Luận văn tiến hành mô tả đặc điểm lâm sàng người bệnh viêm khớp dạng thấp điều trị ngoại trú tại khoa khám bệnh Trung tâm Y tế huyện An Phú năm 2020; phân tích kết quả điều trị chăm sóc liên quan đến chất lượng cuộc sống của người bệnh và một số yếu tố khác.
Trang 1-**** -
ĐỖ HOÀNG AN
CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG CỦA NGƯỜI BỆNH VIÊM KHỚP DẠNG THẤP VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN
ĐIỀU TRỊ NGOẠI TRÚ TẠI TRUNG TÂM Y TẾ
HUYỆN AN PHÚ, AN GIANG NĂM 2020
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG
HÀ NỘI – 2020
Trang 2-**** -
ĐỖ HOÀNG AN
Mã học viên: C01313
CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG CỦA NGƯỜI BỆNH VIÊM KHỚP DẠNG THẤP VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐIỀU TRỊ NGOẠI TRÚ TẠI TRUNG TÂM Y TẾ HUYỆN AN PHÚ, AN GIANG NĂM 2020
Chuyên ngành : Điều dưỡng
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG
Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS Nguyễn Mai Hồng
HÀ NỘI – 2020
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình thực hiện và hoàn thành đề tài nghiên cứu khoa học
này, em đã nhận được sự hỗ trợ, giúp đỡ cũng như là quan tâm, động viên
của các cá nhân và đơn vị
Trước hết, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến:
dưỡng cùng toàn thể các thầy cô giáo công tác tại trường Đại học Thăng
Long đã tận tình truyền đạt những kiến thức quý báu, giúp đỡ tôi trong quá
trình học tập;
chức năng Trung tâm y tế huyện An Phú, các Bác sỹ, Điều dưỡng, Hộ lý khoa
Khám bệnh đã chấp thuận và tạo điều kiện giúp đỡ em trong suốt quá trình
học tập và nghiên cứu
Mai Hồng, người trực tiếp hướng dẫn khoa học đã luôn dành nhiều thời gian,
công sức hướng dẫn em trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu và hoàn
thành đề tài nghiên cứu khoa học
đóng góp những ý kiến quý báu trong cả hai kỳ bảo vệ đề cương và luận văn,
giúp đỡ em hoàn thiện nghiên cứu của mình
Cuối cùng em xin bày tỏ lòng biết ơn tới bố mẹ hai bên, vợ và các con
gái, bạn bè, đồng nghiệp, những người luôn bên cạnh, chia sẻ những thuận
lơi và khó khăn, động viên khích lệ tôi trong quá trình học tập và nghiên
cứu.Tuy có nhiều cố gắng, nhưng trong đề tài nghiên cứu khoa học này không
tránh khỏi những thiếu sót Em kính mong Quý thầy cô, các chuyên gia,
những người quan tâm đến đề tài, đồng nghiệp, gia đình và bạn bè tiếp tục có
những ý kiến đóng góp, giúp đỡ để đề tài được hoàn thiện hơn
Một lần nữa em xin chân thành cám ơn!
Hà Nội, ngày 09 tháng 12 năm 2020
Đỗ Hoàng An
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi là Đỗ Hoàng An, học viên lớp Cao học trường Đại học Thăng Long,
chuyên ngành Điều dưỡng xin cam đoan:
1 Đề tài luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, do chính bản thân
tôi trực tiếp thực hiện, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Mai Hồng
2 Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được
công bố tại Việt Nam
3 Tất cả số liệu và thông tin trong nghiên cứu này là hoàn toàn chính xác,
trung thực và khách quan, đã được xác lập và chấp thuận của cơ sở nơi
nghiên cứu
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này
Hà Nội, ngày 09 tháng 12 năm 2020
Tác giả
Đỗ Hoàng An
Trang 5DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
VKDT : Viêm khớp dạng thấp
ACR : American Colegue of Rheumatology
NB : Người bệnh
SKTC : Sức khỏe thể chất
SKTT : Sức khỏe tinh thần
ĐTNC : Đối tượng nghiên cứu
CKBS : Cứng khớp buổi sáng
CLCS : Chất lượng cuộc sống
RF : Rheumatoid Factor-RF
ELISA : Enzyme linked immunosorbent assay
WHO : World Health Oganization
VAS : Visual analogue scale
SF - 36 : Short form 36 (Bộ câu hỏi đánh giá Chất lượng
cuộc sống)
Trang 6MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
Chương 1 TỔNG QUAN 3
1.1 Tổng quan về bệnh viêm khớp dạng thấp 3
1.1.1 Giới thiệu tổng quan về bệnh viêm khớp dạng thấp 3
1.1.2 Dịch tễ bệnh viêm khớp dạng thấp 3
1.2 Bệnh học viêm khớp dạng thấp 4
1.2.1 Định nghĩa viêm khớp dạng thấp 4
1.2.2 Tổn thương bệnh học 4
1.2.3 Nguyên nhân của bệnh viêm khớp dạng thấp 5
1.2.4 Triệu chứng của bệnh viêm khớp dạng thấp 5
1.2.5 Tiêu chuẩn chẩn đoán 8
1.2.6 Biến dạng của viêm khớp dạng thấp 9
1.2.7 Tiên lượng 9
1.2.8 Nguyên tắc điều trị 10
1.2.9 Tình hình viêm khớp dạng thấp thế giới và Việt Nam 11
1.3 Chất lượng cuộc sống và người bệnh viêm khớp dạng thấp 12
1.3.1 Khái niệm về chất lượng cuộc sống 12
1.3.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống người bệnh viêm khớp dạng thấp 14
1.3.3 Chăm sóc người bệnh viêm khớp dạng thấp 16
1.4 Khái quát chung về địa bàn nghiên cứu 23
Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 25
2.1 Đối tượng nghiên cứu 25
2.2.1 Tiêu chuẩn lựa chọn người bệnh 25
2.2.2 Tiêu chuẩn loại trừ 25
Trang 72.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 26
2.3 Phương pháp nghiên cứu 26
2.3.1 Thiết kế nghiên cứu 26
2.4 Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu 26
2.5 Công cụ và kĩ thuật thu thập thông tin, biến số 26
2.6 Kỹ thuật thu thập số liệu 31
2.7 Xử lý và phân tích số liệu 32
2.8 Hạn chế, sai số và khống chế sai số 32
2.9 Các bước tiến hành nghiên cứu: 32
2.10 Đạo đức nghiên cứu 33
Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 35
3.1 Đặc điểm chung, đặc điểm lâm sàng của người bệnh viêm khớp dạng thấp tham gia nghiên cứu 35
3.1.1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 35
3.1.2 Đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu 39
3.2 Kết quả điều trị chăm sóc liên quan đến chất lượng cuộc sống của người bệnh và một số yếu tố khác 43
3.2.1 Kết quả điều trị chăm sóc liên quan đến CLCS 43
3.2.2 Một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị chăm sóc của người bệnh VKDT với các yếu tố khác 47
Chương 4 BÀN LUẬN 56
4.1 Đặc điểm chung, đặc điểm lâm sàng của người bệnh viêm khớp dạng thấp tham gia nghiên cứu 56
4.1.1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 56
4.1.2 Đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu 58
Trang 84.2 Kết quả điều trị chăm sóc liên quan chất lượng cuộc sống và một số yếu
tố khác 63
4.2.1 Kết quả điều trị liên quan đến chất lượng cuộc sống 63
4.2.2 Kết quả điều trị liên quan đến một số yếu tố khác 67
KẾT LUẬN 72
KHUYẾN NGHỊ 74 TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 9DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1: Đặc điểm về tuổi của đối tượng nghiên cứu 35
Bảng 3.2: Đặc điểm nghề nghiệp của đối tượng nghiên cứu 37
Bảng 3.3: Tình trạng hôn nhân của đối tượng nghiên cứu 38
Bảng 3.4: Đặc điểm kinh tế gia đình của đối tượng nghiên cứu 38
Bảng 3.5: Đặc điểm thời gian mắc bệnh của đối tượng nghiên cứu 39
Bảng 3.6: Đặc điểm các bệnh lý kèm theo của đối tượng nghiên cứu 40
Bảng 3.7: Đặc điểm cứng khớp buổi sáng, biến dạng khớp, sưng khớp và đau khớp của đối tượng nghiên cứu 41
Bảng 3.8: Đặc điểm BMI của đối tượng nghiên cứu 42
Bảng 3.9: Mức độ đau theo thang điểm VAS của đối tượng nghiên cứu 42
Bảng 3.10: Phân loại chất lượng cuộc sống của người bệnh VKDT theo thang điểm SF-36 43
Bảng 3.11: Kết quả điều trị chăm sóc của đối tượng nghiên cứu 43
Bảng 3.12: Đặc điểm chất lượng cuộc sống của người bệnh VKDT theo thang điểm SF-36 44
Bảng 3.13: Mối liên quan giữa CLCS về sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần và tổng CLCS SF – 36 của người bệnh với kết quả điều trị chăm sóc 45
Bảng 3.14: So sánh triệu chứng lâm sàng với CLCS theo SF - 36 của đối tượng nghiên cứu 46
Bảng 3.15: Mối liên quan giữa nhóm tuổi của người bệnh với kết quả điều trị chăm sóc 47
Bảng 3.16: Mối liên quan giữa nghề nghiệp của người bệnh với kết quả điều trị chăm sóc 48
Trang 10Bảng 3.17: Mối liên quan giữa trình độ học vấn của người bệnh với kết quả
điều trị chăm sóc 48 Bảng 3.18: Mối liên quan giữa giới, địa dư, người sống cùng của người bệnh
với kết quả điều trị chăm sóc 49 Bảng 3.19: Mối liên quan giữa tình trạng hôn nhân của người bệnh với kết
quả điều trị chăm sóc 50 Bảng 3.20 Mối liên quan giữa kinh tế gia đình của người bệnh với kết quả
điều trị chăm sóc 51 Bảng 3.21: Mối liên quan giữa thời gian phát hiện bệnh của người bệnh với
kết quả điều trị chăm sóc 51 Bảng 3.22: Mối liên quan giữa bệnh kèm theo của người bệnh với kết quả
điều trị chăm sóc 52 Bảng 3.23: Mối liên quan giữa BMI của người bệnh với kết quả điều trị chăm sóc 53 Bảng 3.24: Mối liên quan giữa mức độ đau theo VAS của người bệnh với kết
quả điều trị chăm sóc 53 Bảng 3.25: Mối liên quan giữa đau khớp của người bệnh với kết quả điều trị
chăm sóc 54 Bảng 3.26 Mối liên quan giữa triệu chứng lâm sàng của người bệnh với kết
quả điều trị chăm sóc 55
Trang 11DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1: Phân bố theo giới tính của các đối tượng nghiên cứu 36 Biểu đồ 3.2: Trình độ học vấn của đối tượng nghiên cứu 36 Biểu đồ 3.3: Đặc điểm địa dư của đối tượng nghiên cứu 37
DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1 Bàn tay bệnh nhân VKDT 6 Hình 1.2 Thước đo VAS 20
Trang 12ĐẶT VẤN ĐỀ
Viêm khớp dạng thấp (VKDT - Rheumatoid Arthritis, RA) là một trong những bệnh khớp thường gặp nhất Bệnh diễn biến liên tục với quá trình viêm mãn tính với các biểu hiện tại khớp, ngoài khớp và toàn thân ở nhiều mức độ khác nhau, diễn biến phức tạp [7],[8] Bệnh để lại hậu quả nặng nề với 90% người bệnh (NB) tiến triển nặng và mất chức năng vận động trong vòng 20 năm Nếu không được chẩn đoán sớm, điều trị đúng và kịp thời, bệnh tiến triển ngày càng nặng dẫn đến huỷ hoại khớp, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh và là gánh nặng cho gia đình và xã hội [7] Cho đến nay nguyên nhân gây bệnh VKDT vẫn chưa được biết một cách rõ ràng Tuy nhiên, với những hiểu biết hiện tại bệnh có liên quan đến cơ chế tự miễn dịch, với sự xuất hiện của các kháng thể chống lại các mô và tế bào của cơ thể Bệnh gặp ở mọi quốc gia trên thế giới, chiếm 1% dân số, thường gặp ở
độ tuổi từ 20-50 với tỷ lệ nữ nhiều hơn nam
Ngoài các phương pháp điều trị đang được chứng minh là mang lại hiệu quả kiểm soát bệnh như điều trị nội khoa, đông y…công tác điều dưỡng chăm sóc người bệnh và phục hồi chức năng là một trong những phần quan trọng trong quá trình theo dõi và điều trị bệnh VKDT Các biện pháp can thiệp điều dưỡng đúng đắn sẽ giúp giảm các triệu chứng, duy trì chức năng vận động cũng như tăng hiểu biết của người bệnh, từ đó giúp người bệnh có thể có cuộc sống bình thường, tăng khả năng lao động và tái hòa nhập cộng đồng, làm giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội
Chất lượng cuộc sống là một khái niệm đa chiều, được sử dụng để mô tả nhận thức, sự hài lòng và đánh giá của từng cá nhân về cuộc sống của họ, trong các lĩnh vực khác nhau, như sức khỏe thể chất và chức năng, sức khỏe tinh thần và cảm xúc, vai trò xã hội và các mối quan hệ [33] Hiện nay, các công cụ đánh giá chất lượng cuộc sống được sử dụng ngày càng nhiều trong
Trang 13các nghiên cứu về y học Mục tiêu của các nghiên cứu này là phản ánh chất lượng cuộc sống của người bệnh, thể hiện được kết quả điều trị công tác chăm sóc sức khỏe mang lại, là một phần cơ sở để định hướng trong việc cung cấp dịch vụ và công tác chăm sóc người bệnh, đáp ứng nhu cầu thực sự của người bệnh, gia đình và người chăm sóc [38] Tại Trung tâm Y tế huyện An Phú chưa có công trình nghiên cứu về vấn đề này Do đó, chúng tôi sử dụng bộ
câu hỏi SF-36 để làm nghiên cứu: Chất lượng cuộc sống của người bệnh viêm khớp dạng thấp điều trị ngoại trú và một số yếu tố liên quan tại Trung tâm y tế huyện An Phú, An Giang năm 2020 với 2 mục tiêu:
1 Mô tả đặc điểm lâm sàng người bệnh viêm khớp dạng thấp điều trị ngoại trú tại khoa khám bệnh Trung tâm Y tế huyện An Phú năm 2020
2 Phân tích kết quả điều trị chăm sóc liên quan đến chất lượng cuộc sống của người bệnh và một số yếu tố khác