Hoạch định chiến lược của Vishipel trong bối cảnh chiến tranh thương mại và toàn cầu hóa

Hoạch định chiến lược luôn là nội dung quan trọng trong quản trị doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp xác định rõ đường hướng phát triển và chiến thắng trong cạnh tranh. Bài viết này sử dụng các công cụ quản trị chiến lược để phân tích sâu về công tác hoạch định chiến lược của Vishipel và đề xuất giải pháp chiến lược cho công ty.

HOẠCH ĐỊNH CHIẾN LƯỢC CỦA VISHIPEL TRONG BỐI CẢNH CHIẾN TRANH THƯƠNG MẠI

VÀ TOÀN CẦU HÓA Vishipel's strategic planning in the context

of trade war and globalization

Đặng Kim Hoàng

Công ty TNHH MTV Thông tin Điện tử Hàng hải Việt Nam

Email:dkhoang@vishipel.com.vn

TÓM TẮT

Hoạch định chiến lược luôn là nội dung quan trọng trong quản trị doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp xác định rõ đường hướng phát triển và chiến thắng trong cạnh tranh Bài viết này sử dụng các công cụ quản trị chiến lược để phân tích sâu về công tác hoạch định chiến lược của Vishipel

và đề xuất giải pháp chiến lược cho công ty Từ kết quả nghiên cứu cho Vishiel, bài viết cung cấp những bằng chứng khoa học khẳng định công tác hoạch định chiến lược của các doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp có yếu tố quốc tế và sử dụng hàm lượng công nghệ cao cần phải được chú trọng và có hướng điều chỉnh phù hợp trong bối cảnh chiến tranh thương mại, toàn cầu hóa và sự bùng nổ của cuộc cách mạng khoa học công nghệ lần thứ 4

Từ khóa: chiến lược công ty, chiến tranh thương mại, toàn cầu hóa,

Vishipel

ABSTRACT

Strategic planning is always an important activity in business administration, helping an enterprise determine its development direction and win in competition This article uses strategic management tools to thoroughly analyze Vishipel's strategic plan and propose strategic solutions for the company Refer to Vishipel's research results, the article provides scientific evidence affirming that the strategic plans of enterprises, especially who having international elements and using high technology content, must be focused and adjusted accordingly in the context of trade war, globalization and the outbreak of the 4th science and technology revolution

Keywords: strategic planning, trade war, globalization, VISHIPEL

1 GIỚI THIỆU

Hoạch định chiến lược là nội dung quan trọng trong quản trị doanh nghiệp, giúp cho doanh nghiệp xác định rõ sứ mệnh, mục tiêu và con đường đi đến mục tiêu Thực tế ở Việt Nam, rất nhiều doanh nghiệp chưa nắm rõ được các nội dung của công tác quản trị doanh nghiệp, đặc biệt là chưa nhận thức được tầm quan trọng của công tác hoạch định chiến lược, do vậy kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của các công ty không cao, nhiều doanh nghiệp đối mặt với các thách thức lớn khi tính cạnh tranh trên thị trường ngày càng gay gắt, đồng thời doanh nghiệp ngày càng chịu nhiều ảnh hưởng từ các cuộc chiến tranh thương mại trên thế giới trong xu thế toàn cầu hóa và cuộc cách mạng khoa học công nghệ lần thứ 4

―Chiến tranh thương mại‖ là một cụm từ được nhắc đến nhiều nhất trong một vài năm gần đây khi nói đến thương mại quốc tế và những ảnh hưởng có tính chất toàn cầu Cuộc chiến lớn nhất được kể tới là

―chiến tranh thương mại Mỹ - Trung‖ với những chính sách thuế áp

lên hàng hóa xuất – nhập khẩu giữa hai cường quốc kinh tế này, dẫn đến sự ảnh hưởng to lớn tới kim ngạch xuất khẩu và hoạt động sản xuất kinh doanh của nhiều ngành hàng ở các nước khác Trong khuôn khổ nghiên cứu này, chúng tôi đề cập đến các cuộc chiến tranh thương mai dẫn tới những chính sách đáp trả trong cuộc chiến này giữa các quốc gia và nhấn mạnh sự đáp trả đó không dừng lại trong khuôn khổ

áp thuế và hàng hóa, sự trừng phạt lẫn nhau được mở rộng trên nhiều mặt với những ảnh hưởng khôn lường, trong đó phải kể đến những đòn giáng trả lẫn nhau trên lĩnh vực công nghệ thông tin và hàng hóa tích hợp nhiều hàm lượng khoa học công nghệ mà tập đoàn công nghệ Huawei (Trung Quốc) là một ví dụ cụ thể Bối cảnh toàn cầu hóa và

sự bùng nổ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 cùng với các cuộc chiến tranh thương mại giữa các quốc gia diễn biến khó lường đặt ra đòi hỏi cho các doanh nghiệp ở các quốc gia chịu ảnh hưởng từ các cuộc chiến tranh thương mại phải có những điều chỉnh trong chiến lược sản xuất kinh doanh

Công ty TNHH MTV Thông tin Điện tử Hàng hải Việt Nam – Vishipel là một trong các doanh nghiệp hạ tầng mạng viễn thông tại Việt Nam, cung cấp dịch vụ hạ tầng mạng như Thông tin Vô tuyến điện hàng hải theo công ước quốc tế GMDSS; thông tin qua vệ tinh Inmarsat; thông tin qua vệ tinh Cospass- Sarsat; mạng VSAT; Hệ thống các trạm thu AIS dọc bờ biển Việt nam, Đài truy theo tầm xa LRIT, cũng như cung cấp các dịch vụ gia tăng trên nền tảng mạng internet (OSP, ISP), doanh nghiệp cung cấp các trang thiết bị nghi khí hàng hải, thiết bị thông tin liên lạc… Là doanh nghiệp nhà nước hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin, Vishipel được nhà nước giao phó trọng trách đảm bảo thông tin an toàn hàng hải Với tình hình cạnh tranh gay gắt trong ngành và ảnh hưởng từ các yếu tố quốc tế như hiện nay, đòi hỏi doanh nghiệp cần phải có chiến lược kinh doanh

cụ thể và định hướng chiến lược phù hợp Bài viết sẽ vận dụng các công cụ quản trị chiến lược để phân tích công tác hoạch định chiến

lược kinh doanh của Vishipel trong bối cảnh chiến tranh thương mại

và toàn cầu hóa cùng với những ảnh hưởng từ cuộc cách mạng công nghệ lần thứ 4, từ đó đề xuất các giải pháp chiến lược cho Vishipel trong thời gian tới

2 KHÁI QUÁT VỀ VISHIPEL VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Khái quát về Vishipel

Công ty TNHH MTV Thông tin Điện tử Hàng hải Việt Nam – Vishipel được thành lập từ năm 1955, là nhà cung cấp dịch vụ viễn thông hàng hải hàng đầu Việt Nam Vishipel đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của Chính Phủ, các doanh nghiệp, các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước về thông tin cấp cứu và an toàn Hàng hải, Hàng không, thông tin vô tuyến điện hàng hải, thông tin vệ tinh Inmarsat, dịch vụ cung cấp, bảo dưỡng, sửa chữa, lắp đặt các thiết bị vệ tinh và thiết bị hàng hải, đào tạo sĩ quan, khai thác viên kỹ thuật, Bên cạnh đó, công

ty còn kinh doanh thiết bị thông tin liên lạc, thiết bị điện, điện tử và nghi khí hàng hải khác

Trong những năm gần đây, tình hình hoạt động kinh doanh của Công ty gặp nhiều khó khăn do sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường cũng như sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ Trong bối cảnh chiến tranh thương mại, toàn cầu hóa và cuộc cách mạng công nghệ 4.0 đang diễn ra là một thách thức không nhỏ đối với hoạt động kinh doanh của Công ty trong thời gian tới

Bảng 1: Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của Vishipel, 2014-2018

ST

2014

Năm

2015

Năm

2016

Năm

2017

Năm

2018

1 Vốn kinh doanh (trđ) 268.53

324.01

2 Lao động (người) 890 878 868 876 900

371.56

4 Lợi nhuận sau thuế

6 Nộp NS nhà nước

Nguồn: Phòng Tổ chức Lao động; Báo cáo tài chính Vishipel

Năm 2015, thị trường tàu biển có nhiều khởi sắc, cùng với việc đầu

tư thêm 03 Đài thông tin Duyên hải, doanh thu cho công ty tăng qua các năm 2015-2017 Tuy nhiên, ảnh hưởng từ của cuộc cách mạng công nghệ 4.0 trong đó sự bùng nổ của dịch vụ OTT trên nền tảng công nghệ thông tin khiến cho một số dịch vụ của Vishipel không đủ sức cạnh tranh trên thị trường Đặc biệt, dịch vụ VoIP sụt giảm nghiêm trọng từ năm 2016-2018 là nguyên nhân cơ bản khiến cho doanh thu giảm

Mặc dù những năm gần đây có sự biến động về doanh thu do có sự ảnh hưởng từ các yếu tố công nghệ và thị trường, nhưng lợi nhuận của công ty vẫn tăng đều qua các năm, do vậy đảm bảo nguồn thu nhập bình quân người lao động tăng và nộp ngân sách nhà nước tăng

Phương pháp nghiên cứu

Bài viết này sử dụng các công cụ trong quản trị chiến lược để phân tích, đánh giá công tác hoạch định chiến lược của Vishipel, bao gồm: phân tích quy trình hoạch định chiến lược; Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến công tác hoạch định chiến lược trong môi trường vi mô, môi trường vĩ mô, môi trường nội tại doanh nghiệp; Kết hợp với việc phân tích bối cảnh và những ảnh hưởng từ các cuộc chiến tranh thương mại, toàn cầu hóa và các mạng công nghệ lần thứ 4 để đưa ra

các giải pháp trong hoạch định và xây dựng chiến lược kinh doanh cho công ty

Để nhấn mạnh sự phù hợp và trọng tâm của nghiên cứu, bài viết chủ yêu sử dụng mô hình 5 lực lượng của M.Porter và Ma trận SWOT

để phân tích, đánh giá và đề xuất giải pháp hoạch định chiến lược cho Vishipel trong bối cảnh hiện nay:

Mô hình 5 lực lượng của M.Porter: Các doanh nghiệp thường sử dụng mô hình này để phân tích xem họ có nên gia nhập một thị trường nào đó, hoặc một hoạt động trong một thị trường nào đó không Mô hình này còn được áp dụng để tìm kiếm trong một ngành nhất định các khu vực cần được cải thiện để sinh sản nhiều lợi nhuận hơn

Hình 1: Mô hình 5 lực lượng cạnh tranh của Mc Porter

Ma trận SWOT: Phân tích SWOT là một kỹ thuật phân tích rất mạnh trong việc xác định được điểm mạnh, điểm yếu, từ đó xác định

được cơ hội và rủi ro trong kinh doanh Sử dụng nó trong ngữ cảnh kinh doanh sẽ giúp ta hoạc định được thị trường một cách vững chắc

Hình 2: Mô hình SWOT

Vận dụng các phương pháp và công cụ trên trong nghiên cứu, bài viết đưa ra những đánh giá dựa trên việc phân tích các yếu tố thuộc môi trường bên trong, bên ngoài tác động đến hoạt động kinh doanh của công ty, phân tích năng lực hoạt động của công ty để từ đó thấy được các điểm mạnh, điểm yếu của công ty, cơ hội, thách thức đưa tới cho công ty Đó sẽ là các căn cứ để tác giả hoạch định chiến lược kinh doanh cho công ty

Mô hình SWOT được sử dụng chủ yếu để phân tích chiến lược kinh doanh cho Công ty Thông tin Điện tử Hàng hải Việt Nam - VISHIPEL

3 CÔNG TÁC HOẠCH ĐỊNH CHIẾN LƯỢC KINH DOANH TẠI VISHIPEL

3.1 Phân tích môi trường kinh doanh và mục tiêu chiến lược của công ty

Trong xu thế toàn cầu hóa, Việt Nam đã hội nhập ngày càng sâu rộng với thế giới trên nhiều lĩnh vực Việc ký các cam kết trong các tổ chức quốc tế dẫn tới quá trình mở cửa thị trường viễn thông diễn ra

nhanh chóng, đồng thời làm gia tăng tính cạnh tranh không chỉ đối với các doanh nghiệp trong nước mà còn với các doanh nghiệp nước ngoài

Sự bùng nổ và sức ảnh hưởng mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghệ lần thứ 4 tạo thêm rất nhiều hướng nghiên cứu phát triển những ứng dụng mới mà hướng phát triển rất nổi bật nhất hiện nay là việc hội

tụ giữa viễn thông, công nghệ thông tin và truyền thông Hiện nay, công nghệ thông tin tại Vishipel đã mang lại rất nhiều ứng dụng hữu ích như các dịch vụ thông thường như thoại, tin nhắn, E-Mail, Internet,… còn có thêm nhiều dịch vụ giá trị gia tăng mới phát triển như thương mại điện tử, Chính Phủ điện tử, mạng thông minh, truyền hình chất lượng cao, Đây là cơ hội tốt cho Vishipel trong việc đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực mạng lưới và Phát triển thêm dịch

vụ thông tin mới đáp ứng nhu cầu của khách hàng Tuy nhiên, công ty cũng phải đối mặt với thách thức về đổi mới công nghệ, nghiên cứu phát triển các sản phẩm dịch vụ mới nhiều tính năng hiện đại hơn để cạnh tranh thu hút khách hàng và tạo nên sự khác biệt so với đối thủ Chiến tranh thương mại bùng nổ giữa các cường quốc dẫn đến thị trường tiền tệ có nhiều biến động, VND liên tục tăng giá so với NDT

và mất giá so với đồng USD kể từ tháng 4/2018, đặc biệt sau Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung, mức độ biến động giá lớn hơn so với các tháng trước đó Tỷ giá VND/USD liên tục tăng, đặc biệt là trong tháng 7 và đầu tháng 8/2018, khi căng thẳng thương mại Mỹ - Trung lên cao Điều này dẫn đến giá thành đầu vào dịch vụ thông tin vệ tinh Inmarsat, giá thành thiết bị thông tin vệ tinh, nghi khí hàng hải nhập khẩu từ nước ngoài tăng lên gây ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty Các mặt hàng thiết bị thông tin vệ tinh, nghi khí hàng hải Công ty cung cấp chủ yếu nhập khẩu từ châu

Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc … với đồng tiền giao dịch là USD và EUR nên bị ảnh hưởng khá nhiều với tỷ giá

Trong khi đó các mặt hàng cùng loại được một số đơn vị nhập lậu hoặc nhập từ Trung Quốc được hưởng lợi từ chính sách tiền tệ này dẫn đến giá thành rất thấp, cạnh tranh trực tiếp với các sản phẩm nhập khẩu chính hãng của VISHIPEL Nhiều người tiêu dùng vẫn có tâm lý lựa chọn sản phẩm có giá rẻ, chủ yếu để đảm bảo đủ trang bị khi cơ quan quản lý Nhà nước kiểm tra, đăng kiểm mà không quá chú trọng đến chất lượng, thương hiệu, chính sách sau bán hàng …

Với dịch vụ thông tin vệ tinh, khách hàng tại Việt Nam sẽ thanh toán cho VISHIPEL bằng tiền VNĐ, sau đó VISHIPEL trả cho các đối tác nước ngoài bằng USD Điều này dẫn đến VISHIPEL gặp rủi ro

tỷ giá so với các đối thủ nước ngoài khi khách hàng thanh toán trực tiếp bằng USD cho họ

Đối với sự cạnh tranh trong ngành, Vishipel xác định các đối thủ cạnh tranh là các tổng đài tự phát tại gia đình, các đồn phát sóng bộ đội biên phòng, các máy ICOM cộng đồng, và dịch vụ phủ sóng di động trên biển của Viettel

Bảng 3: Thị phần dịch vụ điện thoại Tàu - Bờ, tại Việt Nam năm

2014 – 2018

Các loại dịch vụ Năm

2014

Năm 2015 Năm 2016 Năm 2017 Năm 2018

(Nguồn: Trung tâm dịch vụ khách hàng VISHIPEL)

Thị phần dịch vụ do Vishipel cung cấp chiếm phần lớn nhưng giảm dần qua các năm do Viettel đã thành công khi thực hiện giải pháp phát sóng di động từ bờ biển để cung cấp dịch vụ viễn thông cho các thuyền viên trên tàu cá, tàu hàng, các giàn khoan….Đến nay, Viettel đang sở hữu mạng lưới viễn thông đảo và nhà giàn trên biển

đã phục vụ được hơn 1 triệu thuê bao Thị phần của Viettel đã tăng từ 10% năm 2014 lên 29% năm 2018 Sự ra đời của hệ thống viễn thông phủ biển của Viettel đã tạo ra sự cạnh tranh mạnh mẽ đối với các đài TTDH của Vishipel Các tổng đài tự phát có chất lượng thông tin kém nhưng vẫn được ngư dân sử dụng do giá thành máy này rẻ, cách sử dụng đơn giản, không mất cước liên lạc nhưng thị phần này giảm còn 4,5% năm 2018 cho thấy sức cạnh tranh của dịch vụ này giảm mạnh trước Vishipel và Viettel

Đối với dịch vụ điện thoại Tàu - Bờ, Vishipel phải chịu cước phí đường truyền thoại của VNPT nên cước phí dịch vụ cao hơn của Vietel Tuy nhiên, Viettel cũng có điểm yếu là do dịch vụ còn mới mẻ nên chưa được nhiều người biết đến, chất lượng tín hiệu kém hơn tín hiệu do đài TTDH của Vishipel cung cấp và đặc biệt với trường hợp tàu đi xa đất liền thì sóng di động Vietel không thể tới

Dịch vụ công cộng chiếm 7% Đó là các ICOM cộng đồng và các đài phát sóng của bộ đội biên phòng Các dịch vụ công cộng này có ưu thế về mặt truyền thông, được đông đảo người dân biết đến nhưng lại

có nhược điểm là tầm phủ sóng hạn chế, chất lượng thông tin không tốt, không chuyên nghiệp trong việc đáp ứng yêu cầu thông tin về tìm kiếm cứu nạn

Đối với dịch vụ thông tin vệ tinh Inmarsat, đối thủ cạnh tranh của

Vishipel là 31 đài thông tin vệ tinh trên thế giới, trong đó có các đối thủ nằm trong khu vực gồm các đài của Singapore, Nhật, Trung Quốc, Viettel và VTI Các đài của nước ngoài có quy mô lớn, các dịch vụ cung cấp phong phú với nhiều dịch vụ hỗ trợ phục vụ cho nhu cầu đa dạng Ngoài ra, do hoạt động nhiều năm nên các đài này đã thiết lập được mối quan hệ tốt với khách hàng và tạo được hình ảnh tốt trên thị trường viễn thông Lưu lượng thông tin qua các đài này lớn nên giá cước viễn thông rất cạnh tranh, việc áp cước linh hoạt cho từng đối tượng sử dụng nên thu hút được khách hàng