Bài viết này đề cập đến thực trạng dạy và học môn giáo dục thể chất tại Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm TP.HCM. Dựa trên kết quả học tập do phòng Đào tạo cung cấp kết hợp với quá trình quan sát trực tiếp, tham khảo, thăm dò chúng tôi đã tổng hợp, phân tích, đánh giá, phân loại kết quả học tập môn giáo dục thể chất của sinh viên các hệ cao đẳng, đại học từ năm học 2012-2013 đến thời điểm hiện tại.
Trang 1ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VÀ KẾT QUẢ MÔN HỌC GIÁO DỤC THỂ CHẤT CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC
PHẨM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Nguyễn Minh Trung * , Lê Văn Thảo, Lê Văn Thanh
Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và Thể chất, Trường ĐH Công nghiệp Thực phẩm TP.HCM
* Email: trungnm@cntp.edu.vn
TÓM TẮT
Bài viết này đề cập đến thực trạng dạy và học môn giáo dục thể chất tại Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm TP.HCM Dựa trên kết quả học tập do phòng Đào tạo cung cấp kết hợp với quá trình quan sát trực tiếp, tham khảo, thăm dò chúng tôi đã tổng hợp, phân tích, đánh giá, phân loại kết quả học tập môn giáo dục thể chất của sinh viên các hệ cao đẳng, đại học từ năm học 2012-2013 đến thời điểm hiện tại Đồng thời chúng tôi cũng xác định một số nguyên nhân, yếu tố ảnh hưởng đến kết quả học tập của các em sinh viên Từ đó chúng tôi đề xuất một
số giải pháp nhằm giúp sinh viên có phương pháp học tập môn học giáo dục thể chất đạt hiệu quả tốt hơn, giúp cho môn học này đứng đúng vị trí, vai trò, nhiệm vụ của nó trong cuộc sống thực tiễn
Từ khóa: đánh giá và đổi mới, hội thảo khoa học, giáo dục thể chất
1 MỞ ĐẦU
Sức khỏe và trí tuệ là vốn quý nhất của mỗi con người và của toàn xã hội Có sức khỏe, con người có cả hàng trăm ngàn ước mơ, không có sức khỏe thì con người chỉ có một mơ ước duy nhất là “được khỏe” Lúc sinh thời, Bác Hồ đặc biệt quan tâm tới việc chăm sóc, bảo vệ sức khỏe, nâng cao thể lực, trí lực của nhân dân Bác nói: “…mỗi người dân yếu ớt tức là cả nước yếu ớt, mỗi người dân mạnh khỏe tức là cả nước mạnh khỏe…”; “…luyện tập bồi dưỡng sức khỏe đó là bổn phận của mỗi người dân yêu nước Sức khỏe không chỉ là tài sản cá nhân
mà còn là tài sản chung Tạo nguồn sức khỏe, không chỉ là trách nhiệm của cá nhân mà còn là trách nhiệm của cả cộng đồng” Đảng và Nhà nước đã xem “…bảo vệ chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân là hoạt động nhân đạo, trực tiếp bảo đảm nguồn nhân lực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là một trong những chính sách ưu tiên hàng đầu của Đảng và Nhà nước…”
Có rất nhiều cách để giữ gìn và nâng cao sức khỏe, trong đó tập luyện thể dục thể thao là phương pháp hiệu quả nhất, đơn giản nhất và kinh tế nhất Tầm quan trọng của việc tập luyện thể dục thể thao đã được khẳng định và chứng minh trong rất nhiều tài liệu, Đảng và Nhà nước
ta cũng chú trọng đến việc cải thiện sức khỏe của người dân bằng dinh dưỡng và thể dục thể thao thông qua đề án 641 “Phát triển thể lực và nâng cao tầm vóc người Việt Nam”, môn học giáo dục thể chất là một môn học bắt buộc không thể thiếu đối với học sinh sinh viên các cấp
từ rất lâu Giáo dục thể chất là môn học nhằm trang bị cho các em học sinh sinh viên tại các trường có những kiến thức cơ bản về thể dục thể thao, trang bị cho các em những kỹ năng, những phương pháp giúp các em có thể tự mình giữ gìn và nâng cao sức khỏe thông qua các môn thể thao
Tầm quan trọng của môn giáo dục thể chất là vậy, nhưng thực trạng của môn học này trong hầu hết các trường học đều không phản ánh đúng vai trò, vị trí, nhiệm vụ của nó Hầu hết các trường học của chúng ta đều không có đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị dụng cụ để phục vụ
Trang 2không đồng đều có tầm nhưng không có tâm, có tâm nhưng lại thiếu tầm Kết quả đánh giá môn học của không phản ánh đúng thực lực của học sinh sinh viên
Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh cũng đang thực hiện giảng dạy môn học này cho sinh viên toàn trường Thực trạng môn học này tại trường như thế nào? kết quả học tập của sinh viên ra sao? Tình trạng môn học này có giống như tình trạng chung hay không? Để trả lời câu hỏi này chúng tôi đã đặt ra các nhiệm vụ nghiên cứu sau:
- Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng môn học giáo dục thể chất tại trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh từ năm học 2012-2013 đến nay
- Nhiệm vụ 2: Xây dựng các giải pháp để cải thiện hiệu quả môn học và đưa ra các ý kiến
đề xuất
2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1 Phương pháp nghiên cứu
Chúng tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau để giải quyết các nhiệm vụ đã đề ra:
- Phương pháp đọc và phân tích tài liệu [5]
- Phương pháp quan sát sư phạm [5]
- Phương pháp thống kê [5]
2.2 Các từ viết tắt
ĐH CNTP TP.HCM Đại học Công nghiệp Thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh GDTC Giáo dục thể chất
HSSV Học sinh sinh viên
TB Trung bình TBCHT Trung bình chung học tập
TDTT Thể dục thể thao
TT GDQP-TC Trung tâm Giáo dục quốc phòng và Thể chất
3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
3.1 Thực trạng môn học giáo dục thể chất tại trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh từ năm học 2012-2013 đến nay
3.1.1 Chương trình môn học
Môn học giáo dục thể chất tại Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh có thời lượng môn học là 150 tiết (5 tín chỉ) được chia làm 3 học phần Chương trình được thực hiện giảng dạy trong 2 năm học đầu tiên của sinh viên [7]
3.1.2 Đơn vị phụ trách môn học
Hiện nay, môn học này được quản lý bởi Trung tâm Giáo dục quốc phòng và Thể chất do
bộ môn Giáo dục thể chất trực tiếp giảng dạy Đội ngũ cán bộ giảng viên trong bộ môn bao gồm 13 người trong đó có 11 thạc sỹ và 2 cử nhân [7]
Trang 33.1.3 Sân bãi và dụng cụ tập luyện
Hiện nay Trường phải thuê sân ở phạm vi ngoài trường để phục vụ môn học này Dụng
cụ tập luyện còn ít, chất lượng chưa đảm bảo (chủ yếu là tập trung vào môn bóng chuyền còn các môn khác thì chưa có sự quan tâm đầu tư phù hợp)
3.1.4 Kết quả học tập của sinh viên
Bảng 1 Kết quả học tập môn GDTC 1
Năm học
Tổng % Phân loại kết quả 2013-2014 2014-2015 2015-2016
Bảng 2 Kết quả học tập môn GDTC 2
Phân loại kết quả 2012-2013 2013-2014 2014-2015
Bảng 3 Kết quả học tập môn GDTC 3
Phân loại kết quả 2012-2013 2013-2014 2014-2015 2015-2016
Trang 4Bảng 4 Thống kê kết quả học tập môn GDTC
GDTC 1 GDTC 2 GDTC 3 Tổng %
Trung bình 5559 5184 4388 15131 36.8
Hình 1 Tỷ lệ phân bố kết quả học tập ở các học phần GDTC
16.2%
15.3%
12.9%
39.1%
27.9%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
Giỏi Khá Trung bình
TB yếu Kém
Trang 5Hình 2 So sánh tỷ lệ kết quả học tập các học phần GDTC
7.3%
27.9%
39.8%
16.2%
8.7%
8.7%
30.5%
32.6%
15.3%
12.8%
5.6%
35.5%
39.1%
12.9%
6.9%
0%
5%
10%
15%
20%
25%
30%
35%
40%
45%
GDTC 1 GDTC 2 GDTC 3
Trang 6Hình 3 Tỷ lệ phân bố kết quả học tập môn GDTC Bảng 5 Độ chênh lệch kết quả xếp loại học tập giữa học phần GDTC 1 và TBCHT
GDTC 1 TBCHT Độ chêch lệch
Trung bình 39.8 36.8 -3.00
Hình 4 So sánh kết quả TBCHT với kết quả xếp loại học tập học phần GDTC 1
7.3%
27.9%
39.8%
16.2%
8.7%
7.4%
31.0%
36.8%
15.0%
9.8%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
GDTC 1 TBCHT
Giỏi 7.4%
Khá 31.0%
Trung bình 36.8%
TB yếu 15.0%
Kém 9.8%
Giỏi Khá Trung bình
TB yếu Kém
Trang 73.1.5 Bàn về kết quả học tập môn GDTC của sinh viên trường ĐH CNTP TP.HCM 3.1.5.1 Thảo luận
Nhìn chung, kết quả học môn GDTC đã phần nào phản ánh được thực trạng sức khỏe, thể lực của sinh viên trường ĐH CNTP TP.HCM trong giai đoạn từ năm 2012 đến 2016 Có thể thấy rằng đa số kết quả học tập nằm trong mức “Khá” và “Trung bình” trong đó mức “Trung bình” chiếm tỷ lệ cao nhất (36.8%); sinh viên có kết quả xếp loại học tập đạt loại giỏi chiếm tỷ
lệ thấp nhất (7.4%); tỷ lệ sinh viên đạt loại “Trung bình”, “TB yếu” và “Kém” chiếm trên 50% (62.6%) cho thấy tình trạng sức khỏe, thể lực của sinh viên trường ĐH CNTP TP.HCM là rất yếu (hình 3)
So sánh kết quả của 3 học phần GDTC 1, 2, 3 có thể nhận thấy 1 điều là tỷ lệ phân bố kết quả học tập tương đối giống nhau (hình 2) điều này phản ánh rằng trong quá trình học tập môn này, sinh viên không có hoặc có nhưng rất ít sự nỗ lực trong học tập, rèn luyện sức khỏe
Sự dao động lên xuống các kết quả xếp loại học tập giữa các học phần không tuân theo quy luật tập luyện, so sánh kết quả xếp loại học tập ở học phần GDTC 1 với kết quả xếp loại TBCHT (hình 4) cho thấy các chỉ số có sự dao động theo chiều hướng tốt nhưng độ chênh lệch không đáng kể thể hiện rằng: sinh viên không có hoặc có nhưng rất ít sự rèn luyện thường xuyên, thiếu quan tâm đến việc chăm sóc sức khỏe Chủ yếu là học để qua môn là được [3,6]
3.1.5.2 Nguyên nhân
Qua quá trình phân tích, đánh giá các chỉ số kết hợp với quan sát thực tiễn, chúng tôi đã xác định một số yếu tố là nguyên nhân làm cho môn học này không đạt hiệu quả cao Bao gồm
2 nhóm nguyên nhân sau:
* Nguyên nhân khách quan:
Cơ sở vật chất chưa bảo đảm cho nhu cầu dạy và học (không chủ động được sân bãi, trang thiết bị dụng cụ còn thiếu, chất lượng chưa cao);
Là môn học ngoài trời nên chịu ảnh hưởng của khí hậu, thời tiết;
Thời lượng, thời gian dành cho môn học chưa phù hợp;
Mật độ lớp dày, sĩ số lớp đông trong khi sân bãi còn hạn chế;
Sinh viên còn thiếu ý thức tự giác trong học tập môn, rèn luyện môn GDTC
* Nguyên nhân chủ quan:
Nội dung chương trình còn đơn điệu, thiếu cập nhật, thiếu đổi mới gây nhàm chán cho sinh viên;
Tài liệu, dụng cụ, phương pháp, nội dung giảng dạy còn mang nặng tính lý thuyết đơn điệu, lạc hậu, chậm cải tiến;
Hoạt động ngoại khóa, công tác phong trào, tổ chức thi đấu, tham gia giải thể thao các cấp còn yếu
3.2 Giải pháp và kiến nghị
3.2.1 Các giải pháp
Để khắc phục tình trạng môn học GDTC đạt hiệu quả kém, chúng tôi mạnh dạn đưa ra một số giải pháp sau:
+ Đổi mới nội dung chương trình môn học, phương pháp đánh giá theo xu hướng hiện đại “học mà chơi, chơi mà học”, chủ yếu là giới thiệu, giảng dạy, hướng dẫn cho sinh viên các môn thể thao thiết thực (bơi lội, võ thuật…), phù hợp với nghề nghiệp, sở thích, nhu cầu (bóng
đá, bóng chuyền, cầu lông, thể hình, aerobic…) tạo điều kiện cho sinh viên có cơ hội tiếp xúc với các môn thể thao quần chúng
Trang 8+ Thường xuyên trao dồi kiến thức, nâng cao chuyên môn, tăng cường công tác nghiệp
vụ của các giảng viên thuộc TT GDQP-TC nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn
3.2.2 Bàn về các giải pháp
Trường ĐH CNTP TP.HCM không phải là một trường chuyên ngành về thể thao Chính
vì vậy công tác tuyên truyền và giáo dục về rèn luyện sức khỏe cho sinh viên gặp rất nhiều khó khăn Đa số các em sinh viên không được tiếp xúc nhiều với các môn thể thao, thậm chí là chưa từng chơi 1 môn thể thao nào bao giờ Chính vì vậy việc tạo sân chơi cho các em trong giờ học GDTC, giúp các em có tâm lý thoải mái, đưa các em tiếp cận với các môn thể thao quần chúng
là việc hết sức cần thiết Nội dung chương trình giảng dạy cần phong phú, đa dạng, tránh sự trùng lặp với các nội dung cơ bản mà các em đã được học ở các cấp dưới (nội dung giảng dạy GDTC ở các cấp phổ thông chủ yếu là môn Điền kinh: chạy, nhảy, ném, đẩy…) Có như vậy mới gây được sự tò mò, tạo được sự quan tâm, hứng thú của các em sinh viên đối với môn học này
Ở độ tuổi 18, các em sinh viên đã có quyền tự quyết, vì vậy chúng ta không thể áp buộc, bắt buộc các em như ở dưới phổ thông mà cần phải làm cho các em hiểu ý nghĩa, tác dụng của việc tập luyện thể dục thể thao đối với bản thân mình Ngoài việc thường xuyên tuyên truyền, vận động chúng ta còn phải tạo sân chơi, hướng dẫn để các em tham gia tập luyện thể thao được
an toàn, lành mạnh, đúng mục đích và nhu cầu của các em Thậm chí chính bản thân chúng ta còn phải thực hiện việc rèn luyện sức khỏe trước để lôi kéo, khuấy động phong trào, làm gương cho các em noi theo
Để đáp ứng được nhu cầu to lớn ấy đòi hỏi phải có một lực lượng huấn luyện viên, hướng dẫn viên nhiệt tình, giàu kinh nghiệm, phải am hiểu về các môn thể thao Lực lượng giảng viên GDTC của TT GDQP-TC có lợi thế là tuổi đời còn trẻ (dưới 40), có trình độ cao (11 thạc sỹ/13 giảng viên), mỗi người lại có một chuyên môn riêng biệt sẽ là một ưu thế không nhỏ để thực hiện công tác huấn luyện và giảng dạy cho các em sinh viên Tuy nhiên, xã hội ngày càng phát triển, với sự tiến bộ không ngừng của khoa học thì việc thường xuyên trau dồi kiến thức, nâng cao chuyên môn, tăng cường công tác nghiệp vụ là việc không thể thiếu Và cần hơn hết là sự tâm huyết với nghề, để giúp cho thế hệ trẻ có một “trí tuệ minh mẫn trong một thân hình cường tráng”
3.3.3 Các kiến nghị
Để thực hiện được các giải pháp trên, chúng tôi mạnh dạn đề xuất một số kiến nghị với Nhà trường để cải thiện hiệu quả môn học GDTC:
- Một là: Từng bước cải thiện cơ sở vật chất, mở rộng không gian, đầu tư có trọng tâm
trọng điểm cho môn GDTC Nghiên cứu sắp xếp thời lượng môn học từ 1 buổi/tuần thành 2-3 buổi/tuần tạo điều kiện tập luyện thường xuyên cho sinh viên trong thời gian học tập giúp nâng cao hiệu quả tập luyện
- Hai là: Tạo điều kiện thuận lợi cho bộ môn GDTC khi thực hiện đổi mới chương trình
giảng dạy theo hướng mở rộng Nâng cao quyền lợi cho các giảng viên GDTC khi tham gia các chương trình, phong trào, hoạt động ngoại khóa
- Ba là: Cho phép thành lập các câu lạc bộ thể thao ngoại khóa, hỗ trợ sân bãi, kinh phí
hoạt động (có thể tranh thủ nguồn kinh phí xã hội hóa), xây dựng các đội tuyển thể dục thể thao tham gia các giải thể thao sinh viên./
4 KẾT LUẬN
Bài viết đã nêu được thực trạng, kết quả môn học GDTC tại Trường ĐH CNTP TP.HCM trong gia đoạn từ năm học 2012-2013 đến nay
Chúng tôi đã phân tích và xác định được các nguyên nhân làm giảm hiệu quả của môn học GDTC bao gồm 2 nhóm nguyên nhân chính là nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan
Trang 9 Để cải thiện kết quả và nâng cao hiệu quả môn học chúng tôi đã đưa ra 3 nhóm giải pháp và nêu lên 3 kiến nghị
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Ben R–Rutller (2008), Từ điển bách khoa thể thao, NXB Trẻ
[2] Dương Nghiệp Chí và công sự (2004), Đo lường thể thao, NXB TDTT, Hà Nội
[3] Novicov A.D Macveev L.P (1990), Lý luận và phương pháp giáo dục thể chất, (Lê Văn
Lẫm – Phạm Trọng Thanh dịch) NXB TDTT, Hà Nội
[4] Nguyễn Đức Văn (2000), Phương pháp thống kê trong thể dục thể thao, NXB TDTT, Hà
Nội
[5] Nguyễn Tiên Tiến (2007), Nghiên cứu khoa học trong Thể dục Thể Thao,
[6] Nguyễn Toán – Phạm Danh Tốn (2000), Lý luận và phương pháp TDTT (Tái bản và bổ
sung), NXB TDTT, Hà Nội
[7] Trung tâm Giáo dục Quốc phòng – Thể chất (2016), Chương trình môn học Giáo dục thể
chất, Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh