Nghiên cứu thực trạng hoa, cây cảnh tại thành phố hội an, tỉnh quảng nam và đề xuất biện pháp trồng, phát triển

Ngày nay, hoa và cây cảnh đang được quan tâm nhiều, được xem như là một thú vui tao nhã mang lại niềm vui và nhiều giá trị cao lớn cho cuộc sống con người bởi vẻ đẹp tự nhiên cũng như nh

1

ỌC N N

ỌC SƢ P M KHOA SINH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP I HỌC

Nghiên cứu thực trạng hoa, cây cảnh tại Thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam và đề xuất biện pháp trồng, phát triển

2

ẶT VẤN Ề

Từ ngàn xưa, nhu cầu thẩm mỹ về hoa, cây cảnh đã được chú trọng và được nhiều người quan tâm Hoa là một sản phẩm đặc biệt của cây trồng, nhắc đến hoa là nhắc đến vẻ đẹp tinh tế, sâu lắng của thiên nhiên ban tặng cho con người vì thế hoa được coi là thông điệp của tâm hồn và là biểu tượng của cái đẹp Mỗi dịp Tết đến, Xuân về, mọi người lại đi tìm những khóm hoa, chậu cây cảnh đẹp để trang trí trong nhà với hy vọng một năm mới với nhiều may mắn và tốt lành Mỗi loài hoa đều ẩn chứa một ngôn ngữ, phong cách riêng

Bên cạnh giá trị thẩm mỹ thì hoa và cây cảnh còn mang một giá trị đặc biệt khiến con người càng muốn thưởng thức chúng, đó chính là giá trị tâm linh, biểu tượng cho nghệ thuật phong thủy Điển hình như cây cảnh nghệ thuật, ngoài những tác phẩm diễn tả thiên nhiên như cây cổ thụ thu nhỏ, cây dáng làng thì còn rất nhiều dạng cây thế, cây kiểng cổ, cây cung đình mang đầy tính triết lí và nhân văn thể hiện đầy đủ các chức năng chung của nghệ thuật

Ngày nay, hoa và cây cảnh đang được quan tâm nhiều, được xem như

là một thú vui tao nhã mang lại niềm vui và nhiều giá trị cao lớn cho cuộc sống con người bởi vẻ đẹp tự nhiên cũng như những tác phẩm nghệ thuật tạo

ra từ cây Đúng vậy, vẻ đẹp của cây cảnh còn thể hiện qua tính động của tác phẩm nghệ thuật Cũng chính vì những lý do đó mà hoa, cây cảnh đã đi vào cuộc sống con người như một mỹ tục, một thú chơi đặc biệt thể hiện tâm hồn nghệ thuật, tính nhân văn cao quý, tính triết học mới mẻ và đặc biệt là tính thẩm mỹ cao, đồng thời còn mang lại giá trị kinh tế góp phần phát triển cho nền kinh tế nước nhà, vì thế rất nhiều nước trên thế giới đã chú ý đến việc trồng hoa làm đẹp cho cuộc sống và thu lại nguồn lợi cho kinh tế

3

Thành phố Hội An nằm bên bờ Bắc hạ lưu sông Thu Bồn, cách quốc lộ 1A khoảng 9 km về phía Đông, cách thành phố Đà Nẵng khoảng 25 km về phía Đông Nam, cách thành phố Tam Kỳ khoảng 50 km về phía Đông Bắc Đặc điểm về vị trí địa lý, cấu trúc địa chất và lịch sử làm cho khí tượng- thủy văn, địa hình, địa mạo của Hội An khá phong phú và đa dạng Hội An vừa có

đô thị cổ, đô thị mới, vừa có đồng bằng, vừa có biển, hải đảo tạo nên nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào về lâm, thổ, hải sản Ngoài những giá trị văn hóa qua kiến trúc đa dạng, Hội An còn lưu giữ được nhiều hoạt động văn hóa phi vật thể với các lễ hội văn hóa đang được bảo tồn và phát huy cùng các làng nghề thủ công truyền thống, các món ẩm thực… làm cho Hội An ngày càng trở thành điểm đến hấp dẫn của du khách thập phương.Vì vậy, tỉnh Quảng Nam nói chung và Thành phố Hội An nói riêng đòi hỏi sự tươi trẻ cho diện mạo đô thị bằng các loài hoa và cây cảnh, vừa thỏa mãn nhu cầu tinh thần cũng như đáp ứng nhu cầu kinh tế của địa phương

Bên cạnh đó, TP Hội An cũng cần phải chú tâm đến thực trạng trồng hoa và cây cảnh trên địa bàn, phải xem xét những ưu điểm và những điểm chưa đạt được Làm sao để tận dụng tối đa những giá trị của hoa và cây cảnh mang lại cho con người cũng như cho nền kinh tế tỉnh nhà Xuất phát từ

những lí do trên chúng tôi quyết định chọn đề tài “Nghiên cứu thực trạng

hoa, cây cảnh tại Thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam và đề xuất biện pháp trồng, phát triển” cho Khóa luận Tốt nghiệp của mình

Đề tài của chúng tôi nhằm giải quyết vấn đề: Xác định thành phần hoa, cây cảnh tại Thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam và khảo sát những loài được

ưa chuộng, trên cơ sở đó đề xuất một số biện pháp quản lí, trồng và phát triển bền vững tài nguyên hoa, cây cảnh nhằm làm cho thành phố ngày càng xanh, sạch, đẹp và mang lại nhiều hiệu quả kinh tế cho người dân

4

C ƢƠN 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 Giới thiệu tầm quan trọng của hoa, cây cảnh

1.1.1 Giá trị thẩm mỹ tinh thần

Hội An là một thành phố du lịch nổi tiếng và ngày càng trở thành điểm đến hấp dẫn của du khách thập phương.Vì vậy, tỉnh Quảng Nam nói chung và Thành phố Hội An nói riêng đòi hỏi sự tươi trẻ cho diện mạo của đô thị để thỏa mãn nhu cầu tinh thần cũng như đáp ứng nhu cầu kinh tế của địa bàn Một trong những nhu cầu thiết yếu đó là nhu cầu thưởng thức hoa và cây cảnh Hoa là một sản phẩm đặc biệt của cây trồng, hoa có nhiều màu sắc hài hòa và hương thơm mật ngọt, hình thái đa dạng, nhắc đến hoa là nhắc đến vẻ đẹp tinh tế, sâu lắng của thiên nhiên ban tặng cho con người vì thế hoa được coi là thông điệp của tâm hồn và là biểu tượng của cái đẹp

Trên đường tìm về lẽ sống, ai cũng muốn đem cái tâm nhỏ bé của mình hòa vào cái tâm bao la của trời đất để được gần gũi với thiên nhiên vì thiên nhiên hiền hòa giống như một bà mẹ Thiên nhiên đẹp và hấp dẫn, ai cũng thấy điều đó nhưng bàn về giá trị thẩm mỹ và ý nghĩa triết lý của cây cảnh thì lại có quá nhiều ý kiến khác nhau Trường phái tự nhiên cho rằng cây cảnh đẹp phải toát lên từ giá trị mỹ cảm, còn trường phái xã hội thì lại cho rằng cây cảnh đẹp phải có mối quan hệ gắn bó với đời sống con người, nhất là đời sống tinh thần Chẳng hạn như mai, trúc, tùng đẹp vì nó tượng trưng cho những đức tính cao quý “ngự sử mai, quân tử trúc, trượng phu tùng” Mai, đào khả

ái, thanh cao lại còn là hoa Tết, là sứ giả của mùa Xuân Cây liễu tượng trưng cho vẻ đẹp của phụ nữ “mình liễu, liễu yếu đào tơ” Thơ ca Trung Quốc và Việt Nam thường ca ngợi “tùng hùng vĩ, mai thanh kỳ, trúc thanh nhã, liễu yểu điệu như thiếu nữ”, lại còn coi Tùng – Trúc – Mai là tam kiệt hoặc tam

Trồng kiểng cổ là thú tiêu khiển của người già, giới thanh niên không mấy ai thích Thế nhưng, khi đã… bén mùi Bonsai thì lạ thay, lứa tuổi nào cũng có chung một mối đam mê ! Mà xét ra kiểng Bonsai đâu có gì khác kiểng cổ, trừ ra sự lớn nhỏ mà thôi.[4]

Cây cảnh có trăm ngàn cái đẹp, đẹp về hình thức lẫn nội dung, đặc biệt

là ý nghĩa xã hội, nhưng cái đẹp thường là cái không thể cắt nghĩa được Do

đó nhà văn Sơn Nam đã viết: “Non bộ và cây cảnh bắt nguồn từ một triết lý, nói nôm na là một đạo nghệ, đạo nghĩa” Hoa làm đẹp cảm xúc của con người, tạo cho con người cảm giác yêu thương thanh thản Hoa là biểu tượng của tình cảm, hoa đem lại giá trị tinh thần, tình cảm mà không vật chất nào có thể so sánh được Hoa thể hiện sự trang trọng, kính yêu, sự huy hoàng, dùng trong hội nghị, lễ, tết.[23]

Cùng với sự tiến bộ của đời sống cả về vật chất lẫn tinh thần, hoa và cây cảnh đã trở nên gần gũi và được con người sử dụng nhiều hơn Hoa và cây cảnh mang lại rất nhiều giá trị cho con người Đặc biệt là về mặt thẩm mỹ

và tinh thần Về mặt thẩm mỹ: hoa và cây cảnh giúp cho không gian trở nên hài hòa, cân đối, mang lại vẻ đẹp tự nhiên, giúp cho con người thấy được sự gần gũi với thiên nhiên, tính cách sẽ trở nên ôn hòa thân thiện hơn Về mặt

6

tinh thần: hoa và cây cảnh hợp lý sẽ làm cho tinh thần con người trở nên thoải mái, giảm bớt căng thẳng sau những giờ lao động làm việc, tìm được sự thư thái sảng khoái cho bản thân, cân bằng lại năng lượng để đảm bảo duy trì ổn định và nâng cao sức khỏe Phong trào chơi hoa và cây cảnh là một thú vui tao nhã và ngày càng trở thành nhu cầu lớn của người dân Nó góp phần làm đẹp cảnh quan các nhà, lại tạo ra cây xanh điều hòa dưỡng khí, khiến cho “lá phổi xanh” của thành phố to thêm Đối với người chơi cây cảnh khiến họ thư giãn, sảng khoái tâm hồn vì luôn như được đắm chìm vào thiên nhiên, cỏ cây hoa lá Những người có tuổi hoặc đã về hưu dễ bị cuốn vào chăm sóc cây cảnh, có công việc hữu ích, tránh được sự nhàn rỗi không có lợi cho tâm lý và sức khỏe Cây cảnh khiến họ được di dưỡng tâm hồn, thêm yêu thiên nhiên, yêu đời, sảng khoái, tăng thêm tuổi hưởng ứng, gia nhập, đồng lòng ủng hộ

Rõ là chơi cây cảnh thật văn minh, và cần được nhân rộng Hoa, cây cảnh làm giàu thêm giá trị của cuộc sống với bao sự kiện và đến với thiên nhiên, đến với hoa, cây cảnh để hưởng những giây phút bình yên

1.1.2 Giá trị kinh tế

Bên cạnh những giá trị về mặt thẩm mỹ và tinh thần của hoa và cây cảnh mang lại cho cuộc sống của con người thì nghiệp trồng hoa và cây cảnh còn mang lại những giá trị kinh tế to lớn cho người trồng

Hoa và cây cảnh đã và đang phá dần thế độc canh của cây lúa, đem lại giá trị kinh tế cao Đồng thời đang làm thay đổi diện mạo của các vùng nông thôn, giúp cảnh quan môi trường thêm xanh, sạch, đẹp Đây cũng được xác định là hướng đi mới cho nền nông nghiệp đô thị Với diện tích đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp, việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng - vật nuôi để mang lại hiệu quả kinh tế cao trên một đơn vị diện tích cần phải được tính toán kỹ Việc chuyển đổi này phù hợp với thực tế là mức sống của người dân

7

ngày một nâng cao, nhu cầu vui chơi giải trí và hưởng thụ các giá trị văn hoá tinh thần ngày càng lớn, trong đó phải kể đến thú chơi sinh vật cảnh Hiện nay, nghề trồng hoa, cây cảnh không chỉ tập trung ở Bắc Giang như ở Lạng Giang, Tân Yên, Việt Yên, Dĩnh Kế mà còn phát triển ở nhiều tỉnh trên địa bàn nước ta Điển hình như các loài hoa ở Đà Lạt, hoa lay ơn ở Đằng Hải, Đồng Thái (Hải Phòng), hoa hồng ở Mê Linh (Vĩnh Phúc), đặc biệt những cánh đồng hoa ở xã Mê Linh đã cho thu nhập từ 70 – 90 triệu đồng/năm (năm 2004) Theo số liệu của Tổng cục thống kê, năm 2003 cả nước có 9430 ha hoa

và cây cảnh các loại với giá trị sản lượng 482,6 tỷ đồng Đặc biệt, trồng và kinh doanh hoa, cây cảnh còn giúp đẩy nhanh việc xóa đói giảm nghèo, chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nông nghiệp ở nhiều địa phương [23]

Để tạo ra được một cây có dáng, thế đẹp phải mất hàng năm, thậm chí

cả chục năm Các hộ lựa chọn trồng và kinh doanh cây cảnh bởi đây là nghề

có nhiều ưu thế về thị trường tiêu thụ, giá bán cao Xác định nghề trồng hoa, cây cảnh không chỉ giúp nông dân tăng thu nhập, mà còn góp phần xoá đói giảm nghèo

Từ hiệu quả do mô hình trồng hoa và cây cảnh mang lại, có thể coi đây

là hướng mở trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng Đây có thể xem là tiền

đề, tạo ra nguồn nhân lực có chuyên môn phục vụ phát triển lĩnh vực này Song, trước mắt nhiều người trồng hoa, cây cảnh hy vọng, tỉnh sẽ sớm quy hoạch hoàn chỉnh và phân bổ vốn đầu tư để nghề có thể theo kịp với nhịp độ phát triển đô thị, đồng thời nghiên cứu lai tạo, cho ra đời những mẫu sinh vật cảnh độc đáo mới đáp ứng nhu cầu thưởng ngoạn của người dân hiện nay

1.1.3 Các giá trị khác của hoa cây cảnh

Chúng ta đều biết người và động vật sống được trước hết nhờ có ô-xy trong không khí Chính là nhờ cây cối trong tự nhiên và nước biển đã làm

8

chức năng điều hòa không khí Cây cảnh tiêu thụ CO2 và nhả ra ô-xy cho sự sống Một cây cổ thụ cũng sản xuất ô-xy đủ cho bốn đến năm người sống Một vườn cảnh gia đình có thể cung cấp ô-xy cho cả nhà mạnh khỏe, rất nhiều loại cây cảnh có khả năng hấp thụ các loại khí độc như formaldehyd, cacbonic, xetylen… như cây cau Hawai, Kim Phát Tài, Lưỡi Hổ, Sung…Trong phòng nếu có cây xanh biết chọn đúng loại cây phù hợp sẽ tạo cho không khí trong lành, giấc ngủ của ta ngon hơn, khi thức dậy thấy người khoan khoái hơn Ngày nay, đất nước đang trong quá trình đổi mới nhanh chóng Đô thị hóa với tốc độ cao , giao thông, công nghiệp phát triển ồ ạt, đang phá vỡ sự cân bằng giữa con người và môi trường tự nhiên Nạn ô nhiễm môi trường đe dọa sự sống Phát triển cây cảnh cũng góp một phần giải tỏa một phần thách thức trên, tạo cho con người một không gian sống hài hòa trong phát triển bền vững

Những chậu cây nội thất nhỏ đặt trong văn phòng sẽ phát huy được tác dụng điều chỉnh không khí, chiêu tài lộc… nếu biết bài trí đúng cách Trên thực tế, sự phát triển của xã hội ngày nay là nguyên nhân chính khiến con người đang xa dần với thiên nhiên Để cân bằng không khí cũng như giúp con người được sống trong một không gian thân thiện với môi trường thì những chậu cây nhỏ trang trí văn phòng là một việc làm vô cùng cần thiết Cũng ít ai biết đến việc đặt những chậu cây nhỏ trong văn phòng cũng có tác dụng “cải thiện” vận thế cho không gian làm việc, đó cũng chính là giá trị của hoa và cây cảnh mang lại cho con người theo mặt phong thủy Người xưa quan niệm

số mệnh của một con người không chỉ phụ thuộc vào bản thân người đó mà còn chịu ảnh hưởng rất lớn bởi phong thủy Nếu phong thủy tốt sẽ giúp giảm thiểu được tai họa khi vào vận xấu, giúp gia tăng sự thành công và may mắn cho mỗi người Vì vậy việc lựa chọn loại cây hay vị trí đặt cây trong vườn

9

nhà hiện nay được tiến hành rất cẩn thận và theo đúng quy luật của phong thủy

Bên cạnh đó, về mặt y học cũng có rất nhiều loại cây cảnh hay hoa có thể

chữa bệnh Cây Nha Đam, nhựa cây có thể làm lành vết thương ngoài da nhanh chóng, cây hoa Cúc thể thể sắc thành trà uống có tác dụng giải nhiêt, điều hòa sinh khí Cây Đinh Hương có tác dụng chữa một số bệnh đường ruột, giải nhiệt thanh độc Những loại cây trên góp một phần không nhỏ làm trong sạch không gian sống nói riêng và môi trường nói chung

Tùy sức khỏe, tuổi tác mà tiếp xúc chừng mực hợp lí với nắng mưa, sương gió, con người sẽ được rèn luyện dần để thích nghi với sự thay đổi của thời tiết Ánh nắng còn là tác nhân cực kì quan trọng làm lành mạnh các cơ quan bộ máy của con người và giúp cơ thể tự sản sinh ra các vi chất cần thiết cho sức khỏe và tuổi thọ của con người [15]

1.2 Tình hình nghiên cứu

1.2.1 Tình hình nghiên cứu trên thế giới

Nghệ thuật chơi hoa và cây cảnh xuất hiện từ lâu đời trên thế giới Nghệ thuật Bonsai – sự thể hiện tình cảm và ý chí con người Tuy hình thức biểu hiện và phương pháp sáng tác có khác với nghệ thuật kiến trúc, thơ ca, hội họa, thư pháp nhưng lại thể hiện đầy đủ nét đặc sắc văn hóa dân tộc, tình thơ ý họa, bố cục thư pháp, tiết tấu âm nhạc Những chính khách có tố chất văn hóa cao và những bậc thầy nghệ thuật văn học nổi tiếng, sỡ dĩ vô cùng yêu thích loại hình nghệ thuật này bởi vì họ có thể tìm thấy ở đây tâm hồn tư tưởng của nghệ thuật và sự hứng thú tốt đẹp trong cuộc sống

Bonsai vừa thuộc về phạm trù nghệ thuật văn hóa, vừa là một bộ phận của nghệ thuật lâm viên Sự sinh trưởng, tạo dáng của cây cảnh không tách rời các phương pháp chế tác cây xanh công viên nhu gieo giống, làm lùn cây,

10

cắt tỉa, uốn cây, chiết cành, bón phân, tưới nước, ánh sáng Tất cả những phương pháp này đều phải áp dụng kỹ thuật hiện đại và biện pháp chăm sóc khoa học Nếu không khó có thể tạo ra những tác phẩm bồn cảnh phong phú

về chủng loại, tao nhã về cách điệu [11]

Bonsai là một đặc trưng của đất nước Phù Tang, nhưng cái nôi của nghệ thuật này lại có nguồn gốc từ Tàu Tranh và điêu khắc cổ cho thấy kiểng thu nhỏ đã có ở Tàu vào thời nhà Tần, thế kỷ thứ Ba sau Công nguyên Các tranh cổ đời Tống (960 -1280) vẽ cây lùn trong chậu dùng làm trang trí nội thất Văn hóa Tàu ảnh hưởng sâu đậm đến văn hóa Nhật suốt thế kỷ thứ tám sau Công nguyên, và dường như lúc đó người Nhật xem Bonsai đích thực là một nghệ thuật, nhưng tài liệu ở giai đoạn khởi đầu này không còn nhiều Có một tập tài liệu Bonsai thuộc thế kỷ thứ 6 sau Công nguyên và những bức tranh vẽ trên giấy cuộn vào thế kỷ 13, mô tả sự phát triển của cây trồng trong chậu, cho thấy Bonsai là một nghệ thuật Sau đó Bonsai xuất hiện rất nhiều trong hội họa, văn chương Nhật [17]

Bonsai kinh doanh trong kỹ nghệ vườn ươm ở nhiều nơi trên nước Nhật, có hằng trăm nghìn cây Bonsai trẻ được trồng để chở đi bán Trong thời gian dài Bonsai là thú tiêu khiển của người quyền quý Ngày nay được xem như là một nghệ thuật và cũng là một thú tiêu khiển của tất cả mọi người Nghệ thuật là một quá trình mang thông điệp đến một thế giới hợp nhất qua

mô tả bộ mặt thật của đời sống trong những kết cấu thẩm mỹ được tạo dựng tùy thuộc vào quan niệm về cái đẹp và tính hoàn thiện Bonsai là một bộ phận trong nền văn hóa Nhật qua nhiều thế kỷ mà mỗi thời đại đều có nhận xét đánh giá khác nhau Thông, tre, đào mơ, xuất hiện sớm nhất, kế đó là đỗ quyên, trà Cây thích Nhật có mặt vào thế kỷ 17 Sang thế kỷ 19 có nhiều sách viết về các loài cây lai ghép có tán lá đẹp Từ đó cây có hình dáng lá đặc biệt cũng được chú ý Ðến Thế kỷ 20, Bonsai thực sự du nhập vào châu Âu, Mỹ ,

Người Trung Hoa đặc biệt ưa bộ rễ phơi bày vững mạnh với gốc lớn u nần, bể nát hay đầy hang hốc Họ chú trọng tổng thể, mang vẻ chấm phá hơn

là chi li từng đường nét, tự do phóng khoáng hơn là gò bó khuôn mẫu Đặc biệt thơ ca và hội họa cũng có ảnh hưởng vào Bonsai với các dáng thế văn nhân hay thác đổ Người Trung Hoa say mê thưởng ngoạn cái vẻ đẹp của núi non, vì vậy bên cạnh cây Bonsai còn có đá và họ đặc biệt thành công với Bồn – cảnh (Pen - jing) [17] Các tác phẩm Bonsai của người Trung Hoa hiện đại được gọi là Penjing – thay cho từ Bonsai Penjing là nghệ thuật sáng tạo cảnh vật thu nhỏ trong bồn chứa của Trung Quốc Từ Penjing gồm hai ký tự: "pen" nghĩa là "chậu" hay "vật chứa", và “jing” nghĩa là “cảnh quan” Và cũng xuất phát từ đó mà nghệ thuật chơi hoa và cây cảnh bắt đầu lan rộng Và đến nay, hoa và cây cảnh là thú vui tiêu khiển và là mục tiêu kinh tế của hầu hết các nước trên thế giới

Tuy nhiên hiện nay tình hình sản xuất hoa - cây cảnh trên thế giới đã có nhiều chuyển biến Những nước sản xuất hoa - cây cảnh vốn nổi tiếng như Hà Lan, Pháp nay đã trở thành những nước nhập khẩu và cũng là thị trường tiêu thụ Thay vào đấy, những nước đang phát triển, nơi lao động đang còn rẻ và giá trị đất chưa cao như Trung Quốc, Malaysia, Nam Phi, Do Thái, Ấn Độ, Colombia, Kenya, Ethiopia và Ecuador lại trở thành những nước sản xuất và xuất khẩu Về mặt địa lý, có thể nói Nam Phi, Kenya và Zimbabwe là những đại gia xuất khẩu hoa - cây cảnh sang Âu châu trong khi Colombia là nước

12

chủ chốt xuất khẩu sang Hoa kỳ Ở Á châu, Malaysia, Đài Loan, Thái Lan, và gần đây Trung Quốc là những nước xuất khẩu, phần lớn sang Nhật Bản Nhìn chung, thị trường nhập khẩu hoa - cây cảnh trên thế giới được phân phối như sau: Đức với 22 tỷ đô la Mỹ, chiếm 22%; Hoa kỳ với 15 tỷ đô la Mỹ, chiếm 15%; Pháp và Anh với 10 tỷ đô la, chiếm 10%; Hà Lan với 9 tỷ đô la, chiếm 9%; Nhật Bản với 6 tỷ đô la, chiếm 6%; Ý và Thuỵ Sĩ với 5 tỷ đô la, chiếm 5% Giới chuyên gia còn cho rằng các nước thuộc khối Đông Âu cũ cũng sẽ trở thành nơi sản xuất hoa - cây cảnh trong tương lai

Ngành hoa - cây cảnh được phát triển tốt nhờ chất lượng hoa ngày càng được cải thiện, công nghệ sau thu hoạch ngày càng cao, và giao thông ngày càng tiện lợi Điều này có được do có sự thành hình của các khu, trung tâm nông nghiệp công nghệ cao, nơi mà các giống hoa - cây cảnh được nghiên cứu theo dạng công nghệ cao, hội tụ các công nghệ nông nghiệp tiên tiến của thời đại như công nghệ sinh học, công nghệ nhà kính, công nghệ thủy canh và bán thủy canh, công nghệ thông tin, công nghệ sử dụng hiệu quả nước,… do chuyên gia của nhiều bộ môn khác nhau tập trung cùng làm việc theo một quy chế thống nhất nhưng đơn giản, giải quyết dứt điểm nhưng vẫn mang tính bền vững những vấn đề nổi cộm của ngành hoa - cây cảnh Một số nước có mô hình dạng này là Úc, Tân Tây Lan, Do Thái Ở Á châu như Thái Lan, Malaysia, Singapore cũng xây dựng những trung tâm nghiên cứu và phát triển hoa cây cảnh với những mục tiêu cụ thể như sau: chọn lọc thị trường và thời

vụ có giá cao nhất, phát triển chính sách tiếp thị hoàn hảo, lai tạo và sử dụng giống tốt nhất với chất lượng cạnh tranh, ứng dụng công nghệ cao với kỹ thuật nhà có mái che kết hợp với tưới bón nhỏ giọt, ứng dụng công nghệ bảo quản sau thu hoạch hiện đại nhưng tiết kiệm, thiết kế bao bì đẹp, chắc chắn, thích hợp cho việc vận chuyển xa và xuất khẩu

13

Riêng Trung Quốc, nay cũng đã trở thành một trong những quốc gia sản xuất hoa – cây cảnh nhiều nhất và cũng là thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới Cho đến cuối năm 2001, Trung Quốc đã có hơn 20.000 công ty/trang trại/cơ sở sản xuất hoa – cây cảnh và đã tổ chức được hơn 2.000 chợ đầu mối, với khoảng 1,45 triệu người hoạt động trong ngành Vào năm 2002, Trung Quốc bán hơn 3,8 tỷ cành hoa và 810 triệu chậu hoa – cây cảnh Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã đạt nhiều thành tựu trong việc tạo nhiều giống hoa mới, cải thiện đáng kể phương pháp trồng hoa Sở dĩ Trung Quốc đạt

được kết qua tốt như vậy là nhờ Chính sách Khoa học – Công nghệ được phê

duyệt vào năm 1986, được triển khai song song với chính sách mở cửa kinh

tế Trung Quốc đã xây dựng các trường đại học, viện nghiên cứu thành những trung tâm nghiên cứu trọng điểm quốc gia, mở màn cho hàng loạt các mô hình nông nghiệp sinh thái Vì trình độ phát triển của Trung Quốc thời bấy giờ còn thấp nên họ đã chủ yếu nhập công nghệ cao của nước ngoài, sẵn sàng trả giá cao cho nhập nội trọn gói gồm giống, thiết bị và công nghệ để sau đó cải thiện dần cho hợp với điều kiện của Trung Quốc, rồi nhân lên hàng nghìn

mô hình tương tự

Ngày nay các mô hình nông nghiệp công nghệ cao ở Chu Hải, Quảng Đông, Thẩm Quyến đã cung cấp đầy đủ nông sản và rau quả cho vùng, xuất khẩu sang Hồng Kông và thế giới Đặc biệt Khu Nông nghiệp Côn Minh có tiếng trên thế giới là trung tâm chuyên sản xuất hoa - cây cảnh cho thị trường trong và ngoài nước Côn Minh cũng đã xây dựng được hệ thống đấu giá hoa

ở Dounan nhờ sự hợp tác với Hà Lan – là một nước hàng đầu trong ngành sản xuất và xuất khẩu hoa Hà Lan sản xuất 59% hoa cắt cành và 50% hoa chậu cung cấp thị trường thế giới Bước vào thế kỷ 21, Trung Quốc đang chuyển

dần từ thị trường hướng đến sản xuất (production-oriented) sang thị trường tiêu thụ (consumption-oriented) nên sẽ là một thị trường lớn ở Á châu

14

1.2.2 Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam

Với điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa, độ ẩm cao, ánh sáng nhiều như ở nước ta nên rất thuận lợi cho việc phát triển hoa và cây cảnh Ở nước

ta miền nào cũng có mùa cây cối phát triển mạnh Từ xưa đến nay, phía trước hay xung quanh nhà quê ở ta thường là hàng rào bông bụt, lá xanh thâm, điểm hoa đỏ tươi, hay hàng rào chuối lá xanh đậm… lúc nào cảnh nhà cũng xanh tươi mát rượi Tùy từng mùa, không gian cứ ngây ngất mùa hoa bưởi, hoa dạ lan, hay thoang thoảng mùi hoa cau, hoa nhài, hoa hồng…Xưa, trên đất nhà một người quý tộc hay nho sĩ, hoa lá cũng không thể thoát ly cái cách ảnh hưởng sâu đậm của phong cách dân gian Kinh thành Thăng Long thời xưa chắc chắn cảnh cò kỳ diệu lắm Đời Lê – Trịnh, cụ Lang (kiêm nhà thơ, nhà văn) chống gậy ra kinh kỳ chữa bệnh cho con cháu nhà chúa Mắt thấy tai nghe nhiều cái lạ, lúc về ông đã viết đoạn ký sự Thượng Kinh có một đoạn tả

về vườn nhà chúa với bao loài hoa và cây cảnh rất hay [15]

Từ xưa, nhiều nơi trên đất nước ta, hằng năm vào dịp Tết Nguyên Đán vẫn có hội thi hoa Ở Hải Phòng, ngày 8 tháng 2 âm lịch, ngày sinh nữ tướng

Lê Chân có hội thi hoa thủy tiên Ở thành phố Nam Định xưa có hội thi hoa thủy tiên và hoa cúc, tổ chức cũng trọng thể và chấm giải cũng khắt khe Chứng tỏ người Việt Nam ta có truyền thống yêu thiên nhiên, yêu cái đẹp Từ xưa các cụ đã chọn thú chơi hoa, cảnh là một thú chơi văn hóa thể hiện mình, khẳng định mình, đồng thời cống hiến cho đời cái đẹp thẩm mỹ và đạo đức [15]

Ngày nay đất nước đang phát triển, đời sống vật chất của nhân dân đã khác xưa Tốc độ đô thị hóa nhanh Tất yếu đời sống tinh thần cũng phải nâng theo Nhu cầu thẩm mỹ đưa thiên nhiên gần gũi với con người càng bức thiết

và đã trở thành một nhu cầu của quảng đại quần chúng nhân dân chứ không

15

chỉ hạn chế ở tầng lớp thượng lưu như xưa nữa Hội sinh vật cảnh Việt Nam (viết tắt là Sivacavina) đã thành lập ngày 18 tháng 6 năm 1989 theo quyết định của Chính phủ Đến nay hội đã được thành lập ở tất cả các tình thành phố, hầu hết các quận huyện và rất nhiều xã phường trong cả nước Trung tâm khoa học kỹ thuật sinh vật cảnh trực thuộc Sivacavina đã ra đời Trung tâm kiến trúc phong cảnh Việt Nam thuộc hội Kiến trúc sư Việt Nam, cũng thành lập tháng 6 năm 1990 [15]

Ngoài những cây bản địa thì mặt khác, với vị trí địa lý – khí hậu đặc biệt của nước ta, trải qua biết bao thế hệ tiếp xúc với lịch sử trồng trọt, kiến trúc và nền văn hóa mỹ thuật thế giới, cả phương Đông lẫn phương Tây, đã có

cả một quá trình lâu dài để dẫn giống, nhập nội và thuần chủng nhiều loài “kỳ hoa, dị thảo” từ khắp các phương trời [9]

Trải qua nhiều thế hệ chọn lọc tự nhiên và nhân tạo, tất cả các cây làm cảnh hiện đang sống hòa đồng với nhau dưới sự chăm sóc của con người, đã

góp phần tạo nên cảnh quan xinh tươi đa sắc, đa hương của “hệ thực vật Việt

Nam”, gắn bó với cuộc sống tinh thần ngàn năm văn hiến của dân tộc ta [9]

Hoa, cây cảnh tại Việt Nam được sản xuất trên một diện tích còn hạn chế với khoảng 15.000 ha so với 4,5 triệu ha trồng lúa, gần 1 triệu ha trồng

cây công nghiệp và 1,4 triệu ha trồng rau quả Hoa sản xuất ở Việt Nam chủ

yếu tập trung 3 vùng, thứ nhất là vùng miền bắc (Hà Nội, Vĩnh Phúc, Lào Cai, Quảng Ninh), hoa ở vùng này chủ yếu phục vụ tiêu thụ trong nước, và một số chủng loại nhỏ đã xuất khẩu sang Trung Quốc (hồng, cúc…) Hồng là loài hoa phổ biến nhất (chiếm 35%), tiếp đến là hoa cúc (30%), hoa đồng tiền (10%), còn lại là các loại hoa khác (25%) Tiếp theo là vùng Lâm Đồng (Đà Lạt) Hoa sản xuất ở Đà Lạt cung cấp thị trường thành phố Hồ Chí Minh và xuất khẩu ra nước ngoài như Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore

16

với kim ngạch khoảng 10 triệu Mỹ kim Vùng thứ ba là ngoại thành thành phố

Hồ Chí Minh (Hóc Môn, Củ Chi), đây là vùng có khí hậu ấm, nóng quanh năm nên thích hợp với các loài hoa nhiệt đới: hoa lan, đồng tiền…TP Hồ Chí Minh là nơi phát triển hoa lan nhiệt đới nhanh nhất trong cả nước, nhiều trang trại hoa lan đã được thành lập, kinh doanh và phát triển theo mô hình trang trại hoa lan tại Thái Lan [24]

Và về công nghệ cao ứng dụng trong ngành hoa – cây cảnh, Việt Nam cũng đã xây dựng một số mô hình nông nghiệp công nghệ cao ở Hà Nội, Hải Phòng và Lâm Đồng Cụ thể như sau:

Tại Hà Nội: Khu nông nghiệp công nghệ cao đã đi vào hoạt động tháng 9/2004 Khu được xây dựng trên diện tích 7,5 ha với 5.500 m2

trồng dưa chuột, cà chua, ớt ngọt; 2.000 m2 trồng hoa, các giống đều được nhập từ Do Thái, năng suất cây trồng ở đây đạt khá cao và bước đầu được xem là hiệu quả

Tại Hải Phòng: Dự án được thực hiện tại xã Mỹ Đức huyện An Lão với tổng đầu tư 22,5 tỷ đồng Hiện nay, các khu nhà lưới, nhà kính sản xuất rau và hoa đã hoạt động và cho sản phẩm được 2-3 vụ Năng suất cà chua, dưa chuột đạt 200-250 tấn/ha/năm, hoa hồng cũng đạt 200-300 bông/m2

Tại Lâm Đồng: Từ đầu năm 2004 đã khởi động các chương trình trọng điểm trong đó có chương trình nông nghiệp công nghệ cao Trong kế hoạch phát triển từ 2004-2010 Lâm Đồng dự kiến xây dựng một số khu nông nghiệp công nghệ cao với quy mô 15.000 ha Các hoạt động chính ở các khu này là sản xuất rau, hoa, dâu tây và chè

Hiểu được tâm lý con người cũng như nắm bắt được giá trị mà hoa và cây cảnh mang lại nên diện tích trồng hoa và cây cảnh ngày một tăng lên và

đã đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng Không chỉ tập

17

trung ở các thành phố lớn, mà kể cả bất cứ vùng nào trên nước ta cũng có, những điểm kinh doanh và cung cấp hoa, cây cảnh ngày càng nhiều Từ những năm 1983 – 1984, bắt đầu có hàng loạt các cơ quan tổ chức thử nghiệm nuôi trồng trên quy mô lớn để xuất khẩu hoa Lan như vườn lan T17, vườn Lan của Cục quản lý Giáo dục Bộ Tham mưu, vườn lan ngành Hàng không dân dụng… Năm 1976, Trung tâm Sinh học thực nghiệm TP.Hồ Chí Minh đã

tổ chức phòng cấy mô Phong Lan và tạo ra hàng loạt cây con Phong lan.[12] Năm 2004, đã triển khai nhân giống thử nghiệm giống hoa Cúc vàng bằng hom

Năm 2006 đề tài “Nghiên cứu sản xuất giá thể tổng hợp phục vụ trồng hoa lan, cây cảnh có giá trị kinh tế” do Viện Nghiên cứu Hạt nhân Đà Lạt và

Sở Khoa học & Công nghệ Lâm Đồng thực hiện

Tháng 5/2010, Nguyễn Thị Mỹ Diệu, Khoa Sinh – Môi trường, Đại học

Sư phạm, Đại học Đà Nẵng đã công bố đề tài Khóa luận Tốt nghiệp: “Nghiên cứu thực trạng hoa, cây cảnh tại Quận Thanh Khê, TP.Đà Nẵng”.[6]

Tháng 5/2011, Phạm Thị Bích Liên, khoa Sinh – Môi trường, Đại học Sư

phạm, Đại học Đà Nẵng đã công bố đề tài Khóa luận Tốt nghiệp: “Nghiên cứu thực trạng hoa, cây cảnh và kỹ thuật chăm sóc một số cây tại thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam” [18]

Tháng 5/2012, Thân Thị Huế, khoa Sinh – Môi trường, Đại học Sư

phạm, Đại học Đà Nẵng đã công bố đề tài Khóa luận Tốt nghiệp: “Nghiên cứu thực trạng hoa, cây cảnh tại quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng và đề xuất biện pháp trồng, phát triển [14]

1.2.3 Tình hình nghiên cứu ở Thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam

Hiện nay chưa có công trình nghiên cứu nào về hoa, cây cảnh tại Thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam

18

1.3 ặc điểm khu vực nghiên cứu

1.3.1 iều kiện tự nhiên

Thành phố Hội An nằm bên bờ Bắc hạ lưu sông Thu Bồn, được giới hạn bởi tọa độ từ 15o15’26” đến 15o55’15” vĩ độ Bắc và từ 108o17’08” đến

108o23’10” kinh độ Đông; cách quốc lộ 1A khoảng 9 km về phía Đông, cách thành phố Đà Nẵng khoảng 25 km về phía Đông Nam, cách thành phố Tam

Kỳ khoảng 50 km về phía Đông Bắc

Phía đông giáp biển Đông

Phía tây giáp hai huyện Điện Bàn và Duy Xuyên

Phía nam giáp huyện Duy Xuyên

Phía bắc giáp huyện Điện Bàn

- Khí hậu: nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình năm 250C, độ ẩm không khí trung bình năm 82%, Lượng mưa trung bình năm 2.066 mm

- Địa hình: Hội An nhìn chung thấp dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam, độ dốc thoải trung bình 0,015o Địa hình các vùng đồng bằng của Hội An chia thành ba vùng:

+ Vùng cồn cát tập trung ở phía Tây Bắc, trải dài từ dốc Lai Nghi địa bàn

phường Thanh Hà, sang xã Cẩm Hà, qua phường Cẩm An, chạy dọc biển xuống phường Cửa Đại, kết nối với vùng cát phía Đông huyện Điện Bàn (giáp các xã Điện Nam, Điện Dương)

+ Vùng thấp trũng gồm các phường Cẩm Phô, Minh An, Sơn Phong, Cẩm

Nam, Cẩm Châu và xã Cẩm Kim bờ Nam sông Thu Bồn

+ Vùng mặt nước sông ngòi gồm phần lớn diện tích xã Cẩm Thanh

19

Đặc điểm về vị trí địa lý, cấu trúc địa chất và lịch sử làm cho khí tượng- thủy văn, địa hình, địa mạo của Hội An khá phong phú và đa dạng Hội An vừa có đô thị cổ, đô thị cũ, đô thị mới; vừa có đồng bằng; vừa có biển,

có hải đảo tạo nên nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào về lâm, thổ, hải sản Phần lớn diện tích tự nhiên của Hội An được bao bọc bởi hệ thống sông lớn nhỏ, mương lạch chằng chịt và bị chia cắt bởi những bãi, nổng, trảng, dốc, cồn cát; những bàu, đầm, hói, vũng, ao…và những rừng dừa nước

1.3.2 Tình hình kinh tế, xã hội

Hội An là thành phố thuộc tỉnh Quảng Nam, gồm 9 phường: Minh An, Sơn Phong, Cẩm Phô, Tân An, Thanh Hà, Cẩm Châu, Cẩm An, Cửa Đại, Cẩm Nam và 4 xã: Cẩm Thanh, Cẩm Kim, Cẩm Hà, Tân Hiệp (cụm đảo Cù Lao Chàm) Có nhiều cơ quan, đơn vị, trường học trực thuộc tỉnh và Trung ương đóng trụ sở tại Hội An

Theo kết quả cuộc tổng điều tra dân số và nhà ở ngày 1/4/2009, dân số toàn thành phố có 88.933 người, trong đó nữ có 45.269 người, chiếm tỉ lệ 50,90%, bình quân nhân khẩu gần 4 người/hộ Địa bàn thành thị có 68.639 người, trong đó có nữ 34.794 người, chiếm tỉ lệ 50,69%, bình quân nhân khẩu hơn 4 người/hộ Địa bàn nông thôn có 20.294 người, trong đó nữ có 10.475 người, chiếm tỉ lệ 51,69%, bình quân nhân khẩu dưới 4 người/hộ Dân số thường trú các xã phường quản lý gồm 85.805 người, trong đó nữ có 42.6512 người Dân số là sinh viên các trường học, trường dạy nghề thuê ở trọ tại các địa phương (chủ yếu ở các phường Sơn Phong, Tân An, Thanh Hà, Cẩm Châu

và Cẩm Phô) gồm 1.042 người, trong đó 287 nữ Dân số là nhân khẩu đặc thù (bao gồm sinh viên ở các ký túc xá của các trường, nhân khẩu ở khu điều dưỡng thương binh nặng, trại xã hội, các cơ sở tôn giáo ) gồm 2.086 người, trong đó có 726 nữ Bên cạnh người Kinh chiếm đa số còn có cộng đồng

độ và năng lực của các thành phần kinh tế, và theo như thống kê thì kết quả đạt gặt hái được của nền kinh tế cụ thể như:

Đối với lĩnh vực dịch vụ thì tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tháng

01/2013ước đạt 4.907,7 tỷ đồng, đạt 9,6% kế hoạch năm, tăng 24,7% so với

cùng kỳ 2012 Kim ngạch xuất khẩu hàng hoá và dịch vụ tháng 01/2013 ước

đạt 151,4 triệu USD, đạt 8% kế hoạch năm, tăng 22,5% so với cùng kỳ 2012, trong đó: xuất khẩu hàng hóa ước đạt 81,4 triệu USD, đạt 8,1% kế hoạch năm, tăng 27,9% Kim ngạch nhập khẩu tháng 01/2013 ước đạt 71,3 triệu USD, đạt 7,8% kế hoạch năm, tăng 25,2% so với cùng kỳ 2012 Tổng lượt khách tham quan, du lịch tháng 01/2013 ước đạt 189,3 nghìn lượt người, đạt 6,3%

kế hoạch năm, giảm 0,6% so với cùng kỳ 2012, trong đó khách quốc tế ước đạt 68,9 nghìn lượt người, đạt 9,8% kế hoạch, tăng 14,6%; tổng thu nhập xã

21

hội từ hoạt động du lịch ước đạt 408,7 tỷ đồng, đạt 6,3% kế hoạch năm, tăng 1,4% Trong tháng 01/2013, khách du lịch đường hàng không đến TP Hội An ước đạt 12.850 lượt khách, tăng 7,6% so với cùng kỳ 2012

Đối với sản xuất công nghiệp: chỉ số phát triển sản xuất công nghiệp (IIP) tháng 01/2013 ước giảm 9,5% so với tháng 12/2012 và tăng 50,3% so với cùng kỳ năm 2012 (tăng cao do Tết âm lịch năm trước rơi vào tháng 01/2012), trong đó: ngành công nghiệp khai thác tăng 5,4%, ngành công nghiệp chế biến tăng 63,2%, công nghiệp sản xuất và phân phối điện tăng 16,6%, sản xuất nước và xử lý rác thải tăng 17,8%

Đối với sản xuất thuỷ sản - nông – lâm thì giá trị sản xuất thuỷ sản - nông - lâm tháng 01/2013 (giá cố định 2010) ước đạt 170 tỷ đồng, đạt 8% kế hoạch năm, tăng 1,8% so với cùng kỳ 2012, trong đó: thuỷ sản tăng 2,8%, nông nghiệp và lâm nghiệp bằng 100% so với cùng kỳ 2012

Với sự quan tâm chỉ đạo của UBND thành phố, sự hỗ trợ của các sở, các ngành, thành phố đã triển khai nhiều biện pháp tập trung kiềm chế lạm phát, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội

1.3.3 Cơ sở hạ tầng, giao thông

Để đáp ứng nhu cầu sản xuất, sinh hoạt, và đặc biệt là các hoạt động du lịch của thành phố thì cơ sở hạ tầng, giao thông được thành phố Hội An chú trọng trên hết

Hiện nay, cơ sở hạ tầng trên địa bàn được chú tâm rất nhiều, với các cơ quan, trường học, nhà hàng, khách sạn, địa điểm vui chơi, cơ sở y tế,… đặc biệt là khu phố cổ Hội An với nhiều nét kiến trúc cổ kính từ ngàn xưa được lưu giữ và bảo tồn, mang một nét đậm đà bản sắc dân tộc Ngoài ra, thành phố

22

đã phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất, tạo bước đột phá về xây dựng kết cấu hạ tầng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế; tạo dựng mô hình phát triển bền vững, đến 2015 phấn đấu xây dựng thành phố đạt chuẩn đô thị loại 2, một trung tâm du lịch của quốc gia, đẩy mạnh triển khai các nhiệm vụ của giai đoạn đầu trong lộ trình xây dựng thành phố Hội An - Thành phố sinh thái

Bên cạnh đó, các ngành chức năng đã thẩm định trình phê duyệt 105 hồ

sơ, gồm: 15 hồ sơ báo cáo kinh tế kỹ thuật, dự án đầu tư và 90 hồ sơ đấu thầu;

và thẩm tra, tham mưu phê duyệt 27 đồ án quy hoạch xây dựng, tổng diện tích 165,2 ha Thành phố đã tổ chức lắp đặt, trang trí điện chiếu sáng, đường hoa tại các điểm nhấn trên địa bàn thành phố; thực hiện việc kiểm tra, duy tu bảo dưỡng các tuyến đường nội và ngoài thành đã bị hư hỏng, xuống cấp và tổ chức thi công khẩn trương hệ thống thoát nước trên các tuyến đường chính, kịp thời hoàn trả mặt đường, vỉa hè, v.v tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại của nhân dân và du khách

- Giao thông:

Từ thế kỷ 16 đến 19, Hội An từng là trung tâm mậu dịch quốc tế trên hành trình thương mại Đông - Tây, một thương cảng phồn thịnh nhất của xứ Đàng Trong - Việt Nam trong triều đại các chúa Nguyễn bởi thương thuyền từ Nhật Bản, Trung Hoa, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Hà Lan thường đến đây

để trao đổi, mua bán hàng hoá Trong lịch sử hình thành và phát triển, Hội An

đã được thế giới biết đến dưới nhiều tên gọi khác nhau Phổ biến nhất là: Faifo, Haisfo, Hoài phố, Ketchem, Cotam Các di chỉ khảo cổ và các hiện vật, công trình kiến trúc còn lưu lại đã chứng minh Hội An là nơi hội tụ, giao thoa giữa nhiều nền văn hoá: Chăm, Việt, Trung Hoa, Nhật Bản trong đó chịu

sự ảnh hưởng nhiều nhất của văn hoá Việt và Trung

23

Đến nay, khu phố cổ Hội An vẫn bảo tồn gần như nguyên trạng một quần thể di tích kiến trúc cổ gồm nhiều công trình nhà ở, hội quán, đình chùa, miếu mạo, giếng cầu, nhà thờ tộc, bến cảng, chợ và những con đường hẹp chạy ngang dọc tạo thành các ô vuông kiểu bàn cờ Cảnh quan phố phường Hội An bao quát một màu rêu phong cổ kính trông hư hư, thực thực như một bức tranh sống động Sự tồn tại một đô thị như Hội An là trường hợp duy nhất

ở Việt Nam và cũng hiếm thấy trên thế giới Đây được xem như một bảo tàng sống về kiến trúc và lối sống đô thị

Hệ thống giao thông trên địa bàn cũng được chú trọng xây dựng, mở rộng, đồng thời tu sửa, nâng cấp những tuyến đường xuống cấp để phục vụ cho đi lại Đối với giao thông đường bộ thì tính đến cuối tháng 9 năm 2010, Hội An có tổng cộng 265,77km đường Trong đó: đường nhựa có 87,946km, đường bê tông xi-măng có 161,424km và đường đất có 16,4km

Còn đường thuỷ thì được coi là một trong những phương tiện giao thông khá thuận lợi của Hội An với tổng chiều dài các tuyến đường sông đang được quản lý khai thác là 34 km:

- Sông Hội An: 11km (Phường Cửa Đại đến phường Minh An , khu vực bến thủy nội địa)

- Sông Thu Bồn 13km ( Phường Cửa Đại đến phường Thanh Hà, khu vực nằm trong thành phố Hội An)

- Tuyến Cửa Đại - Cù Lao Chàm (phường Cửa Đại - Xã Tân Hiệp)

- Sông Cổ Cò : 10km (phường Cửa Đại đến xã Cẩm Hà, khu vực nằm trong thành phố Hội An)

24

C ƢƠN 2 Ố TƢỢN , ỊA ỂM, THỜI GIAN, PH M VI, NỘI

DUN V P ƢƠN P ÁP N ÊN CỨU 2.1 ối tƣợng nghiên cứu

Các loài hoa, cây cảnh ở TP Hội An, tỉnh Quảng Nam

2.2 ịa điểm nghiên cứu

Thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam

2.3 Thời gian nghiên cứu

Từ tháng 12/2012 đến tháng 5/2013

- Tổng quan và viết đề cương nghiên cứu: tháng 12/2012

- Khảo sát thực địa: Tháng 12/2012 đến Tháng 4/2013 Chia 3 đợt: Đợt 1: Ngày 5/12/2012 - 25/1/2013

An, tỉnh Quảng Nam

2.5 Nội dung nghiên cứu

- Xác định thành phần loài hoa, cây cảnh điều tra được ở TP Hội An, tỉnh Quảng Nam

- Khảo sát độ gặp của chúng

25

- Tìm hiểu đặc điểm một số loài hoa, cây cảnh có giá trị

- Đề xuất một số biện pháp quản lí, trồng và phát triển hoa cây cảnh tại địa bàn nghiên cứu

2.6 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết tốt các nội dung nghiên cứu đã đề ra chúng tôi vận dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

2.6.1 Phương pháp kế thừa có chọn lọc

Thu thập có chọn lọc các tài liệu, số liệu có liên quan, tiến hành phân tích tổng hợp thông tin từ đó có cái nhìn toàn diện và khái quát vấn đề nghiên cứu

2.6.2 Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia

Gặp gỡ trao đổi với các cán bộ chuyên viên kỹ thuật và đội ngũ chăm sóc hoa, cây cảnh nhiều năm trong nghề

Ghi chép những ý kiến trao đổi từ các chuyên gia về thực trạng của hoa, cây cảnh tại địa bàn nghiên cứu từ đó xác định những định hướng phát triển đúng đắn

2.6.3 Phương pháp khảo sát thực địa

2.6.3.1 Phương pháp thu mẫu ngoài thực địa

Khảo sát tổng thể khu vực nghiên cứu để xác định tuyến nghiên cứu Các tuyến được chọn phải mang tính điển hình cho khu vực nghiên cứu

Tiến hành thu mẫu theo các tuyến đó

- Dụng cụ thu mẫu: Cặp thực địa, sổ ghi chép, kéo cắt cây, giấy báo,

dây buộc, kim chỉ, cồn, băng dính các loại, nhãn ghi số hiệu, bút chì 2B và máy ảnh

- Nguyên tắc thu mẫu:

+ Mỗi mẫu phải có đủ các bộ phận nhất là cành có lá, cùng hoa quả + Các mẫu thu trên cùng một cây thì đánh cùng số hiệu mẫu

26

+ Ghi chép những đặc điểm dễ nhận biết ngoài thiên nhiên, nhất là đặc điểm dễ mất khi khô (màu sắc hoa quả, nhựa mủ, mùi vị…) đồng thời ghi chép nơi phân bố của cây

+ Điều tra về thành phần loài cây cảnh, đặc điểm sinh học, sinh thái, kỹ thuật trồng, chăm sóc…

+ Thu thập mẫu vật: những loài nào không xác định được tên tôi tiến hành thu mẫu đồng thời chụp ảnh để làm tư liệu nghiên cứu

+ Nghiên cứu độ gặp cây cảnh (C): C = (p/P)x100%

Trong đó p: Số lần lấy mẫu có loài cây cảnh được xét

P: Tổng số điểm thu mẫu

 Loài thường gặp: C > 50%

 Loài ít gặp: 25% < C < 50%

 Loài gặp ngẫu nhiên: C < 25%

2.6.3.2 Phương pháp xử lý và bảo quản mẫu

- Mẫu được xếp thành từng bó khoảng 10 - 12 mẫu, cho vào túi ni lông

kích thước 50 x 120cm, cho cồn 70o

theo tỷ lệ 50% cồn và 50% nước, sao cho vừa ngập mẫu, buộc chặt miệng túi lại mang về phòng Thí nghiệm Thực vật, Khoa Sinh - Môi trường, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng để ép

và sấy mẫu

lò điện cho đến khi khô

+ Xử lý mẫu: Mẫu được xử lý bằng cồn 90o và sunphat đồng để ngừa nấm mốc Đổ cồn 90o

vào chậu men rộng hòa tan sunphat đồng vào cho đến khi dung dịch bão hòa Nhúng mẫu cây vào dung dịch cho đến khoảng 10 phút rồi đem sấy lại cho đến khi khô

+ Lên tiêu bản: Mẫu được đính trên giấy Croqui cỡ 29 x 41cm, có dán

nhãn theo quy định

27

2.6.3.3 Phương pháp giám định tên cây

Sử dụng phương pháp so sánh hình thái Trong qua trình giám định, sử dụng khóa phân loại của Phạm Hoàng Hộ 1991, 1992, 1993 Ngoài ra còn tra

cứu tham khảo thêm: “Từ điển hoa và cây cảnh”, Lê Quang Long (2002),

“Cây cảnh và hoa”, Trần Hợp (2003), “Cây cỏ có ích của Việt Nam”, Võ Văn

Chi (1999)

2.6.3.4 Phương pháp lập danh lục

Sau khi định loại thì tiến hành lập danh lục

Danh lục được sắp xếp theo hệ thống phân loại của Phạm Hoàng Hộ (1993) Trật tự các loài thực vật trong phạm vi từng chi, các loài chi trong từng họ được xếp theo thứ tự a, b, c… Các ký hiệu ghi trong các cột được chú thích trong các bảng

2.6.4 Phương pháp xử lý số liệu

Sử dụng phần mềm thống kê Excel, Word 2007 để xử lý số liệu thu thập được

28

C ƢƠN 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1 Kết quả điều tra thành phần loài hoa, cây cảnh tại Thành phố Hội

An, tỉnh Quảng Nam

3.1.1 Danh lục các loài hoa và cây cảnh tại Thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam

Qua quá trình nghiên cứu tại Thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam chúng tôi thu thập được 223 mẫu thực vật, sau khi định loại chúng tôi thống

kê được 153 loài thuộc 59 họ của 3 ngành thực vật có mạch bậc cao gồm:

Ngành Thông đất (Lycopodiophyta), Ngành Hạt trần (Pinophyta), Ngành Hạt kín (Magnoliophyta)

Mỗi loài ghi đầy đủ tên khoa học, tên Việt Nam

Bảng 3.1 Danh lục các loài hoa, cây cảnh tại Thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam

Ộ

ẶP (C%)