đề 16 đến 30 thi thử TN THPT 2021 môn văn THPT file word có lời giải

Trích Người lái đò Sông Đà, Nguyễn Tuân, Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục, 2008 Trình bày cảm nhận của anh/chị về hình tượng người lái đò Sông Đà trong đoạn văn trên.. Em cũng không bi

Trang 1

SỞ GD & ĐT THANH HÓA

THPT CHUYÊN LAM SƠN

ĐỀ THI THỬ THPT QUỐC GIA LẦN 1 – NĂM

2020 - 2021 MÔN: VĂN

Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian giao đề

MỤC TIÊU

- Kiểm tra mức độ kiến thức của học sinh cụ thể:

+ Kiến thức tiếng việt, làm văn

+ Kiến thức văn học: Tác giả, tác phẩm

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

Nếu bạn không thể là một cây thông trên đỉnh đồi, Hãy là một bụi rậm trong thung lũng, nhưng Hãy là bụi rậm nhỏ nhắn nhưng rắn rỏi nhất quả đồi, Hãy là một bụi cây nhỏ nếu bạn không thể là một cây lớn

Nếu bạn không thể là một bụi cây, hãy là một bụi cỏ, Làm cho con đường hạnh phúc hơn

Nếu bạn không thể là một con cá muskie, hãy chỉ là một con cá vược, Nhưng hãy là con cá vược nổi bật nhất trong hồ

Tất cả chúng ta không thể là thuyền trưởng, nhưng có thể làm thủy thủ,

Có một thứ dành cho tất cả,

Có việc lớn và cũng có việc nhỏ,

Và việc nên làm chính là việc gần ta

Nếu bạn không thể là quốc lộ, hãy là một con đường mòn nhỏ

Nếu bạn không thể là mặt trời, hãy là một vì sao

Điều quan trọng không nằm ở chỗ quy mô bạn thành hay bại,

Trang 2

Câu 2: (TH) Anh chị hiểu như thế nào về câu nói: Nếu bạn không thể là quốc lộ, hãy là một con đường mòn nhỏ?

Câu 3: (TH) Nêu tác dụng của phép điệp cấu trúc: Nếu không thể là…hãy là… được sử

dụng trong văn bản trên

Câu 4: (VD) Lời khuyên việc nên làm chính là việc gần ta có ý nghĩa như thế nào với

anh/chị

II LÀM VĂN

Câu 1:Dựa vào những nội dung trong phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200

chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về sự cần thiết của việc làm những điều nhỏ bé một cách tốt nhất.

Câu 2:

Sóng nước như thể quân liều mạng vào sát nách mà đá trái mà thúc gối vào bụng

và hông thuyền Có lúc chúng đội cả thuyền lên Nước bám lấy thuyền như đổ vật túm thắt lưng ông đò đòi lật ngửa mình ra giữa trận nước vang trời thanh la não bạt Sóng thác đã đánh đến miếng đòn hiểm độc nhất, cả cái luồng nước vô sở bất chí ấy b6p Chặt lấy hạ bộ người lái đò […] Mặt sông trong tích tắc loà sáng lên như một cửa bể đom đóm rừng ùa xuống mà châm lửa vào đầu sóng Nhưng ông đò cố nén vết thương, hai chân vẫn kẹp chặt lấy cuống lái, mặt méo bệch đi như cái luồng sóng đánh hồi lung, đánh đòn tỉa, đánh đòn âm vào chỗ hiểm Tăng thêm mãi lên tiếng hỗn chiến của nước của đá thác Nhưng trên cái thuyền sáu bơi chèo, vẫn nghe rõ tiếng chỉ huy ngắn gọn tỉnh táo của người cầm lái Vậy là phá xong cái trùng vi thạch trận vòng thứ nhất Không một phút nghỉ tay nghỉ mắt, phải phá luôn vòng vây thứ hai và đổi luôn chiến thuật Ông lái đã nắm chắc binh pháp của thần sông thần đá Ông đã thuộc quy luật phục kích của lũ đá nơi ải nước hiểm trở này Vòng đầu vừa rồi, nó mở ra năm cửa trận, có bốn cửa tử một cửa sinh cửa, sinh nằm lập lờ phía tả ngạn sông Vòng thứ hai này tăng thêm nhiều cửa

tử để đánh lừa con thuyền vào, và cửa sinh lại bố trí lệch qua phía bờ hữu ngạn Cưỡi lên thác Sông Đà, phải cưỡi đến cùng như là cưỡi hổ Dòng thác hùm beo đang hồng hộc tế mạnh trên sông đá Nắm chặt lấy được cái bờm sóng đúng luồng rồi, ông đò ghì cương lái, băm chắc lấy luồng nước đúng mà phóng nhanh vào cửa sinh, mà lái miết một đường chéo về phía cửa đá ấy Bốn năm bọn thuỷ quân cửa ải nước bên bờ trái liền xô ra cảnh níu thuyền lôi vào tập đoàn cửa tử Ông đò vẫn nhớ mặt bọn này, đứa thì ông tránh mà rảo bơi chèo lên, đứa thì ông đè sấn lên mà chặt đôi ra để mở đường tiến Những luồng tử

đã bỏ hết lại sau thuyền Chỉ còn vẳng reo tiếng hò của sóng thác luồng sinh Chúng vẫn không ngớt khiêu khích, mặc dầu cái thằng đá tướnng đứng chiến ở cửa vào đã tiu nghỉu cái mặt xanh lè thất vọng thua cái thuyền đã đánh trúng vào cửa sinh nó trấn lấy Còn một trùng vây thứ ba nữa Ít cửa hơn, bên phải bên trái đều là luồng chết cả Cái luồng sống ở chặng ba này lại ở ngay giữa bọn đá hậu vệ của con thác Cứ phóng thẳng thuyền, chọc thủng cửa giữa đó Thuyền vút qua cổng đá cánh mở cánh khép Vút, vút, cửa ngoài,

Trang 3

cửa trong, lại cửa trong cùng, thuyền như một mũi tên tre xuyên nhanh qua hơi nước, vừa xuyên vào từ động lái được lượn được Thế là hết thác

(Trích Người lái đò Sông Đà, Nguyễn Tuân, Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục,

2008) Trình bày cảm nhận của anh/chị về hình tượng người lái đò Sông Đà trong đoạn văn trên Từ đó nhận xét cách nhìn con người của nhà văn Nguyễn Tuân

2

HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT

I ĐỌC HIỂU

Câu 1

Phương pháp: Vận dụng những kiến thức về các phương thức biểu đạt đã học: Tự sự,

miêu tả, biểu cảm, thuyết minh, nghị luận

Câu nói: Nếu bạn không thể là quốc lộ, hãy là một con đường mòn nhỏ có ý nghĩa: - Quốc

lộ cũng chính là con đường với quy mô lớn hơn Nếu chúng ta không thể tạo nên nhữngthành công lớn lao thì hãy làm thật tốt những việc nhỏ bé xung quanh mình Không quantrọng thành công của chúng ta lớn đến đâu nhưng hãy luôn chắc chắn rằng chúng ta đãlàm hết sức và kết quả mang lại chính là kết quả tốt nhất

Câu 3

Phương pháp: Vận dụng kiến thức về biện pháp tu từ điệp cấu trúc

Cách giải:

Tác dụng của phép điệp cấu trúc: Nếu không thể là…hãy là…: Tạo nhịp điệu cho bài thơ

đồng thời nhấn mạnh thông điệp tác giả muốn truyền tải

Trang 4

+ Trước khi hướng tới những điều lớn lao hãy chú tâm đến những việc tưởng như rất nhỏ

bé, bình thường tồn tại xung quanh chúng ta Bởi lẽ, những việc nhỏ bé ấy chính là bướcđệm đầu tiên tạo ra những thành công lớn

+ Làm tốt nhất việc gần ta cũng chính là một thành công của con người

- Vì sao cần phải làm những điều nhỏ bé một cách tốt nhất?

+ Từng điều nhỏ bé được làm cẩn thận, tỉ mỉ của ngày hôm nay chính là cơ sở, nguồn gốccho sự thành công của tương lai

+ Những điều nhỏ bé từng ngày tạo dựng những điều lớn lao trong cuộc sống

+ Những điều nhỏ bé mà đẹp đẽ sẽ giúp chúng ta có niềm tin và sống tốt hơn

+ Những điều nhỏ bé giúp xã hội phát triển văn minh, con người sống chân thành và kếtnối với nhau nhiều hơn

- Làm thế nào để tạo dựng những điều nhỏ bé xung quanh mình:

+ Cần biết sống đẹp và văn minh, biết trau dồi những tình cảm đẹp đẽ

+ Lan tỏa những điều nhỏ bé, giản dị đến những người thân, người bạn

+ Yêu cuộc sống của mình và luôn muốn cống hiến cho xã hội

…

c Đánh giá, mở rộng:

Câu 2

Phương pháp:

- Xác định rõ vấn đề cần nghị luận: Cảm nhận hình tượng người lái đò thông qua đoạn

trích Từ đó nhận xét về cách nhìn con người của Nguyễn Tuân

- Biểu cảm, bình luận, phân tích, tổng hợp

Cách giải:

I Mở bài

Trang 5

- Giới thiệu một số nét tiêu biểu về tác giả Nguyễn Tuân: Cuộc đời, con người và phongcách nghệ thuật đặc trưng của nhà thơ

- Nêu khái quát chung về tác phẩm “Người lái đò Sông Đà”: hoàn cảnh sáng tác, vị trí, giá

trị nội dung, giá trị nghệ thuật

- Khái quát nội dung của đoạn trích: hình tượng người lái đò, cách nhìn nhận về con người của Nguyễn Tuân

II Thân bài

1 Vị trí đoạn trích: Đoạn trích nằm ở phần đầu khi nói đến cuộc chiến giữa người lái đò

Sông Đà với ba trùng vi thạch trận

2 Giới thiệu chân dung người lái đò

- Tên gọi, lai lịch: Được gọi là người lái đò Sông Đà và người lái đò Lai Châu Tên gọi đã

ẩn chứa trong đó địa danh sinh sống, địa danh làm việc, nghề nghiệp Người làm nghềchèo đò suốt dọc Sông Đà hơn mười năm liền Nhân vật không có tên riêng mà gọi tênbằng địa danh sinh sống, địa danh làm việc Tác giả muốn khẳng định rằng không chỉ cómột ông lái đò phi phàm xuất chúng mà đây là một đại diện tiêu biểu cho vô số chất vàngmười đang lấp lánh tỏa sáng ở mảnh đất Tây Bắc

- Chân dung: In đậm dấu ấn nghề nghiệp

+ Tay ông lêu nghêu như cái sào,

+ Chân ông lúc nào cũng khuỳnh khuỳnh gò lại như kẹp lấy một cái cuống lái tưởngtượng

+ Giọng ông ào ào như tiếng nước trước mặt ghềnh sông

3 Vẻ đẹp hình tượng người lái đò thông qua ba trùng vi thạch trận

a Vẻ đẹp trí dũng thể hiện qua cuộc chiến với Sông Đà

- Khắc họa trong tương quan với hình ảnh sông Đà hung bạo, hùng vĩ:

Nghệ thuật tương phản đã làm nổi bật một cuộc chiến không cân sức:

+ Một bên là thiên nhiên bạo liệt, hung tàn, sức mạnh vô song với sóng nước, với thạchtinh nham hiểm + Một bên là con người bé nhỏ trên chiếc thuyền con én đơn độc và vũkhí trong tay chỉ là những chiếc cán chèo

=> Cuộc chiến không cân sức nhằm tôn vinh vẻ đẹp của con người trong công cuộc trinhphục tự nhiên

- Diễn biến cuộc chiến

Trang 6

(+) Cuộc vượt thác lần một:

+ Khái quát lại sự nguy hiểm của Sông Đà trong trùng vi thạch trận thứ nhất

+ Vẻ đẹp người lái đò trong cuộc chiến ở trùng vi thứ nhất:

++ Khi thạch trận dàn bày vừa xong thì cái thuyền vụt tới ở một tư thế hiên ngang, chủđộng không hề sợ hại sẵn sàng nghênh chiến đối đầu với dòng thác dữ

++ Ông lái đò hai tay giữ chặt mái chèo để khỏi bị hất lên khỏi sóng trận địa phóng thẳngvào mình → Sự vững vàng để đối chọi luồng nước giữ

++ Trước đoàn quân liều mạng sóng nước xông vào (…), ông đò “cố nén vết thương, hai chân vẫn kẹp chặt lấy cái cuống lái, mặt méo bệch đi” nhưng vẫn kiên cường vượt qua cuộc hỗn chiến, vẫn cầm lái chỉ huy “ngắn gọn mà tỉnh táo” để phá tan trùng vi thạch trận

thứ nhất

=> Kết quả: Vậy là phá xong trùng vi thạch trận vòng thứ nhất Nổi bật lên sự dũng cảmcủa ông lái đò

(+) Cuộc vượt thác lần hai:

+ Khái quát lại sự nguy hiểm của Sông Đà trong trùng vi thạch trận thứ hai

+ Vẻ đẹp người lái đò trong cuộc chiến ở trùng vi thứ hai:

++ Không một phút nghỉ tay nghỉ mắt phải phá luôn vòng vây thứ hai và đổi luôn chiếnthuật

++ Trước dòng thác hùm beo hồng hộc tế mạnh trên sông đá, ông lái đò cùng chiếc thuyềncưỡi trên dòng thác như cưỡi trên lưng hổ Ông ghì cương lái miết về phía luồng cửa sinhsau khi bám chắc luồn nước đúng

++ Khi bốn năm bọn thủy quân cửa ải nước xô ra, ông đò không hề nao núng mà tỉnh táo,

linh hoạt thay đổi chiến thuật, ứng phó kịp thời “đứa thì ông tránh mà rảo bơi chèo lên, đứa thì ông đè sấn lên mà chặt đôi ra để mở đường tiến” để rồi “những luồng tử đã bỏ hết lại sau thuyền”

(+) Cuộc vượt thác lần ba:

+ Trùng vi thạch trận thứ ba của Sông Đà

+ Người lái đò Sông Đà: Chứng tỏ tài nghệ chèo đò tuyệt vời của mình

++ Ông cứ “phóng thẳng thuyền, chọc thủng cửa giữa… vút qua cổng đá”, “vút, vút, cửangoài, cửa trong, lại cửa trong cùng, thuyền như một mũi tên tre xuyên nhanh qua hơinước, vừa xuyên vừa tự động lái được lượn được”… để rồi chiến thắng vinh quang =>Câu văn “thế là hết thác” như một tiếng thở phào nhẹ nhõm khi ông lái đã bỏ lại hếtnhững thác ghềnh ở phía sau lưng

- Nguyên nhân chiến thắng:

+ Thứ nhất, đó là chiến thắng của sự ngoan cường, lòng dũng cảm, ý chí quyết tâm vượtqua những thử thách khốc liệt của cuộc sống

+ Thứ hai, đây là chiến thắng của tài trí con người, của sự am hiểu đến tường tận tính nếtcủa sông Đà

+ Thứ ba, là sự tài hoa của một người nghệ sĩ

b Vẻ đẹp tài hoa nghệ sĩ:

Trang 7

- Chất tài hoa: Với nhà văn, tài hoa là khi con người đạt tới trình độ điêu luyện, thuần thụctrong công việc của mình, đến độ có thể sáng tạo được, có thể vươn tới tự do Sở dĩ có thểbăng băng vượt qua thác giữ, xé toang hết lớp này đến lớp khác của các trùng ghi thạchtrận với phong thái rất ung dung, thảnh thơi Bởi lẽ ông đã nắm chắc binh pháp của thầnsông thần đá Sông Đà với ông giống như một bản trường thiên anh hùng ca mà ông đãthuộc đến cả những dấu chấm than, dấu chấm câu và cả những đoạn xuống dòng Ông đãnhớ như đóng đanh vào lòng tất cả các luồng nước

- Chất nghệ sĩ: Đôi cánh tay chèo lái và đôi chân giữ thế tạo đà kết hợp như vũ điệu nhịpnhàng với bản giao hưởng của dòng sông Người lái đò đã điều khiến chiếc thuyền nhưmột mũi tên tre => Nó giống như một màn biểu diễn nghệ thuật hoàn hảo

4 Cách nhìn nhận con người của nhà văn Nguyễn Tuân

- Nguyễn Tuân luôn nhìn nhận con người từ góc độ tài hoa, nghệ sĩ Nếu như trước Cáchmạng hình ảnh người nghệ sĩ mà ông hướng tới là những người có tài năng khí phách phithường, ông đi tìm vẻ đẹp con người ở một thời “vang bóng” thì sau Cách mạng hìnhtượng người nghệ sĩ có thể tìm thấy ở ngay trong cuộc chiến đấu, lao động sản xuất hàngngày

- Nguyễn Tuân luôn vận dụng vốn hiểu biết sâu rộng ở mọi lĩnh vực kết hợp với sự độcđáo, uyên bác, điêu luyện trong việc tiếp cận, nhìn nhận con người

- Cái đẹp của con người trong thời kì này trong nhìn nhận của Nguyễn Tuân là cái đẹp gắnvới nhân dân lao động, với cuộc sống đang nẩy nở sinh sôi, đồng thời lên án, tố cáo chế

độ cũ, khẳng định bản chất nhân văn của chế độ mới

III Kết bài:

- Vẻ đẹp hình tượng người lái đò

- Phong cách nghệ thuật độc đáo, tài hoa và uyên bác của nhà văn Nguyễn Tuân

Trang 8

MỤC TIÊU

Mục tiêu lớn nhất của đời người là sống đúng với tiềm năng của bản thân

Nhưng chỉ ngồi yên, thì tiềm năng không thể nào trở thành tài năng Ngôi sao trong ta

sẽ lụi tàn theo năm tháng

Nếu không hành động, thì ta không thể nào có được cuộc sống viên mãn theo khả năng của mình Nếu không nỗ lực, thì nhũng tố chất bên trong mỗi người chúng ta không thể nào hé lộ, mãi mãi tiềm ẩn phí hoài

Nuôi dưỡng ngôi sao trong mình, vun trồng những tiềm năng tố chất Để một ngày

nào đó, tỏa sáng rực rỡ Cuộc đời là một bộ phim mà ai cũng phải đóng một vai nào

đó

Vậy sao không tỏa sáng trong vở diễn của mình?

(Tuổi trẻ đáng giá bao nhiêu – Rosie Nguyễn – NXB Hội nhà văn, 2017, tr77)

Câu 1: (NB) Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích

Câu 2: (TH) Theo tác giả, làm thế nào để tiềm năng trở thành tài năng?

Câu 3: (TH) Nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong câu văn sau: Cuộc đời là một bộ phim mà ai cũng phải đóng một vai nào đó

Câu 4: (VD) Thông điệp trong đoạn trích có ý nghĩa nhất đối với anh/chị

II LÀM VĂN

Câu 1:

Hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị

về ý kiến sau: Mục tiêu lớn nhất của đời người là sống đúng với tiềm năng của bản thân

Câu 2:

Ôi con sóng ngày xưa

Và ngày sau vẫn thế Nỗi khát vọng tình yêu Buồi hồi trong ngực trẻ

1

Trang 9

Em cũng không biết nữa Khi nào ta yêu nhau

Con sóng dưới lòng sâu Con sóng trên mặt nước

Ôi con sóng nhớ bờ Ngày đêm không ngủ được Lòng em nhớ đến anh

Cả trong mơ còn thức

(Ngữ Văn 12, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2011, tr.155)

Trình bày cảm nhận của anh/chị về hình tượng sóng trong đoạn thơ trên Từ đó bìnhluận ngắn gọn về sự biểu hiện phong phú và mới mẻ của hình tượng sóng, trong liên

hệ, đối sánh với nhân vật trữ tình em

2

Trang 10

I ĐỌC HIỂU

Câu 1

Cuộc đời là một bộ phim mà ai cũng phải đóng một vai nào đó

- Biện pháp tu từ: so sánh (So sánh “cuộc đời” với “bộ phim”)

- Tác dụng:

+ Giúp cho diễn đạt thêm sinh động, hấp dẫn, người đọc dễ hình dung

+ Sử dụng “bộ phim” để so sánh với “cuộc đời” tác giả nhằm nhấn mạnh trong một bộphim có vô vàn vai diễn, có vai chính, có vai phụ,… chúng ta hãy sống một cuộc đời ýnghĩa để khiến vai diễn của mình hay nhất, nổi bật và ý nghĩa nhất trong bộ phim cuộcđời

- Tìm hiểu đề, xác định rõ vấn đề cần nghị luận Mục tiêu lớn nhất của đời người là sống

đúng với tiềm năng của bản thân

Trang 11

- Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

1 Giới thiệu vấn đề: Mục tiêu lớn nhất của đời người là sống đúng với tiềm năng của bản thân 2 Giải thích

- Tiềm năng được hiểu là năng lực tiềm tàng của mỗi cá nhân mà bản thân chưa phát hiện

ra, chưa kịp khai thác

=> Mỗi chúng ta đều có rất nhiều mục tiêu để theo đuổi trong cuộc đời, nhưng có lẽ mụctiêu lớn nhất là mục tiêu sống đúng với tiềm năng của bản thân

3 Bàn luận vấn đề

- Mỗi con người, ai cũng đều có tài năng riêng của mình Nếu biết vận dụng, biết khai pháthì sẽ có ích, sẽ trở thành ngôi sao sáng Nhưng nếu không biết vận dụng, biết khai thácnhững tiềm năng ấy, tài năng ta sẽ lụi tàn

- Vì sao nói “Mục tiêu lớn nhất của đời người là sống đúng với tiềm năng của bản thân”?

+ Khi được sống đúng với tiềm năng của bản thân con người sẽ phát huy hiệu quả nhữngkhả năng, những năng lực vốn có của mình

+ Còn nếu không được sống với những tiềm năng mà bản thân mình có, con người sẽ sốngcuộc đời gò bó, khuôn phép, bản thân luôn mệt mỏi, nản lòng

- Làm thế nào để được sống với tiềm năng của bản thân?

+ Hiểu được tiềm năng của bản thân, nỗ lực hành động để phát huy hết những tiềm năng

đó

+ Xác định đúng mục tiêu, phương hướng và kiên trì theo đuổi

+ Chuẩn bị tốt về cả tri thức, sức khỏe và tinh thần

- Xác định rõ vấn đề cần nghị luận: Cảm nhận về hình tượng sóng trong đoạn thơ trên Từ

đó bình luận ngắn gọn về sự biểu hiện phong phú và mới mẻ của hình tượng sóng, trong liên hệ, đối sánh với nhân vật trữ tình em

Cách giải:

I Mở bài

- Xuân Quỳnh là một trong những nhà thơ tiêu biểu nhất của thế hệ các nhà thơ trẻ thờichống Mĩ Thơ Xuân Quỳnh là tiếng lòng của một tâm hồn phụ nữ nhiều trắc ẩn, vừa hồnnhiên, tươi tắn, vừa chân thành, đằm thắm và luôn da diết trong khát vọng về hạnh phúcđời thường

- "Sóng" được sáng tác năm 1967 trong chuyến đi thực tế ở vùng biển Diêm Điền (Thái

Bình), bài thơ đặc sắc về tình yêu, rất tiêu biểu cho phong cách thơ Xuân Quỳnh thể hiện

vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ trong tình yêu hiện lên qua hình tượng sóng: tình yêu

Trang 12

thiết tha, nồng nàn, đầy khát vọng và sắt son chung thuỷ, vượt lên mọi giới hạn của đờingười

- Khái quát luận đề

II Thân bài

1 Cảm nhận về hình tượng “sóng” trong đoạn thơ:

* Khát vọng tình yêu muôn thủa (Ôi con sóng ngày xưa…Bồi hồi trong ngực trẻ)

- Nếu như ở khổ 1, sóng được miêu tả trong chiều rộng của không gian thì đến khổ thơnày, sóng lại được miêu tả trong chiều dài của thời gian Đứng trước biển, Xuân Quỳnh

cảm nhận rõ nét cái vĩnh hằng, bất diệt của sóng: Ôi con sóng ngày xưa - Và ngày sau vẫn thế Giọng thơ cảm thán cùng với những từ chỉ thời gian “ngày xưa, ngày sau, vẫn thế”

cho thấy hàng ngàn, hàng triệu năm qua, những con sóng ngoài biển khơi đã, đang và sẽcòn chuyển động

- Cũng như sóng, “nỗi khát vọng tình yêu” mãi mãi là niềm khao khát cháy bỏng, “bồihồi” trong trái tim con người, nhất là tuổi trẻ Bao nhiêu thế kỉ qua, con người đã đến vớitình yêu, đã sống mà không thể thiếu tình yêu và sẽ còn yêu chừng nào còn tồn tại XuânQuỳnh khẳng định một chân lí: khát vọng tình yêu là vĩnh viễn, nó không chỉ tồn tại trongtâm hồn con người, đặc biệt là tuổi trẻ mà còn khiến người ta trở lại, tái sinh như con sóngbiển ào lên rồi lại tan ra hòa nhập vào biển cả mãi mãi Cũng như còn biển thì còn sóng,còn con người thì tình yêu còn mãi

* Nhu cầu khám phá, tự nhận thức trong tình yêu (Trước muôn trùng sóng bể… Khi nào ta yêu nhau)

- Ở khổ thơ này, nhân vật “em” đã trực tiếp xuất hiện, đối diện với muôn trùng sóng biển,

với bao la đất trời, em đã nghĩ về biển lớn tình yêu của mình: “Trước muôn lên” Biện pháp điệp từ và điệp cấu trúc câu “em nghĩ về” cùng những câu hỏi dồn dập: “Từ khi nào sóng lên? Gió bắt đầu từ đâu? Khi nào ta yêu nhau?” đã diễn tả sự trăn trở, khắc khoải

của em khi nghĩ về tình yêu

- Khi tình yêu đến, như một lẽ tự nhiên, thường tình, con người luôn có nhu cầu tìm hiểu,cắt nghĩa Xuân Quỳnh đã mượn sóng để cắt nghĩa tình yêu: “Sóng bắt đầu từ gió Gió bắtđầu từ đâu?” Tuy nhiên quy luật của thiên nhiên, đất trời còn có thể lý giải được bằngnhững tri thức, sự hiểu biết nhưng cội nguồn của tình yêu thì không thể nào định nghĩađược một cách rõ ràng Bởi lẽ tình yêu thuộc về những cung bậc cảm xúc, nó là nhữngrung động hết sức phong phú của mỗi tâm hồn Nhà thơ chỉ còn biết thú nhận sự bất lực

của mình một cách rất đáng yêu: Em cũng không biết nữa

- Khi nào ta yêu nhau Hai câu thơ có cấu trúc đảo (đáp trước, hỏi sau) đã diễn tả thật

thành công sự bối rối và cả niềm hạnh phúc của người phụ nữ khi yêu

* Nỗi nhớ da diết, cháy bỏng trong tình yêu, gửi gắm khát vọng yêu thương chân thành:

- Khổ năm đọng lại một chữ “nhớ” Nỗi nhớ gắn với không gian “dưới lòng sâu”, “trênmặt nước”, với “bờ”; nó bao trùm cả thời gian “ngày đêm không ngủ được”, và xâm

Trang 13

chiếm tâm hồn con người, ngay cả trong vô thức “Lòng em nhớ đến anh/ Cả trong mơ cònthức” Một tiếng “nhớ” mà nói được nhiều điều

- “Sóng nhớ bờ” là nỗi nhớ vượt qua không gian, “Ngày đêm không ngủ được” là nỗi nhớ

vượt qua thời gian Đó là nỗi nhớ tha thiết khôn nguôi, khắc khoải đến tận cùng

- Từ nỗi nhớ của sóng đối với bờ, Xuân Quỳnh nói đến nỗi nhớ của em đối với anh:

- Nét tương đồng trong liên hệ đối sánh giữa sóng và em:

+ Sóng là hình ảnh tượng trưng cho một hiện tượng vĩnh cửu cũng như vậy đối với conngười cụ thể ở đây là nhân vật trữ tình em thì khát vọng tình yêu cũng là khát vọng muônđời vĩnh cửu

+ Hoạt động, trạng thái của con sóng trong tự nhiên cũng giống như cung bặc cảm xúc củangười con gái trong tình yêu

- Nét mới mẻ trong liên hệ giữa sóng và em: Hình ảnh sóng tuy có những nét tương đồngnhưng nếu như sóng nhớ bờ thao thức cả ngày lẫn đêm trong không gian hiện thực thì nỗinhớ người yêu của người con gái đã vượt ra khỏi hiện thực đi vào trong cả những giấc

mơ Đây chính là điể khác biệt mới mẻ trong liên hệ đối sánh giữa sóng và em

=> Qua hình tượng sóng bài thơ khắc họa vẻ đẹp tình yêu của người phụ nữ: Tình yêu làmột tình cảm cao đẹp, một hạnh phúc lớn lao của con người Tình yêu trong thơ XuânQuỳnh luôn luôn thiết tha, nồng nàn, chung thủy, muốn vượt qua thử thách của thời gian

và sự hữu hạn của đời người Từ đó cho thấy thấy vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật trữ tình,cái tôi Xuân Quỳnh chân thành đằm thắm, mãnh liệt và luôn da diết trong khát vọng hạnhphúc đời thường

3 Đặc sắc nghệ thuật:

- Nhịp điệu độc đáo, giàu sức liên tưởng: thể thơ năm chữ, cách ngắt nhịp, gieo vần, nốikhổ linh hoạt

- Giọng điệu tha thiết chân thành, ít nhiều có sự phấp phỏng lo âu

- Xây dựng hình tượng sóng như một ẩn dụ nghệ thụât về tình yêu của người phụ nữ

- Kết cấu song hành: sóng và em

III Kết Bài:

- Qua hình tượng sóng trong bài thơ, ta thấy được vẻ đẹp tình yêu và tâm hồn người phụ

nữ Việt Nam trong tình yêu: mãnh liệt, đắm say mà cũng rất trong sáng, cao cả, một tình

Trang 14

yêu chung thuỷ mà trọn vẹn nhưng luôn biết gắn chặt với cuộc đời, với mọi người chứkhông ích kỉ, cá nhân

- Bài thơ được đánh giá là tiêu biểu cho tư tưởng và phong cách thơ Xuân Quỳnh, một bàithơ xinh xắn, hồn nhiên, trong sáng mà ý nhị, sâu xa

(1)Người thành công luôn chịu trách nhiệm cho bất cứ chuyện gì xảy ra trong cuộc sống của họ Họ tin rằng dù chuyện gì xảy ra đi chăng nữa, họ là một phần nguyên nhân gây ra nó Ví dụ: nếu học thi trượt, đó là lỗi của họ Nếu không được cha mẹ tin tưởng, đó là lỗi của họ Nếu phải vào lớp tệ hại nhất, đó là lỗi của họ Nếu trở thành một học sinh xuất sắc, đó cũng là nhờ nỗ lực của họ Nhận lãnh trách nhiệm

về bản thân có một sức mạnh tiềm ẩn vô cùng to lớn Nếu bạn tin rằng bạn là nguyên

do của mọi chuyện, bạn sẽ có khả năng thay đổi và cải thiện mọi chuyên Nói một cách đơn giản, bạn làm chủ cuộc sống của chính bạn

(2)[ ] Những kẻ thất bại bao giờ cũng có khuynh hướng đổ lỗi cho mọi người ngoại trừ bản thân họ Họ đổ thừa thầy cô giảng bài nhàm chán, đổ thừa kỳ thi quá khó, đổ thừa bạn bè làm họ xao nhãng việc học, đổ thừa cha mẹ suốt ngày cằn nhằn

họ Tệ hại hơn cả, một số học sinh còn tự lừa dối bản thân rằng mọi việc cũng không đến nỗi quá tệ, rằng môn Toán của họ cũng không tệ đến thế, rằng thực chất họ học hành rất chăm chỉ trong khi tự đáy lòng, họ biết rõ những điều đó không phải là sự thật “Những người và những việc xung quanh mình khiến mình thất bại” Suy nghĩ

đó khiến bạn trở thành nạn nhân bất lực, không thể thay đổi được cuộc sổng

(Tôi tài giỏi, bạn cũng thế, Adam Khoo, NXB Phụ nữ, 2013)

Trang 15

Câu 2: (TH) Việc đưa ra các Ví dụ trong đoạn (1) có tác dụng gì?

Câu 3: (TH) Theo anh/chị, cần làm gì để không rơi vào khuynh hướng đổ lỗi cho mọi người được nói đến trong đoạn trích?

Câu 4: (VD) Anh/chị có đồng ý với quan điểm: Nhận lãnh trách nhiệm về bản thân

có một sức mạnh tiềm ẩn vô cùng to lớn không? Vì sao?

II LÀM VĂN

Câu 1:

Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn

(khoảng 200 chữ) bàn về vấn đề: Thái độ trước cuộc sống quyết định tương lai của bạn

Câu 2:

Anh/Chị hãy cảm nhận đoạn thơ sau để làm rõ vẻ đẹp tình yêu của nhân vật trữ tình

trong bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh.

Con sóng dưới lòng sâu Con sóng trên mặt nước

Ôi con sóng nhớ bờ Ngày đêm không ngủ được Lòng em nhớ đến anh

Cả trong mơ còn thức

Dẫu xuôi về phương bắc Dẫu ngược về phương nam Nơi nào em cũng nghĩ Hướng về anh – một phương

Ở ngoài kia đại dương Trăm ngàn con sóng đó Con nào chẳng tới bờ

Dù muôn vời cách trở

Cuộc đời tuy dài thế Năm tháng vẫn đi qua Như biển kia dẫu rộng Mây vẫn bay về xa

Làm sao được tan ra Thành trăm con sóng nhỏ Giữa biển lớn tình yêu

Để ngàn năm còn vỗ

Trang 16

(Sóng – Xuân Quỳnh, Ngữ Văn 12, NXB GD)

I ĐỌC HIỂU

Câu 1

Việc đưa ra các Ví dụ trong đoạn (1) có tác dụng:

- Chứng minh cho vấn đề cần nghị luận: Người thành công luôn tự chịu trách nhiệm vềmình

- Làm tăng sức thuyết phục người đọc, người nghe

Câu 3

Phương pháp: Phân tích, lý giải, tổng hợp

Cách giải:

Gợi ý:

- Biết nhận lỗi về mình khi bản thân làm sai

- Ý thức được trách nhiệm của bản thân khi đưa ra quyết định

- Đối diện với thất bại và tìm mọi cách để khắc phục

- Đề cao lòng tự trọng của con người

Câu 4

Cách giải:

Trang 17

- Cùng gặp một vấn đề trong cuộc sống sẽ mỗi người sẽ có thái độ tích cực hoặc tiêu cực

- Người tích cực sẽ nhìn nhận theo hướng lạc quan để rồi chủ động đối mặt và giải quyết: + Thái độ sống tích cực thúc đẩy con người sáng tạo để vượt lên những khó khăn Họ cũng

có niềm tin vào những điều tốt đẹp nơi người khác và trong cuộc sống

+ Sống tích cực còn thúc đẩy con người biết cống hiến và đem lại niềm vui cho ngườikhác

- Ngược lại người có thái độ sống tiêu cực lại nhìn thấy sự u ám, bế tắc:

+ nên dễ chán nản, buông xuôi, mất niềm tin vào bản thân và cuộc sống

+ thậm chí còn tạo nguồn năng lượng xấu, sự u ám bế tắc cho mọi người xung quanh và

- Nhận thức được ý nghĩa của thái độ sống tích cực

- Luôn có ý thức bồi dưỡng năng lượng sống tích cực và lan tỏa điều tốt đẹp đó đến mọingười xung quanh

Trang 18

- Sống có ước mơ và niềm tin

Câu 2

Phương pháp:

- Xác định rõ vấn đề cần nghị luận: Vẻ đẹp tình yêu trong bài thơ Sóng

Cách giải:

I Mở bài

- Xuân Quỳnh là một trong những nhà thơ tiêu biểu nhất của thế hệ các nhà thơ trẻ thờichống Mĩ Thơ Xuân Quỳnh là tiếng lòng của một tâm hồn phụ nữ nhiều trắc ẩn, vừa hồnnhiên, tươi tắn, vừa chân thành, đằm thắm và luôn da diết trong khát vọng về hạnh phúcđời thường

- "Sóng" được sáng tác năm 1967 trong chuyến đi thực tế ở vùng biển Diêm Điền (Thái

Bình), bài thơ đặc sắc về tình yêu, rất tiêu biểu cho phong cách thơ Xuân Quỳnh thể hiện

vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ trong tình yêu hiện lên qua hình tượng sóng: tình yêuthiết tha, nồng nàn, đầy khát vọng và sắt son chung thuỷ, vượt lên mọi giới hạn của đờingười

- Trích đoạn thơ…

II Thân bài

* Nỗi nhớ da diết, cháy bỏng trong tình yêu, gửi gắm khát vọng yêu thương chân thành:

- Khổ năm đọng lại một chữ “nhớ” Nỗi nhớ gắn với không gian “dưới lòng sâu”, “trên

mặt nước”, với “bờ”; nó bao trùm cả thời gian “ngày đêm không ngủ được”, và xâmchiếm tâm hồn con người, ngay cả trong vô thức “Lòng em nhớ đến anh/ Cả trong mơ cònthức” Một tiếng “nhớ” mà nói được nhiều điều

- “Sóng nhớ bờ” là nỗi nhớ vượt qua không gian, “Ngày đêm không ngủ được” là nỗi nhớ

vượt qua thời gian Đó là nỗi nhớ tha thiết khôn nguôi, khắc khoải đến tận cùng

- Từ nỗi nhớ của sóng đối với bờ, Xuân Quỳnh nói đến nỗi nhớ của em đối với anh:

* Sự thủy chung son sắt trong tình yêu:

- Khổ 6 là tiếng nói thủy chung son sắt trong tình yêu:

“Dẫu xuôi về phương Bắc

…Hướng về anh – một phương”

Trang 19

- Các danh từ chỉ hướng “Bắc – Nam” đã gợi ra sự xa cách Cách nói ngược xuôi Bắc,ngược Nam dường như đã hàm chứa trong nó những éo le, diễn tả những thường biến củacuộc đời

- Đối lập lại với cái thường biến ấy là sự bất biến

“Nơi nào em cũng nghĩ

Hướng về anh – một phương”

Với cô gái đang yêu, dường như không còn khái niệm phương hướng địa lý mà chỉ cònmột phương duy nhất – “phương anh”

=> Tiếng lòng thủy chung son sắt, khẳng định tình yêu bất biến, trường tồn với thời gian

* Niềm tin vào tình yêu và cuộc đời (Khổ 7):

- Xuân Quỳnh đã soi chiếu vào sóng để tìm ra sự tương đồng giữa lòng em và sóng

- Cặp hình ảnh ẩn dụ “sóng – bờ” ở đây được sử dụng rất mới mẻ dù đã được nói đếnnhiều trong ca dao, thơ cũ Nếu trong ca dao, sóng/ thuyền/đò là ẩn dụ cho người con trai,bờ/bến ẩn dụ cho người con gái; thì ở đây “sóng” lại là hình ảnh của người con gái, “bờ”

là niềm hạnh phúc sum vầy

- Cách nói đối lập “Dù” và đảo cấu trúc “Con nào chẳng tới bờ/ Dù muôn vời cách trở” thay vì “Dù muôn vời cách trở/ Con nào chẳng tới bờ” khiến câu thơ như một tiếng dặn

lòng: luôn phải vượt lên, đứng trên những khó khăn, trắc trở để gìn giữ hạnh phúc củamình

=> Vẻ đẹp của một tình yêu mãnh liệt, thủy chung mà còn thấy được sự chủ động đầymạnh mẽ của người con gái khi yêu

* Khát vọng tình yêu ( khổ 8-9):

- Sự nhạy cảm và âu lo, phấp phỏng về sự hữu hạn của đời người và sự mong manh củahạnh phúc Xuân Quỳnh còn cảm thấy thấp thỏm âu lo khi nghĩ đến nỗi khát vọng tình

yêu tuổi trẻ và quy luật nghiệt ngã của thời gian: “năm tháng sẽ đi qua” Đời người thì

mỏng manh, ngắn ngủi; con người rồi sẽ già, làm sao giữ mãi được tình yêu của một thờituổi trẻ

- Khao khát được sẻ chia, hoà nhập vào cuộc đời, một tình yêu vượt qua mọi giới hạn Muốn tình yêu được bền vững đến muôn đời, trở thành vĩnh hằng thì phải biết gắn tình

yêu vào cuộc sống: “Làm sao được tan ra

Trang 20

Nhưng biết yêu anh cả khi chết đi rồi”

2.2 Bình luận vẻ đẹp tình yêu của nhân vật trữ tình trong bài thơ:

- Qua hình tượng sóng bài thơ khắc họa vẻ đẹp tình yêu của người phụ nữ: thiết tha, nồngnàn, chung thủy, muốn vượt qua thử thách của thời gian và sự hữu hạn của đời người

- Từ đó ta thấy vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật trữ tình, cái tôi Xuân Quỳnh chân thành đằmthắm, mãnh liệt và luôn da diết trong khát vọng hạnh phúc đời thường

- Tình yêu là một tình cảm cao đẹp, một hạnh phúc lớn lao của con người

2.3 Đặc sắc nghệ thuật:

- Nhịp điệu độc đáo, giàu sức liên tưởng: thể thơ năm chữ, cách ngắt nhịp, gieo vần, nốikhổ linh hoạt

- Giọng điệu tha thiết chân thành, ít nhiều có sự phấp phỏng lo âu

- Xây dựng hình tượng sóng như một ẩn dụ nghệ thụât về tình yêu của người phụ nữ

- Kết cấu song hành: sóng và em

3 Đánh giá

- Qua hình tượng sóng trong bài thơ, ta thấy được vẻ đẹp tình yêu và tâm hồn người phụ

nữ Việt Nam trong tình yêu: mãnh liệt, đắm say mà cũng rất trong sáng, cao cả, một tìnhyêu chung thuỷ mà trọn vẹn nhưng luôn biết gắn chặt với cuộc đời, với mọi người chứkhông ích kỉ, cá nhân

- Bài thơ được đánh giá là tiêu biểu cho tư tưởng và phong cách thơ Xuân Quỳnh, một bàithơ xinh xắn, hồn nhiên, trong sáng mà ý nhị, sâu xa

5

SỞ GD & ĐT HẢI DƯƠNG ĐỀ THI THỬ THPT QUỐC GIA LẦN I TRƯỜNG THPT CHUYÊN NĂM 2020 - 2021

NGUYỄN TRÃI MÔN: NGỮ VĂN

MỤC TIÊU

Bạn không nên để thất bại ngăn mình tiến về phía trước Hãy suy nghĩ tích cực

về thất bại và rút ra kinh nghiệm Thực tế những người thành công luôn dùng thất bại như là một công cụ để học hỏi và hoàn thiện bản thân Họ có thể nghi ngờ

Trang 21

phương pháp làm việc đã dẫn họ đến thất bại nhưng không bao giờ nghi ngờ khả năng của chính mình

Tôi xin chia sẻ với các bạn về câu chuyện về những người đã tìm cách rút kinh nghiệm từ thất bại của mình để đạt được những thành quả to lớn trong cuộc đời

Thomas Edison đã thất bại gần 10.000 lần trước khi phát minh thành công bóng đèn điện J.K.Rowling, tác giả của “Harry Potter”, đã bị hơn 10 nhà xuất bản từ chối bản thảo tập 1 của bộ sách Giờ đây, bộ tiểu thuyết này của bà trở nên vô cùng nổi tiếng

và đã được chuyển thể thành loạt phim rất ăn khách Ngôi sao điện ảnh Thành Long đã không thành công trong lần đóng phim đầu tiên ở Hollywood Thực tế bộ phim Hollywood đầu tay của anh, thất vọng lắm chứ, nhưng điều đó cũng đâu ngăn được anh vùng lên với những phim cực kì ăn khách sau đó như “Giờ cao điểm” hay “Hiệp sĩ Thượng Hải”

Thất bại không phải là cái cớ để ta chần chừ Ngược lại nó phải là động lực tiếp thêm sức mạnh để ta vươn tới thành công

(Trích Tại sao lại chần chừ?, Tác giả Teo Aik Cher, Người dịch: Cao Xuân Việt Khương,

An Bình, NXB Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh, 2016, tr

39,40)

Câu 2: (TH) Theo đoạn trích, mặt tích cực của thất bại mà “người thành công luôn dùng” là gì? Câu 3: (TH) Việc trích dẫn các câu chuyện của Thomas Edison,J.K.Rowling, Ngôi sao điện ảnh Thành Long có tác dụng gì đối với lập luận của tác giả?

Câu 4: (VD)Anh/chị có đồng tình với ý kiến “thất bại là động lực tiếp thêm sức mạnh để

ta vươn tới thành công” không? Vì sao?

II LÀM VĂN

Câu 1:

Tù nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ)

trình bày suy nghĩ của bản thân về sự cần thiết phải biết chấp nhận thất bại trong cuộc

sống

Câu 2:

Cảm nhận về hình tượng của Sông Đà trong hai đoạn văn sau:

“…Hùng vĩ của Sông Đà không phải chỉ có thác đá Mà nó còn là những cảnh đá

bờ sông, dựng vách thành, mặt sông chỗ ấy chỉ lúc đúng ngọ mới có mặt trời Có vách đá thành chẹt lòng Sông Đà như một cái yết hầu Đứng bên này bờ nhẹ tay ném hòn đá qua bên kia vách Có quãng con nai con hổ đã có lần vọt từ bờ này sang bờ kia Ngồi trong khoang đò qua quãng ấy, đang mùa hè mà cũng thấy lạnh, cảm thấy mình như đứng ở hè một cái ngõ mà ngóng vọng lên một khung cửa sổ nào trên cái tầng nhà thứ mấy nào vừa tắt phụt đèn điện”

“…Cảnh ven sông ở đây lặng tờ Hình như từ đời Trần đời Lê, quãng sông này cũng lặng tờ đến thế mà thôi Thuyền tôi trôi qua một nương ngô nhú lên mấy lá ngô non

Trang 22

đầu mùa Mà tinh không một bóng người Cỏ gianh đồi núi đang ra những nõn búp Một đàn hươu cúi đầu ngốn búp cỏ gianh đẫm sương đêm Bờ sông hoang dại như một bờ tiền

sử Bờ sông hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích tuổi xưa Chao ôi, thấy thèm được giật mình vì một tiếng còi xúp-lê của một chuyến xe lửa đầu tiên đường sắt Phú Thọ - Yên Bái

- Lai Châu Con hươu thơ ngộ ngẩng đầu nhung khỏi áng cỏ sương, chăm chăm nhìn tôi không chớp mắt lừ lừ trôi trên một mũi đò Hưu vểnh tai, nhìn tôi không chớp mắt mà như hỏi tôi bằng các tiếng nói riêng của con vật lành: “Hỡi ông khách Sông Đà, có phải ông cũng vừa nghe thấy một tiếng còi sương?”

(Trích Người lái đò Sông Đà, Nguyễn Tuân, Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục, 2008)

I ĐỌC HIỂU

Câu 1

Trang 23

+ Nhấn mạnh ý nghĩa tích cực của thất bại đối với thành công của mỗi người

+ Câu chuyện của Thomas Edison, J.K.Rowling, Ngôi sao điện ảnh Thành Long đều là

người thật, việc thật được nhiều người biết đến như những “tấm gương sống” nên có giátrị thuyết phục cao cho luận điểm được nêu

+ Thực tế chứng minh nhiều người thành công sau thất bại;

+ Thất bại còn như một phép thử, là thước đo cho ý chí, nghị lực và lý tưởng, năng lực củabản thân

- Thất bại: là hỏng việc, thua mất, là không đạt được kết quả, mục đích như dự định

- Thành công: là đạt được kế hoạch mục tiêu mình đã đề ra ban đầu

Trang 24

=> Trong hành trình để đi đến thành công không tránh khỏi những vấp ngã, thất bại.Nhưng ta phải biết điều chỉnh từ chính những thất bại đó thì bản thân mới có thể thànhcông

3 Bàn luận

- Thái độ trước thất bại:

+ Trước một sự việc không thành, con người cần có sự bình tĩnh để tìm hiểu nguyên nhâncủa sự thất bại

+ Dám đối mặt để chấp nhận, không né tránh sự thật, cũng không đổ lỗi hoàn toàn chokhách quan

- Đứng lên từ thất bại

+ Biết đứng dậy sau mỗi lần vấp ngã, không chán nản và lùi bước trước thất bại

+ Biết rút ra bài học từ những thất bại đã qua để tiếp tục thực hiện công việc và ước mơcủa mình

Câu 2

Phương pháp:

- Xác định rõ vấn đề cần nghị luận: Cảm nhận vẻ đẹp của Sông Đà thông qua hai đoạn

trích - Biểu cảm, bình luận, phân tích, tổng hợp

Cách giải:

I Mở bài

- Nêu khái quát chung về tác phẩm “Người lái đò Sông Đà”: hoàn cảnh sáng tác, vị trí,

giá trị nội dung, giá trị nghệ thuật

- Khái quát nội dung của đoạn trích: Vẻ đẹp của Sông Đà thông qua hai đoạn trích

II Thân bài

* Đoạn trích thứ nhất: Vẻ đẹp hung bạo, dữ dội của con sông Đà

- Vị trí đoạn trích: Nằm ở phần đầu tiên của tác phẩm khi tác giả miêu tả sự dữ tợn của

con sông qua cảnh “đá dựng vách thành”

- Hình ảnh “mặt sông chỗ ấy chỉ lúc đúng ngọ mới có mặt trời” đã gợi ra được độ cao và

diễn tả được cái lạnh lẽo, âm u của khúc sông

Trang 25

- Hình ảnh so sánh “vách đá thành chẹt lòng Sông Đà như một cái yết hầu” đã diễn tả sự

nhỏ hẹp của dòng chảy gợi ra lưu tốc rất lớn nhất là vào mùa nước lũ với bao nhiêu nguyhiểm rình rập

- Hai hình ảnh liên tưởng: “Đứng bên này bờ nhẹ tay ném một hòn đá qua bên kia vách”.

“Có quãng con nai, con hổ đã có lần nhảy vọt từ bên này sang bên kia”

=> Sự nguy hiểm tiềm ẩn ở dòng sông Đà

- Bằng liên tưởng độc đáo, Nguyễn Tuân đã tiếp tục khắc sâu ấn tượng về độ cao của

những vách đá, sự lạnh lẽo, u tối của đoạn sông và sự nhỏ hẹp của dòng chảy “ngồi trong khoang đò qua quãng ấy, đang mùa hè mà cũng thấy lạnh, cảm thấy mình như đứng ở hè một cái ngõ mà ngóng vọng lên một khung cửa sổ nào trên cái tầng nhà thứ mấy nào vừa tắt phụt đèn điện” Mượn khoảnh khắc của đời sống thị thành để giúp người đọc có thể

hình dung ra cảm giác đứng giữa thiên nhiên hoang sơ

-> Lưu tốc rất mạnh, nhất là vào mùa nước lũ Đoạn sông này tiềm ẩn rất nhiều nguyhiểm

* Vẻ đẹp trữ tình của con sông Đà thể hiện qua đoạn trích thứ hai

- Vị trí: Nằm ở phần sau của tác phẩm khi cuộc chiến giữa ông đò và con sông vừa kếtthúc

- Tác giả dùng điểm nhìn của một du khách hải hồ du ngoại trên sông nước Từ đây tác giảcảm nhận được vẻ đẹp nên thơ, đa dạng, phong phú của Sông Đà

- Đó là vẻ đẹp tĩnh lặng, yên ả, thanh bình như còn lưu lại dấu tích của lịch sử cha ông

+ Cảnh ven sông ở đây lặng tờ Hình như từ thời Lý, Trần, Lê cũng lặng tờ đến thế mà thôi: Lặng tờ là sự im lặng tuyệt đối Qua bao đời vẫn thế mà thôi

+ Vắng vẻ đến mức tịnh không một bóng người

+ Yên tĩnh đến mức tác giả thèm được giật mình bởi tiếng còi xe lửa của chuyến xe lửađầu tiên đến với vùng đất này Yên tĩnh đến mức tiếng cá đập nước sông, quẫy vọt lênmặt sông trở thành âm thanh chủ đạo và đủ sức làm cho đàn hươu giật mình chạy vụtbiến Biện pháp nghệ thuật lấy động tả tĩnh nhấn mạnh vẻ đẹp im lìm quãng hạ lưu này

- Vẻ đẹp tươi mới, tràn trề nhựa sống, như bắt đầu một mùa nảy lộc sinh sôi

+ Nương ngô nhú lên mấy lá ngô non đầu mùa

+ Cỏ gianh đồi núi đang ra nõn búp

+ Đàn hươu cúi đầu ngốn búp cỏ gianh đậm sương đêm

=> Nếu cỏ gianh là sức sống tự nhiên thì nương ngô lại là sự sống có bàn tay của conngười Đây là hi vọng của tác giả về sự phát triển của vùng kinh tế mới để chúng ta thoátkhỏi sự khó khăn do chiến tranh gây ra

- Đó còn là vẻ đẹp hoang sơ, cổ kính

+ Bờ sông hoang dại như một bờ tiền sử, bờ sông hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích tuổixưa Tất cả tái hiện Sông Đà ở khúc này như một cõi nguyên sơ nguyên vẹm chỉ tồn tạicái đẹp Chi tiết “con hươu thơ ngộ ngẩng đầu nhung khỏi áng cỏ sương nhìn tôi khôngchớp mắt khi tôi đang lừ lừ trôi trên một mũi đò hỏi tôi bằng tiếng nói riêng của con vậtlành

Trang 26

* Đánh giá

- Nghệ thuật xây dựng hình tượng:

+ Tác phẩm cho thấy sự tài hoa và uyên bác của Nguyễn Tuân Vốn sống phong phú và trítưởng tượng dồi dào đã giúp nhà văn tạo nên những trang viết hết sức độc đáo và có giátrị nghệ thuật cao Sông Đà ở đây hiện lên sống động khi hung bạo dữ dội, khi lại trữ tìnhthơ mộng

+ Nhà văn cũng đã thể hiện tài năng điêu luyện của một người nghệ sĩ ngôn từ Tác giảgiống như một vị tướng tài ba chỉ huy đội quân Việt ngữ rất đông đảo Ông đã xếp đặt độiquân Việt ngữ vào những vị trí phù hợp để chúng có thể phát huy tối đa khả năng củamình

- Giá trị nội dung của hình tượng Sông Đà:

+ Ca ngợi vẻ đẹp của dòng sông xứ sở và thành công trong việc tìm kiếm chất vàng trongthiên nhiên Tây Bắc

+ Sông Đà hiện lên qua những trang văn của Nguyễn Tuân không chỉ thuần túy là thiênnhiên, mà còn là một sản phẩm nghệ thuật vô giá

-> Qua đây tác giả cũng kín đáo thể hiện tình cảm yêu nước tha thiết và niềm say mê, tựhào với thiên nhiên của quê hương xứ sở mình

+ Hình tượng sông Đà còn có ý nghĩa là phông nền cho sự xuất hiện và tôn vinh vẻ đẹpcủa con người - người lái đò trên dòng sông

MỤC TIÊU

Trang 27

I ĐỌC HIỂU

đất nước ngàn năm không mỏi cánh tay cung giáo mác Trường Sơn

cọc nhọn Bạch Đằng đến trẻ chăn trâu cũng cờ lau tập trận chiếc roi cày rần rật máu cha ông đất nước sinh ra huyền thoại tiền rồng bọc trứng trăm con lên rừng xuống biển

mẹ lội suối trèo non cha bạt ghềnh chắn sóng mong mai sau nên vóc nên hình đất nước mỗi ngày lên đón ánh mặt trời thấy dung mạo tiền nhân nhắc lời di huấn nghe vị mặn mồ hôi thấm đầu sông cuối bãi vạt cỏ bên đường cũng học để mà xanh

(Cương thổ, Nguyễn Đức Dũng)

Câu 1: (NB) Đoạn thơ trên được viết bằng thể thơ gì?

Câu 2: (TH) Chọn những hình ảnh, từ ngữ nói lên tinh thần yêu nước, bất khuất chốnggiặc ngoại xâm của con người Việt Nam

Câu 3: (TH) Xác định biện pháp tu từ và hiệu quả nghệ thuật trong câu thơ “đất nước ngàn năm không mỏi cánh tay cung”

Câu 4: (VD) Trình bày cách hiểu của em về khát vọng được thể hiện trong câu thơ:

“mong mai sau nên vóc nên hình”

II LÀM VĂN

Câu 1: Câu thơ “vạt cỏ bên đường cũng học để mà xanh” trong phần Đọc hiểu nhắc nhở

anh chị điều gì? Hãy viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của mình về điều

ấy

Câu 2:

Tôi có bay tạt ngang qua Sông Đà mấy lần, và thấy đó cũng là thêm cho mình một góc độ nhìn một cách nhìn về con sông Tây Bắc hung bạo và trữ tình Từ trên tàu bay mà nhìn xuống Sông Đà, không ai trong tàu bay nghĩ rằng cái dây thừng ngoằn ngoèo dưới chân mình kia lại chính là cái con sống hằng năm và đời đời kiếp kiếp làm mình làm mẩy với con người Tây Bắc và phản ứng giận dỗi vô tội vạ với người lái đò Sông Đà Cũng không ai nghĩ rằng đó là con sông của câu đồng dao thần thoại Sơn Tinh Thuỷ Tinh “Núi cao sông hãy còn dài - Năm năm báo oán đời đời đánh ghen”, Hình như khi mà ta đã quen đọc bản đồ sông núi, thì mỗi lúc ngồi tàu bay trên chiều cao mà nhìn xuống đất nước Tổ quốc bao la, càng thấy quen thuộc với từng nét sông tãi ra trên đại dương đá lờ

lờ bóng mây dưới chân mình Con Sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình,

Trang 28

đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai va cuồn cuộn mù khói Mèo đốt nương xuân Tôi đã nhìn say sưa làn mây mùa xuân bay trên Sông Đà, tôi đã xuyên qua đám mây mùa thu và nhìn xuống dòng nước Sông Đà Mùa xuân đồng xanh ngọc bích, chứ nước Sông Đà không xanh màu xanh canh hến của Sông Gâm Sông Lô Mùa thu nước Sông Đà lừ lừ chín đỏ như da mặt một người bầu đi vì rượu bữa, lừ lừ cái màu đỏ giận dữ ở một người bất mãn bực bội gì mỗi độ thư về Chưa hề bao giờ tôi thấy dòng Sông Đà là đen như thực dân Pháp đã đè ngửa con sông ta ra đổ mực Tây vào mà gọi bằng một cái tên Tây lảo lểu, rồi cứ thế mà phiết vào bản đồ lai chữ (Trích Người lái đò Sông Đà, Nguyễn Tuân, Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục, 2008)

Anh/Chị hãy phân tích giá trị nội dung và nét đặc sắc về nghệ thuật của đoạn trích trên

Từ đó, rút ra những nét đặc trưng phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân

-HẾT -Thí sinh không được sử dụng tài liệu Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm

I ĐỌC HIỂU

Câu 1

Phương pháp: Vận dụng những kiến thức về các thể thơ đã học

Cách giải:

Trang 29

2 Giải thích: Vạt cỏ bên đường cũng học để mà xanh:

Vạt cỏ bên đường có thể hiểu là sự vật bình dị, nhỏ bé trong cuộc sống

Xanh thể hiện một sức sống mạnh mẽ, vươn lên mọi khó khăn, thử thách

=> Câu thơ trên đã nhắc nhở chúng ta: bất cứ ai, dù nhỏ bé hay vĩ đại cũng cần có ý chí,nghị lực, sự nỗ lực, cố gắng để không ngừng vươn lên, bước về phía trước để đạt đượcthành công

3 Bàn luận

Trang 30

- Trong hành trình cuộc đời chắc chắn mỗi chúng ta sẽ phải đối mặt với vô vàn khó khăn,thử thách Những thách thứ đó chính là một loại thuốc thử để đo sức sống tiềm tàng bêntrong mỗi cá nhân

- Đứng trước khó khăn, bạn sẽ làm gì? Bình tĩnh đối mặt, tìm cách giải quyết? Hay sợ hãi,thoái lui, chấp nhận số phận? Mỗi người sẽ có những cách phản ứng khác nhau, tuy nhiêncách phản ứng tốt nhất với những khó khăn chính là đối diện với nó, nỗ lực gấp đôi đểvượt qua thử thách và vươn đến thành công

- Không có vấp ngã sẽ không tôi rèn được ý chí, không có thử thách sẽ không tạo ra nhữngthành công Bởi vậy, đứng trước khó khăn dù lớn hay nhỏ cũng hãy bình tĩnh đối mặt vàvượt qua nó

- Mở rộng vấn đề: phê phán những kẻ yếu đuối, thiếu ý chí, nghị lực khi vấp ngã trongcuộc sống

- Bài học:

+ Là thế hệ trụ cột của đất nước trong tương lai, việc rèn luyện nghị lực sống là việc vôcùng quan trọng, cần thiết cho hành trang vào đời sau này của mỗi chúng ta

+ Muốn thành công, muốn tới vinh quang thì con đường đi lại càng trông gai thử thách, ở

đó không có chỗ cho những kẻ thiếu ý chí, thiếu nghị lực vươn lên

Câu 2

Phương pháp:

- Xác định rõ vấn đề cần nghị luận: Phân tích giá trị nội dung và nét đặc sắc về nghệ thuậtcủa đoạn trích Từ đó, rút ra những nét đặc trưng phong cách nghệ thuật của NguyễnTuân

Cách giải:

I Mở bài

- Nêu khái quát chung về tác phẩm “Người lái đò Sông Đà”: Hoàn cảnh sáng tác, vị trí,

- Khái quát nội dung của đoạn trích và phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân: Vẻ đẹp trữ tình của sông Đà thông qua phong cách nghệ thuật tài hoa, uyên bác của Nguyễn Tuân

II Thân bài

1 Vị trí đoạn trích: Đoạn trích nằm ở phần sau khi về vẻ đẹp thứ hai của con sông Đà (vẻ

đẹp trữ tình thơ mộng)

2 Phân tích đoạn trích

*) Góc nhìn từ trên cao (máy bay), Sông Đà mang vẻ đẹp của một mĩ nhân

- Từ trên cao nhìn xuống, dòng chảy uốn lượn của con sông giống như “cái dây thừngngoằn ngoèo dưới chân mình”, đặc biệt là giống như mái tóc của người thiếu nữ “consông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây

Trang 31

trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mù khói núi Mèo đốtnương xuân”

- Dòng sông mang vẻ đẹp của một áng tóc trữ tình mềm mại, tha thướt và duyên dáng.Đây không phải là sự phát hiện mới mẻ, sáng tạo bởi lẽ vào khoảng thế kỷ XV nhà thơNguyễn Trãi miêu tả núi Dục Thúy đã viết Cái hay của Nguyễn Tuân là vừa mới đây thôiSông Đà còn làm mình, làm mẩy còn là thứ kẻ thù số một của con người vậy mà bây giờchỉ trong chốc lát dòng sông vặn mình hết thác và sóng nước xèo xèo tan trong trí nhớ.Sông Đà lập tức khoác lên mình một dáng vẻ hoàn toàn mới trở thành một áng tóc trữtình

- Dòng Sông Đà như mái tóc đang ôm lấy thân hình trẻ trung, gợi cảm đầy sức sống củangười thiếu nữ Tây Bắc Vẻ đẹp của dòng sông hài hòa với núi rừng Tây Bắc, được núirừng điểm tô thêm cho nhan sắc mĩ miều

++ Hoa ban mang màu sắc tinh khiết, hoa gạo màu đỏ rực rỡ chói lọi bung nở điểm xuyếttrên mái tóc trữ tình người thiếu nữ Sự điểm xuyết ấy lại diễn ra giữa mùa xuân khi mọivật sinh sôi, nảy nở cho thấy sức sống mãnh liệt

++ Khói núi Mèo đốt nương Xuân cuồn cuộn Tạo nên một tấm voan huyền ảo bao phủ lêncảnh vật ẩn dấu đi khuôn mặt xinh đẹp của dòng sông Chính vì vậy vẻ đẹp bí ẩn ấy càngtrở nên hấp dẫn

*) Nhìn ngắm sông Đà từ nhiều thời gian khác nhau

- Tác giả đã phát hiện ra những sắc màu tươi đẹp và đa dạng của dòng sông Màu nướcbiến đổi theo mùa, mỗi mùa có vẻ đẹp riêng trong cách so sánh rất cụ thể:

+ Mùa xuân, nước Sông Đà xanh màu “xanh ngọc bích”, tươi sáng, trong trẻo, lấp lánh.

Tác giả dừng lại giải thích rõ hơn màu xanh không phải xanh canh hến

+ Mùa thu, nước Sông Đà lại “lừ lừ chín đỏ như da mặt một người bầm đi vì rượu bữa, lừ

lừ cái màu đỏ giận dữ ở một người bất mãn bực bội gì mỗi độ thu về”

+ Đặc biệt, nhà văn khẳng định chưa bao giờ con sông có màu đen như thực dân Pháp đã

“đè ngửa con sông ta ra đổ mực Tây vào”, và gọi bằng cái tên lếu láo Sông Đen

=> Thể hiện tình yêu, niềm tự hào trước vẻ đẹp của dòng sông của đất nước, quê hương,

xứ sở

3 Phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân

- Phong cách nghệ thuật được thể hiện qua góc nhìn đa chiều, tài hoa nghệ sĩ: Nguyễn

Tuân đã dùng ngòi bút trăm màu để miêu tả hàng loạt những hình ảnh khác nhau vừa cótính trí tuệ vừa có tính tạo hình vượt xa những thủ pháp nhân hóa thông thường Nếu như ởđoạn đầu Nguyễn Tuân sử dụng góc nhìn của một nghệ sĩ tài hoa diễn tả từng đoạn thác

đá, từng cửa ải trận địa dữ dội của một sông Đà hung bạo thì tới đây dưới con mắt khámphá sự vật ở phương diện mĩ thuật, Nguyễn Tuân nhìn dòng sông Đà như một công trìnhnghệ thuật thiên tạo tuyệt vời Sông Đà như một “áng tóc trữ tình tuôn dài mà đầu tóc,chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban, hoa gạo” Nguyễn Tuân nhìndòng sông Đà và truyền cho độc giả nhìn nó qua làn mây mùa xuân, ánh nắng mùa thu,

Trang 32

chăm chú theo dõi những biến đổi sắc màu của nó khi thì “xanh màu ngọc bích”, khi thì

“lừ lừ chín đỏ” Không chỉ vậy, cách Nguyễn Tuân miêu tả sông Đà còn vô cùng phongphú khi ông cảm nhận sông Đà không chỉ dưới góc độ không gian mà còn cảm nhận dòngsông dưới góc độ của thời gian

- Phong cách nghệ thuật được thể hiện qua vốn hiểu biết uyên bác của nhà văn: Hình ảnh

lãng mạn, trữ tình của con sông Đà được Nguyễn Tuân tái hiện bằng cách kết hợp kiếnthức hội hoạ và thơ ca

- Phong cách nghệ thuật được thể hiện qua cách sử dụng ngôn từ độc đáo của tác giả:

Nhà văn đã thể hiện tài năng điêu luyện của một người nghệ sĩ ngôn từ Tác giả giống nhưmột vị tướng tài ba chỉ huy đội quân Việt ngữ rất đông đảo Ông đã xếp đặt đội quân Việtngữ vào những vị trí phù hợp để chúng có thể phát huy tối đa khả năng của mình Đoạnvăn sử dụng nhiều hình ảnh so sánh, nhân hóa miêu tả, liên tưởng bất ngờ thú vị Từ ngữchọn lọc, độc đáo

CHUYÊN HOÀNG VĂN THỤ

ĐỀ THI THỬ THPT QUỐC GIA LẦN I NĂM 2020 - 2021

MÔN: NGỮ VĂN

MỤC TIÊU

(1)Trong cuộc trò chuyện lan man, một người bạn vong niên của tôi than thở rằng:

“Điều đáng thất vọng nhất về giới trẻ ngày nay là họ ưa hưởng thụ quá!" Một người

khác cười: “Hưởng thụ thì có gì sai? Thú thật là tôi đây, tôi cũng ra hưởng thụ”

(2) Và tôi, tôi đồng ý với người bạn thứ hai Tôi cũng không cho rằng sự ưa hưởng thụ

là một điều sai trái hay là con đường dẫn đến vấp ngã Ngược lại sai lầm của chúng ta

nằm ở chỗ chúng ta thường đắm chìm trong ảo giác và ít khi thực sự biết hưởng thụ.

Trang 33

Hưởng thụ thực sự không phải tàn phá, bất cứ thứ gì kể cả chính mình Hưởng thụ thực

sự là mong muốn giữ gìn, bảo vệ, bồi đắp kể cả chính mình

(Trích Nếu biết trăm năm là hữu hạn, Phạm Lữ Ân, NXB Hội nhà văn, 2015)

Câu 1: (NB) Xác định phép liên kết chính được sử dụng trong phần (2) của đoạn trích

Câu 2: (TH) Trong đoạn trích, người bạn vong niên của tác giả thất vọng điều gì nhất vềgiới trẻ?

Câu 3: (TH) Anh/chị hiểu thế nào về câu: “Hưởng thụ thực sự là mong muốn giữ gìn, bảo vệ, bồi đắp kể cả chính mình”?

Câu 4: (VD) Anh/chị có đồng tình với quan điểm: “Tôi cũng không cho rằng sự ưa hưởng thụ là một điều sai trái hay là con đường dẫn đến vấp ngã” không? Vì sao?

II LÀM VĂN

Câu 1:

Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, Anh/ chị hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng

200 chữ) trình bày suy nghĩ của bản thân về ý nghĩa của việc hưởng thụ thực sự

Câu 2:

Cảm nhận của anh/chị về hình tượng người lái đò sông Đà trong đoạn trích sau:

“…Không một phút nghỉ tay nghi mắt, phải phải luôn vòng vây thứ hai và đổi luôn chiến thuật Ông lái đã nắm chắc binh pháp của thần sóng thần đá Ông đã thuộc quy luật phục kích của lũ đã nơi di nước hiểm trở này Vòng đầu vừa rồi, nó mở ra năm của trận, có bốn cửa từ một của sinh, của sinh nằm lập lờ phía tả ngạn sông Vòng thứ hai này tăng thêm nhiều cửa từ để đánh lừa con thuyền vào, và cửa sinh lại bố trí lệch qua phia bờ hữu ngạn Cưỡi lên thác Sông Đà, phải cưỡi đến cùng như là cưỡi hổ Dòng thác hùm beo đang hồng hộc tế mạnh trên sông đá Nắm chặt lấy được cái bàn sóng đáng luồng rồi, ông đồ ghì cương lái, bám chắc lấy luồng nước đúng mà phóng nhanh vào cửa sinh, mà lái miết một đường chéo về phía cửa đá ấy Bốn năm bọn thủy quân cửa ải nước bên bờ trải tiền xô ra định níu thuyền lôi vào tập đoàn của tử Ông đồ vẫn nhớ mặt bọn này, đứa thì ông trảnh mà rảo bơi chèo lên, đứa thì ông đè sẩn lên mà chặt đôi ra để mở đường tiến Những luồng tử đã bỏ hết lại sau thuyền, Chỉ còn vắng reo tiếng hò của sóng thác luồng sinh Chúng vẫn không ngớt khiêu khích, mặc dầu cái thằng đá tướng đứng chiến cửa vào đã tiu nghỉu cái mặt xanh lè thất vọng thua cái thuyền đã đánh trung vào cửa sinh nó trấn lấy Còn một trùng vi thứ ba nữa ” Ít cửa hơn, bên phải bên trái đều là luông chết cả Cái không sống ở chặng ba này lại ở ngay giữa bọn đá hậu vệ của con thác Cứ phóng thắng thuyền, chọc thủng cửa giữa đó Thuyên vút qua cổng đá cánh mở, cánh khép Vút, vút, cửa ngoài, cửa trong, lại cửa trong cùng, thuyền như một mũi tên tre xuyên nhanh qua hơi nước, vừa xuyên vừa tự động lái được, lượn được Thế là hết thác Dòng sông vặn mình vào một cái bến cát có hang lạnh Sóng thác xèo xèo tan trong trí nhớ Sông nước lại thanh bình Đêm ấy nhà đò đốt lửa trong hang đá, nướng ống cơm lam và toàn bàn tán về cá anh vũ cá dầm xanh, về những cái hàm cá hang cá mùa khô nổ những tiếng to như mìn bộc phả rồi cá tủa ra đầy tràn ruộng Cũng chả thấy ai bàn thêm một lời nào về cuộc chiến thắng vừa qua nơi cửa ải nước đủ tướng dữ quân tợn vừa rồi

Trang 34

(Trích Người Lái Đò Sông Đà, Nguyễn Tuân, SGK Ngữ Văn 12, Tập

một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2007, tr.189-190)

-HẾT -Thí sinh không được sử dụng tài liệu Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm

Trang 35

“Hưởng thụ thực sự là mong muốn giữ gìn, bảo vệ, bồi đắp…kể cả chính mình” có thể

hiểu là: để có thể hưởng thụ thực sự, chúng ta cần phải học hỏi và có hiểu biết nhất định

về điều ta đang làm, đang tận hưởng, đang thưởng thức Biết mình có gì, hiểu thứ mình

có, và biết cách tận hưởng tối đa những gì ta xứng đáng được hưởng

Câu 4

Cách giải:

- Đồng tình với quan điểm của tác giả

- Vì: hưởng thụ là một hành động hoàn toàn bình thường để tận hưởng thành quả mình

đã làm ra, để sống trọn vẹn với thực tại, đó còn là cách cảm nhận hết ý nghĩa của cuộcđời Hưởng thụ chỉ có ý nghĩa tiêu cực khi con người ta bị “chìm trong ảo giác”, hiểu sailạc về hưởng thụ, để từ đó coi hưởng thụ là lối sống trụy lạc, xấu xí

- Ý nghĩa của sự hưởng thụ:

+ Hưởng thụ đem lại cho ta sự di dưỡng về tâm hồn

+ Hưởng thụ đem lại cho ta sự thoải mái trong cảm xúc, khiến ta yêu con người, cuộcsống này hơn

+ Hưởng thụ cũng là cách để ta tận hưởng trọn vẹn vẻ đẹp cuộc sống, sống ý nghĩa vớitừng phút giây

và biết cách tận hưởng tối đa những gì ta xứng đáng được hưởng, đó mới là hưởng thụ

- Tuy nhiên, khi tuyệt đối hóa tâm lí hưởng thụ, con người sẽ dễ dàng sa vào lối sống ănchơi sa đọa, chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân

Trang 36

- Mở rộng vấn đề: Phê phán những kẻ lười làm ham hưởng thụ

- Nêu khái quát chung về tác phẩm “Người lái đò Sông Đà”: hoàn cảnh sáng tác, vị trí,

- Khái quát nội dung: Hình tượng người lái đò sông Đà

II Thân bài

1 Giới thiệu chân dung người lái đò.

- Tên gọi, lai lịch: Được gọi là người lái đò Sông Đà và người lái đò Lai Châu Tên gọi

đã ẩn chứa trong đó địa danh sinh sống, địa danh làm việc, nghề nghiệp Người làm nghềchèo đò suốt dọc Sông Đà hơn mười năm liền Nhân vật không có tên riêng mà gọi tênbằng địa danh sinh sống, địa danh làm việc Tác giả muốn khẳng định rằng không chỉ cómột ông lái đò phi phàm xuất chúng mà đây là một đại diện tiêu biểu cho vô số chất vàngmười đang lấp lánh tỏa sáng ở mảnh đất Tây Bắc

- Chân dung: In đậm dấu ấn nghề nghiệp

+ Tay ông lêu nghêu như cái sào,

+ Chân ông lúc nào cũng khuỳnh khuỳnh gò lại như kẹp lấy một cái cuống lái tưởngtượng + Giọng ông ào ào như tiếng nước trước mặt ghềnh sông

+ Nhỡn giới ông vòi vọi như lúc nào cũng mong một cái bến xa nào đó trong sương mù.+ Cái đầu bạc quắc thước… đặt lên thân hình gọn quánh chất sừng chất mun

+ Ngực vú bả vai bầm lên một khoanh củ nâu – vết nghề nghiệp do đầu sào gửi lại Đây

là thứ huân chương lao động siêu hạng

=> Bức chân dung rất trẻ tráng dù ông lái đò đã ngoài 70 tuổi và đây là thứ ngoại hìnhđược hun đúc được dinh ra từ sông nước dữ dội, hiểm trở Cho thấy sự gắn bó với nghềnghiệp của ông lái đò Ông lái đò đã chèo lái, xuôi ngược trên Sông Đà hơn 100 lần,chính tay ông cầm lái khoảng hơn 60 lần Ông đã gắn bó với nghề này hơn 10 năm trời

2 Vẻ đẹp hình tượng người lái đò thông qua hai trùng vi thạch trận

a Vẻ đẹp trí dũng thể hiện qua cuộc chiến với Sông Đà

- Khắc họa trong tương quan với hình ảnh sông Đà hung bạo, hùng vĩ:

Nghệ thuật tương phản đã làm nổi bật một cuộc chiến không cân sức:

+ Một bên là thiên nhiên bạo liệt, hung tàn, sức mạnh vô song với sóng nước, với thạchtinh nham hiểm

Trang 37

+ Một bên là con người bé nhỏ trên chiếc thuyền con én đơn độc và vũ khí trong tay chỉ

+ Khái quát lại sự nguy hiểm của Sông Đà trong trùng vi thạch trận thứ hai

+ Vẻ đẹp người lái đò trong cuộc chiến ở trùng vi thứ hai:

++ Không một phút nghỉ tay nghỉ mắt phải phá luôn vòng vây thứ hai và đổi luôn chiếnthuật

++ Trước dòng thác hùm beo hồng hộc tế mạnh trên sông đá, ông lái đò cùng chiếcthuyền cưỡi trên dòng thác như cưỡi trên lưng hổ Ông ghì cương lái miết về phía luồngcửa sinh sau khi bám chắc luồn nước đúng

++ Khi bốn năm bọn thủy quân cửa ải nước xô ra, ông đò không hề nao núng mà tỉnh

táo, linh hoạt thay đổi chiến thuật, ứng phó kịp thời “đứa thì ông tránh mà rảo bơi chèo lên, đứa thì ông đè sấn lên mà chặt đôi ra để mở đường tiến” để rồi “những luồng tử đã

bỏ hết lại sau thuyền”

(+) Trùng vi thạch trận thứ 3

+ Trùng vi thạch trận thứ ba của Sông Đà

+ Người lái đò Sông Đà: Chứng tỏ tài nghệ chèo đò tuyệt vời của mình

++ Ông cứ “phóng thẳng thuyền, chọc thủng cửa giữa… vút qua cổng đá”, “vút, vút,cửa ngoài, cửa trong, lại cửa trong cùng, thuyền như một mũi tên tre xuyên nhanh qua hơinước, vừa xuyên vừa tự động lái được lượn được”… để rồi chiến thắng vinh quang

=> Câu văn “thế là hết thác” như một tiếng thở phào nhẹ nhõm khi ông lái đã bỏ lại hếtnhững thác ghềnh ở phía sau lưng

- Nguyên nhân chiến thắng:

+ Thứ nhất, đó là chiến thắng của sự ngoan cường, lòng dũng cảm, ý chí quyết tâm vượtqua những thử thách khốc liệt của cuộc sống

+ Thứ hai, đây là chiến thắng của tài trí con người, của sự am hiểu đến tường tận tínhnết của sông Đà

+ Thứ ba, là sự tài hoa của một người nghệ sĩ

đã thuộc đến cả những dấu chấm than, dấu chấm câu và cả những đoạn xuống dòng Ông

đã nhớ như đóng đanh vào lòng tất cả các luồng nước

- Chất nghệ sĩ:

Trang 38

+ Đôi cánh tay chèo lái và đôi chân giữ thế tạo đà kết hợp như vũ điệu nhịp nhàng vớibản giao hưởng của dòng sông Người lái đò đã điều khiến chiếc thuyền như một mũi têntre

=> Nó giống như một màn biểu diễn nghệ thuật hoàn hảo

- Phong thái nghệ sĩ của ông lái đò thể hiện trong cách ông nhìn nhận về công việc củamình, bình thản đến độ lạ lùng

+ Khi dòng sông vặn mình hết thác cũng là khoảnh khắc “sóng thác xèo xèo tan trongtrí nhớ” Những nhà đò dừng chèo, đốt lửa nướng ống cơm lam, bàn về cá anh vũ, cá dầmxanh, “về những cái hầm cá hang cá mùa khô nổ những tiếng to như mìn bộc phá rồi cátúa ra tràn đầy ruộng”

+ Qua thác ghềnh, ông lái lạnh lùng gan góc là thế, nhưng lúc bình thường thì lại nhớ

tiếng gà gáy nên buộc một cái bu gà vào đuôi thuyền, bởi “có tiếng gà gáy đem theo, nó

đỡ nhớ ruộng nương bản mường mình” Chi tiết ấy đã làm rõ hơn chất nghệ sĩ ở người lái

đò sông Đà

3 Cách nhìn nhận con người của nhà văn Nguyễn Tuân

- Nguyễn Tuân luôn nhìn nhận con người từ góc độ tài hoa, nghệ sĩ Nếu như trướcCách mạng hình ảnh người nghệ sĩ mà ông hướng tới là những người có tài năng khíphách phi thường thì sau Cách mạng hình tượng người nghệ sĩ có thể tìm thấy ở ngaytrong cuộc chiến đấu, lao động sản xuất hàng ngày - Nguyên Tuân luôn vận dụng vốnhiểu biết sâu rộng ở mọi lĩnh vực kết hợp với sự độc đáo, uyên bác, điêu luyện trong việctiếp cận, nhìn nhận con người

- Cái đẹp của con người trong thời kì này trong nhìn nhận của Nguyễn Tuân là cái đẹpgắn với nhân dân lao động, với cuộc sống đang nẩy nở sinh sôi, đồng thời lên án, tố cáochế độ cũ, khẳng định bản chất nhân văn của chế độ mới

III Kết bài:

- Vẻ đẹp hình tượng người lái đò sông Đà

- Phong cách nghệ thuật độc đáo, tài hoa và uyên bác của nhà văn Nguyễn Tuân

5

SỞ GD & ĐT QUẢNG NAM ĐỀ THI THỬ THPT QUỐC GIA LẦN I TRƯỜNG THPT CHUYÊN NĂM 2020 - 2021

NGUYỄN BỈNH KHIÊM MÔN: NGỮ VĂN

MỤC TIÊU

Trang 39

(1) Thỉnh thoảng, khi ngồi ngắm mấy hòn đá nhỏ đặt bên cạnh hồ cá trước sân nhà, mẹ tôi lại tủm tỉm nhắc lại một kỷ niệm vui ngày mới về làm dâu Vốn tính gọn gàng, và ưa chăm sóc vườn cảnh, mới về mấy ngày mẹ đã ra tay sắp xếp lại cái hồ cá bằng xi măng

be bé vốn để không từ lâu lắm, xin mấy con cá vàng, cá bảy màu về thả, gom mấy chậu hoa vứt lỏng chỏng khắp nơi, bày thêm mấy hòn đá nhỏ đủ màu để bài trí thành một góc vườn rất đẹp

(2) Mẹ nói, nhìn vào đó có thể thấy quá khứ, vị lai của con người, và rồi thấy lòng nhẹ như tơ Có lúc, tôi đùa rằng: "Người Nhật vẫn luyện tâm thiền bằng cách ngắm "đá mọc" Còn mẹ, ngắm đá mấy chục năm rồi, mẹ đã bao giờ thấy đá nở hoa chưa?" Mẹ nghiêm mặt "Thiên nhiên có đời sống riêng của nó Đơn giản và lặng lẽ thôi nhưng có thể dạy cho con người nhiều lắm đấy! Mẹ không biết đá có nở hoa không, nhưng mẹ biết

là khi con thấy trái tim và trí tưởng tượng của mình không nở hoa được nữa thì khi ấy con đích thị chỉ là một viên đá mà thôi!"

(3) Càng ngày con người càng thấy thiếu thiên nhiên Và người ta cố đưa một chút thiên nhiên vào nhà để cân bằng lại cuộc sống công nghiệp bề bộn máy móc và kỹ thuật ( ) Mẹ tôi chỉ tự hỏi, người ta chơi đá như một cách đến gần với thiên nhiên hay một cách chiếm hữu nó? Bà cho rằng, sẽ vô duyên làm sao, nếu như những viên đá đặt trong vườn kia chi để trang điểm phô trương, chứ không phải để gợi nhớ đến con sông ngọn suối, không tưởng nhớ đến núi cao rừng sâu Lãng phí làm sao, nếu ta không bao giờ chịu bỏ chút thời gian quý giá để ngồi ngắm đá "mọc" trong vườn, và để nhận ra rằng lòng mình vẫn nở hoa,

(Trích: “Hãy tìm tôi giữa cánh đồng” – Đặng Nguyễn Đông Vy, NXB Hội nhà văn)

Câu 1: (NB) Đoạn trích trên đã sử dụng những phương thức biểu đạt nào?

Câu 2: (TH)Xác định biện pháp tu từ ở đoạn (1)

Câu 3: (TH) Em hiểu thế nào về câu văn sau: “ khi con thấy trái tim và trí tưởng tượng của mình không nở hoa được nữa thì khi ấy con đích thị chỉ là một viên đá mà thôi!"?

Câu 4: (VD)Thông điệp nào của đoạn trích có ý nghĩa nhất đối với anh/ chị ? Vì sao?

Trang 40

Dữ dội và dịu êm

Ồn ào và lặng lẽ Sông không hiểu đổi mình Sóng tìm ra tận bể

Ôi con sóng ngày xưa

Và ngày sau vẫn thế Nỗi khát vọng tình yêu Bồi hồi trong ngực trẻ”

Và:

“ Làm sao được tan ra Thành trăm con sóng nhỏ Giữa biển lớn tình yêu

Định dạng
Số trang	90
Dung lượng	697,5 KB