Đề tài đánh giá được tình hình xây dựng nông thôn mới của xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2016-2018; đánh giá được thực trạng hoạt động, chức năng của các tổ chức hội trong xây dựng nông thôn mới tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên trong thời gian qua giai đoạn 2016-2018.... Mời các bạn cùng tham khảo.
Trang 1ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
HUYỆN PHÚ LƯƠNG, TỈNH THÁI NGUYÊN
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Hệ đào tạo : Chính quy Định hướng đề tài : Hướng nghiên cứu Chuyên ngành : Kinh tế nông nghiệp Khoa : Kinh tế & PTNT Khóa học : 2015 - 2019
Thái Nguyên, 2019
Trang 2ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
HUYỆN PHÚ LƯƠNG, TỈNH THÁI NGUYÊN
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Hệ đào tạo : Chính quy Định hướng đề tài : Hướng nghiên cứu Chuyên ngành : Kinh tế nông nghiệp Khoa : Kinh tế & PTNT Lớp : K47-KTNN - N02 Khóa học : 2015- 2019
Giảng viên hướng dẫn : TS Hồ Lương Xinh
Thái Nguyên, 2019
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Thực tập tốt nghiệp có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với mỗi sinh viên cuối khóa, đây là giai đoạn cần thiết để mỗi sinh viên nâng cao năng lực tri thức và khả năng sáng tạo của mình, đồng thời nó còn giúp cho sinh viên có khả năng tổng hợp được kiến thức đã học, làm quen dần với việc nghiên cứu khoa học nhằm hoàn thành mục tiêu đào tạo kỹ sư chuyên môn với đầy đủ tri thức lý luận và kỹ năng thực tiễn
Để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này, em xin bày tỏ lòng kính trọng và biết
ơn sâu sắc đến cô giáo TS Hồ Lương Xinh - Giảng viên Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, người trực tiếp hướng dẫn chỉ bảo và giúp đỡ em trong suốt quá trình thực tập và làm đề tài
Em xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa KT&PTNT, các thầy giáo, cô giáo, cán bộ trong khoa đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ
em Đồng thời, em xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của UBND xã Tức Tranh - Phú Lương - Thái Nguyên, các ban ngành đoàn thể, cán bộ khuyến nông, xây dựng địa chính xã Tức Tranh cùng nhân dân trong xã đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ em trong quá trình nghiên cứu đề tài
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhưng do thời gian có hạn, trình độ, kỹ năng của bản thân còn nhiều hạn chế nên đề tài khóa luận tốt nghiệp này của em không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót Rất mong được sự đóng góp, chỉ bảo, bổ sung của thầy
cô và các bạn để kiến thức của em trong lĩnh vực này được hoàn thiện hơn
Em xin chân thành cảm ơn!
Thái Nguyên, ngày tháng 03 năm 2019
Sinh viên
Ma Tuấn Khanh
Trang 4DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
Trang 5MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN i
DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC BẢNG vi
Phần 1 MỞ ĐẦU 1
1.1 Đặt vấn đề 1
1.2 Mục tiêu của đề tài 2
1.3 Ý nghĩa của đề tài 2
PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 4
2.1 Cơ sở lý luận 4
2.1.1 Một số khái niệm cơ bản về nông thôn, xây dựng nông thôn mới và tổ chức hội 4
2.1.2 Căn cứ xác định tiêu chí xây dựng nông thôn mới theo Bộ NN&PTNT 10
2.1.3.Chức năng của các tổ chức hội trong xây dựng nông thôn mới 10
2.2 Cơ sở pháp lý 18
2.2.1 Các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của Trung ương 18
2.2.2 Các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của tỉnh Thái Nguyên 19
2.2.3 Các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của huyện Phú Lương 19
2.2.4 Các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của xã Tức Tranh 20
2.3 Kinh nghiệm ở Việt Nam về chức năng của các tổ chức hội trong
xây dựng nông thônmới 20
2.4 Bài học kinh nghiệm rút ra cho xã Tức Tranh, huyện Phú Lương
tỉnh Thái nguyên 23
Phần 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 25
3.1 Đối tượng nghiên cứu 25
3.2 Địa điểm và thời gian thực hiện 25
3.3 Nội dung nghiên cứu 25
3.4 Phương pháp nghiên cứu 25
3.4.1 Phương pháp thu thập số liệu 25
Trang 63.4.2 Phương pháp xử lý số liệu 27
3.4.3 Phương pháp chuyên gia 27
3.4.4 Phương pháp phân tích ma trận SWOT 28
3.4.5 Hệ thống chỉ tiêu sử dụng trong nghiên cứu 28
Phần 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 30
4.1 Tìm hiểu tình hình xây dựng nông thôn mới của xã Tức Tranh,
huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên 30
4.1.1 Công tác chỉ đạo, điều hành 30
4.1.2 Công tác tuyên truyền, đào tạo, tập huấn 30
4.1.3 Các tổ chức hội tham gia xây dựng nông thôn mới 31
4.1.4 Kết quả công tác quản lý và thực hiện quy hoạch nông thôn mới,
đề án xây dựng nông thôn mới 32
4.1.5 Công tác phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân 32
4.1.6 Tổng nguồn vốn đầu tư cho chương trình xây dựng NTM 34
4.1.7 Kết quả thực hiện 19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới 34
4.2 Chức năng của các tổ chức hội trong xây dựng nông thôn mới tại
xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên 35
4.2.1 Chức năng của các tổ chức hội trong tuyên truyền xây dựng nông thôn mới 35
4.2.2 Chức năng của các tổ chức hội trong tham gia thành lập ban quản lý
xây dựng nông thôn mới 37
4.2.3 Chức năng của các tổ chức Hội trong lập kế hoạch và công tác quy hoạch
xây dựng nông thôn mới 39
4.2.4 Chức năng của các tổ chức hội trong việc phát triển kinh tế 43
4.2.5 Chức năng của các tổ chức Hội trong huy động nguồn lực để xây dựng
nông thôn mới 47
4.2.6 Chức năng của các tổ chức Hội trong công tác giám sát xây dựng
nông thôn mới 48
4.2.7 Chức năng của các tổ chức hội trong nghiệm thu và quản lý sử dụng
các công trình 49
Trang 74.3 Thuận lợi, khó khăn và yếu tố ảnh hưởng đến chức năng của các tổ chức hội
trong xây dựng nông thôn mới tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương 51
4.3.1 Về thuận lợi 51
4.3.2 Về khó khăn 52
4.3.3 Tổng hợp trong phân tích ma trận SWOT 53
4.4 Một số giải pháp nâng cao chức năng của các tổ chức hội trong xây dựng
nông thôn mới ở xã Tức Tranh, huyện Phú Lương vào thời gian tới 54
4.4.1.Giải pháp về công tác tuyên truyền giáo dục chính trị tư tưởng 54
4.4.2.Giải pháp về bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn 55
4.4.3.Giải pháp về nguồn vốn cho hoạt động của các tổ chức Hội 56
4.4.4 Giải pháp về nâng cao trách nhiệm của các tổ chức Hội 56
Phần 5 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 58
5.1 Kết luận 58
5.2 Kiến nghị 59
TÀI LIỆU THAM KHẢO 60
Trang 8DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1 Bảng phân loại các nguồn số liệu thứ cấp 26
Bảng 3.2 Ma Trận SWOT 28
Bảng 4.1 Kết quả thực hiện 19 tiêu chí 34
Bảng 4.2 Các kênh thông tin mà người dân nhận được về chương trình
xây dựng nông thôn mới 37
Bảng 4.3 Các tổ chức Hội tham gia lập kế hoạch phát triển 40
Bảng 4.4 Các tổ chức Hội tham gia công tác xây dựng quy hoạch 42
Bảng 4.5 Hỗ trợ các hội viên và người dân vốn để phát triển sản xuất 45
Bảng 4.6 Các nguồn vốn trong xây dựng nông thôn mới xã Tức Tranh 47
Bảng 4.7 Các tổ chức Hội tham gia đóng góp kinh phí xây dựng
các công trình nông thôn 48
Bảng 4.8 Công tác quản lý và sử dụng tài sản 50
Bảng 4.9 Phân tích ma trận SWOT 53
Trang 9Cùng với các địa phương khác trong cả nước, xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên đã sớm tổ chức triển khai thực hiện Chương trình Sau một thời gian, Chương trình đã nhanh chóng đi vào cuộc sống, trở thành phong trào chung của cả hệ thống chính trị trên địa bàn, được tầng lớp nhân dân hết sức quan tâm, ủng hộ và tích cực triển khai
Tuy nhiên, qua thực tế triển khai cho thấy, còn nhiều bộ phận các cấp ủy đảng, chính quyền và nhân dân nông thôn còn chưa hiểu đúng, đầy đủ về các nội dung xây dựng nông thôn mới nhất là về chức năng chủ thể của người dân trong xây dựng nông thôn mới; cách thức phát triển sản xuất, tăng thu nhập cho
cư dân nông thôn; thu hút nguồn lực trong xây dựng nông thôn mới; tâm lý chủ quan, thờ ơ vẫn còn tồn tại, nhiều người vẫn coi đây như một dự án phát triển kinh tế - xã hội do Nhà nước đầu tư và chờ đợi sự hỗ trợ về kinh phí, Làm thế nào để đưa Chương trình xây dựng nông thôn mới trở thành một phong trào rộng lớn, phát huy đầy đủ chức năng của các tổ chức hội, mỗi cộng đồng dân cư và của cả hệ thống chính trị ở cơ sở, phát huy tối đa nội lực và nguồn lực từ bên ngoài đã, đang là câu hỏi được đặt ra cho cán bộ và nhân dân
Trang 10xã Tức Tranh Xuất phát từ thực tế trên, em đã tiến hành thực hiện đề tài: “Tìm hiểu hoạt động, chức năng của các tổ chức Hội trong xây dựng nông thôn mới tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên”
1.2 Mục tiêu của đề tài
- Đánh giá được tình hình xây dựng nông thôn mới của xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2016-2018
- Đánh giá được thực trạng hoạt động, chức năng của các tổ chức hội trong xây dựng nông thôn mới tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên trong thời gian qua giai đoạn 2016-2018
- Đưa ra được những thuận lợi, khó khăn và yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động, chức năng của các tổ chức Hội trong xây dựng nông thôn mới tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
- Đề xuất giải pháp nâng cao hoạt động, chức năng của các tổ chức Hội trong xây dựng nông thôn mới tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2020-2025
1.3 Ý nghĩa của đề tài
* Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
- Nâng cao kiến thức, kĩ năng và rút ra nhiều kinh nghiệm thực tế phục
vụ cho công tác sau này
- Vận dụng và phát huy các kiến thức đã học tập và nghiên cứu
* Ý nghĩa thực tiễn
- Kết quả nghiên cứu của đề tài đưa ra được các đánh giá chung nhất về tình hình xây dựng nông thôn mới của xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
- Đánh giá được thực trạng hoạt động, chức năng của các tổ chức hội trong xâydựng nông thôn mới tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên trong thời gian qua, những thuận lợi, khó khăn và yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động, chức năng của các tổ chức hội trong xây dựng nông thôn mới Từ đó, Xã Tức Tranh
Trang 11cũng như các địa phương khác có thể rút ra những bài học thực tế khi thực hiện triển khai xây dựng nông thôn mới trên địa bàn nghiên cứu
Trang 12PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
2.1 Cơ sở lý luận
2.1.1 Một số khái niệm cơ bản về nông thôn, xây dựng nông thôn mới và tổ chức hội
2.1.1.1 Một số khái niệm cơ bản về nông thôn
* Khái niệm về nông thôn
Nông thôn được coi là một địa bàn mà ở đó sản xuất nông nghiệp chiếm
tỷ trọng lớn Hiện nay trên thế giới chưa có sự thống nhất về định nghĩa nông thôn mà có nhiều quan điểm khác nhau Khái niệm về nông thôn cần đặt trong điều kiện thời gian và không gian xác định của nông thôn mỗi quốc gia, mỗi vùng và lãnh thổ
Trong điều kiện hiện nay ở Việt Nam, nhìn nhận dưới góc độ quản lý, có thể hiểu "Nông thôn là vùng sinh sống của tập hợp cư dân, trong đó có nhiều nông dân Tập hợp cư dân này tham gia vào các hoạt động kinh tế, xã hội và môi trường trong một thể chế chính trị nhất định và chịu ảnh hưởng của các tổ chức khác” [13]
* Khái niệm về phát triển nông thôn
Phát triển nông thôn là một phạm trù rộng về nhận thức với nhiều quan điểm khác nhau dưới nhiều góc độ Khác với phát triển và phát triển kinh tế, phát triển nông thôn là chỉ sự phát triển ở khu vực nông thôn; có thể hiểu rằng phát triển nông thôn chỉ sự phát triển kinh tế - xã hội trên phạm vi hẹp hơn phát triển và phát triển kinh tế Sau đây là một số quan điểm về phát triển nông thôn:
Theo các nhà nghiên cứu thuộc Ngân hàng Thế giới (1975) đã đưa ra định nghĩa: “Phát triển nông thôn là một chiến lược nhằm cải thiện các điều kiện sống
về kinh tế và xã hội của một nhóm người cụ thể - người nghèo ở vùng nông thôn
Nó giúp những người nghèo nhất trong những người dân sống ở các vùng nông thôn được hưởng lợi ích từ sự phát triển”
Trang 13Một số quan điểm khác lại cho rằng, phát triển nông thôn là hoạt động nhằm nâng cao vị thế về kinh tế và xã hội cho người dân nông thôn thông qua việc sử dụng có hiệu quả cao các nguồn lực từ địa phương bao gồm nhân lực, vật lực và tài lực Phát triển nông thôn sẽ thành công khi chính người dân nông thôn tham gia tích cực vào quá trình phát triển Điều đó đòi hỏi chiến lược phát triển nông thôn phải được xây dựng trên nền tảng tính tự tin của chính người dân nông thôn
Phát triển nông thôn có tác động theo nhiều khía cạnh khác nhau Đây là một quá trình thu hút mọi người dân tham gia vào các chương trình phát triển, nhằm mục tiêu cải thiện chất lượng cuộc sống của cư dân nông thôn Phát triển nông thôn là sự phát triển tổng hợp của tất cả các hoạt động có mối quan hệ tác động qua lại lẫn nhau giữa các yếu tố vật chất, kinh tế, công nghệ, văn hoá,
xã hội, thể chế và môi trường Nó không thể tiến hành một cách độc lập mà phải được đặt trong khuôn khổ của một chiến lược, chương trình phát triển của quốc gia
Vì vậy, trong điều kiện của Việt Nam, tổng hợp quan điểm từ các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Chính phủ, thuật ngữ này có thể hiểu như
sau: "Phát triển nông thôn là một quá trình cải thiện có chủ ý một cách bền vững
về kinh tế, xã hội, văn hóa và môi trường nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn Quá trình này, trước hết là do chính người dân nông thôn và có sự hỗ trợ tích cực của Nhà nước và các tổ chức khác”
2.1.1.2 Quan điểm về xây dựng nông thôn mới
a Mô hình nông thôn mới
Theo Phan Xuân Sơn và Nguyễn Cảnh (2008) cho rằng: "Mô hình nông thôn mới là tổng thể những đặc điểm, cấu trúc tạo thành một kiểu tổ chức nông thôn theo tiêu chí mới, đáp ứng yêu cầu mới đặt ra cho nông thôn trong điều kiện hiện nay, là kiểu nông thôn được xây dựng so với mô hình nông thôn cũ (truyền thống, đã có) ở tính tiên tiến về mọi mặt”
Trang 14Mô hình nông thôn mới được quy định bởi các tính chất: đáp ứng yêu cầu phát triển, có sự đổi mới về tổ chức, vận hành và cảnh quan môi trường, đạt hiệu quả cao nhất trên tất cả các mặt kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội, tiến bộ hơn
so với mô hình cũ, chứa đựng các đặc điểm chung, có thể phổ biến và vận dụng trên cả nước Đó là những kiểu mẫu cộng đồng theo tiêu chí mới, tiếp thu những thành tựu khoa học - kỹ thuật hiện đại, song vẫn giữ được những nét đặc trưng, tính cách Việt Nam trong cuộc sống văn hoá tinh thần
b Tiêu chí đặc trưng của mô hình nông thôn mới
Các nhà nghiên cứu phát triển nông thôn đưa ra một số tiêu chí đặc trưng của mô hình nông thôn mới:
Một là: Đơn vị cơ bản của mô hình nông thôn mới là làng - xã Làng - xã thực sự là một cộng đồng, trong đó quản lý của Nhà nước không can thiệp sâu vào đời sống nông thôn trên tinh thần tôn trọng tính tự quản của người dân thông qua hương ước, lệ làng
Hai là: Đáp ứng yêu cầu thị trường hoá, đô thị hoá, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuẩn bị những điều kiện vật chất và tinh thần giúp nông dân làm ăn sinh sống và trở nên thịnh vượng ngay trên mảnh đất mà họ đã gắn bó lâu đời
Ba là: Có khả năng khai thác hợp lý và nuôi dưỡng các nguồn lực, đạt tăng trưởng kinh tế cao và bền vững, môi trường sinh thái được giữ gìn, tiềm năng du lịch được khai thác, làng nghề truyền thống, làng nghề tiểu thủ công nghiệp được khôi phục, ứng dụng công nghệ cao về quản lý, về sinh học, cơ cấu kinh tế nông thôn phát triển hài hoà, hội nhập địa phương, vùng, cả nước và quốc tế
Bốn là: Dân chủ nông thôn mở rộng và đi vào thực chất Các chủ thể nông thôn (lao động nông thôn, chủ trang trại, hộ nông dân, các tổ chức phi Chính phủ, nhà nước, tư nhân,…) có khả năng, điều kiện và trình độ để tham gia tích cực vào các quá trình ra quyết định về chính sách phát triển nông thôn, thông tin minh bạch, thông suốt và hiệu quả giữa các tác nhân có liên quan, phân phối công bằng
Trang 15Năm là: Nông dân, nông thôn có văn hoá phát triển, dân trí được nâng lên, sức lao động được giải phóng, nhiệt tình cách mạng được phát huy Đó chính là sức mạnh nội sinh của làng xã trong công cuộc xây dựng nông thôn mới Người nông dân có cuộc sống ổn định, giàu có, trình độ văn hoá, khoa học kỹ thuật và tay nghề cao, lối sống văn minh hiện đại nhưng vẫn giữ được những giá trị văn hoá, bản sắc truyền thống “tắt lửa tối đèn” có nhau, tin tưởng vào sự lãnh đạo của đảng, tham gia tích cực mọi phong trào chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội,
an ninh quốc phòng, đối ngoại,… nhằm vừa tự hoàn thiện bản thân, nâng cao chất lượng cuộc sống của mình, vừa góp phần xây dựng quê hương giàu đẹp văn minh
c Chức năng mô hình nông thôn mới trong phát triển kinh tế - xã hội
* Về kinh tế: Nông thôn có nền sản xuất hàng hóa mở, hướng đến thị
trường và giao lưu, hội nhập để đạt được điều đó, cơ sở hạ tầng của nông thôn phải hiện đại, tạo điều kiện thuận lợi cho mở rộng sản xuất, giao lưu buôn bán, chăm sóc sức khỏe cộng đồng
- Thúc đẩy nông nghiệp, nông thôn phát triển nhanh, kích thích mọi người tham gia vào thị trường, hạn chế rủi ro cho nông dân, điều chỉnh, giảm bớt sự phân hóa giàu nghèo, chênh lệch về mức sống giữa các vùng, giữa nông thôn và thành thị
- Sản xuất hàng hóa với chất lượng sản phẩm mang nét độc đáo, đặc sắc của từng vùng, địa phương Tập trung đầu tư vào những trang thiết bị, công nghệ sản xuất, chế biến nông sản sau thu hoạch vừa có khả năng tận dụng nhiều lao động vừa đáp ứng yêu cầu xuất khẩu
* Về chính trị: Phát huy dân chủ với tinh thần tôn trọng pháp luật, gắn lệ
làng, hương ước với pháp luật để điều chỉnh hành vi con người, đảm bảo tính pháp lý, phát huy tính tự chủ của làng xã Phát huy tối đa Quy chế dân chủ cơ
sở, tôn trọng hoạt động của các hội, đoàn thể, các tổ chức hiệp hội vì lợi ích cộng đồng, nhằm huy động tổng lực vào xây dựng nông thôn mới
Trang 16* Về văn hóa - xã hội: Tăng cường dân chủ ở cơ sở, phát huy chức năng
tự chủ trong thực hiện các chủ trương, chính sách của đảng, Nhà nước, trong xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, giúp nhau xóa đói giảm nghèo, vươn lên làm giàu chính đáng
* Về con người: Xây dựng nhân vật trung tâm của mô hình nông thôn
mới, đó là người nông dân sản xuất hàng hóa khá giả, giàu có; là người nông dân kết tinh các tư cách: Công dân, thể nhân, dân của làng, người con của dòng
họ, gia đình Có kế hoạch, chương trình, lộ trình xây dựng người nông dân nông thôn thành người nông dân sản xuất hàng hóa trong kinh tế thị trường, thành nhân vật trung tâm của mô hình nông thôn mới, người quyết định thành công của mọi cải cách ở nông thôn
* Về môi trường: Môi trường sinh thái phải được bảo tồn, củng cố và bảo
vệ Bảo vệ rừng đầu nguồn, chống ô nhiễm nguồn nước, môi trường không khí
và chất thải từ các khu công nghiệp để nông thôn phát triển bền vững
Các nội dung trên trong cấu trúc chức năng mô hình nông thôn mới có mối liên hệ chặt chẽ với nhau Nhà nước đóng chức năng chỉ đạo, tổ chức điều hành quá trình hoạch định và thực thi chính sách, xây dựng đề án, cơ chế, tạo hành lang pháp lý, hỗ trợ vốn, kỹ thuật, nguồn lực, tạo điều kiện, kích thích tinh thần Nhân dân tự nguyện tham gia, chủ động trong thực thi và hoạch định chính sách Trên tinh thần đó, các chính sách kinh tế - xã hội ra đời tạo hiệu ứng tổng
2.1.1.3 Tổ chức hội
- Tổ chức hội là tổ chức quần chúng gồm những người có chung quyền lợi
và nghĩa vụ, hoạt động vì những mục đích chính trị, xã hội, nhất định [15] Các tổ chức đoàn thể xã hội là những tổ chức đoàn thể do người dân tự nguyện lập nên nhằm đáp ứng nhu cầu của từng nhóm hay cộng đồng trong việc tương trợ, giúp đỡ nhau về đời sống, sinh hoạt xã hội
Các tổ chức đoàn thể trong nông thôn thường có ý thức về tôn chỉ, mục đích chung nên dễ thành lập, tổ chức các hoạt động cũng như duy trì ý nghĩa,
Trang 17mục đích của tổ chức đoàn thể trong các thành viên của mình, nó thường bền vững do có cơ sở tại chỗ
- Các tổ chức đoàn thể như đoàn thanh niên, Hội nông dân, Hội Liên hiệp phụ nữ, Hội cựu chiến binh được lập ra bởi các nhu cầu khác nhau về xã hội, kinh tế, tín dụng, nghề nghiệp,… Các tổ chức này gắn kết các thành viên và hoạt động theo pháp luật, những quy định của từng tổ chức đoàn thể Thông qua chức năng thành viên của một tổ chức, các cá nhân trở nên tích cực hơn, tự giác hơn,
họ sẵn sàng tham gia các hoạt động mang lại lợi ích thiết thực cho bản thân và cho các thành viên khác
Ở nông thôn, các thành viên của các tổ chức này có gắn kết với nhau bởi tình làng nghĩa xóm, có chức năng tích cực trong các hoạt động khuyến nông, xóa đói giảm nghèo cho các thành viên, tín dụng, vận động các thành viên tham gia tích cực các hoạt động sản xuất, văn hóa, y tế, giáo dục, môi trường… Các
tổ chức này còn là chỗ dựa vững chắc của chính quyền địa phương, cùng chính quyền thực hiện tốt việc phát huy quyền tự chủ của người dân trong các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội nông thôn
Một là, tập hợp rộng rãi các tầng lớp nhân dân vào tổ chức của mình, thực hiện tốt quyền tự do hội họp, lập hội, góp phần thực hiện khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nhân dân tham gia vào giải quyết các vấn đề mà xã hội đang đặt ra
Hai là, các tổ chức này là cầu nối giữa đảng, Nhà nước và nhân dân, nơi thể hiện quyền làm chủ của nhân dân lao động, là nơi truyền đạt các chủ trương, chính sách của đảng, Nhà nước, đồng thời là kênh phản ánh tiếng nói, là diễn đàn của người dân bày tỏ suy nghĩ, quan điểm trong khuôn khổ pháp luật với đảng và Nhà nước để cơ chế, chính sách sát với thực tế cũng như nâng cao phẩm chất của cán bộ, công chức của Nhà nước trong việc thực thi công việc và tổ chức bộ máy cho phù hợp
Ba là, các tổ chức này là lực lượng đối ngoại nhân dân quan trọng trong
xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, thông qua đó giúp cho các nước khác hiểu rõ về
Trang 18Việt Nam hơn để tăng cường sự hiểu biết, hợp tác cũng như tranh thủ nguồn lực
để phát triển đất nước
Bốn là, tổ chức các tổ chức này đã thực sự hỗ trợ cho nền kinh tế thị trường phát triển và che lấp những khiếm khuyết của nền kinh tế thị trường thông qua
sự trợ giúp về thông tin, tuyên truyền kinh nghiệm quản lý, kỹ thuật, đóng góp
ý kiến nhằm thúc đẩy sự ra đời của các cơ chế, chính sách cho phù hợp với thực tiễn cũng như thúc đẩy sự ra đời và phát triển của các doanh nghiệp vừa và nhỏ
2.1.2 Căn cứ xác định tiêu chí xây dựng nông thôn mới theo Bộ NN&PTNT
Theo Quyết định số 1980/QĐ-TTg (ngày 17/10/2016) của Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2016-
2020 bao gồm 19 tiêu chí Bộ tiêu chí là căn cứ để xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới; chỉ đạo thí điểm xây dựng mô hình nông thôn mới trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa; đồng thời
là cơ sở để kiểm tra, đánh giá công nhận xã, huyện, tỉnh đạt nông thôn mới và
sẽ được điều chỉnh phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước theo từng thời kỳ nhất định
2.1.3 Chức năng của các tổ chức hội trong xây dựng nông thôn mới
2.1.3.1 Sự cần thiết nâng cao chức năng của các tổ chức hội trong xây dựng nông thôn mới
Những năm qua, thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, các cấp, các ngành, các tổ chức hội đã tích cực tham gia tổ chức, triển khai thực hiện chương trình bằng nhiều hình thức, cách làm
Nhiều ngành, nhiều cấp đã tổ chức nghiên cứu để tìm ra các hình thức, biện pháp nhằm nâng cao chức năng của các tổ chức hội trong xây dựng nông thôn mới, nhưng đây là một hoạt động mang quá trình bền bỉ và lâu dài để từng bước nâng cao nhận thức, ý thức cho các tầng lớp nhân dân về nông thôn mới, giúp họ hiểu, chủ động, tích cực và tự nguyện tham gia xây dựng nông thôn mới bằng ngày công lao động, tiền của, hiến đất, và thực sự làm chủ nông thôn mới
Trang 19Do vậy, để nâng cao chức năng của các tổ chức hội trong xây dựng nông thôn mới thì cần phải nghiên cứu về các hoạt động liên quan đến công tác này, tìm ra được những khó khăn, thách thức cũng như những điểm mạnh, những yếu
tố ảnh hưởng để từ đó đề xuất các giải pháp tăng cường và nâng cao chức năng của các tổ chức hội
2.1.3.2 Mục tiêu
Một trong những mục tiêu của xây dựng nông thôn mới là tăng cường sự tham gia của các tổ chức hội và cộng đồng, đóng chức năng quan trọng, để việc xây dựng nông thôn mới đi đúng trọng tâm, trọng điểm; giải quyết tốt những khó khăn, bức xúc của người dân trong sản xuất, phát triển kinh tế nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của người dân, góp phần rút ngắn khoảng cách giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị, hướng tới sự phát triển nông thôn bền vững Mục tiêu cụ thể của mô hình bao gồm:
Một là, xây dựng cho cộng đồng nông thôn một diễn đàn, nơi họ có cơ hội tham gia sinh hoạt, thảo luận, phát huy được quyền dân chủ trong các hoạt động phát triển của mình, đồng thời khơi dậy các ý tưởng phát triển thôn, bản thông qua việc tham gia xây dựng nông thôn mới của các tổ chức hội và cộng đồng người dân tại địa phương
Hai là , nâng cao năng lực cho cán bộ, đoàn viên hội viên và người dân, sao cho họ có đủ năng lực, chủ động trong tổ chức sản xuất kinh doanh, tự xây dựng kế hoạch và gia quyết định tùy thuộc và điều kiện và thế mạnh của địa phương cho các hoạt động phát triển thôn, bản
Ba là , hỗ trợ trực tiếp các hộ dân nông thôn về kiến thức, kỹ năng xây dựng kế hoạch, bố trí sản xuất - dịch vụ hợp lý, áp dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào tổ chức sản xuất và kinh doanh, tiêu thụ sản phẩm, hỗ trợ cung cấp giống, vốn cho hoạt động sản xuất có tính mùa vụ để tăng thu nhập bền vững
Bốn là, hỗ trợ đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, hạ tầng thiết yếu gắn liền với sự tham gia đóng góp vật chất, công sức hay tiền của nhân dân vào chương
Trang 20trình xây dựng nông thôn mới, sự tham gia của họ phải được thực hiện ngay từ việc lựa chọn những vấn đề, những công trình được cộng đồng cho là bức xúc nhất liên quan đến sản xuất và đời sống Sự lựa chọn này thường rất chính xác
vì chỉ có họ hàng ngày mới đối mặt với những vấn đề bức xúc thực tế của cuộc sống và sản xuất, họ sẽ xác định đúng những vấn đề cần thiết nhất để đầu tư xây dựng, nhằm nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng công trình và duy trì sự bền vững của công trình
Năm là, cần tìm kiếm các phương pháp, các nguồn lực từ bên ngoài hỗ trợ cho quá trình phát triển như việc thu hút hỗ trợ đầu tư về tài chính và kỹ thuật
từ các chương trình, dự án và các nguồn vốn hợp pháp khác trên điạ bàn để thực hiện các mô hình
2.1.3.3 Nguyên tắc
- Xây dựng nông thôn mới được thực hiện theo phương châm dựa vào nội lực và cộng đồng địa phương Nhà nước chỉ hỗ trợ một phần làm động lực để phát huy sự đóng góp của các tổ chức hội và cộng đồng người dân
Nguyên tắc này nhằm phát huy tối đa sức dân, huy động tối đa sự tham gia của cộng đồng trong mọi hoạt động của làng, xã
- Các hoạt động cụ thể của xây dựng nông thôn mới do chính người dân của địa phương tự đề xuất và thiết kế trên cơ sở bàn bạc dân chủ, công khai và quyết định thông qua cộng đồng Chính quyền các cấp chỉ đóng chức năng hướng dẫn kỹ thuật, tổng hợp các đề xuất, kiến nghị, phê duyệt kế hoạch phát triển và tạo điều kiện thuận lợi cho họ thực hiện chức năng làm chủ thông qua cộng đồng
- Xây dựng nông thôn mới phải đảm bảo phát triển nông thôn bền vững,
có tầm nhìn lâu dài, hài hòa với môi trường, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống của địa phương
2.1.3.4.Chức năng của các tổ chức hội trong xây dựng nông thôn mới
Xây dựng nông thôn mới là một vấn đề rộng lớn, liên quan không chỉ đến Chính phủ, những người dân mà còn đến các tổ chức hội trong nông thôn Các
Trang 21tổ chức hội này đóng góp tích cực vào mọi mặt hoạt động của sự phát triển và
bổ sung vào chức năng của đảng, Nhà nước trong sự phát triển nông thôn
Các tổ chức hội là những cơ quan trực tiếp với người dân và triển khai các vấn đề, nội dung trong xây dựng nông thôn mới Nâng cao chức năng đồng thời tạo điều kiện để các tổ chức hội phát huy có hiệu quả trong các hoạt động xây dựng nông thôn mới là trách nhiệm của Nhà nước và mỗi người dân
Các tổ chức hội liên quan đến xây dựng nông thôn mới bao gồm chính quyền tỉnh, huyện, xã; các tổ chức đại diện cho nông dân, thanh niên, phụ nữ, cựu chiến binh, người cao tuổi, hợp tác xã kiểu mới; các ngân hàng và hiệp hội tín dụng; các doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân; các tổ chức phi Chính phủ và các nhà tài trợ [3]
Chức năng của các tổ chức này trong xây dựng nông thôn mới được thể hiện ở một số mặt sau:
a) Ủy ban mặt trận Tổ quốc
Ủy ban mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng các tổ chức phát động cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” và các phong trào hành động gắn với xây dựng nông thôn mới Các tổ chức Mặt trận Tổ quốc
ở cơ sở hưởng ứng cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” bằng các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội, phát triển sản xuất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chỉnh trang đường làng ngõ xóm xanh sạch đẹp, văn minh
Mặt trận Tổ quốc và các hội cần thực hiện đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền thường xuyên, công khai, phổ biến cho đoàn viên, hội viên, Ban chấp hành các hội và nhân dân tại các buổi sinh hoạt cụ thể từng nội dung, tiêu chí xây dựng nông thôn mới
Để từ đó, giúp nhân dân hiểu rõ và tham gia các công trình phúc lợi của địa phương, biến đất làm đường, sớm bàn giao mặt bằng cho các công trình xây dựng cơ bản hạ tầng đồng thời kiểm tra, giám sát các công trình xây dựng về
Trang 22thiết kế công trình, quy mô và thời gian hoàn thành các công trình Thông qua các buổi hội ý với những hộ gia đình có diện tích ảnh hưởng đến các công trình
để tham khảo, lấy ý kiến và nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân để kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc nhằm tạođiều kiện thuận lợi trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân hiến đất làm đường
b) Hội Phụ nữ
Tổ chức các hoạt động như hỗ trợ vay vốn phát triển kinh tế gia đình,
“Phụ nữ giúp nhau làm kinh tế”, “chương trình hỗ trợ phụ nữ tạo việc làm, tăng thu nhập”,… là những cách làm hiệu quả nhằm khơi dậy được tiềm năng to lớn, sức sáng tạo, truyền thống nhân ái, ý thức tự nguyện giúp nhau về kinh nghiệm, ngày công sản xuất Đồng thời thông qua các tổ nhóm như: “Vay vốn - tiết kiệm”,
“Phụ nữ sản xuất giỏi”, “câu lạc bộ khuyến nông”, các mô hình lồng ghép dân
số, sức khỏe sinh sản, xóa mù chữ,… để thu hút sự tham gia của phụ nữ trong chương trình xây dựng nông thôn mới
c) Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh
Xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội Trong đó, chức năng của các hội là rất lớn, thanh niên với chức năng xung kích đi đầu trong các hoạt động, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm Chức năng của đoàn Thanh niên hay Thanh niên nông thôn có ý nghĩa rất quan trọng trong tiến trình xây dựng nông thôn mới:
- Thứ nhất, đoàn viên là người xung kích đi đầu vận động thanh niên nông thôn tham gia học tập, nâng cao trình độ, tổ chức và xây dựng các phong trào thanh niên tại địa phương như: Phong trào thanh niên lập nghiệp, thanh niên nông thôn trong công tác bảo vệ môi trường, thanh niên nông thôn trong công tác phong trào văn hóa, văn nghệ của địa phương
- Thứ hai, mỗi đoàn viên thật sự là người tuyên truyền trong quá trình xây dựng nông thôn mới, trước hết vận động gia đình, hàng xóm hiểu rõ được chức năng quan trọng trong tiến trình xây dựng nông thôn mới, mỗi gia đình có đoàn
Trang 23viên thanh niên đi đầu trong các hoạt động xây dựng nông thôn mới như: Tích cực tăng gia phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho bản thân và hộ gia đình, tham gia trồng cây xanh bảo vệ môi trường,…
- Thứ ba, thông qua các hoạt động tuyên truyền vận động tham gia xây dựng nông thôn mới, bằng các hoạt động cụ thể như: Vận động nông dân hiến đất và góp ngày công để xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn mới, tham gia kiểm tra giám sát tình hình đầu tư cơ sở hạ tầng; tích cực tham gia phát triển sản xuất, vận động nông dân liên kết hình thành các tổ hợp tác, hợp tác xã
để giúp đỡ, hỗ trợ nông dân đầu vào, đầu ra được thuận lợi; tích cực vận động nông dân áp dụng các kiến thức về khoa học kỹ thuật để sản xuất ra các sản phẩm an toàn; đẩy mạnh hỗ trợ phát triển các ngành nghề, hỗ trợ vay vốn tín dụng để phát triển sản xuất, xây dựng các công trình hầm biogas, nhà vệ sinh,…
từ đó góp phần xây dựng thành công mô hình nông thôn mới Điểm nổi bật của thanh niên là có sức khỏe, dám nghĩ, dám làm, mạnh dạn tham gia các phong trào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương để từ đó vươn lên thoát nghèo, làm giàu, là lực lượng xung kích, đi đầu ủng hộ và thực hiện hiệu quả các chủ trương, đường lối của đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước
Xây dựng nông thôn mới trong đó phát triển nguồn nhân lực trẻ được coi trọng, là người chủ của xã hội tương lai Vì vậy, để đảm bảo thực hiện tốt chương trình, tham gia vào công cuộc xây dựng quê hương, đất nước, đoàn viên thanh niên nông thôn chủ động nâng cao trình độ học vấn, kiến thức về tin học, ngoại ngữ, thích ứng với quá trình hội nhập
Ngoài chức năng của đoàn Thanh niên, cấp ủy chính quyền các cấp cần quan tâm, hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi, tin tưởng giao cho tổ chức đoàn thực hiện những công trình, phần việc cụ thể, phối hợp chặt chẽ với đoàn Thanh niên trong việc triển khai các nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới
d) Hội Nông dân
Có chức năng quan trọng trong việc tuyên truyền, vận động nhân dân phát triển kinh tế hộ gia đình, huy động nguồn lực từ các hộ để tham gia xây dựng
Trang 24nông thôn mới Thông qua các buổi hội thảo đầu bờ, các lớp tập huấn kỹ thuật,… hội nông dân có thể triển khai đến hội viên các nội dung thiết thực như: Tuyên truyền vận động hội viên phát huy chức năng nòng cốt trong xây dựng nông thôn mới, tham gia thu gom rác thải tại cộng đồng, hỗ trợ nông dân phát triển kinh tế, dạy nghề hay tư vấn việc làm cho nông dân,…
Hội Nông dân các cấp đẩy mạnh bằng những hoạt động thiết thực như:
Hỗ trợ nông dân sản xuất, tiêu thụ rau, màu, củ quả an toàn; hỗ trợ nông dân trồng rừng bền vững, vận động và kết nối với các doanh nghiệp để giúp nông dân xây dựng các mô hình chăn nuôi gia súc, gia cầm theo quy trình kỹ thuật đồng thời phối hợp với các ngân hàng đẩy mạnh đầu tư tín dụng cho các mô hình phát triển kinh tế
e) Hội Người cao tuổi
Tuy có nhiều khó khăn nhưng với điền kiện, sức khỏe, kinh nghiệm sản xuất và truyền thống văn hóa dân tộc, người cao tuổi đã và đang đóng góp chức năng quan trọng trong phát triển kinh tế gia đình Ở nông thôn, phần lớn người cao tuổi là chủ gia đình, là người tổ chức và điều hành sản xuất, là người chủ sở hữu tài sản,…
Từ thực tiễn trên, Hội Người cao tuổi coi “Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới” là giải pháp hữu hiệu không chỉ với nông dân, nông thôn mà cả đối với người cao tuổi đang sinh sống ở nông thôn Với kinh nghiệm và thực lực của mình, người cao tuổi có chức năng quan trọng và sẽ có những đóng góp to lớn trong việc thực hiện “Chương trình mục tiêu Quốc gia
về xây dựng nông thôn mới” Bởi mỗi hội viên người cao tuổi, họ có uy tín, kinh nghiệm trong cuộc sống, am hiểu phong tục, tập quán, tín ngưỡng; quán xuyến mọi hoạt động của làng, giải quyết công việc đối nội, đối ngoại và quan trọng nhất là biết đặt quyền lợi của cộng đồng lên trên hết
Do tầm quan trọng của Hội như vậy nên việc chỉ đạo các thành viên trong làng thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội, xây dựng nông thôn mới là trách nhiệm và nghĩa vụ của từng hội viên hội người cao tuổi Xây dựng nông
Trang 25thôn mới là một nhiệm vụ lâu dài cần có sự chung tay của tất cả các tổ chức hội Thông qua các mô hình, hình thức hoạt động của mình, các tổ chức hội đã cùng các cấp, ngành tham gia phát triển nông nghiệp, nông thôn góp phần tích cực vào công cuộc xây dựng nông thôn mới
+ Hợp tác xã
Các hợp tác xã kiểu mới được thành lập hoặc chuyển đổi phù hợp với nền kinh tế thị trường, dựa trên cơ sở tự nguyện gia nhập của nông dân và những người, các tổ chức khác Hợp tác xã kiểu mới không quản lý các hoạt động canh tác chính mà chủ yếu cung cấp các dịch vụ đầu vào, dịch vụ tiêu thụ sản phẩm cho nông dân và các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ trên địa bàn Hoạt động của hợp tác
xã nhằm tăng sức mạnh tập thể, khắc phục những mặt tiêu cực của kinh tế thị trường, làm cho các hộ nông dân, các trang trại và cơ sở sản xuất xích lại gần nhau hơn
Nói chung các hợp tác xã hiện nay là các hợp tác xã dịch vụ, chủ yếu cung cấp dịch vụ đầu vào cho nông dân, cơ chế tổ chức và hoạt động so với hợp tác
xã cũ có nhiều tiến bộ, hiệu quả hơn
+ Các doanh nghiệp
Các doanh nghiệp (kể cả doanh nghiệp nhà nước, công ty trách nhiệm hữu hạn, tư nhân, cổ phần, liên doanh) trước đây được thành lập và hoạt động trên tất cả các lĩnh vực kinh tế nông thôn Từ khi thực hiện chính sách đổi mới, chức năng của các doanh nghiệp được chuyển đổi, nhiều doanh nghiệp chuyển đổi thành công ty cổ phần hoặc được bán, được sát nhập hoặc đóng cửa do bị phá sản
+ Đa dạng hóa chủ sở hữu các doanh nghiệp thông qua việc cổ phần hóa doanh nghiệp
+ Giải thể các doanh nghiệp làm ăn không có hiệu quả
+ Cơ cấu lại các doanh nghiệp vẫn thuộc Chính phủ quản lý
+ Xây dựng một hệ thống an toàn xã hội cho những người lao động mất việc thực hiện chính sách này
Trang 26Nhà nước vẫn chủ trương tạo mọi điều kiện để doanh nghiệp là lực lượng chủ đạo trong những lĩnh vực quan trọng đặc biệt là việc tiêu thụ sản phẩm và chế biến gạo, đường, muối, cao su, cà phê, chè và các nông sản chủ yếu khác
Ngoài ra, một số doanh nghiệp trong lĩnh vực này được đầu tư và tạo cơ chế thuận lợi để từng bước bán cổ phần cho người nông dân trong vùng sản xuất nguyên liệu nhằm gắn kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản
Trong xây dựng nông thôn mới, doanh nghiệp tham gia đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; hỗ trợ tài chính cho xây dựng cơ sở hạ tầng; tạo việc làm, thu nhập góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn; phát triển chế biến nông lâm sản tạo điều kiện cho nông nghiệp phát triển; góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn đồng thời đóng góp vào ngân sách, thực hiện các công tác xã hội với địa phương
- Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010 của Thủ tướng Chính phủ
về Phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020;
- Quyết định số 1980/QĐ-TTg ngày 17/10/2016 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2016-2020;
- Quyết định số 619/QĐ-TTg ngày 05/06/2018 của Thủ tướng Chính phủ
về việc ban hành tiêu chí xã nông thôn mới kiểu mẫu giai đoạn 2016-2020;
Trang 27- Các văn bản, Thông tư hướng dẫn của các Bộ, ngành Trung ương
2.2.1.2 Các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của tỉnh Thái Nguyên
- Chỉ thị số 30-CT/TU ngày 03/2/2010 của Ban thường vụ Tỉnh ủy về chỉ đạo thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 (khóa X) về xây dựng nông thôn mới;
- Quyết định số 1719/QĐ-UBND ngày 15/04/2010 của UBND tỉnh Thái Nguyên về phê duyệt 5 xã trên địa bàn huyện làm điểm xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Phú Lương;
- Quyết định số 1282/QĐ-UBND ngày 25/5/2011 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc phê duyệt Chương trình xây dựng nông thôn mới tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2011-2015, định hướng đến 2020;
- Quyết định 769/QĐ-UBND ngày 24/4/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên
về việc ban hành Bộ tiêu chí xây dựng nông thôn mới tỉnh Thái Nguyên;
- Quyết định1014/QĐ-UBND ngày 23/5/2014 của UBNDtỉnh Thái Nguyên về việc ban hành Hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí xây dựng nông thôn mới
Các văn bản hướng dẫn của các Sở, ban, ngành có liên quan
2.2.1.3 Các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của huyện Phú Lương
- Chương trình hành động số 16-Ctr/HU, ngày 17/11/2008 của Thường trực Huyện ủy về thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (Khoá X) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn;
- Chương trình số 989/CTr- UBND ngày 08/12/2011 của UBND huyện Phú Lương về Chương trình về XD nông thôn mới theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 7, giai đoạn 2011 – 2015;
- Căn cứ Nghị quyết số 39/2011/NQ-HĐND ngày 30/12/2011 của HĐND huyện Phú Lương về việc thông qua Chương trình xây dựng nông thôn mới huyện Phú Lương, giai đoạn 2011 - 2015 theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị Trung ương 7 (Khoá X) về xây dựng nông nghiệp, nông dân, nông thôn;
- Công văn số 506/UBND-NNPTNT ngày 21/5/2014 của UBND huyện Phú Lương về việc thực hiện Bộ tiêu chí NTM tỉnh Thái Nguyên
Trang 282.2.1.4 Các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của xã Tức Tranh
- Quyết định số 16-QĐ/ĐU, ngày 25/01/2011 của Đảng uỷ xã Tức Tranh
về việc thành lập Ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới xã Tức Tranh;
- Quyết định số 49/QĐ-UBND, ngày 03/6/2011 của UBND xã Tức Tranh
về việc thành lập Ban quản lý chương trình xây dựng nông thôn mới xã Tức Tranh;
- Nghị quyết số 19/2011/NQ-HĐND ngày 28/11/2011 của HĐND xã Tức Tranh về việc thông qua đồ án quy hoạch và đề án Xây dựng NTM xã Tức Tranh;
2.2.2.Kinh nghiệm về việc phát huy hoạt động, chức năng của các tổ chức hội trong chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam
2.2.2.1 Kinh nghiệm của tỉnh HàTĩnh
Thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Hà Tĩnh đã chỉ đạo 12/12 huyện, thành, thị, 100%
cơ sở hội ở 48 xã điểm ký cam kết với UBND, Ban chỉ đạo xây dựng NTM các cấp; đăng ký các tiêu chí cụ thể và vận động hội viên phụ nữ thực hiện
Thấu suốt quan điểm muốn có nông thôn mới, cuộc sống phải có tư duy mới, cách làm mới, hành động mới; Hội đã chỉ đạo đa dạng hóa các hình thức, nội dung tuyên truyền như: Tập huấn, hội thảo, hội thi,…
Hiệu quả của chương trình đã lan tỏa rộng khắp trong hệ thống chính trị, trở thành đợt sinh hoạt chính trị sâu, rộng của mọi cán bộ, hội viên phụ nữ và cộng đồng Cán bộ, hội viên phụ nữ đã thực sự trở thành lực lượng nòng cốt tham gia các hoạt động xây dựng nông thôn mới
Bên cạnh đó, Hội đã tập trung vào các nội dung phát triển như liên kết đào tạo nghề, tạo việc làm, xây dựng mô hình phát triển kinh tế và phát triển doanh nghiệp nữ tại khu vực nông thôn
Mặt khác, thông qua nguồn Quỹ tín dụng hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh
tế, Hội đã điều chuyển nguồn vốn từ các xã khác tập trung cho 48 xã xây dựng nông thôn mới, giải ngân gần 12 tỷ đồng cho 2.590 hộ vay để phát triển kinh
Trang 29tế, đa dạng thu nhập, phát triển trang trại, gia trại, sản xuất hàng hóa Đồng thời Hội đã chủ động xây dựng và thực hiện các đề án đào tạo nghề, hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nữ, phối hợp với các ngành Lao động Thương binhh & Xã hội, công thương, mở các lớp đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu và khả năng thực hành nghề của lao động nữ nông thôn; củng cố, nâng cao các nghề truyền thống và đào tạo thêm các nghề mới cho thu nhập ổn định như: Dịch vụ gia đình, chế biến món ăn, chế biến bún khô,…
Không những vậy, Hội đã chỉ đạo xây dựng các mô hình phụ nữ tham gia bảo vệ môi trường, phòng chống biến đổi khí hậu như “Chi hội xanh - sạch - đẹp”, câu lạc bộ “Phân loại rác tại nguồn và hạn chế sử dụng túi ni lông” vận động, hướng dẫn xây dựng phát triển mô hình “sản xuất thực phẩm sạch”,
“tiêu dùng sạch” trong hội viên phụ nữ
Để mô hình có chiều sâu, Hội đã hỗ trợ nguồn vốn với lãi suất ưu đãi
để xây dựng 1.230 công trình cấp nước, vệ sinh đúng quy cách theo tiêu chí nông thôn mới tại một số xã điểm Thông qua hoạt động này góp phần nâng cao ý thức và thay đổi hành vi về vệ sinh môi trường của người dân nói chung
và hội viên phụ nữ nói riêng
2.2.2.2 Kinh nghiệm của tỉnh Vĩnh Phúc
Thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới, thời gian qua, cùng với cấp ủy đảng, chính quyền, Hội Cựu chiến binh xã Lãng Công, huyện Sông
Lô, tỉnh Vĩnh Phúc đã tích cực tuyên truyền, vận động hội viên tham gia xây dựng nông thôn mới bằng nhiều việc làm rất thiết thực và cụthể
Xác định mục tiêu xây dựng nông thôn mới trước hết phải làm cho tổ chức Hội vững mạnh, đời sống của cán bộ, hội viên ngày một nâng cao cả về đời sống vật chất lẫn tinh thần Trong những năm qua, các hội viên trong hội luôn nêu cao tinh thầnđoàn kết, phát huy bản chất truyền thống “Bộ đội Cụ Hồ”, đẩy mạnh phong trào thi đua giúp nhau giảm nghèo, làm kinh tếgiỏi Hội đã vận động hội viên và gia đình mạnh dạn, tích cực chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hoá, phát triển mô hình
Trang 30kinh tế trang trại theo vườn - ao - chuồng - ruộng, nuôi ong, trồng cây cảnh, Một số hội viên mạnh dạn chuyển hướng sản xuất sang làm kinh tế dịch vụ tổng hợp cho thu nhập trên dưới 100 triệu đồng/năm như mô hình của hội viên Khổng Kim Ngọc, thôn Thống Nhất.[10]
Bên cạnh đó Ban chấp hành Hội còn khuyến khích hội viên mở rộng và phát triển kinh doanh các ngành công nghiệp, xây dựng ngoài quốc doanh, kinh doanh thương mại, dịch vụ buôn bán, từ đó chuyển một phần lao động từ lĩnh vực sản xuất nông nghiệp sang lĩnh vực phi nông nghiệp phát triển ngành nghề, dịch vụ thích hợp như: xây dựng, sửa chữa cơ khí…
Hội cựu chiến binh xã đã tích cực vận động cán bộ, hội viên tham gia nhiều chương trình pháttriển kinh tế - xã hội của địa phương: xây dựng, nâng cấp, cải tạo các tuyến đường giao thông nông thôn; giám sát các công trình công cộng, phúc lợi Hội CCB xã đã tích cực tuyên truyền, vận động các hộ dân, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác giải phóng mặt bằng,…
2.2.2.3.Kinh nghiệm của tỉnhTây Ninh
Ở Tây Ninh, các tổ chức hội trong nông thôn hoạt động rất mạnh mẽ và mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho tỉnh.Đặc biệt là Hội nông dân, trong năm
2007, các cấp Hội nông dân ở tỉnh Tây Ninh đã phối hợp với các ngành chức năng thực hiện công tác dạy nghề, chuyển giao khoa học kỹ thuật cho hội viên, nông dân, liên tịch với Ngân hàng và vận động quỹ hỗ trợ nông dân
Thực hiện liên kết 4 nhà, các cấp hội đã phối hợp chặt chẽ với ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Trung tâm Khuyến nông; Chi cục Bảo
vệ thực vật; Trung tâm giống nông nghiệp và nhiều công ty, doanh nghiệp khác
đã tổ chức được 852 lớp tập huấn, 282 cuộc hội thảo và 134 điểm trình diễn cho hơn 52.625 lượt hội viên, nông dân tham dự, đạt 131% chỉ tiêu Trung ương Hội đề ra và tăng hơn 10.000 lượt người so với năm 2006
Trong đó vận động gây quỹ đạt cao nhất là Hội nông dân Tân Biên, với
381 triệu đồng và thấp nhất là Hội nông dân huyện Bến Cầu với 31 triệu đồng
Trang 31Hầu hết hội viên sử dụng các nguồn vốn vay và vốn hỗ trợ đúng mục đích, làm
ăn có hiệu quả, góp phần nâng cao cuộc sống và phát triển phong trào nông dân sản xuất kinh doanh giỏi
Được sự đầu tư của Trung ương Hội, từ Quỹ quốc gia hỗ trợ việc làm, Tỉnh hội đã thực hiện 4 dự án, với tổng vốn 470 triệu đồng Hàng năm các cấp Hội đã giải quyết việc làm cho 400 lao động, còn phối hợp với các ngành liên quan xây dựng mới 22 câu lạc bộ nông dân, 15 hợp tác xã nông nghiệp và 50 trang trại, với 907 thành viên
Nói chung, Hội Nông dân tỉnh Tây Ninh đã phát huy tốt chức năng của mình, từng bước đưa kinh tế - xã hội tỉnh ngày càng phát triển Bằng việc thực hiện tốt công tác dạy nghề, hỗ trợ vốn vay, chuyển giao tiến bộ khoa học - kỹ thuật cho hội viên mà Hội nông dân tỉnh đã giúp một bộ phận lớn nông dân thoát nghèo, biết làm kinh tế và sản xuất tốt
2.3 Bài học kinh nghiệm rút ra cho xã Tức Tranh, huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên
- Để công tác xây dựng nông thôn mới đạt hiệu quả cao cần có sự tập trung chỉ đạo cụ thể, liên tục, đồng bộ và huy động được sự tham gia của cả hệ thống chính trị Ban Chỉ đạo xây dựng nông th
ôn mới xây dựng kế hoạch cụ thể, có quy chế làm việc và có sự phân công công việc cụ thể cho từng thành viên Ban Chỉ đạo Tăng cường công tác chỉ đạo của Ban Chỉ đạo tới tổ chức, đoàn thể và cơ sở trong quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ
- Thường xuyên tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên
và nhân dân về ý nghĩa tầm quan trọng của việc xây dựng nông thôn mới, công tác tuyên truyền phải thật sự đi vào chiều sâu và rộng khắp tạo sự đồng thuận phát huy được chức năng chủ thể của cộng đồng dân cư, nhất là trong việc huy động nguồn lực từ dân
Trang 32- Xác định các tiêu chí quan trọng, cốt lõi cần tập trung đầu tư theo thứ tự
ưu tiên: Phát triển sản xuất để nâng cao thu nhập, cơ sở hạ tầng thiết yếu, môi trường, hệ thống chính trị… Nêu cao tinh thần đoàn kết, thường xuyên chăm
lo xây dựng hệ thống chính trị trong sạch vững mạnh; thường xuyên chỉ đạo, kiểm tra, giám sát đối với cán bộ, đảng viên trong trong việc thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới
- Quán triệt phương châm không làm thay, tạo sức mạnh tại chỗ, xác định dân là chủ thể trong xây dựng nông thôn mới, lấy nền tảng sức dân là cơ bản trong xây dựng nông thôn mới
- Công khai, minh bạch cơ chế chính sách, việc nào nhân dân làm, việc nào nhà nước hỗ trợ để triển khai đồng bộ và có hiệu quả trong xây dựng nông thôn mới
- Phát động các phong trào thi đua trong cộng đồng dân cư, động viên khen thưởng kịp thời cá nhân tiêu biểu trong phong trào xây dựng nông thôn mới như hiến đất xây dựng hạ tầng trong nông thôn…
Xây dựng Nông thôn mới là quá trình lâu dài, cần phát triển nhanh nhưng không thể nóng vội, chủ quan, tuy nhiên cần phải tổ chức thực hiện quyết liệt, duy trì và giữ vững các tiêu chí đã đạt được trong giai đoạn đầu và phát triển hoàn thiện nâng cao chất lượng trong những năm tiếp theo
Trang 33Phần 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu hoạt động, chức năng của các tổ chức hội (Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ, Hội nông dân, Hội cựu chiến binh) trong xây dựng nông thôn mới tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
3.2 Địa điểm và thời gian thực hiện
Địa điểm: tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
Thời gian nghiên cứu: từ tháng 08/2018 đến tháng 12/2018
3.3 Nội dung nghiên cứu
- Tìm hiểu tình hình xây dựng nông thôn mới của xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2016 – 2018
- Hoạt động, chức năng của các tổ chức Hội trong xây dựng nông thôn mới tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2016 – 2018
- Thuận lợi, khó khăn và yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động, chức năng của các tổ chức hội trongchương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tại
xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
- Giải pháp nâng cao hoạt động, chức năng của các tổ chức hội trong chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2020 – 2025
3.4 Phương pháp nghiên cứu
3.4.1 Phương pháp thu thập số liệu
3.4.1.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
Số liệu này được thu thập từ các báo cáo thống kê, báo cáo hàng năm của UBND xã Tức Tranh và tổng hợp từ các sách báo, trang web điện tử, các đề tài
và các công trình nghiên cứu có liên quan
Trang 34Bảng 3.1 Bảng phân loại các nguồn số liệu thứ cấp
Tổng hợp, chọn lọc thông tin
2
Số liệu về thực trạng
địa bàn nghiên cứu:
đặc điểm tự nhiên, kinh
tế - xã hội
Báo cáo kinh tế xã hội của xã qua các năm, các trang web điện tử
Tổng hợp thông tin
3
Số liệu về sự tham gia
của tổ chức hội trong
xây dựng nông thôn
mới trên địa bàn xã
Tức Tranh
Báo cáo xây dựng nông thôn mới của xã,
Chọn lọc và tổng hợp thông tin
3.4.1.2 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
Các tổ chức hội trong xã bao gồm: Hội nông dân, Hội phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội cựu chiến binh, Hội người cao tuổi,… Tuy nhiên do điều kiện thời gian nên chúng tôi chỉ chọn những tổ chức hội có chức năng nổi bật và có nhiều hoạt động thiết thực để phát triển kinh tế - xã hội, đẩy mạnh quá trình xây dựng
nông thôn mới trên địa bàn đó là: Hội Cựu chiến binh, Hội nông dân và Hội phụ
nữ, Đoàn thanh niên
Để có được số liệu sơ cấp, chúng tôi sẽ thông qua việc điều tra, khảo sát thực tế địa phương, phỏng vấn trực tiếp các hộ nông dân theo nội dung đã chuẩn
bị sẵn trong phiếu điều tra:
- Thiết kế bảng câu hỏi:
Chúng tôi tiến hành thiết kế bảng câu hỏi nhằm điều tra đối tượng làcác hộ nông dân về xây dựng nông thôn mới tại xã, tác động của nó đến hộ nông dân
- Phỏng vấn hộ nông dân theo bảng hỏi: