và tầng lớp của mình khỏi cảnh nghèo khổ và mất quyền tự do Khi tình huống xung đột giữa con người với xã hội được giải quyết, chiến thắng thường thuộc về những nhân vật người hùng Đó là sự chiến thắng của ý chí nghị lực, của chân lí cao cả Tiêu
biểu cho kiểu tình huống này là các truyện ngắn Người Mêhicô, Hội những người già, Kẻ bỏ đạo, Người đà bà sinh ban đêm…Trong truyện Người Mêhicô (tên tiêng anh), nhân vật
Rivêra xuất thân từ lớp người dưới đáy xã hội, thế nhưng anh ta một lòng trung thành với cách mạng, không quản mọi gian khổ để làm việc, hy sinh vì cách mạng Cuối cùng, với sức mạnh của ý chí nghị lực và lòng tin tưởng vào cách mạng, Rivêra đã chiến thắng Lão già
Imbơ trong truyện Hội những người già (tên tiếng anh) cũng vậy Lão là một thổ dân da đỏ
có tình yêu tha thiết đối với bộ tộc Trước sự áp bức bóc lột của người da trắng, Lão đã hành
động hết sức dũng cảm để bảo vệ bộ tộc của mình Giôn trong truyện Kẻ bỏ đạo (tên tiếng
anh)là một cậu bé sớm trở thành nạn nhân của xã hội, ngay từ nhỏ cậu đã trở thành một cái máy làm việc không biết mệt mỏi trong các nhà máy Khi ý thức được thân phận của mình, cậu bé đã bỏ việc để ra đi Hành động đó là biểu hiện cho sự đấu tranh chống lại hiện thực
xã hội tàn khốc…Viết về mối xung đột này J London đã thể hiện rõ lập trường của một nhà văn vô sản, luôn lạc quan tin tưởng vào sự chiến thắng của những người thuộc tầng lớp dưới, những người đấu tranh vì chính nghĩa Nhân vật chính trong những truyện ngắn xuất hiện kiểu xung đột này đã thể hiện rõ nhất con người và tư tưởng nghệ thuật tiến bộ của J London
Xung đột tay ba là kiểu tình huống đặc biệt hấp dẫn được J London thể hiện trong
nhiều tác phẩm Kiểu tình huống này được nhà văn dùng để chỉ những quan hệ mang tính chất đời tư giữa con người với con người Điển hình cho kiểu tình huống này là các truyện
Sóng lớn Canaca, Một trạm nghỉ, Đoạn kết của câu chuyện cổ tích, Con trai của chó Sói, Odysses của phương bắc… Đây cũng là những tác phẩm hay nhất trong kho tàng truyện
ngắn của J London Kiểu tình huống xung đột tay ba xét cho cùng thì không có gì mới mẻ,
từ xa xưa kiểu xung đột này cũng đã xuất hiện trong nhiều tác phẩm văn học dân gian Điều đáng nói là J London đã vận dụng kiểu xung đột này một cách đầy sáng tạo Xung đột giữa
bộ ba nhân vật Iđa, Li Bactơn và Xani trong truyện Sóng lớn Canaca (tên tiếng anh)làm cho
câu chuyện tình yêu tam giác trở nên hết sức hấp dẫn, qua đó nhà văn đã ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn của con người và đề xuất triết lí sâu sắc về tình yêu: tình yêu vượt qua thử thách mới là tình yêu đích thực, bền vững Cội rễ của tình yêu cao đẹp ấy chính là sự chân thành, thuỷ
chung và lòng hy sinh ở Đoạn kết của câu chuyện cổ tích (tên tiếng anh), J London cũng
sáng tạo ra tình huống xung đột tay ba giữa Linđê, Xtơreng và Metgiơ Khi mối xung đột được giải quyết thì tư tưởng nghệ thuật của nhà văn cũng được thể hiện Đó là sự ngợi ca vẻ đẹp tình yêu và sự hy sinh cao thượng của con người Đó cũng chính là nền tảng cho một cuộc sống tốt đẹp Cũng là tình huống xung đột tay ba, nhưng truyện ngắn Một trạm nghỉ lại mang ý nghĩa khác Sáng tạo nên tình huống xung đột tay ba ở truyện ngắn này, J London muốn phản ánh một phương diện xấu xa thấp hèn trong đời sống con người, đó là sự đồi bại của phụ nữ Nhân phẩm của con người trở thành món hàng rẻ mạt được mang ra đổi chác Đây cũng chính là một phương diện trong hiện thực đời sống xã hội nước Mỹ thời đại J London Ngoài những xung đột trong quan hệ tình cảm vợ chồng ở các truyện ngắn trên đây,
Con trai của chó sói (tên tiếng anh) là truyện ngắn tiêu biểu cho mối xung đột sắc tộc ở
truyện ngắn này, J London đề cập đến xung đột giữa một thanh niên da trắng với một thanh niên da đỏ trong việc tranh giành một cô gái để lấy làm vợ Măckênzi thuộc dòng giống
Trang 4người da trắng, là thủ lĩnh trong cuộc khai hoá văn minh, được người da đỏ gọi là Sói hay
“con trai của chó sói”, còn người thanh niên da đỏ thường được mọi người gọi là Gấu Hai
gã đàn ông cùng tranh nhau một cô gái con của bộ tộc Quạ Trận chiến đấu diễn ra quyết liệt, cuối cùng phần thắng thuộc về Sói Tình huống xung đột được giải quyết theo hướng đề cao sức mạnh của người da trắng Nhưng xét cho cùng, tư tưởng nghệ thuật của J London không dừng lại ở việc ngợi ca sức mạnh của những người da trắng, những người đi khai hoá văn minh Đây là lời của Zarinka, một chàng trai của bộ tộc Quạ: “Bọn Sói cướp đàn bà của
ta, ta sẽ chẳng có ai sinh con đẻ cái cho nữa Bọn ta chỉ còn một dúm người Bọn Sói tước đoạt của ta lông thú ấm, trả cho ta toàn quỷ dữ sống trong chai và áo quần không phải làm bằng da hải li và linh miêu, mà bằng cỏ cây áo quần này không ấm, khiến bà con lũ làng ta chết dần vì những căn bệnh khó hiểu”[8.tr214] Vậy là đã rõ, J London không phủ nhận sức mạnh của người da trắng, nhưng nhà văn không đồng tình với con đường khai hoá của họ Sói chiến thắng chủ yếu là nhờ vào súng đạn, rượu và thuốc lá Con đường đi đến chiến
thắng của Sói là trái với quy luật tự nhiên, đó không phải là sự văn minh hoá mà chính là sự man dã hoá văn minh Quả đúng như nhận định: “Jack London đã mạnh dạn phanh phui mổ
xẻ đời sống và xã hội nước Mỹ ghê tởm mà ông đang sống Cái xã hội mà bọn con buôn tư sản rêu rao là văn minh ấy đối với ông chỉ là một xã hội dã man tàn bạo không hơn không kém”[2.tr420]
Xung đột tay ba được J London khai thác m t cách a d ng, nh ng chung quyộ đ ạ ư
l i, a s các xung ạ đ ố độ đt ó thường chuy n v o n i tâm Nét riêng c a J London l ể à ộ ủ à ở
ch ông ít t p trung mô t n i tâm m ch y u l t o ra m t kho ng l ng gi a nh nỗ ậ ả ộ à ủ ế à ạ ộ ả ặ ữ ậ
th c v h nh ứ à à động c a nhân v t Bác s Lin ê trong ủ ậ ĩ đ Đ ạ o n k t c a câu chuy n c tích ế ủ ệ ổ
khi tình c g p ngờ ặ ười ch ng hi n t i c a cô v c , l ra anh ta ph i suy tính tr thù.ồ ệ ạ ủ ợ ũ ẽ ả ả
Nh ng J London không tr c ti p miêu t quá trình tâm lí y H nh ư ự ế ả ấ à động c a nhân v tủ ậ
l k t qu c a quá trình tâm lí c a nhân v t, nh ng J London ã ph t l i quá trìnhà ế ả ủ ủ ậ ư đ ớ ờ đ tâm lí Thay v o ó l h nh à đ à à động c a nhân v t Trong truy n ủ ậ ệ M t tr m ngh ộ ạ ỉ, Menxơ
l ngà ườ ị ợi b v ph b c Tình c anh ta ch m trán v i cô v ang i cùng tình nhân.ụ ạ ờ ạ ớ ợ đ đ Theo lôgic thông thường, ch c ch n lúc ó anh ta ph i có s gi n gi , ghen t c v suyắ ắ đ ả ự ậ ữ ứ à tính tr thù Nh ng J London không miêu t “quá trình tâm lí” c a nhân v t Ông ả ư ả ủ ậ để cho nhân v t ti p t c h nh ậ ế ụ à động m t cách bình thộ ường, không quan tâm đến v n ấ đề chính V i cách l m n y t tớ à à ư ưởng ngh thu t c a nh v n ệ ậ ủ à ă được d u kín cho ấ đến khi
k t thúc tác ph m m i ế ẩ ớ được b c l B i v y, truy n ng n c a J Londonộ ộ ở ậ ệ ắ ủ
thường có k t thúc b t ng , t o nên s h p d n ế ấ ờ ạ ự ấ ẫ đặc bi t ệ đố ới v i ngườ đọi c
2 Tình hu ng th thách ố ử
Trong một số truyện ngắn của J London còn xuất hiện kiểu tình huống thử thách Sóng lớn Canaca là câu chuyện tình có sức hấp dẫn đến kỳ diệu Li Báctơn hết sức đau khổ
vì nghi ngờ sự chung thuỷ của vợ là Iđa Anh ta đã giả vờ bị chuột rút để thử thách tình yêu của vợ khi hai vợ chồng đang ở giữa sóng nước Canaca giữ dội Người Mỹ thường thực dụng, họ không coi trọng lời nói mà chỉ đánh giá cao giá trị của việc làm Iđa đã chứng tỏ tình yêu đích thực và sự chung thuỷ của mình bằng hành động dũng cảm, bất chấp sự nguy
hiểm để cứu chồng Trong Đoạn kết câu chuyện cổ tích, tác giả đã tạo ra một tình huống hết
sức thú vị Một bên là Xtơreng phải chết, một bên là Métgiơ vợ của Xtơreng chấp nhận trở
về với người chồng cũ là bác sĩ Linđê để Xtơreng được cứu sống Trong tình huống đó Métgiơ phải lựa chọn một trong hai con đường: hoặc theo chồng cũ để chồng mới được cứu sống, hoặc không theo chồng cũ mà chấp nhận để chồng mới chết Cuối cùng Métgiơ đã chọn con đường hy sinh vì chồng bằng cách chấp nhận trở về với chồng cũ Vậy là với tình huống này, tình yêu và sự chung thuỷ của Métgiơ đã được khẳng định qua thử thách Bác sĩ Linđê vì thế đã cảm động và trả Métgiơ về với người chồng hiện tại của cô ta
3 Tình hu ng ng u nhiên ố ẫ
Cùng với tình huống xung đột và tình huống thử thách, thì tình huống ngẫu nhiên
Trang 5lửa đang cố sức vật lộn với băng tuyết giá lạnh để bảo toàn sự sống, ngẫu nhiên anh ta bị trượt chân ngã xuống để rồi vĩnh viễn nằm lại trong băng tuyết ở truyện Sự im lặng màu trắng (tên tiếng anh), cây thông khổng lồ mang trên mình gánh nặng năm tháng và tuyết
trắng bỗng nhiên đổ xuống và cướp đi tính mạng của Mason Sự nguy hiểm đến với Mason
một cách hết sức ngẫu nhiên, bất ngờ Nhân vật Bil trong truyện Tình yêu cuộc sống bất ngờ
bị trượt chân trên một phiến đá, để rồi sau đó bị người bạn đồng hành bỏ rơi trong suốt cuộc
hành trình đầy gian khổ và nguy hiểm Trong truyện Đoạn kết câu chuyện cổ tích, bác sĩ
Linđê đi cứu giúp người bệnh Thật bất ngờ bệnh nhân lại là chồng của cô vợ cũ Tình huống này đã giúp J London thể hiện rõ bản chất cao thượng của chính bác sĩ Linđê Sử dụng kiểu tình huống này nhà văn đã thể hiện được quan niệm của mình về cuộc đời và số phận con người: trước hiện thực xã hội đầy sự bất công ngang trái, đầy những mối hiểm họa, thì sự sống và cái chết của con người chỉ cách nhau trong gang tấc, và số phận con người là hết sức mỏng manh Con người dù có mạnh mẽ và quyết tâm bao nhiêu thì khi hành động cũng phải có sự cẩn trọng Ngoài ra, những tình huống bất ngờ, ngẫu nhiên còn
có tác dụng tạo nên kịch tính, lôi cuốn người đọc tập trung sự chú ý vào hành trình tính cách
và số phận của nhân vật
4 Thay lời kết
Tình huống truyện là yếu tố then chốt, là điểm nhấn nghệ thuật mà người đọc có thể thấy rõ trong bất kỳ truyện ngắn nào của J London Mỗi truyện ngắn của ông bao giờ cũng
có ít nhất là một tình huống truyện Thậm chí có những truyện có hai hoặc ba tình huống
đan xen với nhau Chẳng hạn, Đoạn kết của câu chuyện cổ tích là truyện ngắn có ba tình
huống đan xen nhau: tình huống xung đột tay ba (giữa Linđê, Métgiơ và Xtơreng), tình huống ngẫu nhiên (Linđê đi cứu giúp người bị nạn, thật ngẫu nhiên người bị nạn lại là người chồng của cô vợ cũ), tình huống thử thách (Nếu Métgiơ đi theo chồng cũ thì chồng mới được cứu sồng và, ngược lại thì người chồng mới của cô sẽ không được chồng cũ cứu
sống) Truyện ngắn Sóng lớn Canaca có hai tình huống: tình huống xung đột tay ba (giữa
Iđa, Li Bactơn và Xani), tình huống thử thách (Li Bactơn giả vờ bị chuột rút để thử thách tình yêu của vợ) Việc tạo ra những tình huống khác nhau, dù có khi ngay trong một tác phẩm, điều đó càng khẳng định sự tìm tòi sáng tạo của J London trên lộ trình nghệ thuật Với hệ thống tình huống truyện phong phú, đa dạng, J London đã thể hiện thành công thế giới nhân vật Đồng thời cũng qua các tình huống truyện mà nhà văn đã thể hiện được cái nhìn sâu sắc trước hiện thực cũng như những trăn trở, khát vọng của mình đối với con người và xã hội Đến đây, chúng ta có thể khẳng định rằng, tình huống truyện không chỉ là một thủ pháp xây dựng nhân vật, mà còn là một đặc điểm nổi bật trong thi pháp nghệ thuật truyện ngắn của J London./
Tài li u tham kh oệ ả
1 Lê Huy Bắc, Văn học Mỹ, NXB Đại học sư phạm, Hà Nội, 2003
2 Lê Đình Cúc, Tác gia văn học Mỹ thế kỷ XVIII - XX, NXB KHXH, Hà Nội, 2004
3 Nguyễn Đức Đàn, Hành trình văn học Mỹ, NXB Văn học, 1996
4 Tôn Phương Lan, Phong cách nghệ thuật Nguyễn Minh Châu, NXB KHXH, 2002
5 Hữu Ngọc, Hồ sơ văn hoá Mỹ, NXB Thế giới, Hà Nội, 2006
6 Robert H.Bellah (Chủ biên), Văn hoá và tính cách người Mỹ, NXB Khoa học xã hội và
Viện thông tin khoa học xã hội, 1990
7 Jack London, Jack London tác phẩm chọn lọc, NXB Văn hoá - Thông tin, Hà Nội, 2001
8 Jack London, Tuyển tập Jack London, NXB Hội nhà văn, 1999