Mục đích nghiên cứu đề tài là trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận về chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao, đánh giá thực trạng thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường tại Bộ Tài nguyên và Môi trường, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường vào làm việc tại Bộ Tài nguyên và Môi trường trong thời gian tới.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ
Chuyên ngành: Chính sách công
Mã số: 8 34 04 02
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG
HÀ NỘI - NĂM 2018
Trang 2Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học: TS Trần Văn Ngợi
Phản biện 1:
Phản biện 2:
Luận văn sẽ được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia
Địa điểm: Phòng họp ……, Nhà …… - Hội trường bảo vệ
luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia
Số: 77 Nguyễn Chí Thanh - Đống Đa - Hà Nội
Thời gian: vào hồi … giờ …… ngày … tháng … năm 2018
Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Trong thời gian qua, công tác xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đã chú trọng đến việc thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao cho nền công vụ Các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý cán bộ, công chức, viên chức đã quy định việc tổ chức thi tuyển công chức, viên chức công khai, minh bạch nhằm chọn người xứng đáng vào nền công vụ
Một số địa phương, bộ, ngành đã ban hành chính sách để thực hiện thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao về làm việc như cấp nhà, chính sách lương, trợ cấp ban đầu, tạo điều kiện cho đi đào tạo, bồi dưỡng trong và ngoài nước Tuy nhiên, trên thực tế các chính sách này chưa phát huy được hiệu quả như mong muốn; chưa thực sự thu hút được nhiều người có năng lực, trình độ cao vào làm việc trong nền công vụ; thiếu nguồn lực để thực hiện chính sách thu hút,
sử dụng nhân lực chất lượng cao vào làm việc trong các cơ quan nhà nước Đồng thời với việc không thu hút được nhiều nhân lực chất lượng cao thì việc “chảy máu chất xám” từ các cơ quan nhà nước đang tiếp diễn
Cho đến nay, đối với ngành tài nguyên và môi trường chưa có một nghiên cứu đầy đủ nào đề cập đến vấn đề thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao vào làm việc trong Ngành Trong khi đó, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động của Ngành hiện nay vẫn chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu đang đặt ra cả về số lượng và chất lượng Nghiên cứu về chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường là hết sức cần thiết, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và
Trang 4người lao động ngành tài nguyên và môi trường, phù hợp với xu thể phát triển chung của đất nước, của khu vực ở giai đoạn trước mắt và tương lai
Với các lý do nêu trên, tác giả đã lựa chọn đề tài: “Chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường tại Bộ Tài nguyên và Môi trường” làm đề tài luận văn thạc sỹ chuyên ngành Chính sách công
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
Trong những năm qua, việc thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao đã được các nhà quản lý, các nhà khoa học tại các trường, viện nghiên cứu, cơ quan nhà nước quan tâm nghiên cứu ở nhiều khía cạnh khác nhau
Đề tài khoa học và công nghệ độc lập cấp Nhà nước: “Nghiên cứu xác lập cơ sở khoa học cho quy trình phát hiện, đào, bồi dưỡng
và sử dụng nhân tài phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”, Đào Trọng Thi, Đại học Quốc gia Hà Nội
Đề tài độc lập cấp Nhà nước “Cơ sở lý luận và thực tiễn của chiến lược quốc gia về nhân tài trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”, Hồ Đức Việt, Ban Tổ chức Trung ương
Đề tài nghiên cứu khoa học và công nghệ cấp Bộ: “Nghiên cứu
cơ sở khoa học và thực tiễn, đề xuất giải pháp đẩy mạnh chế độ công
vụ, công chức ngành tài nguyên và môi trường đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030”, Tạ Đình Thi, Bộ Tài nguyên và Môi trường Cuốn sách “Chính sách thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao trong khu vực công ở nước ta hiện nay”, Triệu Văn Cường và Nguyễn Minh Phương, Nhà xuất bản Lao động - Xã hội, 2016
Trang 5Cuốn sách “Thu hút và trọng dụng người có tài năng trong các
cơ quan hành chính nhà nước Việt Nam”, Trần Văn Ngợi, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, 2017
Cuốn sách “Bí quyết tuyển dụng và đãi ngộ người tài: 21 bí quyết thực tế để đạt được thành công về phát triển nhân sự” Brian Tracy, Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2007 Hiện nay, các bộ, ngành còn khó khăn về nguồn kinh phí cho việc thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao vào làm việc trong bộ, ngành; vì vậy, chưa xây dựng và ban hành các quy định về chính sách thu hút, sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao vào làm việc trong bộ, ngành
Như vậy, có thể thấy vấn đề phát triển nhân lực chất lượng cao
đã được nhiều đề tài khoa học khác nhau nghiên cứu Tuy nhiên, chưa có một công trình nào đi sâu nghiên cứu về thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường, cũng như của Bộ Tài nguyên và Môi trường
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- Mục đích:
Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận về chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao, đánh giá thực trạng thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường tại Bộ Tài nguyên và Môi trường, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm thu hút,
sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường vào làm việc tại Bộ Tài nguyên và Môi trường trong thời gian tới
Trang 6+ Nghiên cứu bài học kinh nghiệm về chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ở một số địa phương trong nước + Nghiên cứu, đánh giá thực trạng chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường vào làm việc tại Bộ Tài nguyên và Môi trường
+ Nghiên cứu đề xuất các giải pháp thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường vào làm việc tại Bộ Tài nguyên và Môi trường
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
- Đối tượng nghiên cứu: Chính sách thu hút, sử dụng nhân lực
chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường vào làm việc trong các đơn vị thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường
+ Phạm vi thời gian: luận văn nghiên cứu về các chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao tại Bộ Tài nguyên và Môi trường
từ năm 2011 đến năm 2015
5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp luận: Luận văn tiếp cận dựa trên nguyên lý và
phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin như duy vật biện chứng
và duy vật lịch sử
- Phương pháp nghiên cứu:
Trang 7+ Phương pháp nghiên cứu tài liệu
+ Phương pháp mô tả thống kê
+ Phương pháp so sánh, phân tích, tổng hợp
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
Kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ cung cấp cơ sở lý luận về nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường, về chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường, về thực trạng thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ở
Bộ Tài nguyên và Môi trường; cung cấp các các giải pháp thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường vào làm việc tại các đơn vị thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường Đồng thời, luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho các nhà quản
lý, những người quan tâm đến chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường
7 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, tổng quan về tình hình nghiên cứu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn được chia thành 3 chương:
Chương 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn về chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao
Chương 2 Thực trạng chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường tại Bộ Tài nguyên và Môi trường
Chương 3 Đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường tại Bộ Tài nguyên và Môi trường
Trang 8CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH THU HÚT, SỬ DỤNG
NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO
1.1 Các khái niệm cơ bản
1.1.1 Nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường
Hiện nay, có nhiều quan điểm khác nhau về nguồn nhân lực chất lượng cao: nguồn nhân lực chất lượng cao là những người lao động
đã qua đào tạo, có bằng cấp và trình độ chuyên môn kỹ thuật; và nguồn nhân lực chất lượng cao là một bộ phận của lực lượng lao động, có khả năng đáp ứng những yêu cầu phức tạp của công việc, tạo ra năng suất và hiệu quả cao, có những đóng góp đáng kể cho sự phát triển xã hội
Trên cơ sở kế thừa nghiên cứu của các nhà khoa học về nhân lực chất lượng cao, có thể đưa ra khái niệm như sau: nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường là những người có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt; có trình độ học vấn, chuyên môn cao về các lĩnh vực tài nguyên và môi trường; có trình độ tay nghề, kỹ năng lao động, thành thạo về chuyên môn nghiệp vụ để hoàn thành công việc đạt chất lượng, hiệu quả cao
1.1.2 Chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường
- Khái niệm
Chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường tại Bộ Tài nguyên và Môi trường là tổng thể các quan điểm và biện pháp của Bộ Tài nguyên và Môi trường về thu hút và sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi
Trang 9trường vào làm việc tại Bộ nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Bộ
- Đặc điểm nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường
+ Có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt
+ Có trình độ học vấn cao
+ Có năng lực chuyên môn giỏi
+ Có trình độ ngoại ngữ, tin học đáp ứng nhiệm vụ chuyên môn + Có lòng yêu ngành, yêu nghề, có tinh thần trách nhiệm cao, có niềm say mê, tận tâm với công việc chuyên môn của mình
+ Có sức khỏe tốt theo độ tuổi
1.2 Sự cần thiết của chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường
Thứ nhất, bổ sung một lực lượng nhân lực chất lượng cao cho
Bộ Tài nguyên và Môi trường, ngành tài nguyên và môi trường Thứ hai, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về mọi mặt, chính sách này sẽ đảm bảo cho công tác quản lý, điều hành và thực thi các công việc cụ thể của Bộ Tài nguyên và Môi trường, ngành tài nguyên
và môi trường có hiệu quả hơn
Thứ ba, chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường sẽ tạo ra một hình thức tuyển dụng nhân sự mới hiệu quả hơn
Thứ tư, chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường với các chế độ đãi ngộ phù hợp cả về vật chất và tinh thần sẽ giảm bớt hiện tượng “chảy máu chất xám” Thứ năm, chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường là tiền đề và cơ sở cho việc cải cách nền hành chính nhà nước, ngày càng trở nên hiện đại, khoa học nhờ
Trang 10những kiến thức, kỹ năng của nhân lực chất lượng cao và nắm bắt kịp thời với khoa học và công nghệ hiện đại
1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường
cơ quan nhà nước
- Sự phát triển của khoa học và công nghệ đang diễn ra nhanh chóng Khoa học kỹ thuật phát triển, công nghệ thay đổi cũng có nghĩa là một số công việc hoặc kỹ năng sẽ không còn cần thiết nữa, cũng đồng nghĩa với việc cần ít người hơn nhưng vẫn phải sản xuất
ra số lượng sản phẩm tương tự như trước và có chất lượng tốt hơn
- Sự cạnh tranh của các cơ quan, tổ chức khác có các hoạt động liên quan đến ngành tài nguyên và môi trường ngoài Bộ Tài nguyên
Trang 11- Nguồn nhân lực chất lượng cao đang làm việc tại Bộ Tài nguyên và Môi trường, là cơ sở của việc đưa ra số lượng và tiêu chuẩn nhân lực chất lượng cao của chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên và môi trường
- Điều kiện, môi trường làm việc và văn hóa công sở
- Sự quan tâm của lãnh đạo Bộ đối với việc tổ chức thực hiện chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao
1.4 Kinh nghiệm xây dựng chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao
1.4.1 Kinh nghiệm của một số địa phương
Chủ trương thu hút nhân lực chất lượng cao là các cử nhân, kỹ sư tốt nghiệp loại giỏi, thủ khoa các trường đại học về công tác tại địa phương đã được nhiều tỉnh, thành thực hiện Cho dù chưa hoàn toàn được như mong muốn nhưng cách làm này cũng đã cho thấy nỗ lực rất lớn của các địa phương trong việc xây dựng và triển khai chính sách thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao về làm việc cho địa phương
1.4.2 Kinh nghiệm của một số bộ, ngành
Hiện nay, các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ chưa xây dựng và ban hành các văn bản cụ thể về chính sách thu hút,
sử dụng những nguồn nhân lực chất lượng cao vào làm việc trong cơ quan hành chính nhà nước, nhưng có một số bộ, ngành đã ban hành một số quy định nhằm mục đích thu hút những người có trình độ cao chuyên môn cao về làm việc tại cơ quan, đơn vị mình Các quy định chủ yếu tập trung ưu tiên về tuyển dụng, chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức
1.4.4 Đánh giá chung
Nhìn chung, công tác thu hút nhân lực chất lượng cao đã được quan tâm rộng khắp trên toàn quốc, không chỉ ở các trung tâm kinh
Trang 12tế, thành phố với nguồn vốn ngân sách lớn, kinh tế phát triển mà còn
ở các bộ, ngành ở Trung ương Từ đó, cho thấy nhu cầu sử dụng nhân lực chất lượng cao trong công việc là rất lớn, rất cần thiết tại mọi địa phương, bộ, ngành
Thực tế cho thấy, các chính sách của các địa phương, bộ, ngành mới chỉ dừng ở mức vận dụng “linh hoạt” cơ chế chính sách pháp luật của nhà nước và một số ưu tiên nhỏ cho công tác thu hút nhân lực chất lượng cao Đây cũng là những tín hiệu đáng mừng Tuy nhiên, để thực hiện được chiến lược này cần phải có cơ chế chính sách đồng bộ từ trung ương đến địa phương Giải pháp đưa ra không chỉ có cơ chế chính sách hấp dẫn, minh bạch mà còn phải có chiến lược rõ ràng
Trang 13CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH THU HÚT, SỬ DỤNG NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO NGÀNH TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TẠI BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
GIAI ĐOẠN 2011 - 2015
2.1 Khái quát về nhân lực chất lượng cao ngành tài nguyên
và môi trường tại Bộ Tài nguyên và Môi trường
2.1.1 Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của ngành tài nguyên và môi trường
Bộ Tài nguyên và Môi trường được thành lập năm 2002, trên cơ
sở hợp nhất một số cơ quan, tổ chức: Tổng cục Địa chính, Tổng cục Khí tượng Thuỷ văn, Cục Môi trường (Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường), Cục Địa chất và Khoáng sản, Viện Địa chất và Khoáng sản (Bộ Công nghiệp) và bộ phận quản lý tài nguyên nước thuộc Cục Quản lý nước và Công trình thuỷ lợi (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn)
- Về vị trí, chức năng: Bộ Tài nguyên và Môi trường có chức năng, quản lý nhà nước trên các lĩnh vực: đất đai; tài nguyên nước; tài nguyên khoáng sản, địa chất; môi trường; khí tượng thuỷ văn; biến đổi khí hậu; đo đạc và bản đồ; quản lý tổng hợp và thống nhất
về biển và hải đảo
- Về nhiệm vụ, quyền hạn: được quy định tại Nghị định số 21/2013/NĐ-CP ngày 04 tháng 03 năm 2013 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tài nguyên và Môi trường
- Về cơ cấu tổ chức: theo quy định tại Nghị định số 21/2013/NĐ-CP, cơ cấu tổ chức của Bộ Tài nguyên và Môi trường có