Nội dung nghiên cứu của luận văn này là tìm hiểu sự hài lòng công việc của nhân viên y tế; một số yếu tố liên quan đến hài lòng công việc của nhân viên y tế. Mời các bạn cùng tham khảo luận văn để nắm chi tiết hơn nội dung nghiên cứu.
Ngu n nhân l c y t
Ngu n nhân l c (NNL) là ngu n l căconăng i c a nh ng t ch c (v i quy mô, lo i hình, ch căn ngăkhácănhau)ăcóăkh n ngăvàăti măn ngăthamăgiaă vào quá trình phát tri n c a t ch c cùng v i s phát tri n kinh t xã h i c a qu c gia, khu v c, th gi i Cách hi u này v ngu n nhân l c xu t phát t quan ni m coi NNL là ngu n l c v i các y u t v t ch t, tinh th n t o nên n ngăl c, s c m nh ph c v cho s phát tri n nói chung c a t ch c [62]
NNL là t ng th các y u t bên trong và bên ngoài c a m i cá nhân b o đ m ngu n sáng t o cùng các n i dung khác cho s thànhăcông,ăđ tăđ c m c tiêu c a t ch c B t c t ch cănàoăc ngăđ c t o thành b i các thành viên là conăng iăhayăNNLăđóăc a m t t ch c bao g m t t c nh ngăng iălaoăđ ng làm vi c trong t ch căđó [14]
NNLă trongăl nhă v c CSSK, có th đ căđ nhă ngh aălàă cácăki u khác nhau c a nhân viên lâm sàng và phi lâm sàng ch u trách nhi m can thi p s c kh e cá nhân và c ngăđ ng NNL là y u t quan tr ng nh t c aăđ u vào h th ng s c kh e, hi u qu và nh ng l i ích mà h th ng có th cung c p ph thu c r t nhi u vào ki n th c, k n ngăvàăđ ng l c c a nh ng cá nhân ch u trách nhi m v cung c p d ch v y t [74]
Theo WHO (2006) đ nhăngh aănhânăviênăyăt là nh ngăng i mà ho t đ ng c a h nh m m că đíchă nângă caoă s c kh e Nhân viên y t bao g m nh ngăng i cung c p d ch v y t : bác s ,ăđi uăd ng, y t công c ng,ăd c s , k thu t viên và nh ngă ng i qu n lý và nhân viên khác: k toán, c p d ng, lái xe, h lý [8] [80]
Theoăđ nhăngh aăc a B Y t ắNhânăviênăyăt là toàn b s laoăđ ng hi năđangăcôngătácătrongăcácăc ăs y t (k c côngăvàăt ,ăk c biên ch và h păđ ng)”.ăVi c phân lo i các nhân viên y t t i Vi t Nam d a trên các tiêu chí v giáo d căvàăđàoăt o ngh ,ăquyăđ nh v chuyên môn y t và các ho t đ ng, nhi m v liên quan trong công vi c [10]
Qu n tr NNL là quá trình sáng t o và s d ng t ng th các công c , ph ngăti n,ăph ngăphápăvàăgi i pháp khai thác h p lý và có hi u qu nh t n ngăl c, s tr ng c aăng iălaoăđ ng nh măđ m b o th c hi n các m c tiêu c a t ch c và t ngăng iălaoăđ ng trong qu n tr ăC ngăcóăth hi u qu n tr
NNL là qu n tr conăng i trong m i quan h gi aăng i s d ngălaoăđ ng và ng iălaoăđ ng nh măđ tăđ c các m c tiêu chi năl c c a t ch c và làm th a mãn nhu c u cá nhân c aăng iălaoăđ ng
TheoăWHO,ăắqu n lý ngu n nhân l c là m t quá trình t oăraămôiătr ng t ch c thu n l iăvàăđ m b o r ng nhân l c hoàn thành t t công vi c c a mình b ng vi c s d ng các chi năl c nh măxácăđ nhăvàăđ tăđ c s t iă uăv s l ng,ăc ăc u và s phân b ngu n nhân l c v i chi phí hi u qu nh t M c đíchăchungălàăđ có s nhân l c c n thi t, làm vi c t i t ng v trí phù h p, đúngăth iăđi m, th c hi năđúngăcôngăvi c,ăvàăđ c h tr chuyên môn phù h p v i m c chi phí h pălỦ”.
1.1.3 Nh ng y u t nhăh ngăđ n hi u qu ho tăđ ng c a ngu n NLYT
Hi u qu ho tăđ ng c a ngu n nhân l c y t ph thu c vào nhi u y u t khách quan và ch quan Y u t kháchă quană nh :ă i u ki n v t nhiên, nh ngăvùngăkhóăkh năv giao thông, v tríăđ a lý không thu n l i vùng sâu, vùng xa, biên gi i, h iăđ o;ăđi u ki n kinh t - xã h iănh ădânăs ,ătrìnhăđ phát tri n kinh t xã h i c aăđ aăph ng,ătrìnhăđ dân trí, ki n th c, hi u bi t c aăng i dân v ch măsócăs c kh e cho b năthân,…ăcóătácăđ ng không nh đ n hi u qu ho tăđ ng c a ngu n nhân l c y t Y u t ch quanăđóngăvaiătròă quan tr ngăh n.ă óălà,ăs phát tri n c a h th ng y t t iăđ aăph ng;ăch t l ng ngu n nhân l c y t , bao g m vi căđàoăt o,ăđàoăt o liên t c, b trí s p x p công vi c phù h p,ăc ăc u ngu n nhân l c h pălỦ;ămôiătr ng làm vi c thu n l i,ăanătoàn,ăđ m b oăđ yăđ các trang thi t b h tr đ phát huy h t n ngăl c trong công tác khám, ch a b nh; ch đ đưiăng đ c bi t; chính sách thu hút th aăđángăđ i v i cán b y t [32]
Theo nghiên c u c a Nguy năDanhăSongăn mă2017ăc ngăchoăth y Y u t nhăh ngăđ n ngu n nhân l c: chính sách ch đ đưiăng (71,8%),ăc ăs h t ng và thi t b làm vi că(53,7%),ămôiătr ng làm vi c và s p x p b trí nhân l că(43,3%),ăc ăh iăđàoăt o và th ngăti n (17,7%) [28].
Tình hình ngu n nhân l c y t
1.2.1 Tình hình ngu n nhân l c y t th gi i
Nhân l c y t toàn c u, theo m t đ : Ph n l n các nghiên c u trên th gi iăđ u đ c ti năhànhătheoăph ngăphápămôăt c t ngang Châu Phi trong nh ngăn măg yăđâyăđưăchoăth y t ng s CBYT là 1.640.000 ng i chi m t l : 2,3 CBYT/10.000 dân, vùng lãnh th phía đông a Trung H i có t ng s CBYT là 2.100.000 ng i chi m t l : 4,0 CBYT/10.000 dân; các n c Châu Á thu c phía ông ậ Nam có t ng s CBYT là 7.040.000 cán b , chi m t l 4,3 CBYT/10.000 dân; phía Tây Thái Bình D ng có t ng s CBYT là 10.070.000 cán b , chi m t l 5,8 CBYT/10.000 dân; châu Âu có t ng s CBYT là 16.630.000 cán b , chi m t l 18,9 CBYT/10.000 dân; châu M có t ng s CBYT là 21.740.000 cán b , chi m t l 24,8 CBYT/10.000 dân [55] T ch c y t th gi i đ a ra tiêu chí là 2,5 CBYT/10.000 dân, d i m c này s không đ m b o bao ph 80% d ch v CSSK Do v y toàn c u thi u 4 tri u bác s , y tá, n h sinh; 57 qu c gia thi u 2,4 tri u bác s , đi u d ng, n h sinh, trong đó có 36/37 n c thu c vùng d i sa m c Sahara - Châu Phi [35]
1.2.2 Tình hình nhân l c ngành Y t i Vi t Nam
Trong nh ngăn măg năđâyăs l ng CBYT c a Vi tănamăcóăxuăh ng t ngănh ngăt căđ t ngăch m Nhân l c y t tuyăđưăđ c c i thi n,ănh ngătìnhă tr ng thi u h t NLYT v năđangăt n t i nhi u khu v căvàăl nhăv c ho tăđ ng c a ngành y t Theo các báo cáo c a B Y t ,ăn mă2012ăVi t nam có 407.148 CBYTăthìăđ năn mă2016ăm i có 471.702 S l ng nhân viên y t /10.000 dân t ngăd nătheoăcácăn m:ăS y bác s cho 10.000 dân là 13,5 trongăđóăs bác s trênă10.000ădânălàă8,6ăng i (79.306 bác s ) S d c s trênă10.000ădânăđ t 2,96ă ng iă (27.473ă d c s ) S đi uă d ngă choă 10.000ă dână đ t 11,3 S l ng sinh viên t t nghi pă đ i h că ngànhă y,ă d că n mă 2016ă làă 13.870,ăt t nghi păsauăđ i h c làă4.704ăng i.ă àoăt o cán b y t đ iăph ngăn mă2016ă v i t ng s h c sinh hi năcóălàă57.639ăng i [9]
B ng 1.1 M t s ch s nhân l c Vi t nam và khu v că ôngăNamăÁ
S DS trung c p tr lên trên
Ngu n: H th ng thông tin, th ng kê WHOSIS n m 2014[79]
Qua các báo cáo, th ng kê c a BYT cho th y đ aăph ngă(g m tuy n t nh, huy n, xã) có t l CBYT l n nh tăđ n 86,1%, tuy năTrungă ngăchi m 13,9% t ng s CBYT trong c n c [6] S l ng CBYT t p trung nhi u tuy nătrungă ng,ăt nh, ch y u khu v c thành th T l CBYT thành th chi m 51,3% t ng s CBYT (15% trungă ngăvàă37%ă tuy n t nh), trong khi dân s thành th ch chi m 28,1% dân s c n c (m c dù CBYT thành th không ch ph c v cho dân s ng thành ph ) CBYT tuy n huy n chi m g n 28% và tuy n xã chi măítăh n,ă21%ăt ng s CBYT S phân b b t c p th hi n rõ nh t nhóm nhân l c y t trìnhăđ cao, nh t là bác s v i t l 60% thành th (20% trungă ngăvàă40%ă tuy n t nh)ăvàăd c s đ i h c v i t l 84% thành th (45% trungă ngăvàă39%ă tuy n tnh).ăH năm t n a s đi uăd ng (57%) t p trung thành th Các cán b khác không thu c chuyên môn y t cóătrìnhăđ v năhóaăcaoăc ngăphânăb r tăkhôngăđ ngăđ u v iă73%ăđ i h c và 64% caoăđ ng, trung c p thành th Ch có y s và n h sinhăđ c phân b t ngăđ i h p lý gi a thành th và nông thôn, v i t l thành th t ngă ng là 18% và 26% [7]
Theo nghiên c u c a Tr năBáăKiênăn mă2015.ăTínhăđ n cu iăn mă2012ă s l ng nhân l căd căđangăcôngătácăt iăcácăBV Kătuy n t nh trong c n c làă2081ăng i.ăTrongăđó,ăd căs ăcóătrìnhăđ t đ i h c tr lên chi m t l 19,6%,ăd c trung c p chi m t l 71,3%ăvàăd c tá chi m t l 9,1% Trung bình m iăBV Kătuy n t nh trong c n căcóă6,5DS/BV,ătrongăđóănhi u nh t là khu v că ôngăNamăB v i 8,8 DS/BV, th p nh t là khu v c Tây Nguyên v i 3,6 DS/BV; BV các thành ph l n có nhi uăDSăh nă(10,6ăDS/BV)ă các t nh còn l iă(6,1DS/BV).ăTínhăn mă2012ăc n c có 6602 cán b d căđangă công tác t iăBV Kătuy n huy n Tuy nhiên s DSăcóătrìnhăđ đ i h c tr lên chi m t l th p15,3%,ăd c trung c p chi m t l 75,6%ăvàăd c tá chi m t l 9,1% M t khác có s cânăđ i v c ăc u nhân l căd c gi a các khu v c thành th và nông thôn và ngay trong m t t nhăc ngăcóăs m tăcânăđ i Trung bình c n c ch có 1,5 DS/BV, nhi u nh t là khu v că ng B ng Sông C u Long v i 2,1DS/BV, th p nh t là khu v c Tây Nguyên ch có 0,8DS/BV Có s thi u h t DS cácăBV Kătuy n huy n.ă c bi t hi n nay c n c v n còn 134ăBV Kătuy n huy n chi m g n 20% không có DS, không nh ng các huy năvùngăsâuăvùngăxaăvùngăkhóăkh nămàăngayăc vùngăđ ng b ngăc ngăcóă nh ng BVăkhôngăcóăDSănh ăkhuăv că ng B ng Sông H ng 22 BV không có DS,ă ôngăNamăB 08 BV không có DS [20]
Trong nh ngă n mă g năđây,ăngu n nhân l c y t trong khu v c b nh vi năđangăđ c duy trì và phát tri n, theo các báo cáo, nghiên c u v nhân l c trong khu v c b nh vi n th y r ngăCBYTăđưăt ngălênăđángăk Theo k t qu nghiên c u c aăL ngăNg c Khuê (2011) v th c tr ng ngu n nhân l c b nh vi n toàn qu c cho th y: S CBYT làm vi c trong khu v c b nh vi n là 196.996,ătrongăđóăcóă44.226ăCBYTălàmăcôngătácăđi u tr ch măsóc,ă11.858ă CBYTălàmăcôngătácăd c,ă72.915ăđi uăd ng, 12.007 n h sinh, 12.496 k thu t viên, 15.578 y công và h lý, 27.916 cán b nhân viên khác Trong t ng s 44.226ăCBYTălàmăcôngătácăđi u tr v n còn 17,2% là y s và t p trung tuy n huy n, xã là ch y u Nhân l c làm vi c t i các BV t p trung tuy n t nh chi m 48%, tuy n huy n chi m 31%, tuy nătrungă ngăchi m 12%, BV chuyên ngành chi m 3%, khu v c y t t ănhânăchi m 6% V c ăc u nhân l c t i BV: s CBYTătrên/1gi ng b nhătrungăbìnhălàă1,12,ătrongăđóăl năl t là tuy nă trungă ngă đ tă 1,23ă CBYT/gi ng b nh, tuy n t nhă đ t 1,08, tuy n huy năđ t 1,05, BV các b ngànhăđ t 1,07, t l này cao nh t khu v c các
B nh vi năt ănhânăđ t 2,4 CBYT/gi ng b nh Tính trung bình c 10ăgi ng b nh thì ch cóă2,24ăBSăvàă3ăđi uăd ng T l D/ă1ăBSăcònăkháăth p ch đ t 1,8ă D/1ăBS,ăt l này cao nh t là tuy n t nhăđ t 2,64, tuy n huy năđ t 1,91, tuy nătrungă ngăđ t 1,75 T l h sinh, k thu t viên/ 1ăBSăđ t 2,49, t l D,ăHS,ăKTV/BSăchungăchoăcácătuy năđ t 2,7 [19]
C ăc u nhân l c t i các b ph n trong b nh vi n ch y u nhân l c t p trung nhi u khu v c lâm sàng T i b nh vi nă àăN ng có s nhân l c t p trung kh i lâm sàng là 74,5%, b nh vi năđaăkhoaăTrungă ngăTháiăNguyênă m tăđ nhân l c t p trung t i kh i lâm sàng là 68.4% và b nh vi năđaăkhoaă t nh Hòa Bình nhân l c kh i lâm sàng là 69.5% [26]
Nhân l căcóătrìnhăđ chuyên môn cao t p trung ch y u các BV tuy n trungă ng.ăD c s cóătrìnhăđ đ i h căvàăđi uăd ngăcóătrìnhăđ caoăđ ng, đ i h c chi m t l th p t i các BV tuy n huy n,ăBSăcóătrìnhăđ sauăđ i h c chi m t l cao cácăBVătrungă ng,ăBVăngành,ăBVăt ănhânăvàăcácăBV t nh
B ngă1.2.ăC ăc u nhân l cătheoătrìnhăđ các tuy n b nh vi n
Ngu n: Báo cáo C c khám ch a b nh-B Y t [19]
Theo k t qu nghiên c u c a Vi n Chi năl c và chính sách y t ti n hành t i 4 t nh, tình tr ng bi năđ ng cán b t i tuy n huy n, xã là m t v năđ c n ph i quan tâm S cán b ngh vi c, chuy nă điă cácă c ă s y t tuy n huy n (b nh vi n huy n, trung tâm y t huy n) b ng 50% t ng s cán b m i tuy n d ng, tuy n xã s đ iăt ng ngh vi c, chuy năđiăb ng 30% s đ i t ng m i tuy n [43] Nhi u b nh vi n t nh nhi uăn măkhôngătuy năđ c bác s ăcóăchuyênămônănào trong khi s l ng cán b d ch chuy n t iăn iăkhácăv n ti p di n K t qu t m t s nghiên c uăc ngăđưăch ra m t s các y u t gây nên s kém thu hút cán b y t tuy n y t c ăs ,ătrongăđóăthuănh p th p và đi u ki n làm vi c không b oăđ m do thi u trang thi t b là hai nguyên nhân ch y u làm cho các cán b y t nóiăchungăđ c bi tălàăbácăs ăkhôngămu n làm vi c t i m t s tuy n t nh [42] [64] Nghiên c u v các y u t thu hút cán b y t làm vi c t i vùng nông thônăthôngăquaăph ngăphápăl ng giá l a ch n r i r că(DiscreteăChoiceăExperiment)ăđưăch ra nh ng y u t liênăquanăđ n l a ch n công vi c c a h g m có làm vi c khu v c thành th ,ăn iălàmăvi c có trang thi t b đ yăđ , có thu nh păcao,ăđ c phát tri n k n ngă(thôngăquaăđàoă t o ng n h n,ăđàoăt o dài h n (chuyên khoa) và có nhà mi năphí.ă i v i bácăs ,ăn iăcôngătácălàăy u t quan tr ng nh t; trong khi v i sinh viên s p ra tr ngăthìăđ căđàoăt o dài h n là y u t quan tr ng nh t [64]
1.2.3 Tình hình ngu n nhân l c y t t iăBìnhăD ng
Trong nh ngăn măqua, ngu n nhân l c y t tnhăBìnhăD ngăngàyăcàngă phát tri n c v s l ng và ch tăl ng;ăđ c ph đ yăđ t t c các tuy n
(t nh, huy n, xã và thôn, làng); s l ng cán b chuyênă ngànhă y,ă d c có trìnhăđ t đ i h c tr lênăđưăđ c b sungăđángăk t t c các tuy n Theo s li u th ng kê c a B Y t n mă2016,ăt nhăBìnhăD ngăcóă4.413ăcánăb y t ăTrongăđó,ătuy n t nh có 1.622 CBYT, tuy n huy n có 1.975 CBYT, tuy n xã có 816 CBYT [9]
Nh m phát tri n và thu hút ngu n nhân l c t iăđ aăph ng.ăUBNDăt nh đưăbanăhànhăQuy tăđ nhă74/2011/Q -UBNDăquyăđ nh v chính sách thu hút, ch đ h tr đàoăt o, b iăd ng nâng cao ch tăl ng ngu n nhân l c t nh BìnhăD ng.ă âyălàăchínhăsách r t t t nh m thu hút ngu n nhân l c ngoài t nhăđ n công tác t iăBìnhăD ngăvàăkhuy n khích h c sinh, cán b c a t nh thamă giaă đàoă t oă theoă đ a ch s d ngă đ nângă caoă trìnhă đ chuyên môn nghi p v
T yêu c u th c ti năđ t ra, ngày 31/7/2019, H iăđ ng nhân dân t nhăđưă ban hành Ngh quy t s 05/2019/NQ-H NDăquyăđ nh v chính sách thu hút, ch đ h tr đàoăt o, b iăd ng nâng cao ch tăl ng ngu n nhân l c t nh BìnhăD ng.ăCácăchínhăsách,ăch đ đ căquyăđ nh trong Ngh quy t này m t m t k th a và duy trì nh ng ch đ , chính sách hi n hành còn phù h p M t khác,ăc năc vào th c tr ng và yêu c u nhân l c c a t ngăngành,ăl nhăv căđ xem xét xây d ng,ăđi u ch nh ho c bãi b các ch đ , chính sách không còn phù h p
1.3 S hƠiălòngăđ i v i công vi c c a nhân viên y t
1.3.1 Khái ni m v s hƠiălòngăđ i v i công vi c
Hài lòng v i công vi c là khái ni m không th ng nh t gi a các nhà nghiên c u Spector (1997) cho r ng s hài lòng v i công vi căđ năgi n là s yêu thích công vi c và các khía c nh công vi c và xem s hài lòng công vi c nh ăm t bi n hành vi Hài lòng công vi căc ngăđ căxemănh ăvi c hài lòng v i các khía c nh c th ho c hài lòng chung v i công vi c [73] M t s tác gi khác cho r ng s hài lòng v i công vi căđ c xem là do nhăh ng c a các y u t cáănhânăng iălaoăđ ng ho căcácătácăđ ng c a t ch căđ i v i các c m nh n v công vi c [69] S hàiălòngăđ i v i công vi c là c m giác hay đápă ng c măxúcămàăconăng i tr i qua khi th c hi n m t công vi c [70]
M t s nhà nghiên c u lý lu n cho r ng có th đ tăđ c m t m căđ hài lòng v i công vi c ch v i m t v năđ M t s khác g i ý chúng ta có th có nh ng c m xúc tiêu c c v m t khía c nhănàoăđóăc a công vi că(nh ăti n l ng)ănh ngăl i có c m xúc tích c c v nh ng m tăkhácă(nh ăđ ng nghi p)
S hài lòng v i công vi c c năđ c xem xét c hai m t nguyên nhân và nh h ng c aăcácăthayăđ i v t ch c [70]
Nh ăv y,ăkhiăng iălaoăđ ng hài lòng v i công vi c thì h s cóăđ ng l c làm vi c,ă đ ng l c xu t phát t b n thân c a m iă conă ng i Khi con ng i nh ng v trí khác nhau, v i nh ngăđ căđi m tâm lý khác nhau s có nh ng m c tiêu mong mu năkhácănhau.ăChínhăvìăđ ng l c c a m iăconăng i khác nhau nên nhà qu n lý c n có nh ngăcáchătácăđ ngăkhácănhauăđ đ tăđ c m c tiêu trong qu n lý
1.3.3 T m quan tr ng c a s hƠiălòngăđ i v i công vi c