Luận văn mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và chất lượng cuộc sống của người bệnh nhồi máu não tại bệnh viện Tim Mạch An Giang; phân tích kết quả chăm sóc người bệnh nhồi máu não và một số yếu tố liên quan.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
TRẦN QUỐC DŨNG
Mã học viên: C01321
CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG NGƯỜI BỆNH NHỒI MÁU NÃO VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN KẾT QUẢ CHĂM SÓC TẠI BỆNH VIỆN
TIM MẠCH AN GIANG NĂM 2020
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG
CHUYÊN NGÀNH: ĐIỀU DƯỠNG
MÃ SỐ: 8.72.03.01
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS.BS CHÂU HỮU HẦU
Hà Nội – 2020
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên xin gửi lời cảm ơn đến quý Thầy Cô trường Đại Học Thăng Long đã tận tình giảng dạy truyền đạt kiến thức, kinh nghiệm và tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành đề tài này
Xin trân trọng cảm ơn TS Châu Hữu Hầu và PGS TS Lê Thị Bình đã luôn tận tình chỉ dẫn và đóng góp cho tôi hoàn thiện đề tài của mình
Xin cảm ơn đến Ban Giám Đốc và các anh chị đồng nghiệp của các Khoa tại Bệnh viện Tim mạch An Giang đã tạo điều kiện cho tôi thực hiện đề tài nghiên cứu này
Xin chân thành cảm ơn tới tất cả người bệnh, người nhà người bệnh đã tham gia nghiên cứu và dành thời gian để hoàn thành bảng câu hỏi
Mặc dù đã cố gắng hết sức nhưng đề tài không thể tránh khỏi những thiếu sót về mặt nội dung lẫn hình thức Kính mong quý Thầy, Cô góp ý kiến những điểm còn hạn chế của đề tài, để giúp cho đề tài này được hoàn thiện hơn cũng như tạo động lực cho tôi thực hiện những đề tài nghiên cứu sau này
Xin chân thành cảm ơn./
Học viên
TRẦN QUỐC DŨNG
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Những số liệu, kết quả ghi trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác
Tác giả
Trần Quốc Dũng
Trang 4DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
BHYT Bảo hiểm y tế
BMI Body Mass Index (Chỉ số khối cơ thể)
CLCS Chất lượng cuộc sống
GDSK Giáo dục sức khỏe
HSBA Hồ sơ bệnh án
KQCS Kết quả chăm sóc
TBMMN Tai biến mạch máu não
WHO World Health Organization (Tổ chức y tế thế giới)
Trang 5MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 3
1.1.ĐẠICƯƠNGVỀNHỒIMÁUNÃO 3
1.1.1 Khái niệm 3
1.1.2 Yếu tố nguy cơ 4
1.1.3 Nguyên nhân: 6
1.2.ĐẶCĐIỂMLÂMSÀNGVÀCẬNLÂMSÀNGNHỒIMÁUNÃO 6
1.2.1 Đặc điểm lâm sàng 6
1.2.2 Đặc điểm cận lâm sàng 8
1.3.XỬTRÍSỚMNHỒIMÁUNÃO 9
1.4.QUÁTRÌNHHỒIPHỤCCỦABỆNHNHÂNBỊNHỒIMÁUNÃO 11 1.5 MỘTSỐHỌCTHUYẾT ĐIỀU DƯỠNGÁP DỤNGTRONG CHĂM SÓC 12
1.5.1 Học thuyết Nightingale 12
1.5.2 Học thuyết Henderson 13
1.5.3 Học thuyết về Orem’s 13
1.5.4 Học thuyết Newman 14
1.6.CHĂMSÓCBỆNHNHÂNBỊNHỒIMÁUNÃO 14
1.6.1 Chăm sóc tâm lý 14
1.6.2 Chăm sóc dinh dưỡng 15
1.6.3 Chăm sóc vệ sinh 15
1.7.CÔNGTÁCCHĂMSÓCNGƯỜIBỆNHTRONGBỆNHVIỆN 15
1.7.1 Phân cấp chăm sóc 16
1.7.2 Điều dưỡng hướng dẫn người bệnh chăm sóc 16
1.8.CHẤTLƯỢNGCUỘCSỐNG 18
1.8.1 Khái niệm về chất lượng cuộc sống 18
1.8.2 Tại sao cần đánh giá chất lượng cuộc sống? 19
Trang 61.9 TÌNH HÌNHNGHIÊN CỨU VỀ NHỒIMÁU NÃO TRÊN THẾ GIỚI
VÀTẠIVIỆTNAM 20
1.9.1 Trên thế giới 20
1.9.2 Tại Việt Nam 23
1.10.CƠSỞLÝLUẬN 25
1.10.1 Mối tương quan của điều dưỡng trong lĩnh vực thực hành 25
CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 27
2.1.ĐỐITƯỢNGNGHIÊNCỨU 27
2.1.1 Tiêu chuẩn lựa chọn: 27
2.1.2 Tiêu chuẩn loại trừ: 27
2.2.THỜIGIANVÀĐỊAĐIỂMNGHIÊNCỨU 27
2.3.THIẾTKẾNGHIÊNCỨU 27
2.4.CỠMẪU 27
2.5.PHƯƠNGPHÁPCHỌNMẪU 28
2.6.PHƯƠNGPHÁPTHUTHẬPSỐLIỆU 28
2.6.1 Công cụ thu thập thông tin 28
2.6.2 Kỹ thuật thu thập thông tin 28
2.6.3 Quy trình thu thập thông tin 29
2.7.CÁCBIẾNSỐNGHIÊNCỨU 30
2.8 CÁC TIÊU CHUẨN, THANG ĐIỂM ĐÁNH GIÁ TRONG NGHIÊN CỨU 36
2.8.1 Phân loại BMI của bệnh nhân 36
2.8.2 Đánh giá người bệnh theo các thang điểm: 36
2.9.PHƯƠNGPHÁPPHÂNTÍCHSỐLIỆU 37
2.10.SƠĐỒNGHIÊNCỨU 38
2.11.ĐẠOĐỨCTRONGNGHIÊNCỨU 38
2.12 HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU, SAI SỐ VÀ BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC 39
2.12.1 Hạn chế nghiên cứu 39
2.12.2 Sai số 39
Trang 72.12.3 Biện pháp khắc phục sai số 40
CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 41
3.1.ĐẶCĐIỂMCHUNGCỦABỆNHNHÂNNHỒIMÁUNÃO 41
3.2.ĐẶCĐIỂMLÂMSÀNGCỦABỆNHNHÂNNHỒIMÁUNÃO 43
3.3.ĐẶCĐIỂMCẬNLÂMSÀNGCỦABỆNHNHÂNNHỒIMÁUNÃO 45
3.4.CHẤTLƯỢNGCUỘCSỐNGCỦABỆNHNHÂNNHỒIMÁUNÃO 46
3.5.ĐẶCĐIỂMVỀQUÁTRÌNHCHĂMSÓCBỆNHNHÂNNHỒIMÁU NÃO 48
3.6 CÁC HOẠT ĐỘNG TƯ VẤN CỦA ĐIỀU DƯỠNG VIÊN CHO NGƯỜIBỆNH 49
3.7.KẾTQUẢCHĂMSÓCBỆNHNHÂNNHỒIMÁUNÃO 49
3.8.MỘTSỐYẾU TỐLIÊN QUANĐẾNKẾTQUẢ CHĂM SÓCBỆNH NHÂNNHỒIMÁUNÃO 51
3.9 SỰ LIÊN QUAN GIỮA HOẠT ĐỘNG CỦA ĐIỀU DƯỠNG VIÊN VỚIKẾTQUẢCHĂMSÓCBỆNHNHÂNNHỒIMÁUNÃO 54
CHƯƠNG 4 BÀN LUẬN 55
4.1.ĐẶCĐIỂMCHUNGCỦABỆNHNHÂNMẮCNHỒIMÁUNÃO 55
4.2 ĐẶC ĐIỂM LÂMSÀNG VÀ CẬN LÂM SÀNG CỦA BỆNH NHÂN MẮCNHỒIMÁUNÃO 58
4.3.CHẤTLƯỢNGCUỘCSỐNGCỦABỆNHNHÂNMẮCNHỒIMÁU NÃO 60
4.4.MỘTSỐYẾU TỐLIÊN QUANĐẾNKẾTQUẢ CHĂM SÓCBỆNH NHÂNNHỒIMÁUNÃO 62
KẾT LUẬN 65
KIẾN NGHỊ 66 TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 8DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1 – Các biến số nghiên cứu 30
Bảng 2.2 - Phân loại BMI 36
Bảng 3.1 - Thông tin chung về bệnh nhân nhồi máu não 41
Bảng 3.2 - Đặc điểm về tiền sử mắc bệnh của bệnh nhân nhồi máu não 42
Bảng 3.3 - Bệnh lý mắc kèm của bệnh nhân nhồi máu não 42
Bảng 3.4 - Đặc điểm của bệnh nhân nhồi máu não khi nhập viện 43
Bảng 3.5 - Đặc điểm cận lâm sàng của bệnh nhân nhồi máu não 45
Bảng 3.6 - Đặc điểm chụp CT não của bệnh nhân nhồi máu não 45
Bảng 3.7 - Điểm đánh giá chất lượng cuộc sống SS-QOL của bệnh nhân nhồi máu não 46
Bảng 3.8 - Chất lượng cuộc sống (theo SS-QOL) của bệnh nhân nhồi máu não 47
Bảng 3.9 - Kết quả chăm sóc bệnh nhân nhồi máu não 49
Bảng 3.10 – Đặc điểm về thời gian điều trị và biến chứng bệnh nhân nhồi máu não 50
Bảng 3.11 - Bảng đánh giá khả năng độc lập trong sinh hoạt theo thang điểm Barthel 50
Bảng 3.12 Mối liên quan giữa bệnh lý mắc kèm với KQCS bệnh nhân nhồi máu não 51
Bảng 3.13 – Một số yếu tố liên quan đến kết quả chăm sóc bệnh nhân nhồi máu não 52
Bảng 3.14 - Mối liên quan giữa tình trạng loét và tình trạng thay đổi tư thế 53 Bảng 3.15 - Liên quan giữa tình trạng loét với thời gian điều trị 53
Bảng 3.16 - Liên quan giữa kết quả chăm sóc và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân nhồi máu não 53
Bảng 3.17 Mối liên quan giữa hoạt động của điều dưỡng với kết quả chăm sóc bệnh nhân nhồi máu não 54
Trang 9DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1 – Các triệu chứng thần kinh của bệnh nhân nhồi máu não 44
Biểu đồ 3.2 – Tình trạng khiếm khuyết thần kinh theo thang điểm NIHSS của bệnh nhân nhồi máu não 44
Biểu đồ 3.3 – Phân cấp chăm sóc bệnh nhân nhồi máu não 48
Biểu đồ 3.4 – Các hoạt động chăm sóc bệnh nhân nhồi máu não 48
Biểu đồ 3.5 – Các hoạt động tư vấn của điều dưỡng cho bệnh nhân 49
DANH MỤC HÌNH Hình 1.1 – Các thể lâm sàng của bệnh đột quỵ 4
Hình 1.2 – Tổn thương do nhồi máu não 4
Hình 1.3 – Liệt mặt do bệnh nhồi máu não gây ra 7
Trang 101
ĐẶT VẤN ĐỀ
Hiện nay, đột quỵ hay còn gọi là tai biến mạch máu não là nguyên nhân gây
tử vong hàng đầu (đứng hàng thứ ba sau bệnh ung thư và bệnh tim mạch) và là nguyên nhân gây tàn tật vĩnh viễn phổ biến nhất ở người lớn trên toàn thế giới Trong số đó, có khoảng 80% người bệnh đột quỵ ở thể nhồi máu não [30] Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới, hàng năm có khoảng 5,5 triệu người tử vong
do nhồi máu não [51] Gánh nặng của đột quỵ không chỉ nằm ở tỷ lệ tử vong cao
mà còn ở tỷ lệ tàn tật cao đến 50% trong số người mắc bệnh sống sót Do đó, đột quỵ là một căn bệnh có tầm quan trọng lớn đối với sức khỏe cộng đồng với những hậu quả kinh tế và xã hội nghiêm trọng
Trong quá khứ, đột quỵ được coi là một căn bệnh của thế giới phát triển Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ ước tính hàng năm tại Mỹ có gần 800.000 người mắc đột quỵ não với 15 - 30% người bệnh phải sống chung với tàn tật vĩnh viễn [42] Cùng với sự phát triển chung và thông qua việc áp dụng các biện pháp kiểm soát dựa trên bằng chứng, gánh nặng của nhồi máu não đã giảm đáng kể ở nhiều nước phát triển Ngày nay, gánh nặng của nhồi máu não dường như đang chuyển sang các nước đang phát triển, một phần là do những thay đổi nhân khẩu học đang diễn ra, bao gồm sự già hóa dân số và chuyển đổi sức khỏe ở các quốc gia này Thống kê cho thấy phụ nữ và nam giới có tỷ lệ mắc bệnh tương đương
ở độ tuổi dưới 55 tuổi, nhưng tỷ lệ này là lớn hơn ở nam giới trong độ tuổi 55-75
và đặc biệt tăng cao hơn sau 75 tuổi [25],[38]
Tại Việt Nam, những thống kê mới nhất đều cho thấy đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu, với số ca bệnh phải nhập viện và tử vong lên đến hàng chục nghìn ca mỗi năm [51] Theo những số liệu gần đây của Bộ Y tế, số người phải nhập viện điều trị nhồi máu não tăng lên từ 1,7%-2,5% mỗi năm do nhiều yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, các bệnh về tim, chuyển hóa và thường để lại di chứng nặng nề Bên cạnh đó, một điều đáng lo
Trang 112
ngại là số bệnh nhân đột quỵ trong độ tuổi trẻ cũng đang gia tăng mạnh mẽ trong cộng đồng
Sự kết hợp các liệu pháp mới trong quá trình điều trị và chăm sóc bệnh nhân nhồi máu não đã có nhiều kết quả tích cực, số người sống sót sau nhồi máu não và sống với hậu quả của nó ngày càng gia tăng, đặc biệt là ở các nước phát triển Ở Mỹ, 85% bệnh nhân nhồi máu não được cứu sống và hiện tại có khoảng
4 triệu người bệnh sống một mình với các di chứng của bệnh [47] Tại Việt Nam Nam, theo báo cáo của Bộ môn Thần kinh, Trường Đại học Y Dược Thành Phố
Hồ Chí Minh cho thấy tỷ lệ tử vong là 28%, số bệnh nhân sống sót sau tai biến
có di chứng vừa và nhẹ 68,42% [10] Trong chiến lược điều trị toàn diện, việc cải thiện chất lượng sống ở những bệnh nhân sống sót sau nhồi máu não được nhìn nhận là hết sức cần thiết, như là một phần không thể thiếu của công tác điều trị Từ đó, các nghiên cứu về sự liên quan của các yếu tố có tính quyết định đến chất lượng sống của những bệnh nhân sống sót sau đột quỵ được chú ý nhiều hơn
Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu về chăm sóc và chất lượng cuộc sống người bệnh sau nhồi máu não Tuy nhiên, ở Việt Nam vấn đề này hiện còn chưa được chú ý tới nhiều An Giang là tỉnh trong những năm gần đây đã có nhiều phát triển về kinh tế - xã hội, đời sống người dân được nâng cao Cùng với đó thì tại tỉnh cũng đã xuất hiện nhiều bệnh tật ảnh hưởng tới đời sống, sức khỏe của nhân dân, đặc biệt thời gian gần đây tỷ lệ đột quỵ não ngày càng tăng với mức độ di chứng để lại rất nặng nề Chính vì vậy việc thực hiện nghiên cứu
“Chất lượng cuộc sống của người bệnh nhồi máu não và một số yếu tố liên quan đến kết quả chăm sóc tại bệnh viện Tim mạch An Giang” là rất cần thiết,
đó là lý do đề tài được thực hiện nhằm hai mục tiêu sau:
1 Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và chất lượng cuộc sống của người bệnh nhồi máu não tại bệnh viện Tim Mạch An Giang
2 Phân tích kết quả chăm sóc người bệnh nhồi máu não và một số yếu tố liên quan