Nội dung của luận văn này nhằm tìm hiểu một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của trẻ em mắc viêm phổi; phân tích kết quả chăm sóc trẻ mắc bệnh viêm phổi và một số yếu tố liên quan.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
LÊ THỊ HỒNG
KẾT QUẢ CHĂM SÓC TRẺ DƯỚI 5 TUỔI
MẮC BỆNH VIÊM PHỔI VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN TẠI KHOA ĐIỀU TRỊ TỰ NGUYỆN B BỆNH VIỆN NHI TRUNG ƯƠNG NĂM 2020
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG
HÀ NỘI – 2020
Trang 2BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
LÊ THỊ HỒNG
Mã SV: C01277
KẾT QUẢ CHĂM SÓC TRẺ DƯỚI 5 TUỔI MẮC BỆNH VIÊM PHỔI VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN TẠI KHOA ĐIỀU TRỊ TỰ NGUYỆN
B BỆNH VIỆN NHI TRUNG ƯƠNG NĂM 2020
Chuyên ngành : Điều dưỡng
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG
Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS NGUYỄN HẢI ANH
HÀ NỘI – 2020
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Nhân dịp luận văn này được hoàn thành, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và gửi lời cảm ơn chân thành với quý Thầy, Cô, gia đình, bạn bè đồng nghiệp và tập thể cơ quan – những người đã luôn sát cánh cùng tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này
Tôi xin chân thành cảm ơn:
Ban Giám hiệu, Phòng đào tạo Sau đại học, Bộ môn Điều dưỡng trường Đại học Thăng Long
Ban Giám đốc - Bệnh viện Nhi Trung Ương
Lãnh đạo và tập thể cán bộ nhân viên khoa Điều trị tự nguyện B đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này
Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin được gửi lời cảm ơn tới các Thầy, Cô:
PGS.TS Nguyễn Hải Anh, nguyên Phó Giám đốc Trung tâm hô Hấp – Bệnh viện Bạch Mai, người đã truyền thụ kiến thức, tạo mọi điều kiện thuận lợi, tận tình giúp đỡ và trực tiếp hướng dẫn để tôi hoàn thành luận văn này
PGS.TS Nguyễn Thị Bình và các Thầy, Cô trong quá trình học tập đã tận tình giảng dạy, truyền đạt kiến thức bổ ích và sâu sắc Các Thầy, Cô trong Hội đồng chấm đề cương nghiên cứu, Hội đồng đánh giá luận án cấp trường hôm nay, các Thầy, Cô phản biện độc lập đã tận tình đóng góp những ý kiến quý báu
để tôi sửa chữa, bổ sung, giúp cho luận văn được hoàn thiện hơn
Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới những bệnh nhân và gia đình bệnh nhân đã tin tưởng chúng tôi trong qua trình nằm viện
Cuối cùng, tôi xin cảm ơn gia đình, đây là nguồn động viên lớn nhất về cả tinh thần và vật chất giúp tôi vượt qua mọi khó khăn trong học tập, nghiên cứu
và hoàn thành luận văn
Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 22 tháng 12 năm 2020
Tác giả luận văn
Lê Thị Hồng
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi là Lê Thị Hồng học viên lớp Cao học khóa 2, chuyên ngành Điều
dưỡng Trường Đại học Thăng Long xin cam đoan:
1 Đây là luận văn do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn
khoa học của PGS.TS Nguyễn Hải Anh
2 Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam
3 Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những cam kết này
Hà Nội, ngày 22 tháng 12 năm 2020
Người viết cam đoan
Lê Thị Hồng
Trang 5DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Phần viết tắt Phần viết đầy đủ
CRP C- reactive protein (Protein phản ứng C)
NKHHCT Nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính
H.influenzae Haemophilus influenzae
M.pneumonia Mycoplasma pneumonia
P.aeruginosa Pseudomonas aeruginosa
S.pneumoniae Streptococcus pneumoniae
UNICEF United Nations Childrens Fund (Qũy Nhi đồng Liên Hợp
Quốc)
WHO World Health Organization (Tổ chứcY tế thế giới)
Trung bình
Trang 6DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1 Đặc điểm thời gian mắc bệnh trước khi vào viện của trẻ (n=170) 40
Bảng 3.2 Đánh giá một số yếu tố nguy cơ gây bệnh (n= 170) 41
Bảng 3 3 Đánh giá dấu hiệu sinh tồn của trẻ khi vào viện (n=170) 42
Bảng 3.4 Triệu chứng toàn thân của trẻ (n=170) 43
Bảng 3.5 Triệu chứng hô hấp của trẻ (n=170) 44
Bảng 3.6 Một số dấu hiệu trẻ có suy hô hấp (n=170) 44
Bảng 3.7 Phân loại mức độ nặng của bệnh viêm phổi (n=170) 45
Bảng 3.8 Hình ảnh Xquang phổi (n=170) 45
Bảng 3.9 Kết quả xét nghiệm máu khi vào viện (n=170) 45
Bảng 3.10 Xét nghiệm định danh vi sinh vật (n=170) 46
Bảng 3.11 Kết quả xét nghiệm vi sinh vật (n=91) 46
Bảng 3.12 Kết quả xét nghiệm virus 46
Bảng 3.13 Quá trình chăm sóc trẻ tại viện của người điều dưỡng (n=170) 47
Bảng 3.14 Thời gian điều trị trung bình của bệnh nhi và mức độ VP (n=170) 48 Bảng 3.15 Kết quả điều trị (n=170) 48
Bảng 3.16 Đánh giá quá trình chăm sóc điều dưỡng (n=170) 48
Bảng 3.18 Mối liên quan giữa độ nặng của viêm phổi khi vào viện tình trạng SDD và thời gian nằm viện 49
Bảng 3.19 Mối liên quan giữa độ nặng viêm phổi khi vào viện vỗ rung với thời gian điều trị (n=170) 50
Bảng 3.20 Liên quan giữa độ nặng viêm phổi khi vào viện và hút mũi họng và thời gian điều trị (n=170) 50
Bảng 3.21 Đánh giá thời gian nằm viện với một số triệu chứng bệnh kèm theo (n=170) 51
Bảng 3.22 Đánh giá một số mối liên quan giữa đặc điểm của trẻ và kết quả chăm sóc trẻ (n = 170) 52
Bảng 3.23 Đánh giá một số đặc điểm lâm sàng liên quan tới kết quả chăm sóc điều dưỡng của trẻ (n = 170) 53
Bảng 3.24 Đánh giá một số CSĐD liên quan tới kết quả chăm sóc (n = 170) 54
Trang 7DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1 Đặc điểm về nhóm tuổi của trẻ trong nghiên cứu (n=170) 39
Biểu đồ 3.2 Đặc điểm về giới tính của trẻ trong nghiên cứu (n=170) 39
Biểu đồ 3.3 Điều trị trước khi tới viện (n=170) 40
Biểu đồ 3.4 Bệnh lý kèm theo khi vào viện (n=170) 41
Biểu đồ 3.5 Đánh giá tình trạng dinh dưỡng của trẻ (n=170) 42
Biểu đồ 3.6 Đánh giá tình trạng sốt của trẻ (n=170) 43
Trang 8MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN
LỜI CAM ĐOAN
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2
1.1 Đặc điểm giải phẫu, sinh lý bộ máy hô hấp 2
1.1.1 Đặc điểm giải phẫu hệ hô hấp ở trẻ em: [54] 2
1.1.2 Cơ chế bảo vệ của đường hô hấp 5
1.1.3 Khả năng đề kháng của trẻ em : 6
1.1.4 Sự khác biệt cấu trúc, chức năng hệ hô hấp giữa trẻ em và người lớn: 6
1.2 Viêm phổi ở trẻ em 7
1.2.1 Định nghĩa: 7
1.2.2 Phân loại viêm phổi 8
1.2.3 Dịch tễ học 8
1.2.4 Nguyên nhân gây viêm phổi 9
1.2.5 Chẩn đoán 10
1.2.6 Nguyên tắc điều trị: 15
1.3 Công tác chăm sóc của điều dưỡng: 16
1.3.1 Khái niệm về chăm sóc điều dưỡng 16
1.3.2 Một số học thuyết điều dưỡng liên quan chăm sóc người bệnh 16
1.3.3 Quy trình chăm sóc của điều dưỡng đối với bệnh nhi viêm phổi [25, 28, 8] 18
1.3.4 Những nghiên cứu trên Thế giới và Việt Nam về công tác chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi mắc viêm phổi 25
CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 27
2.1 Đối tượng và tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân nghiên cứu 27
2.1.1 Đối tượng nghiên cứu: 27
Trang 92.1.2 Địa điểm nghiên cứu: 27
2.1.3 Thời gian nghiên cứu: 27
2.1.4 Cỡ mẫu nghiên cứu: 27
2.1.5 Tiêu chuẩn lựa chọn người bệnh 27
2.1.6 Tiêu chuẩn loại trừ người bệnh 27
2.1.7 Tiêu chuẩn đánh giá các chỉ số nghiên cứu: 28
2.2 Phương pháp nghiên cứu 32
2.2.1 Phương pháp nghiên cứu 32
2.2.2 Phương pháp thu thập các số liệu nghiên cứu 32
2.2.3 Quy trình nghiên cứu: 33
2.2.4 Phương tiện nghiên cứu và địa điểm xét nghiệm: 33
2.2.5 Xử lý số liệu 34
2.2.6 Đạo đức nghiên cứu 35
2.2.7 Bảng tổng hợp các biến số và các chỉ số 35
1.3 Đặc điểm CLS 36
2.1 Kết quả CSĐD trẻ viêm phổi (lúc vào viện và khi ra viện) 36
2.2 Đánh giá kết quả chăm sóc và điều trị của trẻ 37
2.3 Đánh giá một số yếu tố liên quan tới kết quả chăm sóc điều dưỡng 37
2.3.1 Đánh giá một số yếu tố liên quan tới thời gian nằm viện của trẻ 37
2.3.2 Đánh giá một số yếu tố liên quan tới kết quả chăm sóc điều dưỡng 37
CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 39
3.1 Mô tả một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của trẻ mắc viêm phổi 39
3.1.1 Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu 39
3.1.2 Triệu chứng lâm sàng của trẻ khi vào viện 42
3.1.3 Chỉ số cận lâm sàng của trẻ trong nghiên cứu 45
3.2 Đánh giá quá trình chăm sóc trẻ viêm phổi và một số yếu tố liên quan 47
3.2.1 Đánh giá quá trình chăm sóc trẻ viêm phổi 47
3.2.2 Đánh giá kết quả chăm sóc và điều trị 48
3.2.3 Đánh giá một số mối liên quan tới kết quả chăm sóc và điều trị của trẻ 49 Chương 4 BÀN LUẬN 55
Trang 104.1 Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của trẻ 55
4.1.1 Đặc điểm về trẻ trong nghiên cứu 55
4.1.2 Đánh giá một số yếu tố nguy cơ gây bệnh viêm phổi ở trẻ nhỏ: 56
4.1.3 Đánh giá đặc điểm lâm sàng của trẻ 57
4.1.4 Đánh giá xét nghiệm cận lâm sàng của trẻ khi vào viện 62
4.2 Đánh giá kết quả chăm sóc trẻ mắc VP và một số yếu tố liên quan 64
4.2.1 Đánh giá quá trình chăm sóc điều dưỡng cho trẻ mắc viêm phổi 65
4.2.2 Đánh giá kết quả chăm sóc và điều trị cho trẻ mắc viêm phổi 71
4.2.3 Đánh giá một số yếu tố liên quan tới kết quả chăm sóc và điều trị 71
KẾT LUẬN 76
KHUYẾN NGHỊ 78
TÀI LIỆU THAM KHẢO 79
Trang 111
ĐẶT VẤN ĐỀ
Viêm phổi là một bệnh lý hô hấp thường gặp, đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi trên toàn thế giới Theo ước tính của WHO, mỗi năm có hơn 150 triệu trẻ em dưới 5 tuổi mắc viêm phổi, trong đó 20 triệu trẻ phải nhập viện, tỷ lệ ở các nước đang phát triển cao hơn gấp
5 lần so với các nước phát triển [19] Trong số 6,3 triệu trường hợp tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi trên toàn thế giới vào năm 2013, viêm phổi là một trong những nguyên nhân đứng hàng đầu (chiếm 14,9%), chỉ sau nhóm các biến chứng của
đẻ non (15,4%) Gần đây nhất, theo số liệu thống kê của UNICEF, trong năm
2016 viêm phổi là nguyên nhân của 880.000 ca tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi, chiếm 16% trong các nguyên nhân gây tử vong ở lứa tuổi này [19]
Tại Việt Nam tỷ lệ tử vong do viêm phổi đứng hàng đầu trong các bệnh hô hấp (75%), chiếm 21% so với tổng số tử vong chung ở trẻ em Theo thống kê của
Bộ Y tế hàng năm có khoảng 4000 trẻ em dưới 5 tuổi tử vong vì viêm phổi [49]
Với các triệu chứng sốt, viêm long đường hô hấp, nhịp thở nhanh, rút lõm lồng ngực giúp cho chẩn đoán viêm phổi Ngoài việc điều trị căn nguyên gây bệnh thì chăm sóc điều dưỡng cũng góp phần không nhỏ cho việc điều trị viêm phổi ở trẻ nhỏ đạt hiệu quả tốt nhất Học thuyết Peplaus đã chỉ ra điều dưỡng giữ vai trò quan trọng liên quan đến việc chăm sóc điều trị bệnh và với người bệnh [24] Để đánh giá quá trình theo dõi và chăm sóc trẻ nhỏ dưới 5 tuổi mắc bệnh
viêm phổi chúng tôi nghiên cứu đề tài “Kết quả chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi mắc bệnh viêm phổi và một số yếu tố liên quan tại Bệnh viện Nhi Trung Ương năm 2020” với 2 mục tiêu sau đây:
1 Mô tả một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của trẻ em mắc viêm phổi
2 Phân tích kết quả chăm sóc trẻ mắc bệnh viêm phổi và một số yếu tố liên quan