Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Quản lý công: Xã hội hóa giáo dục tiểu học trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội

Luận văn góp phần hệ thống lại cơ sở lý luận của XHH GDTH, khẳng định xã hội hóa dịch vụ công nói chung và XHH GDTH nói riêng là sự phát triển tất yếu phù hợp với quy luật vận động và phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa hiện nay.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

…………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ NGÂN BÌNH

XÃ HỘI HÓA GIÁO DỤC TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA

BÀN QUẬN THANH XUÂN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành : Quản lý công

Mã số : 60 34 04 03

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

QUẢN LÝ CÔNG

HÀ NỘI - NĂM 2018

Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đặng Khắc Ánh

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong hệ thống giáo dục nói chung, giáo dục tiểu học (GDTH)

có vai trò đặc biệt quan trọng, đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển nhân cách con người Chính vì thế, hầu hết các quốc gia và các tổ chức quốc tế đều xác định GDTH là một mục tiêu quan trọng của giáo dục cho mọi quốc gia Ở nước ta, GDTH cũng là một nội dung được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm và được xác định là một bậc học bắt buộc (phổ cập giáo dục)

Với quan điểm “Giáo dục là sự nghiệp của quần chúng”, công việc giáo dục thế hệ trẻ trở thành những người lao động có tri thức, có năng lực đáp ứng sự phát triển của nền KT- XH không chỉ là trách nhiệm của ngành giáo dục mà là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, phải có sự tham gia tích cực và sự phối hợp chặt chẽ của toàn xã hội Cùng với ngành giáo dục cả nước, thành phố Hà Nội nói chung

và quận Thanh Xuân nói riêng trong những năm qua cũng đã có nhiều hoạt động nhằm triển khai sâu rộng chủ trương XHH giáo dục nói chung và XHH GDTH nói riêng vào thực tiễn và cũng đã đạt được những thành công nhất định Tuy nhiên, thực tiễn những năm qua cho thấy, quá trình triển khai công tác XHH GDTH cũng vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề cần phải giải quyết

Xuất phát từ những lý do trên, tôi đã lựa chọn đề tài: “Xã hội

hóa giáo dục tiểu học trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội” để làm luận văn tốt nghiệp cao học Quản lý công của mình với

mong muốn góp phần nâng cao chất lượng GDTH trên địa bàn quận

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

XHH dịch vụ công nói chung và XHH GDTH nói riêng là một trong những lĩnh vực được các nhà nghiên cứu lý luận và các nhà

thực tiễn hành chính đặc biệt quan tâm trong những năm gần đây Có thể kể đến một số giáo trình có liên quan đền đề tài luận văn như sau:

- “Dịch vụ công và xã hội hóa dịch vụ công” (NXB Văn hóa –

Thông tin, 2002) do TS Nguyễn Ngọc Hiến chủ biên

- “Định hướng phát triển giáo dục Việt Nam trong quá trình hội

nhập quốc tế” của GS.TS Vũ Trọng

- Bài viết: “Về công tác xã hội hóa giáo dục ở nước ta những

năm qua và những giải pháp đồng bộ cần thực hiện trong thời gian tới” của tác giả Nguyễn Vinh Hiển được đăng trên Tạp chí Cộng sản

năm 2015

- Bài viết: “Đẩy mạnh công tác xã hội hóa giáo dục tại trường

tiểu học” của tác giả Lê Thị Thanh Thủy (Tạp chí Giáo dục Thủ đô

số 84, tháng 12/2016)

Các công trình nghiên cứu kể trên đã có nhiều đóng góp về mặt

lý luận cũng như thực tiễn để làm rõ nội hàm của khái niệm xã hội hóa dịch vụ công nói chung và XHHGD nói riêng, phân tích vai trò của công tác XHH GD nói chung và XHH GDTH nói riêng - cấp học được coi là thời kì đặt viên gạch nền móng đầu tiên của cuộc đời mỗi con người Mỗi công trình nghiên cứu đó đều khai thác tổng hợp tất

cả nền giáo dục nói chung hoặc tập trung vào khai thác một số khía cạnh nhất định trong vấn đề XHH GDTH Tuy nhiên chưa có đề tài nào nghiên cứu về XHH GDTH trên địa bàn cụ thể là quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nhận thức lý luận và tổng hợp, phân tích, đánh giá thực tiễn của các chính sách XHH GDTH trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội trong thời gian qua, luận văn đề xuất giải pháp nhằm đẩy mạnh XHH GDTH trên địa bàn Quận, qua đó giúp nâng cao chất lượng của cấp tiểu học - nơi chắp cánh những ước mơ cho các thế hệ tương lai của đất nước

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu nêu trên, luận văn tập trung giải quyết những nhiệm vụ nghiên cứu chủ yếu sau:

- Tập hợp và góp phần làm rõ cơ sở lý luận của XHHGD nói chung và XHH GDTH nói riêng;

- Đánh giá thực trạng của hoạt động XHH GDTH trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội trong thời gian qua để chỉ ra những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức khi triển khai XHH GDTH trên địa bàn;

- Đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm đẩy mạnh hoạt động XHH GDTH trên địa bàn quận Thanh Xuân - Thành phố Hà Nội

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu của Luận văn là Hoạt động xã hội

hóa giáo dục tiểu học

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

- Phương pháp luận: hương pháp luận được sử dụng trong nghiên cứu là phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử

- Phương pháp nghiên cứu cụ thể: Trong quá trình nghiên

cứu, tác giả đã sử dụng một số phương pháp nghiên cứu khoa học

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

6.1 Về mặt lý luận: Nghiên cứu góp phần hệ thống lại cơ sở lý

luận của XHH GDTH, khẳng định xã hội hóa dịch vụ công nói chung

và XHH GDTH nói riêng là sự phát triển tất yếu phù hợp với quy luật vận động và phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã

hội chủ nghĩa hiện nay

6.2 Về mặt thực tiễn: Thông qua việc đề xuất các giải pháp,

luận văn góp phần làm tăng cường hiệu quả của XHH GDTH trên địa bàn quận Thanh Xuân, Hà Nội

Nghiên cứu có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc triển khai thực hiện XHH GDTH trên địa bàn quận Thanh Xuân nói riêng, thành phố Hà Nội nói chung trong thực tế

7 Kết cấu của Luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, Luận văn bao gồm 3 chương chính như sau:

Chương 1: Cơ sở khoa học về xã hội hóa giáo dục tiểu học; Chương 2: Thực trạng xã hội hóa giáo dục tiểu học trên địa bàn

quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội;

Chương 3: hương hướng và giải pháp tăng cường xã hội hóa

giáo dục tiểu học trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ XÃ HỘI HÓA GIÁO DỤC TIỂU HỌC

1.1 Giáo dục tiểu học và xã hội hóa Giáo dục tiểu học

1.1.1 Giáo dục tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân

1.1.1.1 Giáo dục

Thuật ngữ giáo dục ngày nay thường được hiểu theo nghĩa rộng

và nghĩa hẹp Với nghĩa rộng, giáo dục là quá trình hình thành toàn vẹn nhân cách, là sự hình thành được tổ chức một cách có mục đích,

có hệ thống những sức mạnh thể chất và tinh thần của con người, cho

cá nhân tham gia vào đời sống xã hội, sản xuất và văn hóa có hiệu quả Quá trình này được tiến hành thông qua hai lĩnh vực hoạt động

có mục đích là dạy học và giáo dục Giáo dục theo nghĩa hẹp là bộ phận của quá trình giáo dục tổng thể, là quá trình hình thành niềm tin, lý tưởng, đạo đức, thị hiếu, thái độ thẩm m , lao động và phát triển thể lực, tạo ra cơ sở khoa học của thế giới quan

Ở nước ta, Đảng và Chính phủ luôn coi trọng công tác giáo dục Tại Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần IX đã nhấn mạnh: “GD -

ĐT được xem là quốc sách hàng đầu để phát huy nhân tố con người, động lực trực tiếp của sự phát triển” Theo đó, GD - ĐT có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng phát triển đất nước, xây dựng nền văn hoá và con người Việt Nam Phát triển GD - ĐT cùng với phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu; đầu tư cho GD - ĐT là đầu tư phát triển

Hoạt động giáo dục cần phải được quản lý để đạt mục tiêu của mình Quản lý giáo dục là một hoạt động đặc trưng của lao động xã hội Đây là một hoạt động chuyên môn nhằm thực hiện quá trình truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử xã hội qua các thế hệ, đồng thời là động lực thúc đẩy sự phát triển của xã hội

1.1.1.2 Hệ thống giáo dục quốc dân

Hệ thống giáo dục của một nước biểu thị các tầng bậc của hệ

1.1.1.3 Giáo dục tiểu học

Theo quy định của Luật Giáo dục, GDTH là một giai đoạn của cấp học Giáo dục phổ thông (gồm có tiểu học, trung học cơ sở, trung

giai đoạn giáo dục trung học cơ sở

Chương trình được triển khai học tại bậc tiểu học là chương trình quốc gia, được ban hành và thực hiện thống nhất trên phạm vi toàn quốc

Mục tiêu của giáo dục tiểu học được quy định tại luật Giáo dục Việt Nam năm 2010 như sau: “Trang bị cho học sinh hệ thống tri thức cơ bản ban đầu, hình thành ở học sinh những kĩ năng cơ bản nền tảng, phát triển hứng thú học tập ở học sinh, thực hiện các mục tiêu giáo dục toàn diện đối với học sinh tiểu học”

1.1.2 Xã hội hóa giáo dục tiểu học

1.1.2.1 Xã hội hóa giáo dục

XHH giáo dục thực chất là XHH các hoạt động giáo dục, XHH

sự nghiệp giáo dục XHH sự nghiệp giáo dục là quá trình hướng mọi hoạt động giáo dục tham gia vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Đồng thời, xã hội tiếp nhận giáo dục như là công việc của chính mình và của mọi cá nhân, các tổ chức đoàn thể, các cấp chính quyền đều có trách nhiệm tham gia

Xã hội hoá giáo dục, thuật ngữ này cho dù ở cấp độ nào đó đồng nghĩa với thuật ngữ “xã hội học tập” Hai thuật ngữ này lần đầu tiên xuất hiện trong báo cáo của UNESCO có tựa đề: “Học để tồn tại; thế giới giáo dục hôm nay và ngày mai”

Bản chất xã hội của XHHGD là tổ chức thực hiện xây dựng một nền GD xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân, từng bước giảm

bớt được gánh nặng của ngân sách nhà nước đầu tư cho giáo dục, tăng cường số lượng chỗ học và nâng cao chất lượng giáo dục

1.1.2.2 Xã hội hóa giáo dục tiểu học

XHH GDTH là một bộ phận của XHH GD được thực hiện ở cấp tiểu học nhằm huy động các nguồn lực của toàn xã hội vào việc thực hiện GDTH, thông qua đó tăng cường về số lượng các chỗ học trong bậc tiểu học và nâng cao chất lượng GDTH

XHH GDTH trước hết là huy động các nguồn lực vật chất của toàn xã hội vào việc triển khai giáo dục tiểu học nhưng không chỉ là việc huy động mọi nguồn lực của xã hội để làm công tác GDTH mà còn là lấy chất lượng và hiệu quả chăm sóc - giáo dục học sinh trong các nhà trường để làm căn cứ thực tiễn để thuyết phục và huy động

sự đóng góp của toàn dân vào việc chăm sóc, giáo dục trẻ em; đồng thời là sự lãnh đạo trực tiếp, có hiệu quả của Đảng và chính quyền chăm lo cho sự nghiệp GDTH

Có 4 nhóm chủ thể tham gia vào hoạt động XHH GDTH:

- Nhà nước: Trách nhiệm của Nhà nước trong cung ứng dịch

vụ công là một chức năng ngày càng quan trọng nhằm bảo đảm cuộc sống bình thường của người dân Nhà nước phải bảo đảm sự

ổn định và phát triển kinh tế - xã hội và người dân là đối tượng được phục vụ bắt buộc của chính quyền Nhà nước là người quản

lý, định hướng, giám sát và kiểm tra đối với tất cả các chủ thể cung ứng dịch vụ công

- Gia đình, cộng đồng xã hội: Sự tham gia của người dân vào

quá trình hoạch định chính sách và đảm bảo chất lượng dịch vụ công

sẽ giúp nâng cao hiệu quả cung cấp dịch vụ của nhà nước thông qua việc cải tiến quản lý dịch vụ công và tăng cường sự minh bạch trong quyết định chính sách

- Tổ chức xã hội dân sự: Các tổ chức đoàn thể như Mặt trận Tổ

quốc, Hội Cựu chiến binh, Hội Khuyến học, cùng các tổ chức xã hội dân sự khác như các tổ chức tôn giáo, tổ chức từ thiện …cũng có thể

tham gia tích cực vào các hoạt động XHH GDTH thông qua các hoạt động cụ thể như lập trường, đóng góp kinh phí hỗ trợ tài chính

- Thị trường (doanh nghiệp): Các cơ sở sản xuất kinh doanh,

dịch vụ tạo khả năng liên kết trong việc huy động các nguồn lực vật chất; Bản thân ngành giáo dục đào tạo cũng là một đối tượng để XHH giáo dục; Các tổ chức quốc tế, các cá nhân, đặc biệt là cá nhân

có uy tín, các “mạnh thường quân” tài trợ về vật chất và tinh thần,

1.1.2.3 Vai trò của XHH GDTH

Thứ nhất, XHH góp phần nâng cao chất lượng GDTH

Huy động và quản lý tốt các nguồn lực trong XHHGD là xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, trong đó có sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo dục trong nhà trường, giáo dục ở gia đình và giáo dục ngoài xã hội

Thứ hai, thông qua XHH huy động mọi nguồn lực trong phát triển giáo dục tiểu học

Thực hiện XHH GD, ngoài việc huy động vốn còn là việc huy động tối đa nguồn lực cho giáo dục, cả về nhân lực, vật lực và tài lực, trong đó quan trọng là trí tuệ và tâm huyết của nhân dân vào sự nghiệp giáo dục Huy động tốt các nguồn lực từ cộng đồng trong việc tăng cường công tác XHH GDTH có vai trò rất quan trọng

Thứ ba, XHH góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước

về giáo dục tiểu học

Đẩy mạnh XHH GD sẽ giúp Nhà nước tháo gỡ những khó khăn trong phát triển GDTH ở các vùng nông thôn, vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa Nâng cao trách nhiệm của toàn xã hội đối với sự

nghiệp GDTH

1.2 Các yếu tố ảnh hưởng tới xã hội hóa giáo dục tiểu học

1.2.1 Sự thay đổi trong nhận thức của Đảng và Nhà nước về phát triển giáo dục

XHHGD là cuộc huy động toàn xã hội phát huy sức mạnh tổng hợp của mọi nhân tố, mọi lực lượng xã hội Chỉ có Đảng mới có thể

lãnh đạo toàn bộ hệ thống chính trị, cơ cấu hành chính làm nên sức mạnh đó, vì vậy muốn quản lý tốt các nguồn lực trong XHHGD, phải xây dựng được những cơ chế phối hợp giữa các lực lượng và sự phối hợp đó phải được đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng

1.2.2 Nhận thức và khả năng của người dân trong xã hội hóa giáo dục

Với vai trò là chủ thể của quyền lực Nhà nước, nhân dân có quyền tham gia và quyết định các vấn đề quản lý nhà nước Bản chất

Nhà nước ta là “Nhà nước của dân do dân vì dân Tất cả quyền lực

Nhà nước thuộc về nhân dân" (Điều 2 - Hiến pháp 2013), do vậy

trong mọi lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội đều đảm bảo nguyên tắc “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” “Công dân

thực hiện quyền làm chủ của mình ở cơ sở bằng cách tham gia công việc của Nhà nước và xã hội” [10]

1.2.3 Các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội khác

Khả năng thực hiện XHH GDTH học còn phụ thuộc vào những yếu tố khác như đặc điểm tự nhiên và mức độ phát triển kinh tế - xã hội của các vùng miền Với những vùng dân cư thưa, phân bổ không đều và đời sống của người dân còn khó khăn (chủ yếu là các vùng sâu, vùng xa, vùng nông thôn), khả năng thực hiện XHH sẽ thấp hơn các khu vực đô thị, nơi thu nhập của người dân và trình độ dân trí cao hơn

1.3 Các hình thức xã hội hóa giáo dục tiểu học

1.3.1 Thành lập các trường tiểu học ngoài công lập (tư nhân)

Trường tiểu học ngoài công lập không phải trường do Nhà nước thành lập Đây là những trường do cá nhân, hoặc tập thể, hoặc tổ chức kinh tế - xã hội bỏ vốn đầu tư và trực tiếp quản lý vận hành, hoặc được Nhà nước hỗ trợ một phần cơ sở vật chất

Cùng với các trường công lập, trường ngoài công lập được thành lập theo quy hoạch, kế hoạch của Nhà nước nhằm phát triển sự nghiệp giáo dục

Các trường tiểu học ngoài công lập được hình thành, nhất là ở các phành phố lớn, nơi tập trung dân cư và có quy mô trẻ em tới lớp lớn, góp phần quan trọng vào việc bổ sung thêm chỗ học cho học sinh tiểu học, giảm tải cho các trường công lập trong khi việc đầu tư

mở rộng quy mô các trường này từ ngân sách nhà nước chưa thể hoặc không thể thực hiện được; đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học, tạo nên sự cạnh tranh lành mạnh giữa các trường

1.3.2 Huy động nguồn cơ sở vật chất trong toàn xã hội vào tăng cường cơ sở vật chất cho các trường tiểu học công lập

Cơ sở vật chất trong XHH GDTH bao gồm cơ sở trường lớp; phương tiện dạy - học; giáo trình, giáo khoa, tài liệu dạy - học, các loại phòng học, phòng chuyên dùng, đảm bảo cho hoạt động giáo dục của nhà trường

Huy động cơ sở vật chất trong XHH GDTH là huy động tất cả phương tiện, vật chất và sản phẩm khoa học công nghệ để đáp ứng cho các hoạt động GDTH; quản lý hoạt động xây dựng cơ bản; quản

lý trường lớp; đất đai; quản lý việc sử dụng các phương tiện, thiết bị

k thuật dạy học, cơ sở vật chất k thuật giáo dục khác cho hoạt động giáo dục

CHƯƠNG 2

XÃ HỘI HÓA GIÁO DỤC TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN THANH XUÂN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

2.1 Tổng quan về quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội

2.1.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của quận Thanh Xuân, Hà Nội

2.1.2 Cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục trên địa bàn Quận

Theo quy định hiện hành, UBND quận thống nhất quản lý về GDTH trên địa bàn Quận Cơ quan tham mưu trực tiếp giúp UBND quận về lĩnh vực giáo dục tiểu học là Phòng GD&ĐT quận

Theo quy định hiện hành, Phòng GD&ĐT là cơ quan chuyên môn thuộc UBND quận, có chức năng tham mưu, giúp UBND thực hiện chức năng quản lý nhà nước về các lĩnh vực giáo dục và đào tạo Phòng GD&ĐT có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng; chịu sự chỉ đạo, quản lý về tổ chức, biên chế và công tác của UBND quận; đồng thời chịu sự chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra về chuyên môn, nghiệp vụ của Sở GD&ĐT

2.1.3 Giáo dục tiểu học trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội

GDTH trên địa bàn quận Thanh Xuân, Hà Nội đã có những bước tiến trong công tác phát triển bước đầu kiến thức và kĩ năng cho học sinh

a) Về quy mô phát triển:

Số lượng các trường tiểu học trên địa bàn Quận ngày càng gia tăng