Bài giảng Nhập môn lập trình: Bài 5 - TS. Ngô Hữu Dũng

Bài giảng Nhập môn lập trình: Bài 5 do TS. Ngô Hữu Dũng biên soạn cung cấp cho người học các kiến thức: Đặt vấn đề, đoạn lệnh trùng lặp, các đoạn lệnh có tính nguyên tố, sử dụng hàm, khai báo prototype, các cách nhận giá trị tính toán từ hàm,...

Output

Tính s2=b!

Tính s3=c!

Chương trình con

 Cài đặt hàm nhập số nguyên dương và hàm tính giai thừa

1 void nhap( int &n)

2 void nhap( int &);

3 int giaiThua( int );

 Khái niệm

 Một đoạn chương trình có tên, đầu vào và đầu ra

 Có chức năng giải quyết một số vấn đề chuyên biệt cho

chương trình chính

 Được gọi nhiều lần với các tham số khác nhau

 Được sử dụng khi có nhu cầu:

 Tái sử dụng.

 Sửa lỗi và cải tiến.

 <tên hàm>: Như quy tắc đặt tên biến.

 <danh sách tham số> : tham số hình thức đầu vào giống khai báo biến, cách nhau bằng dấu ,

 <giá trị> : trả về cho hàm qua lệnh return.

<kiểu trả về> <tên hàm> ( [danh sách tham số] )

{

<các câu lệnh>

[ return <giá trị>;]

}

Khai báo prototype

 Prototype: Khai báo các hàm

1 int cong( int , int );

2 float nhan( int , int );

3 void in( char []);

 Kiểu dữ liệu của <biểu thức>

phải trùng với kiểu trả về của

2 int cong( int , int );

3 float nhan( int , int );

4 void in( float );

Tham số - Truyền Giá trị (Call by Value)

// Truyền giá trị của tham số x cho hàm (tham trị) // Hàm sử dụng giá trị nhận được để xử lý

void truyenGiaTri( int x)

{

… x++;

Tham số - Truyền tham chiếu (Call by Reference)

/*- Truyền địa chỉ của biến cho hàm (tham biến)

Tham số - Truyền địa chỉ (Call by Address)

/* - Truyền địa chỉ của biến cho hàm (tham biến)

- Hàm sử dụng biến nhận được để xử lý

- Giá trị của biến có thể thay đổi sau khi thực hiện hàm

- Thao tác kiểu con trỏ */

void truyenDiaChi( int * x)

Nhiều loại tham số

/* Các tham số có thể được truyền theo nhiều cách */

void honHop( int x, int & y, int * z)

{

… x++;

// Nhận tham biến hoặc tham chiếu

void tinhTongHieu(int x, int y, int & tong, int * hieu) {

tong = x + y; * hieu = x – y;

}

Hàm không trả về

 Ví dụ 1 – Xuất tổng

 Tên hàm: xuatTong

 Công việc: tính và xuất tổng 2 số nguyên

 Đầu vào: hai số nguyên x và y

 Đầu ra: không có

1 void xuatTong( int x, int y)

Hàm trả về

 Ví dụ 2 – Tính tổng

 Tên hàm: tinhTong

 Công việc: tính và trả về tổng 2 số nguyên

 Đầu vào: hai số nguyên x và y

 Đầu ra: một số nguyên có giá trị x + y

int tinhTong( int x, int y)

Chương trình con - Function

 Ví dụ 3 – Nhập và xuất tổng

 Tên hàm: nhapXuatTong

 Công việc: nhập và xuất tổng 2 số nguyên

 Đầu vào: không có

 Đầu ra: không có

void nhapXuatTong()

{

int x, y;

printf( " Nhap 2 so nguyen: " );

scanf( " %d%d " , &x, &y);

printf( " %d cong %d bang %d " , x, y, x + y); }

Tầm vực

 Khái niệm

 Là phạm vi hiệu quả của biến và hàm.

 Biến:

 Toàn cục: khai báo trong ngoài tất cả các hàm (kể

cả hàm main) và có tác dụng lên toàn bộ chương trình.

 Cục bộ: khai báo trong hàm hoặc khối { } và chỉ

có tác dụng trong bản thân hàm hoặc khối đó (kể

cả khối con nó) Biến cục bộ sẽ bị xóa khỏi bộ nhớ khi kết thúc khối khai báo nó.

Tầm vực

int a;

int Ham1() {

int a1;

}

int Ham2() {

int a2;

{

int a21;

} }

void main() {

int a3;

}

Ví dụ phạm vi của biến (1)

1 #include <stdio.h>

2 void half( float );

3 float b = 9; // Biến toàn cục

Ví dụ phạm vi của biến (2)

1 #include <stdio.h>

2 void double( float );

3 float x = 5, y = 6; // Biến toàn cục

7. Hàm kiểm tra ba số có phải là ba cạnh của tam giác

8. Hàm kiểm tra số nguyên tố

Đệ quy

 Khái niệm

 Một chương trình con có thể gọi một chương trình con khác

 Nếu gọi chính nó thì được gọi là sự đệ quy

 Số lần gọi này phải có giới hạn (điểm dừng)

int GiaiThua( int n)

Bài tập 5.1

Viết các hàm sau

a. Viết hàm đổi một ký tự hoa sang ký tự thường

b. Viết thủ tục giải phương trình bậc nhất

c. Viết thủ tục giải phương trình bậc hai

d. Viết hàm trả về giá trị nhỏ nhất của 4 số nguyên

e. Viết thủ tục hoán vị hai số nguyên

f. Viết thủ tục sắp xếp 4 số nguyên tăng dần