Dị vật đường tiêu hóa là một bệnh lý thường gặp phải trong cấp cứu. Mặc dù trong nhiều trường hợp, dị vật sẽ vượt qua đường tiêu hóa mà không gây biến chứng, nhưng các dị vật sắc nhọn như: Kim may, tăm xỉa răng, xương cá, xương gà… làm gia tăng nguy cơ thủng đường tiêu hóa, xuất huyết tiêu hóa, áp xe, rò tiêu hóa viêm phúc mạc, thậm chí tử vong.
Trang 1NHÂN MỘT TRƯỜNG HỢP ABCESS GAN DO DỊ VẬT ĐIỀU TRỊ TẠI
KHOA NGOẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA KHU VỰC TỈNH AN GIANG
Bs Đặng Minh Triết, Huỳnh Ngọc Thanh
I ĐẶT VẤN ĐỀ:
Dị vật đường tiêu hóa là một bệnh lý thường gặp phải trong cấp cứu Mặc dù trong
nhiều trường hợp, dị vật sẽ vượt qua đường tiêu hóa mà không gây biến chứng, nhưng các
dị vật sắc nhọn như: kim may, tăm xỉa răng, xương cá, xương gà… làm gia tăng nguy cơ
thủng đường tiêu hóa, xuất huyết tiêu hóa, áp xe, rò tiêu hóa viêm phúc mạc,thậm chí tử
vong [3]
Thủng đường tiêu hóa do dị vật tiêu hóa rất hiếm, chỉ xảy ra trong ít hơn 1% dị vật
tiêu hóa Tuy nhiên tăm xỉa răng do tính chất sắc nhọn nên có nguy cơ gây thủng cao hơn
so với các vật khác khác khi chúng qua đường tiêu hóa Tỷ lệ thủng có thể lên cao đến
30% Tỷ lệ biến chứng liên quan đến tăm được ước tính là 0.2/100000 dân số [5]
Một số yếu tố liên quan chặt chẽ với nuốt tăm, thường gặp ở người nghiện rượu, răng
giả, bệnh nhân lớn tuổi (bệnh mất trí nhớ), trẻ em, tăm xỉa răng trong thực phẩm và thói
quen "ngậm" tăm Thường bệnh nhân không nhớ nuốt tăm xỉa răng lúc nào hoặc chỉ có
thể nhớ lại sự cố sau khi đã được chẩn đoán [1,3,4,5]
Hầu hết bệnh nhân (70%) biểu hiện đau bụng, trong khi 7% bệnh nhân có chảy máu
đường tiêu hóa Hơn nữa thủng đường tiêu hóa do nuốt tăm có thể gây ra triệu chứng cấp
tính với các dấu hiệu của viêm phúc mạc
Theo nghiên cứu của bệnh viện Chợ Rẫy trong 5 năm , có 211 trường hợp bị dị vật
đường tiêu hóa thì chỉ có 4 trường hợp là nuốt tăm tre chiếm 1.78% các trường hợp dị vật
nhưng không có trường hợp nào xuyên thành dạ dày [2]
Trang 2Ngày 11/2/2014, tại Bệnh viện Đa khoa Khu vực Tỉnh An Giang, các bác sĩ Khoa Ngoại Tổng hợp đã phẫu thuật thành công một trường hợp rất hiếm gặp với chẩn đoán: Abcess gan trái do dị vật xuyên thành dạ dày vào gan
II BỆNH ÁN:
Bệnh nhân: Ngô Lê Hạnh Trường, sinh năm 1968
Địa chỉ: Ấp Phước Thọ - Xã Đa Phước – Huyện An Phú – Tỉnh An Giang
Lý do vào viện: sốt, đau bụng vùng thượng vị
Bệnh sử:
Bệnh phát cách nhập viện 2 tuần, bệnh nhân đang ngậm tăm, rồi uống nước vào,
vô ý nuốt luôn cả cây tăm, # 3 ngày sau cảm giác đau nhẹ vùng thượng vị, có mua thuốc uống nhưng không giảm, sau đó 7 ngày bệnh nhân bắt đầu có sốt và đau âm ỉ vùng
Trang 3thƣợng vị, bệnh nhân vẫn tiếp tục uống thuốc tại nhà thêm 1 tuần không thấy giảm nên
nhập viện
Tình trạng lúc nhập viên: Sốt + đau vùng thƣợng vị
Siêu âm phát hiện có 1 dị vật cản âm dài # 5 cm nằm trong gan T( HPT I) tạo Siêu
Siêu âm phát hiện có 1 dị vật cản âm dài # 5 cm nằm trong gan T( HPT I)
tạo thành ổ abces gan T, d # 60 mm chỉ còn 1 phần nhỏ # 0,5 cm nằm trong thành dạ
dày
Trang 4Các BS đã hội chẩn và quyết định nội soi dạ dày
Kết quả nội soi: Không còn thấy dị vật mà chỉ thấy có 1 lổ nhỏ # 3 mm đang chảy
mủ vào dạ dày
Trang 5Kết quả chụp CT.Scanner ổ bụng:
Trang 6II KẾT QUẢ XÉT NGHIỆM MÁU:
WBC: 18.7 K/ul ; Neu: 94% ; Hgb: 12.3g/dl ; RBC: 4.2M/uL; PLT 329 K/ul Creatinin: 0.82mg/dl ; GOT: 38 u/l ; GGT: 247 u/l
III CHẨN ĐOÁN XÁC ĐỊNH:
ABCESS GAN TRÁI NGHI DO DỊ VẬT XUYÊN DẠ DÀY VÀO GAN
Bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật sau 1 ngày làm các cận lâm sàng để xác định chẩn đoán
Sau gần 2 giờ phẫu thuật, các bác sĩ đã lấy ra từ vùng gan trái của bệnh nhân một que tăm 2 đầu nhọn dài 6cm nằm gọn trong ổ abcces gan T
Sau 7 ngày được săn sóc hậu phẫu tại khoa ngoại bệnh nhân đã ổn định và cắt chỉ xuất viện
IV KẾT LUẬN
Nuốt tăm gây biến chứng xuyên thủng dạ dày và tạo thành ổ abces gan là một trường hợp hiếm gặp Đây là biến chứng rất nặng nề mà bệnh nhân và thầy thuốc không thể lường trước được Do đó tốt nhất là chúng ta nên phòng tránh:
- Nên bỏ thói quen ngậm tăm
- Nhai kỷ trước khi nuốt
- Đối với trẻ em hoặc người già, sa sút trí nhớ cần kiểm soát thật kỷ vấn đề ăn uống
- Khi đã vô ý nuốt phải dị vật thì nên đến ngay các cơ sở y tế để được kiểm tra và bằng các kỷ thuật lâm sàng mới sẽ giúp lấy ra được các dị vật ra khỏi cơ thể một cách sớm nhất, tránh các biến chứng nặng nề có thể xảy ra
Trang 7
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Võ Xuân Quang ( 2002), "xử trí dị vật tiêu hóa trên bằng nội soi mềm" Tạp chí y
học Thành Phố Hồ Chính Minh, tập 6, tr 443-447
2 Trần Đình Trí, Phạm Hữu Tùng(2010), " xử trí dị vật đường tiêu hóa bằng nội soi
ống mềm", Tạp chí y học Thành Phố Hồ Chính Minh, tập 14, phụ bản số 1, tr
3 Đỗ Anh Giang (2006), "Đặc điểm lâm sàng, hình ảnh X quang, nội soi và kết quả
điều trị dị vật thực quản – dạ dày qua nội soi" Luận văn thạc sĩ y khoa – Học viện Quân
Y - Hà Nội
4 Trần Công Khanh (2005), "Một số nhận xét và kết quả điều trị dị vật đường tiêu
hóa bằng phương pháp nội soi tại BVĐK Hưng Yên", Tạp chí Y học Việt Nam, số 319, tr
444-450
5 ASGE (2002), " guideline for the management of ingester foreign bodies",
Gastrointestinal Endoscopy, 55(7), pp 802-806