Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Chính sách công: Thực hiện chính sách người có công với cách mạng trên địa bàn quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội

Mục đích của đề tài là thông qua việc nghiên cứu cơ sở lý luận của chính sách, thực hiện chính sách người có công với cách mạng, thực trạng thực hiện chính sách người có công với cách mạng trên địa bàn quận Cầu Giấy những năm qua; Luận văn đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thực hiện chính sách người có công với cách mạng trên địa bàn quận Cầu Giấy trong thời gian tới.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ …………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

HÀ NỘI - NĂM 2018

Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Minh Sản

Số: 77 - Đường Nguyễn Chí Thanh - Quận Đống Đa - TP Hà Nội

Thời gian: vào hồi giờ phút ngày tháng năm 2018

Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Theo Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng năm 2005 (sửa đổi,

bổ sung năm 2012) đối tượng hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước thảo Pháp lệnh gồm: 1) Người có công với cách mạng (NCCVCM) và 2) Thân nhân của người

có công với cách mạng Người có công với cách mạng gồm: a) Người hoạt động cách mạng trước ngày 01-01-1945; b) Người hoạt động cách mạng từ ngày 01-01-1945 đến trước Tổng khởi nghĩa 19-8-1945; c) Liệt sĩ; d) Bà mẹ Việt Nam anh hùng; đ) Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; e) Anh hùng Lao động trong thời kỳ kháng chiến; g) Thương binh, người hưởng chính sách như thương binh; h) Bệnh binh; i) Người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học; k) Người hoạt động cách mạng, hoạt động kháng chiến bị địch bắt tù, đày; l) Người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa

vụ quốc tế; m) Người có công giúp đỡ cách mạng

Chính sách người có công với cách mạng là một chính sách lớn của Đảng

và Nhà nước ta, đó là sự đãi ngộ đặc biệt của Đảng, Nhà nước đối với người có công, là trách nhiệm và là sự ghi nhận, tôn vinh những cống hiến của họ đối với đất nước Viêc quan tâm thực hiện chính sách, pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng không chỉ mang tính chính trị, kinh tế, xã hội mà còn mang tính nhân văn sâu sắc Nó là sự thể hiện những truyền thống đạo lý tốt đẹp của dân tộc Việt Nam, giáo dục cho thế hệ trẻ ý thức trách nhiệm, ý thức rèn luyện, phấn đấu vươn lên để cống hiến, hy sinh cho sự nghiệp gìn giữ, xây dựng và phát triển đất nước, bảo vệ những giá trị tốt đẹp, những thành quả to lớn mà cha ông

ta đã ra sức gìn giữ Đồng thời, thể hiện được trách nhiệm của toàn xã hội trong việc thực hiện “đền ơn đáp nghĩa” đối với người có công với cách mạng Vì vậy, chính sách đối với người có công là chính sách vô cùng quan trọng Làm tốt chính sách đối với người có công sẽ góp phần vào sự ổn định xã hội, giữ vững thể chế

Cầu Giấy là nhắc đến một vùng đất có bề dày truyền thống cách mạng, đi qua chiến tranh với nhiều nỗi đau, mất mát Những người con của mảnh đất này

luôn một lòng tri ân những người ngã xuống, một lòng hướng đến đền ơn đáp nghĩa những thương bệnh binh, những người có công với cách mạng Trong sự nghiệp đấu tranh cách mạng, các thế hệ cha anh của quận Cầu Giấy nối tiếp nhau lên đường chiến đấu chống giặc ngoại xâm vì sự nghiệp giải phóng dân tộc thống nhất đất nước Hòa bình lập lại, có tới 840 người con của Cầu Giấy vĩnh viễn nằm lại trên các chiến trường, 1075 chiến sỹ đã mất đi một phần xương máu trong chiến tranh, 88 người bị nhiễm chất độc hóa học Trên địa bàn quận

có 20 Mẹ Việt Nam anh hùng

Trong nhiều năm qua, cũng như các địa phương trên cả nước, Thủ đô Hà Nội nói chung, Đảng bộ và chính quyền quận Cầu Giấy nói riêng đã tích cực thực hiện có hiệu quả nhiều chính sách của Đảng và Nhà nước đối với người có công với cách mạng trên địa bàn quận được Thành ủy, UBND Thành phố đánh giá, ghi nhận, được người dân ủng hộ và đánh giá cao, thúc đẩy phong trào đền

ơn đáp nghĩa trong nhân dân Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức và thực hiện chính sách đối với NCCVCM ở quận vẫn còn những hạn chế, khó khăn, vướng mắc ở nhiều khía cạnh, từ năng lực cán bộ, công chức thực hiện chính sách tới những khiếm khuyết trong hệ thống chính sách, tính đồng bộ của cơ chế thực hiện chính sách, khó khăn trong xác minh hồ sơ NCC… đã làm hạn chế hiệu quả của chính sách Từ thực tiễn đó, đòi hỏi cần nghiên cứu một cách có hệ thống cả

lý luận và thực tiễn về vấn đề thực hiện chính sách đối với NCCVCM trên địa bàn quận Cầu Giấy để đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách, nâng cao chất lượng chất lượng thực hiện chính sách này trong thực tế ở quận Mặt khác, bản thân tác giả cũng là công chức đang công tác trong hệ thống chính trị ở quận Cầu Giấy, đã tiếp cận vấn đề này nhiều năm qua

Vì những lý do trên, tác giả quyết định chọn đề tài “Thực hiện chính

sách người có công với cách mạng trên địa bàn quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội” làm đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Chính sách công

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Tới nay có nhiều công trình nghiên cứu liên quan về vấn đề thực hiện chính sách NCCVCM ở những mức độ, phạm vi khác nhau được công bố, có thể

kể tới như:

- Chính sách đối với người có công thực trạng và một số kiến nghị, tác giả

Bùi Thu Huyền (2013) đăng trên Trang Thông tin điện tử, Ban Nội chính Trung ương

tác giả Nguyễn Thị Phương Thanh (2015) đăng trên Tạp chí Dân chủ và Pháp

luật, số tháng 7/2015

chí Quốc phòng toàn dân, số tháng 7/2016

- Tiếp tục thực hiện tốt chính sách ưu đãi người có công với nước hiện

nay và định hướng đến năm 2020, tác giả Phạm Thị Hải Chuyền (2016) đăng

trên Tạp chí Cộng sản điện tử, năm 2016

- Thực hiện chính sách của Đảng và Nhà nước đối với thương binh, liệt sĩ

và người có công với cách mạng, tác giả PGS.TS Nguyễn Danh Tiên (2015)

đăng trên Tạp chí Cộng sản điện tử

Ngoài ra, còn có các công trình được công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng, các trang thông tin đại chúng có liên quan đến vấn đề nghiên cứu của đề tài luận văn

Khảo sát cho thấy, các công trình được công bố đã giải quyết được nhiều vấn đề khoa học về chính sách, thực hiện chính sách xã hội, chính sách đối với NCCVCM ở nước ta hiện nay Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu riêng về trường hợp quận Cầu Giấy Do vậy, đề tài nghiên cứu là riêng, không bị trùng, hàm chứa ý nghĩa lý luận và thực tiễn

3 Mục đích, nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích của đề tài

Thông qua việc nghiên cứu cơ sở lý luận của chính sách, thực hiện chính sách NCCVCM, thực trạng thực hiện chính sách NCCVCM trên địa bàn quận

Cầu Giấy những năm qua; Luận văn đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thực hiện chính sách NCCVCM trên địa bàn quận Cầu Giấy trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện mục tiêu trên, đề tài thực hiện các nhiệm vụ sau đây:

- Làm rõ cơ sở lý luận về chính sách, thực hiện chính sách NCCVCM;

- Phân tích để làm rõ thực trạng thực hiện chính sách NCCVCM trên địa bàn quận Cầu Giấy những năm qua;

- Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thực hiện chính sách NCCVCM trên địa bàn quận Cầu Giấy trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là việc thực hiện chính sách người có công với cách mạng trên địa bàn quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi thời gian: 2012 - 2017;

- Phạm vi không gian: trên địa bàn quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tư liệu thứ cấp

- Phương pháp điều tra xã hội học

- Phương pháp nghiên cứu định tính

- Phương pháp chuyên gia

- Phương pháp đánh giá SWOT

6 Ý nghĩa của đề tài

- Đề tài góp phần làm rõ những vấn đề lý luận về chính sách và thực hiện chính sách NCCVCM trong hệ thống lý luận về chính sách công;

- Kết quả nghiên cứu có giá trị tham khảo trong công tác quản lý nhà nước

về NCCVCM; là tài liệu tham khảo trong các cơ sở giáo dục, đào tạo về chính sách công, quản lý công, bồi dưỡng chính trị

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn bao gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về việc thực hiện chính sách người có công với

cách mạng;

Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách người có công với cách mạng

trên địa bàn quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội;

Chương 3: Quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả việc thực hiện

chính sách người có công với cách mạng trên địa bàn quận Cầu Giấy trong thời gian tới

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH

NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG

1.1 Chính sách người có công với cách mạng

1.1.1 Khái niệm chính sách người có công với cách mạng

Ở nước ta đã và đang tồn tại một hệ thống các chính sách xã hội đối với người có công với cách mạng Để hiểu rõ khái niệm chính sách người có công với cách mạng, cần khảo sát một số thuật ngữ, khái niệm và vấn đề liên quan

Khái niệm Chính sách, Chính sách xã hội

Khái niệm chính sách xã hội

Khái niệm người có công với cách mạng

Khái niệm Chính sách người có công với cách mạng:

Chính sách NCCVCM là những quy định bằng văn bản của Nhà nước, đó

là sự đãi ngộ đặc biệt cả về vật chất và tinh thần của Nhà nước và xã hội nhằm ghi nhận và đền đáp công lao đối với những NCCVCM và thân nhân của họ Nó thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội đối với NCCVCM, góp phần tạo ra sự công bằng, bình đẳng, ổn định, phát triển và tiến

bộ xã hội

1.1.2 Đặc điểm, vai trò và các loại chính sách người có công với cách mạng

1.1.2.1 Đặc điểm chính sách người có công với cách mạng

Chính sách người có công với cách mạng có đầy đủ các đặc điểm của một chính sách xã hội như:

Một là, chính sách xã hội bao giờ cũng liên quan đến con người Nó bao

trùm trên mọi mặt của đời sống xã hội nói chung và đời sống của con người nói riêng, lấy con người làm đối tượng trung tâm tác động để hoàn thiện và phát triển con người, hình thành các chuẩn mực và giá trị xã hội

Hai là, chính sách xã hội mang tính xã hội và nhân văn sâu sắc, bởi vì mục

tiêu cơ bản của nó là hiệu quả xã hội Công bằng xã hội là nội dung cơ bản của chính sách xã hội Nhà nước sử dụng các chính sách xã hội như một công cụ để điều chỉnh các quan hệ xã hội, định hướng các giá trị mới, hướng vào cái thiện, cái tốt, hạn chế và đẩy lùi cái xấu, cái ác

Ba là, chính sách xã hội của Nhà nước thể hiện trách nhiệm xã hội cao, tạo

những điều kiện, cơ hội như nhau để mọi người phát triển và hòa nhập cộng đồng Hiệu quả của chính sách xã hội là ổn định xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống và đảm bảo công bằng xã hội

Bốn là, chính sách xã hội còn mang tính kế thừa lịch sử, nó có sự thay đổi

theo thời gian và tùy thuộc vào đặc điểm của từng quốc gia, dân tộc

1.1.2.2 Vai trò chính sách đối với người có công với cách mạng

Thứ nhất, chính sách đối với NCCVCM cụ thể hóa ý chí của Nhà nước, là

cơ sở pháp lý để quản lý công tác thực hiện chế độ, chính sách đối với NCCVCM theo đúng quy trình và tạo sự thống nhất trong quá trình thực hiện;

Thứ hai, chính sách đối với NCCVCM nhằm ghi nhận và tri ân những

cống hiến đặc biệt của NCCVCM cho đất nước, góp phần ổn định đời sống của những NCCVCM Đây là tiền đề quan trọng để thực hiện chính sách ưu đãi NCCVCM;

Thứ ba, chính sách đối với NCCVCM nhằm đảm bảo công bằng cho xã

hội, vì ai cống hiến nhiều cho đất nước người đó phải được hưởng nhiều Đây

không phải là sự đền bù những hi sinh của NCCVCM mà là sự đền ơn đáp nghĩa không chỉ là vật chất thuần túy mà còn hàm chứa trong đó cả đạo lý, truyền thống nhân văn của dân tộc, lòng biết ơn sâu sắc của thế hệ hôm nay đối với những người đã hy sinh vì nghĩa vụ dân tộc;

Thứ tư, chính sách đối với NCCVCM góp phần thể hiện truyền thồng đạo

lý tốt đẹp của dân tộc, sự đoàn kết, quan tâm và giúp đỡ lẫn nhau của nhân dân ta Thực hiện chính sách đối với NCCVCM không chỉ bảo vệ, giúp đỡ mà còn thể hiện nghĩa vụ của nhà nước, của xã hội đối với những NCCVCM;

Thứ năm, chính sách đối với NCCVCM là những giá trị tinh thần cao đẹp

của dân tộc, giáo dục cho thế hệ trẻ, thế hệ tương lai ý thức trách nhiệm của mình đối với những NCCVCM đã sẵn sàng xả thân vì sự nghiệp dân tộc

1.1.2.3 Các loại chính sách đối với người có công với cách mạng

Một số chính sách đối với người có công với cách mạng:

Về vật chất, chính sách ưu đãi về vật chất đối với NCCVCM được thể

hiện bằng các chính sách ưu đãi sau:

Thứ nhất, chính sách trợ cấp bằng tiền cho các đối tượng hưởng ưu đãi xã

hội như: trợ cấp, phụ cấp hàng tháng; trợ cấp mai táng phí; trợ cấp tiền tuất hàng tháng; ưu đãi giáo dục và đào tạo…

Thứ hai, chính sách trợ cấp bằng hiện vật cho các đối tượng hưởng ưu đãi

xã hội như: xây dựng nhà tình nghĩa; cấp thẻ bảo hiểm y tế; cấp các dụng cụ chỉnh hình; quà tặng…

Thứ ba, chính sách trợ cấp điều dưỡng phục hồi sức khỏe, phục hồi chức

năng, vay vốn ưu đãi để sản xuất, được miễn hay giảm thuế theo quy định của pháp luật…

Về tinh thần, chính sách đối với NCCVCM nhằm đảm bảo đời sống tâm tư,

tình cảm của NCCVCM, bên cạnh những chính sách ưu đãi về vật chất thì những chính sách ưu đãi về tinh thần cho những đối tượng này cũng là một hình thức cần quan tâm và phát triển song hành

1.2 Thực hiện chính sách người có công với cách mạng

1.2.1 Khái niệm thực hiện chính sách người có công với cách mạng

Thực hiện chính sách NCCVCM: là một khâu của chu trình chính sách

công, là quá trình biến các chủ trương, phương hướng và biện pháp liên quan đến NCCVCM thành những kết quả trên thực tế thông qua các hoạt động có tổ chức trong bộ máy nhà nước và sự tham gia rộng rãi của các tổ chức, đơn vị, gia đình, cá nhân và toàn xã hội, nhằm hiện thực hoá những mục tiêu mà chính sách

đã đề ra Đó là quá trình triển khai hệ thống chính sách an sinh xã hội đối với NCCVCM (trợ giúp xã hội, ưu đãi xã hội, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, giải quyết việc làm…) vào thực tiễn bằng các công cụ, bộ máy của nhà nước nhằm hiện thực hóa mục tiêu đã đề ra

1.2.2 Chu trình thực hiện chính sách người có công với cách mạng

Theo lý luận chung về chính sách công, việc thực thi chính sách

NCCVCM bao gồm các bước cơ bản sau đây:

- Bước1: xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách, đây là bước

cần thiết quan trọng vì tổ chức thực thi chính sách là quá trình phức tạp, lại diễn

ra trong thời gian dài do đó phải có kế hoạch

- Bước2: Phổ biến tuyên truyền chính sách: Đây là công đoạn tiếp theo

sau khi chính sách đã được thông qua

- Bước 3: Phân công phối hợp thực hiện chính sách: Một chính sách

thường được thực hiện trên một địa bàn rộng lớn và nhiều tổ chức tham gia do

đó phải có sự phối hợp, phân công hợp lý để hoàn thành tốt nhiệm vụ

- Bước 4: Duy trì chính sách: đây là bước làm cho chính sách tồn tại được

và phát huy tác dụng trong môi trường thực tế - Bước 5: Điều chỉnh chính sách,

việc làm này là cần thiết, diễn ra thường xuyên trong quá trình tổ chức thực thi chính sách

- Bước 6: Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chính sách: Bất cứ

triển khai chính sách nào thì cũng phải kiểm tra, đôn đốc để đảm bảo các chính sách được thực hiện đúng, và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực

- Bước 7: Đánh giá tổng kết rút kinh nghiệm: khâu này được tiến hành

liên tục trong thời gian duy trì chính sách

1.2.3 Nội dung thực hiện chính sách người có công với cách mạng

Thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng bao gồm nhiều loại hoạt động cơ bản có mối quan hệ chặt chẽ với nhau

1.2.3.1 Hệ thống văn bản tổ chức thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng

1.2.3.2 Bộ máy tổ chức thực thi chính sách

1.2.3.3 Thực thi chính sách đối với người có công

1.2.3.4 Công tác quản lý hồ sơ người có công với cách mạng

1.2.3.5 Công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng

1.2.3.6 Sự phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan trong thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng

1.2.3.7 Kết quả thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng

1.3 Những yếu tố ảnh hướng đến thực hiện chính sách người có công với cách mạng

1.3.1 Yếu tố chủ quan

- Thể chế chính sách: Thể chế chính sách là trụ cột quan trọng của hệ

thống chính sách NCCVCM Nội dung cơ bản của thể chế chính sách NCCVCM

là xác định đối tượng tham gia, đối tượng điều chỉnh với những tiêu chí, điều kiện cụ thể và cơ chế xác định đối tượng theo một quy trình thống nhất; xác định các chính sách, các chế độ đóng góp, thụ hưởng và những điều kiện ràng buộc nhất định về trách nhiệm đóng góp, trách nhiệm của bộ, ngành, địa phương trong việc thực hiện chính sách, chế độ đề ra

- Thể chế tổ chức bộ máy và cán bộ: Nhân tố này có vai trò quyết định

trong việc tổ chức các chính sách NCCVCM Cho dù chính sách có tốt đến mấy

đi chăng nữa nhưng tổ chức thực hiện không tốt thì chính sách sẽ không đi vào cuộc sống