Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Chính sách công: Thực thi Chính sách nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

Đề tài Thực thi Chính sách nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh nhằm phân tích được những mặt mạnh, yếu của chính sách nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh hiện nay, đưa ra một số giải pháp tích cực với mong muốn đóng góp vào quá trình hoàn thiện hơn cho chính sách nhà ở xã hội.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ ./ ./

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ CÔNG CHƯƠNG

Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS PHẠM ĐỨC CHÍNH

Phản biện 1: TS Lê Văn Hòa

Học viện Hành chính Quốc gia

Phản biện 2: PGS TS Nguyễn Minh Phương,

Đại học Nội Vụ Hà Nội

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia

Địa điểm: Phòng họp 217, Nhà A, Học viện Hành chính Quốc gia Số: 77 - Đường Nguyễn Chí Thanh - Quận Đống Đa – TP Hà Nội Thời gian: vào hồi 18 giờ 00, ngày 11 tháng 12 năm 2019

Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Nhà ở là một trong những nhu cầu tối thiểu, cơ bản của con người Đó không chỉ là không gian cư trú, nơi đảm bảo môi trường sống, tái tạo sức lao động mà còn là môi trường văn hóa, giáo dục, là

tổ ấm hạnh phúc của mọi gia đình, là thước đo sự tiến bộ xã hội Đối với mỗi quốc gia, nhà ở không chỉ là nguồn tài sản có giá trị mà nó còn thể hiện trình độ phát triển, tiềm năng kinh tế và góp phần không nhỏ làm thay đổi diện mạo đô thị

Trong nhiều năm qua, Nhà nước ta đã có rất nhiều cố gắng trong việc tạo dựng nhà ở cho các đối tượng khó khăn về chỗ ở trong

xã hội, những văn bản, chính sách đã được ban hành nhằm khuyến khích các cá nhân tự tạo dựng nhà ở, các thành phần kinh tế tham gia tạo dựng nhà ở để giải quyết nhu cầu bức thiết của các đối tượng trong xã hội Tỉnh Bắc Ninh là một trong những địa phương đầu tiên của cả nước đã xây dựng và thực hiện tích cực chương trình phát triển nhà ở để giải quyết vấn đề nhà ở cho các đối tượng dân cư trên địa bàn

Trong đó quy định chi tiết việc thực hiện cơ chế Nhà nước hoặc các tổ chức, cá nhân thuộc các thành phần kinh tế đầu tư xây dựng quỹ nhà ở xã hội để cho một số đối tượng có thu nhập thấp gặp khó khăn về nhà ở thuê hoặc thuê mua.Tuy nhiên, quá trình triển khai chính sách nhà ở xã hội theo quy định của Luật Nhà ở và Nghị định 90/2006/NĐ-CP cũng đã bộc lộ những bất cập trước sự vận động và phát triển không ngừng của thực tế thị trường tỉnh Bắc Ninh vẫn còn thiếu nhà ở nghiêm trọng cho người lao động, nhất là đối với người nghèo, người thu nhập thấp, công chức, viên chức

Chính vì vậy, học viên đã lựa chọn đề tài: “ Thực thi Chính sách nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh”, nhằm phân tích được những mặt mạnh, yếu của chính sách nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh hiện nay, đưa ra một số giải pháp tích cực với mong muốn đóng góp vào quá trình hoàn thiện hơn cho chính sách nhà ở xã hội

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Thực hiện chính sách nhà ở xã hội luôn là vấn đề được Đảng, Nhà nước và xã hội quan tâm để kiện toàn hơn nữa vấn đề an sinh xã hội trong giai đoạn hiện nay và những năm tiếp theo Có rất nhiều các tài liệu bao gồm sách, luận văn, bài viết trên các tạp chí chuyên ngành Dưới đây là tổng quan một số bài viết, đề tài có liên quan đến nội dung luận văn

Phạm Sỹ Liêm (2009), Tìm hiểu chính sách nhà ở các nước, Tạp chí Người xây dựng

Nguyễn Ngọc Điện (2010), Nhà ở xã hội Kinh nghiệm của các nước phát triển,Tạp chí Xây dựng

Huỳnh Nguyên Dạ Quyên (2011), Giải pháp phát triển nhà ở xã hội ở thành phố Đà Nẵng, Luận văn thạc sỹ

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu Làm rõ cơ sở lý luận về thực hiện chính sách nhà

ở xã hội

- Phân tích thực trạng thực thi chính sách về nhà ở xã hội hiện nay trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế

- Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện thực thi chính sách nhà ở

xã hội trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của luận văn là thực thi chính sách nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh 4.2.Phạm vi nghiên cứu

Về mặt không gian: Phạm vi nghiên cứu của luận văn tập trung xem xét việc thực thi chính sách nhà ở xã hội của tỉnh Bắc Ninh

Về mặt thời gian: số liệu nghiên cứu từ 2014 đến nay, đề xuất giải pháp cho những năm tiếp theo

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử kết hợp với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước

4

5.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể

Phương pháp khảo cứu tài liệu dựa trên các tài liệu thống kê, các chính sách hiện có của Đảng và Nhà nước và chính sách của tỉnh Bắc Ninh trong việc thực hiện chính sách nhà ở xã hội

Sử dụng phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Luận văn làm rõ những hạn chế, nguyên nhân từ đó đề xuất một số giải pháp khắc phục khó khăn trong thực thi chính sách nhà ở

xã hội trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về thực thi chính sách nhà ở xã hội Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

Chương 3: Giải pháp và phương hướng tăng cường thực thi chính sách nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

5

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH

NHÀ Ở XÃ HỘI 1.1.Nhà ở xã hội và chính sách nhà ở xã hội

1.2.Thực thi chính sách nhà ở xã hội

1.2.3 Vai trò của thực hiện chính sách nhà ở xã hội

Chính sách nhà ở xã hội là chính sách có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an sinh xã hội của nhà nước ta, đảm bảo quyền được có chỗ ở của mỗi công dân

1.2.4 Quy trình thực hiện chính sách nhà ở xã hội

1.2.4.1.Ban hành văn bản, xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách

+ Kế hoạch về tổ chức, điều hành như hệ thống các cơ quan tham gia,đội

ngũ nhân sự, cơ chế thực thi

+ Kế hoạch cung cấp nguồn vật lực như tài chính, trang thiết

bị

+ Kế hoạch thời gian triển khai thực hiện

+ Kế hoạch kiểm tra, đôn đốc thực thi chính sách

+ Dự kiến về quy chế, nội dung về tổ chức và điều hành thực thi chính sách

1.2.4.2 Phổ biến, tuyên truyền chính sách

1.2.4.3.Phân công, phối hợp thực hiện chính sách

1.2.4.4 Tổ chức thực hiện chính sách

* Chính sách quy hoạch: Chính sách này bao gồm việc xác định quỹ đất cho các dự án nhà ở xã hội, quy hoạch quỹ nhà ở xã hội

- Đối với việc xây dựng quỹ nhà ở xã hội

- Về quỹ đất giành cho phát triển nhà ở xã hội

6

* Chính sách tài chính

- Đối với khung giá thuê, mua nhà ở xã hội

- Về chính sách Thuế:

* Chính sách hỗ trợ người dân tiếp cận nhà ở xã hội

1.2.4.5 Kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chính sách

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách nhà ở

xã hội

1.3.1 Sự quan tâm, chỉ đạo của các cấp uỷ Đảng

Trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, các chủ trương chính sách của Đảng có đem lại cuộc sống ấm no cho nhân dân, có đem lại nguồn cổ vũ, động viên cho nhân dân hay không, tất cả đều phụ thuộc vào sự quan tâm, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng và của Nhà nước 1.3.2 Quy định pháp luật của Nhà nước về nhà ở xã hội Trên cơ sở quan điểm, mục tiêu và nhiệm vụ của chiến lược phát triển nhà ở xã hội, Nhà nước ban hành và thực thi hệ thống luật pháp liên quan đến nhà ở xã hội như: Hiến pháp, Luật đất đai, Luật xây dựng, Luật nhà ở…

1.3.3 Nguồn tài chính và cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật,

hạ tầng xã hội để thực hiện chính sách nhà ở xã hội

Ðây là nhân tố quan trọng đối với thực hiện chính sách nhà ở

xã hội

Tài chính bao gồm các khoản chi cho việc đầu tư xây dựng cơ

sở vật chất nhà ở xã hội Cơ sở vật chất và hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng

xã hội là yếu tố hết sức quan trọng, nó tác động trực tiếp đến chất lượng nhà ở xã hội

1.3.4 Năng lực của cán bộ, công chức trong thực thi chính sách

7

Năng lực thực thi chính sách của CBCC trong bộ máy quản lý Nhà nước có vai trò quyết định đến kết quả tổ chức thực thi chính sách

1.4 Kinh nghiệm thực hiện chính sách nhà ở xã hội ở một

số địa phương và một số giá trị tham khảo rút ra

1.4.1.Kinh nghiệm thực hiện chính sách nhà ở xã hội ở một

số địa phương

1.4.1.1 Kinh nghiệm của Đà Nẵng

- Chính sách thu hút đầu tư

- Chính sách tài chính

- Chính sách hỗ trợ người dân tiếp cận nhà ở xã hội

1.4.1.2.Kinh nghiệm của Bình dương

- Chính sách quy hoạch

- Chính sách hỗ trợ người dân tiếp cận nhà ở xã hội

1.4.2 Một số giá trị rút ra từ nghiên cứu về kinh nghiệm thực hiện chính sách nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

8

Tiểu kết Chương 1

Chương 1 đã đã làm rõ những vấn đề lý luận về chính sách NOXH và cũng làm rõ vị trí và tầm quan trọng của việc Thực thi chính sách NOXH Tác giả đã tập trung làm rõ khung lý thuyết của chính sách NOXH với hệ thống khái niệm: NOXH,chính sách, chính sách NOXH, thực thi và thực thi chính sách NOXH Những nội dung của chính sách NOXH được luận văn làm rõ để có cơ sở phân tích thực trạng ở Chương 2 Một số kinh nghiệm Thực thi chính sách NOXH hội tại Ðà Nẵng và Bình Dương, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm Thực thi chính sách NOXH trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

Có thể thấy đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước luôn quan tâm đến phát triển NOXH Việc tổ chức Thực thi chính sách NOXH góp phần giải quyết nhà ở cho người dân, nhất là đối tượng thu nhập thấp Tuy nhiên, việc Thực thi chính sách còn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố và ở đây tác giả đã tìm hiểu và đưa ra một số yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tổ chức Thực thi để từ đây làm cơ sở cho việc tổ chức Thực thi chính sách đạt hiệu quả cao hơn

9

Chương 2 THỰC TRẠNG THỰC THI CHÍNH SÁCH

NHÀ Ở XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC NINH 2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Bắc Ninh ảnh hưởng việc thực thi chính sách nhà ở xã hội

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

Tỉnh Bắc Ninh nằm trong vùng châu thổ sông Hồng thuộc khu vực đồng bằng Bắc Bộ Vị trí địa lý nằm trong phạm vi từ 20o 58’ đến 21o 16’ vĩ độ Bắc và 105o 54’ đến 106o 19’ kinh độ Đông Với địa hình bằng phẳng, chính sách thông thoáng, Bắc Ninh

đã và đang thu hút một lượng lớn các nhà đầu tư đem theo nhân lực vật lực từ cả trong về ngoài nước đầu tư, tạo áp lực không nhỏ về nhu cầu nhà ở

Bảng 2.1 Danh sách các đơn vị hành chính cấp huyện, thành phố của tỉnh Bắc Ninh sau tháng 11 năm 2015

2.1.2 Điều kiện về kinh tế - xã hội

Dân số địa phương, dân số cơ học không tăng lên Mật độ dân

số 1.403 người/km² (số liệu thống kê 2016), riêng thành phố Bắc Ninh mật độ dân số khoảng 6000 người/km² Bắc Ninh đứng thứ 3 cả nước về mật độ dân số sau Hà Nội (thứ 2) và thành phố Hồ Chí Minh

Bảng 2.3: Diện tích sử dụng đất của tỉnh Bắc Ninh năm 2013 2.2 Tình hình thực thi chính sách nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

2.2.1.Về ban hành văn bản, kế hoạch hướng dẫn triển khai thực thi chính sách nhà ở xã hội

* Về ban hành văn bản

- Văn bản do trung ương ban hành

- Văn bản do tỉnh Bắc Ninh ban hành

* Về kế hoạch hướng dẫn triển khai thực hiện chính sách nhà

- Việc phân phối quỹ nhà ở xã hội

- Quy hoạch nhiều khu đô thị lớn:

11

- Vấn đề chuyển đổi các dự án thương mại sang nhà ở xã hội

- Về quy chuẩn xây nhà ở xã hội

2.2.4.2.Về chính sách tài chính

Chính sách tài chính nhà ở xã hội là chìa khóa giúp người mua nhà và các nhà đầu tư tiếp cận với loại hình nhà ở mang ý nghĩa xã hội lớn này Chính sách này tại tỉnh Bắc Ninh được thể hiện ở những khía cạnh sau:

- Vấn đề tạo vốn cho phát triển nhà ở

- Hỗ trợ tín dụng

- Chính sách thuế

2.2.4.3.Về chính sách thu hút đầu tư

Các chủ thể tham gia đầu tư vào nhà ở xã hội được miễn tiền

sử dụng đất, tiền thuê đất đối với diện tích đất trong phạm vi dự án xây dựng nhà ở xã hội đã được phê duyệt; được áp dụng thuế suất ưu đãi thuế giá trị gia tăng theo quy định của pháp luật về thuế giá trị gia tăng

2.2.4.4.Về chính sách hỗ trợ người dân tiếp cận nhà ở xã hội

- Thủ tục hành chính cho người mua nhà

- Tín dụng cho người mua nhà

2.2.5 Về đôn đốc, kiểm tra thực thi chính sách nhà ở xã hội

12

Hiện nay tỉnh đã cho kiểm tra và xác định có trường hợp đối tượng không đủ tiêu chuẩn vẫn được mua nhà ở xã hội, thậm chí mua xong lại bán, cho thuê lại, đục thông hai căn hộ liền kề

2.3 Đánh giá chung về thực hiện chính sách nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

Thứ hai, hệ thống chính sách và pháp luật về nhà ở xã hội được hình thành tương đối đồng Trong các văn bản đều quy định các nội dung về nhà ở xã hội,các văn bản hướng dẫn được bổ sung và thay thế một cách thường xuyên

Thứ ba, việc tuyên truyền, phổ biến chính sách đã được các cơ quan chức năng thực hiện thường xuyên trên các phương tiện thông tin đại chúng, người dân cơ bản đã tiếp cận được thông tin về các dự

án nhà ở xã hội của tỉnh

Thứ tư, việc phân công phối hợp thực hiện chính sách giữa các

cơ quan, ban ngành đã được tỉnh chú trọng triển khai thực hiện Thứ năm, về việc tổ chức thực hiện các nội dung của chính sách nhà ở xã hội

- UBND tỉnh đã mở rộng đối tượng được mua nhà ở xã hội

- Tỉnh đã có chủ trương tạo điều kiện cho người dân tiếp cận được các gói vay tín dụng

2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế

2.3.2.1 Hạn chế

13

Thứ nhất, một số quy định pháp luật về nhà ở còn chưa hoàn chỉnh và chưa phù hợp với thực tế, chưa đồng bộ, chưa thống nhất với hệ thống pháp luật về đất đai, đầu tư, xây dựng ,quy hoạch và tài chính; các thủ tục hành chính về nhà ở xã hội và các thủ tục có liên quan như quy hoạch, đất đai, tài chính…còn rườm rà, phức tạp Thứ hai, trong công tác phổ biến, tuyên truyền chính sách nhà

ở xã hội, một số cơ quan, ban ngành chưa chú trọng đến việc phổ biến các chính sách đến người dân

Thứ ba, về việc phân công, phối hợp thực hiện giữa các cơ quan Các cấp quản lý thực hiện chính sách nhà ở xã hội chưa có sự phối hợp chặt chẽ trong khâu tổ chức triển khai thực hiện chính sách Thứ tư, về việc tổ chức thực hiện các nội dung của chính sách nhà ở xã hội

Thứ năm, về việc đôn đốc, kiểm tra thực hiện chính sách Một

số quy định từ việc đơn giản hóa thủ tục xác nhận cho người dân khi mua nhà ở xã hội đã gây nên tình trạng buông lỏng việc thẩm định

hồ sơ Hoạt động kiểm tra, giám sát chưa thường xuyên, chưa kịp thời phát hiện những vướng mắc để có những điều chỉnh, bổ sung kịp thời

2.3.2.2 Nguyên nhân của hạn chế

Thứ nhất, Các văn bản pháp luật và thể chế chính sách thiếu đồng bộ dẫn đến khó khăn, cản trở công tác thực hiện chính sách nhà

14

giới hạn Khó khăn nữa phải kể đến là trong quá trình huy động vốn, đối tượng mua nhà là những người có thu nhập thấp, điều kiện kinh

tế khó khăn

* Về cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội

Tính đến nay chưa có một quy hoạch tổng thể quỹ đất giành riêng cho việc xây dựng các dự án nhà ở xã hội của tỉnh

Thứ ba, về năng lực của cán bộ, công chức thực thi chính sách

Để các chính sách về nhà ở xã hội đi vào cuộc sống thì vấn đề

tổ chức triển khai hướng dẫn và chỉ đạo thực hiện là hết sức quan trọng, tuy nhiên hiện nay cơ cấu, tổ chức bộ máy quản lý nhà nước

về nhà ở xã hội còn chưa tương xứng với chức năng và nhiệm vụ được giao