Luận văn tìm hiểu thực trạng tuân thủ điều trị ở người bệnh viêm gan B mạn tính tại bệnh viện đa khoa Kiên Giang; phân tích mối liên quan giữa tuân thủ điều trị với chất lượng cuộc sống và một số yếu tố khác. Mời các bạn cùng tham khảo luận văn để nắm chi tiết hơn nội dung nghiên cứu.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
TRẦN CHÍ VŨ
TUÂN THỦ ĐIỀU TRỊ VÀ CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG NGƯỜI BỆNH VIÊM GAN B MẠN TÍNH TẠI BỆNH VIỆN
ĐA KHOA TỈNH KIÊN GIANG NĂM 2020
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG
HÀ NỘI – 2020
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
TRẦN CHÍ VŨ
TUÂN THỦ ĐIỀU TRỊ VÀ CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG NGƯỜI BỆNH VIÊM GAN B MẠN TÍNH TẠI BỆNH VIỆN
ĐA KHOA TỈNH KIÊN GIANG NĂM 2020
Chuyên ngành: Điều dưỡng
Mã số: 8.72.03.01
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG
Người hướng dẫn khoa học: TS BS Phạm Đức Minh
HÀ NỘI – 2020
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập, nghiên cứu đề tài “Tuân thủ điều trị và chất lượng cuộc sống người bệnh viêm gan B mạn tính tại bệnh viện đa khoa tỉnh kiên Giang năm 2020” tôi đã nhận được sự giúp đỡ, chỉ bảo nhiệt tình
của các thầy, cô giáo trường Đại học Thăng Long để hoàn thành luận văn này
Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tôi xin chân thành cảm ơn đến
TS BS Phạm Đức Minh đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ về kiến thức, tài liệu
và phương pháp để tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu khoa học này
Tôi xin chân thành cảm ơn Đảng ủy, Ban giám đốc Bệnh viện đa khoa Kiên Giang và tập thể cán bộ nhân viên phòng khám Bệnh viện đa khoa Kiên Giang đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này
Tôi xin chân thành cảm ơn:
– Lãnh đạo, chuyên viên Phòng sau đại học
– Ban giám hiệu, các giáo viên dạy trường Đại học Thăng Long
– Gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, cổ vũ, khích lệ và giúp
đỡ tôi trong suốt thời gian qua
Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong suốt quá trình thực hiện đề tài, song
có thể còn có những mặt hạn chế, thiếu sót Tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp và sự chỉ dẫn của các thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 11 tháng 12 năm 2020
Tác giả luận văn
Trần Chí Vũ
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi là Trần Chí Vũ, học viên lớp Cao học Điều Dưỡng, khóa học 2018
- 2020 tại Trường Đại học Thăng Long xin cam đoan:
1 Đây là nghiên cứu của tôi, thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của
TS BS Phạm Đức Minh
2 Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn trung thực và khách quan, do tôi thu thập và thực hiện
3 Kết quả nghiên cứu của luận văn này chưa được đăng tải trên bất kỳ một tạp chí hay một công trình khoa học nào
Hà Nội, ngày 11 tháng 12 năm 2020
Tác giả luận văn
Trần Chí Vũ
Trang 5CÁC THUẬT NGỮ VIẾT TẮT
BN
BS
CLCS
Bệnh nhân Bác sỹ Chất lượng cuộc sống
HSTC
NB
NKBV
NVYT
HBV
XG
UTG
Hồi sức tích cực Người bệnh Nhiễm khuẩn bệnh viện Nhân viên y tế
viêm gan B
xơ gan ung thư gan
Trang 6MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3
1.1 Bệnh viêm gan vi rút B mạn tính 3
1.1.1 Tình hình nhiễm viêm gan vi rút B 3
1.1.2 Sinh lý bệnh viêm gan B mạn tính 4
1.1.3 Triệu chứng của nhiễm viêm gan vi rút B mạn tính 5
1.1.4 Tiến triển của bệnh 5
1.1.5 Ảnh hưởng của viêm gan vi rút B mạn tính 5
1.1.6 Điều trị viêm gan B cấp tính và mạn tính theo quyết định số 5448/QĐ-BYT 6
1.1.7 Chất lượng cuộc sống 8
1.2 Chăm sóc bệnh nhân viêm gan b 16
1.2.1 Khái niệm chăm sóc điều dưỡng 16
1.2.2 Học thuyết điều dưỡng về chăm sóc người bệnh 17
1.2.3 Quy trình điều dưỡng 18
1.2.4 Quy trình chăm sóc người bệnh viêm gan B 19
CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 23
2.1 Địa điểm, thời gian và đối tượng nghiên cứu 23
2.1.1 Địa điểm nghiên cứu 23
2.1.2 Thời gian nghiên cứu 23
2.1.3 Đối tượng nghiên cứu 23
2.2 Phương pháp nghiên cứu 24
2.2.1 Cỡ mẫu và chọn mẫu nghiên cứu 24
2.2.2 Thiết kế nghiên cứu 25
2.2.3 Nội dung và công cụ, tiêu chuẩn đánh giá 25
2.3 Phương pháp thống kê và xử lý số liệu 26
Trang 72.4 Vấn đề đạo đức của nghiên cứu 26
2.5 Sai số và các biện pháp khắc phục sai số 27
CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 28
3.1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 28
3.2 Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của người bệnh 32
3.2.1 Đặc điểm lâm sàng 32
3.2.2 Đặc điểm cận lâm sàng 33
3.2.3 Thực trạng tuân thủ điều trị người bệnh viêm gan B mạn tính 36
3.2.4 Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ điều trị của người bệnh 37
CHƯƠNG 4 BÀN LUẬN 42
4.1 Đặc điểm chung của người bệnh 42
4.2 Đặc điểm lâm sàng cận lâm sàng của người bệnh bị viêm gan B mạn 47 4.2.1 Đặc điểm lâm sàng 47
4.2.2 Đặc điểm cận lâm sàng 48
4.2.3 Thực trạng tuân thủ điều trị của người bệnh viêm gan virus B: 50
4.2.4 Mối liên quan giữa tuân thủ điều trị với chăm sóc người bệnh của điều dưỡng 52
4.2.5 Mối liên quan giữa tuân thủ điều trị với chất lượng cuộc sống : 54
KẾT LUẬN 58
KIẾN NGHỊ 60 TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 8DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1 Tuổi của đối tượng nghiên cứu 28
Bảng 3.2 Nơi sinh sống của đối tượng nghiên cứu 29
Bảng 3.3 Nghề nghiệp của đối tượng nghiên cứu 29
Bảng 3.4 Trình độ học vấn của đối tượng nghiên cứu 30
Bảng 3.5 Tình trạng Bảo hiểm y tế 31
Bảng 3.6 Lý do điều trị ngoại trú 31
Bảng 3.7 Triệu chứng lâm sàng của đối tượng nghiên cứu 32
Bảng 3.8 Đặc điểm cận lâm sàng 33
Bảng 3.9 Đặc điểm xét nghiệm định lượng virus HBV 35
Bảng 3.10 Đặc điểm siêu âm bụng 35
Bảng 3.11 Nội dung tuần thủ điều trị người bệnh viêm gan virus B 36
Bảng 3.12 Kết quả tuân thủ điều trị chung của bệnh nhân viêm gan virus B 36
Bảng 3.13 Liên quan giữa quên uống thuốc và gặp phó khăn khi phải nhớ uống thuốc hàng ngày 37
Bảng 3.14 Liên quan giữa tuân thủ điều trị và các đặc điểm nhân khẩu học của người bệnh viên ganB 37
Bảng 3.15 Liên quan giữa tuân thủ điều trị và tình trạng lo âu 38
Bảng 3.16 Liên quan giữa tuân thủ điều trị và tình trạng mệt mỏi 38
Bảng 3.17 Liên quan giữa tuân thủ điều trị và mức tăng men gan giữa 2 lần khám 38
Bảng 3.18 Liên quan giữa tuân thủ điều trị và chăm sóc của điều dưỡng viên 39
Bảng 3.19 Chất lượng cuộc sống của bệnh nhân viêm gan virus B 39
Bảng 3.20 Liên quan giữa CLCS và giới tính, tuổi, nơi cư trú 40
Bảng 3.21 Liên quan giữa CLCS và chăm sóc 40
Bảng 3.22 Liên quan giữa CLCS và tuân thủ điều trị 41
Bảng 3.23 Liên quan giữa điểm CLCS và nội dung tuân thủ điều trị 41
Trang 9DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ
Hình 1.1 Tỷ lệ người mang HBV ở các khu vực trên thế giới năm 2005 3 Biểu đồ 3.1 Giới tính của đối tượng nghiên cứu 28 Biểu đồ 3.2 Tình trạng hôn nhân 30
Trang 101
ĐẶT VẤN ĐỀ
Viêm gan vi rút B đã, đang và sẽ còn là vấn đề y tế toàn cầu Thống kê cho thấy có hơn 2 tỷ người trên thế giới nhiễm vi rút viêm gan B (HBV), trong đó khoảng 400 triệu người đang mang HBV mạn tính và mỗi năm có khoảng 1 triệu người tử vong do xơ gan và ung thư gan) [14] Nhiễm HBV có thể gây nên nhiều mức độ bệnh khác nhau từ người mang vi rút mạn tính không triệu chứng đến viêm gan cấp tính (VGC), viêm gan tối cấp tính, viêm gan mạn tính, xơ gan và ung thư gan [22]
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ở khu vực Đông Nam Á, ước tính
có khoảng 100 triệu người sống với HBV với 300.000 ca tử vong mỗi năm Ở một số nước như Thái Lan và Myanmar, tỷ lệ mắc bệnh viêm gan B mãn tính
là từ 5% đến 7% ở người trưởng thành [5]
Việt Nam nằm trong số những quốc gia có tỷ lệ nhiễm vi rút viêm gan
B mạn tính cao nhất Nhìn chung, khoảng 10 triệu người dân bị viêm gan B ,
tỷ lệ viêm gan vi rút B ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh tương ứng là từ 9% đến 14%, khu vực nông thôn có tỷ lệ cao hơn thành phố với tỷ lệ khoảng 19% [4],[25] Người ta cho rằng viêm gan B có thể là nguyên nhân gây ra 58.650 bệnh nhân bị xơ gan, 25.000 bệnh nhân bị và ung thư biểu mô tế bào gan, và 40.000 ca tử vong [4]
Không chỉ tiến triển thành xơ gan hay ung thư biểu mô tế bào gan dẫn đến tử vong mà viêm gan virus B mạn tính còn ảnh hưởng nhiều mặt đến sức khỏe của con người, gây gánh nặng lớn đối với hệ thống chăm sóc sức khỏe Tuy nhiên, vì là bệnh mạn tính nên quá trình điều trị đòi hỏi sự liên tục, suốt cuộc đời người bệnh; Chế độ điều trị lại phức tạp, phải phối hợp tuân thủ nhiều biện pháp như chế độ dinh dưỡng (CĐDD), hoạt động thể lực (HĐTL), chế độ dùng thuốc (CĐDT),) và tái khám định kỳ (TKĐK) Vì vậy, dù biết việc TTĐT của bệnh nhân là cốt lõi cho sự thành công trong điều trị , nhưng
Trang 112
vì nhiều lý do đây vẫn là thách thức đối với người bệnh Hơn nữa, bệnh nhân
bị viêm gan B mãn tính hoặc các biến chứng của bệnh ảnh hưởng đáng kể đến căng thẳng tâm lý và tinh thần của họ, và cuối cùng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống [2]
Viêm gan virus B mạn tính có thể tương quan với một số rối loạn tâm thần, chẳng hạn như lo lắng, trầm cảm và làm giảm chất lượng cuộc sống của người bệnh [2], [29] Các nghiên cứu về ảnh hưởng của viêm gan virus B mạn tính đối với chất lượng cuộc sống của bệnh nhân đã được tiến hành và công
bố ở nhiều nghiên cứu trên thế giới [11], [29], thậm chí còn có nghiên cứu hệ thống hoàn thành bộ câu hỏi, bảng kiểm để đánh giá về chất lượng cuộc sống trên bệnh nhân viêm gan B Các nghiên cứu này đã chỉ ra rằng việc giảm rõ rệt về chất lượng cuộc sống ở người nhiễm vi rút viêm gan B mạn tính Tuy nhiên, các nghiên cứu về chất lượng cuộc sống của bệnh nhân bệnh mạn tính gần đây mới bắt đầu được chú ý tại Việt Nam nên số lượng, chất lượng và quy mô của các nghiên cứu này còn hạn chế, đặc biệt là các nghiên cứu của điều dưỡng - những người chăm sóc bệnh nhân viêm gan virus B mạn tính hàng ngày Trong nghiên cứu này nhầm nâng cao hiệu quả điều trị và chăm sóc của người bệnh viêm gan B mạn tính , chúng tối tiến hành nghiên cứu đề
tài: “Tuân thủ điều trị và chất lượng cuộc sống của người bệnh viêm gan B mạn tính tại bệnh viện đa khoa tỉnh kiên Giang năm 2020” với hai mục
tiêu:
1 Thực trạng tuân thủ điều trị ở người bệnh viêm gan B mạn tính tại bệnh viện đa khoa Kiên Giang
2 Phân tích mối liên quan giữa tuân thủ điều trị với chất lượng cuộc sống
và một số yếu tố khác