Gián án Bài 44. Ảnh hưởng lẫn nhau (Hội giảng cấp tỉnh huyện Thanh Hà Hot)

- Các sinh vật cùng loài sống cùng nhau, liên hệ với nhau hình thành nên nhóm cá thể?. I/ Quan hệ cùng loài- Các sinh vật cùng loài sống cùng nhau, liên hệ với nhau hình thành nên nh

Gi¸o viªn d¹y: Ph¹m ThÞ M¬

Tr ường THCS Quyết Thắng- ng THCS Quy t Th ng- ết Thắng- ắng- HuyÖn Thanh Hµ

M«n Sinh häc líp 9

KiÓm tra bµi cò

Sinh vËt sèng trong m«i tr êng chÞu ¶nh h ëng bëi nh÷ng nh©n tè sinh th¸i nµo?

I/ Quan hƯ cïng loµi

tiÕt 46-Bµi 44 : ¶nh h ëng lÉn nhau gi÷a c¸c sinh vËt

H.44.1a: Các cây thông

mọc gần nhau trong

rừng

H.44 1b : Cây bạch đàn đứng riêng lẻ bị gió thổi nghiêng về một bên

H.44.1c : Trâu rừng sống thành bầy có khả năng tự vệ chống lại kẻ thù tốt hơn.

? Em h·y chän nh÷ng h×nh thĨ hiƯn mèi quan hƯ gi÷a c¸c sinh

vËt cïng loµi

C¸c c©y th«ng mäc gÇn nhau trong rõng

Nhãm c¸ thĨ

Tr©u rõng sèng thµnh bÇy

H.44.1a : Các cây thông

mọc gần nhau trong rừng H.44 1b : Cây bạch đàn đứng riêng lẻ bị gió thổi

nghiêng về một bên

?Khi cã giã b·o, thùc vËt sèng thµnh nhãm cã lỵi g× so víi sèng riªng rÏ

I/ Quan hệ cùng loài

H.44.1c :Trâu rừng sống thành bầy

có khả năng tự vệ chống lại kẻ thù tốt hơn.

- Các sinh vật cùng loài sống cùng

nhau, liên hệ với nhau hình thành nên

nhóm cá thể

? Trong tự nhiên, động vật sống thành bầy đàn có lợi gì

tiết 46-Bài 44 : ảnh h ởng lẫn nhau giữa các sinh vật

I/ Quan hệ cùng loài

- Các sinh vật cùng loài sống cùng

nhau, liên hệ với nhau hình thành nên

nhóm cá thể

? Vậy quan hệ hỗ trợ có ý nghĩa gì

đối với sinh vật tiết 46-Bài 44 : ảnh h ởng lẫn nhau giữa các sinh vật

-Trong một nhóm cá thể có mối q uan

hệ: + Quan hệ hỗ trợ: giúp sinh vật đ ợc bảo

vệ tốt hơn và dễ tìm kiếm thức ăn

hơn

? ® o¹n phim sau ®©y thÓ hiÖn mèi quan hÖ nµo gi÷a c¸c sinh vËt cïng loµi

Hãy tìm câu đúng trong số các câu sau :

- Hiện tượng cá thể tách ra khỏi nhóm:

b, Làm cho nguồn thức ăn cạn kiệt nhanh chóng.

c, Làm giảm nhẹ cạnh tranh giữa các cá thể, hạn chế sự cạn kiệt nguồn thức ăn trong vùng

tiÕt 46-Bµi 44 : ¶nh h ëng lÉn nhau gi÷a c¸c sinh vËt

a, Làm tăng khả năng cạnh tranh giữa các cá thể

c, Làm giảm nhẹ cạnh tranh giữa các cá thể, hạn chế sự cạn kiệt nguồn thức ăn trong vùng

-Trong mét nhãm c¸ thĨ cã mèi q uan hƯ:

+ Quan hƯ hç trỵ: giĩp sinh vËt ® ỵc b¶o vƯ

tèt h¬n vµ dƠ t×m kiÕm thøc ¨n h¬n

+ Quan hƯ c¹nh tranh:

-Trong mét nhãm c¸ thÓ cã mèi q uan hÖ:

+ Quan hÖ hç trî: gióp sinh vËt ® îc b¶o vÖ

tèt h¬n vµ dÔ t×m kiÕm thøc ¨n h¬n

I/ Quan hÖ cïng loµi

- C¸c sinh vËt cïng loµi sèng cïng nhau,

liªn hÖ víi nhau h×nh thµnh nªn nhãm c¸

-Trong mét nhãm c¸ thÓ cã mèi q uan hÖ:

+ Quan hÖ hç trî: gióp sinh vËt ® îc b¶o vÖ

tèt h¬n vµ dÔ t×m kiÕm thøc ¨n h¬n

+ Quan hÖ hç trî : gióp sinh vËt ® îc

b¶o vÖ tèt h¬n vµ dÔ t×m kiÕm thøc ¨n

tiÕt 46-Bµi 44 : ¶nh h ëng lÉn nhau gi÷a c¸c sinh vËt

I/ Quan hƯ cïng loµi

- C¸c sinh vËt cïng loµi sèng cïng nhau, liªn hƯ víi nhau

h×nh thµnh nªn nhãm c¸ thĨ

- Trong mét nhãm c¸ thĨ cã nh÷ng mèi quan hƯ:

II/ Quan hƯ kh¸c loµi

+ Quan hƯ hç trỵ : giĩp sinh vËt ® ỵc b¶o vƯ tèt h¬n vµ dƠ

t×m kiÕm thøc ¨n h¬n

+ Quan hƯ c¹nh tranh : ng¨n ngõa sù

gia t¨ng sè l ỵng c¸ thĨ vµ sù c¹n kiƯt nguån thøc ¨n

Hỗ

trợ

Đối

địch

Cộng sinh Sự hợp tác cùng có lợi giữa

các loài sinh vật Hội sinh Sự hợp tác giữa hai loài sinh vật , trong đó một bên có lợi còn bên kia không có

lợi và cũng không có hại

Cạnh

tranh

Các sinh vật khác loài tranh giành nhau thức ăn , nơi ở và các điều kiện sống khác của môi trường Các loài kìm hãm sự phát triển của nhau

Kí sinh, nửa

kí sinh

Sinh vật sống nhờ trên cơ thể của sinh vật khác, lấy các chất dinh dưỡng, máu từ những sinh vật đó

Sinh vật ăn

sinh vật khácGồm các trường hợp: động vật ăn thịt con mồi, động vật ăn thực vật, thực vật bắt sâu

bọ

(B¶ng 44 C¸c mèi quan hƯ kh¸c loµi) tiÕt 46-Bµi 44 : ¶nh h ëng lÉn nhau gi÷a c¸c sinh vËt

II/ Quan hƯ kh¸c loµi

+ Quan hƯ hç trỵ : giĩp sinh vËt ® ỵc b¶o vƯ tèt h¬n

Kí sinh,ø nửa kí sinh Sinh vật ăn sinh vật khác

tiÕt 46-Bµi 44 : ¶nh h ëng lÉn nhau gi÷a c¸c sinh vËt

I/ Quan hệ cùng loài

II/ Quan hệ khác loài

tiết 46-Bài 44 : ảnh h ởng lẫn nhau giữa các sinh vật

1 địa y, các sợi nấm hút n ớc và muối khoáng từ môi tr ờng cung cấp cho tảo, tảo

hấp thu n ớc, muối khoáng và năng l ợng ánh sáng mặt trời tổng hợp lên các chất hữu cơ, nấm và tảo đều sử dụng các sản phẩm hữu cơ do tảo tổng hợp

2 Trên một cánh đồng lúa, khi cỏ dại phát triển, năng suất lúa giảm

3 H ơu, nai và hổ cùng sống trong một cánh rừng Số l ợng h ơu, nai bị khống chế bởi

8 Giun đũa sống trong ruột ng ời

9 Vi khuẩn sống trong nốt sần ở rễ cây họ đậu

10 Cây nắp ấm bắt côn trùng

I/ Quan hệ cùng loài

II/ Quan hệ khác loài

tiết 46-Bài 44 : ảnh h ởng lẫn nhau giữa các sinh vật

Caự eựp Rùa biển

Tảo đơn bào

Hình 10

Các hình sau minh họa cho 10 ví dụ trong sách giáo khoa

Hội sinh

Cạnh tranh

Kí sinh, nửa kí sinh

Sinh vật

ăn sinh vật khác

1 địa y, các sợi nấm hút n ớc và muối khoáng từ môi tr ờng

cung cấp cho tảo, tảo hấp thu n ớc, muối khoáng và năng l ợng

ánh sáng mặt trời tổng hợp lên các chất hữu cơ, nấm và tảo

đều sử dụng các sản phẩm hữu cơ do tảo tổng hợp

2 Trên một cánh đồng lúa, khi cỏ dại phát triển, năng suất lúa

8 Giun đũa sống trong ruột ng ời

9 Vi khuẩn sống trong nốt sần ở rễ cây họ đậu

10 Cây nắp ấm bắt côn trùng

Phiếu học tập số 1: Hãy xác định các ví dụ bằng cách đánh dấu x t ơng ứng vào các mối

quan hệ khác loài trong bảng sau: (Thời gian 5 phút)

Hội sinh

Cạnh tranh

Kí sinh, nửa kí sinh

Sinh vật

ăn sinh vật khác

1 địa y, các sợi nấm hút n ớc và muối khoáng từ môi tr ờng

cung cấp cho tảo, tảo hấp thu n ớc, muối khoáng và năng l ợng

ánh sáng mặt trời tổng hợp lên các chất hữu cơ, nấm và tảo

đều sử dụng các sản phẩm hữu cơ do tảo tổng hợp

9 Vi khuẩn sống trong nốt sần ở rễ cây họ đậu x

Phiếu học tập số 1: Hãy xác định các ví dụ bằng cách đánh dấu x t ơng ứng vào các mối

quan hệ khác loài trong bảng sau: (Thời gian 5 phút)

I/ Quan hệ cùng loài

II/ Quan hệ khác loài

tiết 46-Bài 44 : ảnh h ởng lẫn nhau giữa các sinh vật

Tảo đơn bào

Nấm

Hình 1:(Hình 44.2 ) Địa y

I/ Quan hÖ cïng loµi

II/ Quan hÖ kh¸c loµi

tiÕt 46-Bµi 44 : ¶nh h ëng lÉn nhau gi÷a c¸c sinh vËt

H×nh 9 (H×nh 44.3 ): Vi khuÈn trong nèt sÇn ë rÔ c©y hä ®Ëu

I/ Quan hệ cùng loài

II/ Quan hệ khác loài

tiết 46-Bài 44 : ảnh h ởng lẫn nhau giữa các sinh vật

Hình 7: Dê và bò cùng ăn cỏ trên một cánh đồng.

Ong maột ủoỷ

Keựn coự aỏu truứng saõu

* Ngửụứi ta ủaừ nuoõi thaỷ ong maột ủoỷ ủeồ tieõu dieọt saõu đục thân lúa

Sinh vaọt aờn sinh vaọt khaực.

Trong nông nghiệp con ng ời đã lợi

dụng mối quan hệ giữa các sinh

vật khác loài để làm gì? Điều đó

có ý nghĩa nh thế nào?

Ng ời ta đã lợi dụng mối quan hệ

giữa các sinh vật khác loài để:

dùng sinh vật có ích tiêu diệt sinh vật có hại Đây là biện pháp sinh học và không gây ô nhiễm môi tr ờng

Em haừy cho bieỏt moỏi quan heọ giửừa 2 loaứi sinh vaọt naứy ?

Quan heọ ẹaởc ủieồm

Hoó

trụù

ẹoỏi

ủũch

Coọng sinh

Hoọi sinh

Caùnh tranh

Kớ sinh, nửỷa

kớ sinh

Sinh vaọt aờn

sinh vaọt khaực

+ +

Dấu (+) : có lợi (-) : có hại (0) : không có lợi cũng * Sơ đồ tóm tắt về các mối quan hệ giữa các sinh vật khác loài Loài A Loài B + 0

+

+

-không có hại

* Dùng các kí hiệu sau đây để nêu lên đặc điểm của các mối quan hệ: Caực sinh vaọt khaực loaứi tranh giaứnh nhau thửực aờn, nụi ụỷ vaứ caực ủieàu kieọn soỏng khaực cuỷa moõi trửụứng Caực loaứi kỡm haừm sửù phaựt trieồn cuỷa nhau Sửù hụùp taực cuứng coự lụùi giửừa caực loaứi sinh vaọt Sửù hụùp taực giửừa hai loaứi sinh vaọt , trong ủoự moọt beõn coự lụùi coứn beõn kia khoõng coự lụùi vaứ cuừng khoõng coự haùi Sinh vaọt soỏng nhụứ treõn cụ theồ cuỷa sinh vaọt khaực, laỏy caực chaỏt dinh dửụừng, maựu tửứ nhửừng sinh vaọt ủoự Goàm caực trửụứng hụùp: ủoọng vaọt aờn thũt con moài, ủoọng vaọt aờn thửùc vaọt, thửùc vaọt baột saõu boù

Loµi A Loµi B

Hỗ

trợ

Đối

địch

Cộng sinh Hội sinh Cạnh tranh

Kí sinh , nửa

kí sinh Sinh vật ăn sinh vật khác

+ +

+ 0

+

+

-* Nêu sự khác nhau chủ yếu giữa quan hệ hỗ trợ và quan hệ đối địch giữa các sinh vật khác loài ?

Quan hệ hỗ trợ Quan hệ đối địch

- Là quan hệ có lợi ( hoặc

ít nhất là không hại ) cho

tÊt c¶ c¸c sinh vËt

- 1 bên sinh vật được lợi, còn

1 bên bị hại hoặc cả 2 cùng

bị hại

vật khác

1 Hiện t ợng tự tỉa ở thực vật.

2 Cây tầm gửi sống trên thân cây gỗ

3 Chó rừng trong đàn đang vây bắt con

trâu rừng có kích th ớc lớn hơn.

4.đàn sói đang tranh nhau con mồi.

5 Hổ ăn thịt thỏ.

6 địa y sống bám trên thân cây gỗ.

7 Vi khuẩn lam sống trong nốt sần của

rễ cây họ đậu.

8.Hổ và chó sói cùng tranh nhau con

mồi.

9 Trâu ăn cỏ.

Sinh vật

ăn sinh vật khác

3 Chó rừng trong đàn đang vây bắt

con trâu rừng có kích th ớc lớn hơn X

4.đàn sói đang tranh nhau con mồi X

6 địa y sống bám trên thân cây gỗ X

7 Vi khuẩn lam sống trong nốt sần

8.Hổ và chó sói cùng tranh nhau con

 Học bài, trả lời câu 1,2,3, 4 / sgk / trang 134.

 Đọc mục “Em có biết”

 Xem trước bài 45-46: kỴ b¶ng 45.1

vµ 45.2 §äc tr íc yªu cÇu cđa bµi thùc hµnh

H íng dÉn vỊ nhµ

Chóc c¸c thÇy, c« m¹nh khoÎ

h¹nh phóc!

Chóc c¸c em häc tèt!