Định hướng phát triển kinh tế du lịch tuần hoàn dưới góc nhìn từ hoạt động du lịch bền vững trên địa bàn tỉnh Trà Vinh

Nội dung chính nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng hoạt động du lịch của tỉnh Trà Vinh, thực hiện trong bối cảnh từng bước tiếp cận với nền kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực du lịch, qua đó làm cơ sở cho việc nhận diện những cơ hội và thách thức mà du lịch Trà Vinh có thể đối mặt khi tiếp cận với du lịch tuần hoàn trong những giai đoạn sắp tới.

ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ DU LỊCH TUẦN HOÀN

DƯỚI GÓC NHÌN TỪ HOẠT ĐỘNG DU LỊCH BỀN VỮNG

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH

ORIENTATION FOR CIRCULAR TOURISM DEVELOPMENT FROM

SUSTAINABLE TOURISM ACTIVITIES IN TRAVINH PROVINCE

TS Đinh Kiệm 1 , ThS Phạm Hữu Chiến 2

Tóm tắt – Nghiên cứu này nhóm tác giả giới thiệu các khái niệm liên quan

về kinh tế tuần hoàn, du lịch bền vững, du lịch tuần hoàn, những nguyên lí và

cách thức vận hành để hướng tới một nền kinh tế du lich theo định hướng du lịch

tuần hoàn và bền vững Nội dung chính nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng

hoạt động du lịch của tỉnh Trà Vinh, thực hiện trong bối cảnh từng bước tiếp cận

với nền kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực du lịch, qua đó làm cơ sở cho việc nhận

diện những cơ hội và thách thức mà du lịch Trà Vinh có thể đối mặt khi tiếp cận

với du lịch tuần hoàn trong những giai đoạn sắp tới Cuối cùng, bài viết tập trung

phân tích về thực hiện du lịch bền vững mà Trà Vinh đang áp dụng hướng đến

tiếp cận như là một nền kinh tế du lịch tuần hoàn, đồng thời qua đó gợi ý một số

giải pháp phát triển du lịch tuần hoàn của địa phương trong tương lai

Từ khóa: du lịch tuần hoàn, du lịch bền vững, kinh tế tuần hoàn, tỉnh

Trà Vinh

1 GIỚI THIỆU

Qua thực tiễn khai thác hoạt động du lịch hiện nay, chúng ta không thể

không tính đến việc xem xét điều chỉnh loại hình hoạt động du lịch đại trà hiện

hữu sao cho đạt tính bền vững và hiệu quả kinh tế – môi trường Để làm điều này,

các nhà quản lí du lịch không thể tiếp tục phát triển, vận hành theo mô hình truyền

thống cũ, sử dụng tài nguyên với số lượng nhiều và hiệu quả thấp làm ảnh hưởng

đến sự phát triển của kinh tế bền vững Đối với tỉnh Trà Vinh, một tỉnh có ngành

du lịch còn non trẻ, đang từng bước phát triển, hội nhập với các tỉnh vùng Đồng

bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) Thời gian qua, tuy tỉnh Trà Vinh đạt được một số

kết quả bước đầu, nhưng nhìn chung hoạt động du lịch ở đây còn mang tính tự

phát, chưa có hướng đi rõ nét, thêm vào đó, hiện tượng biến đổi khí hậu đang gây

tác động bất lợi nhiều mặt, cùng với việc phát triển du lịch đại trà từ địa bàn nội

1 Trường Đại học Lao động Xã hội (CSII) TP Hồ Chí Minh; Email : dinh.kiem@gmail.com

2 Thành ủy TP Hồ Chí Minh

địa cho đến vùng ven biển một cách ồ ạt, không có kế hoạch, việc sử dụng tài nguyên kém hiệu quả, đặt ngành du lịch đứng trước cơ hội và thách thức gay gắt hơn bao giờ hết Trong định hướng phát triển du lịch, từ việc xác định lợi thế về tiềm năng hiện có, ngành du lịch tỉnh Trà Vinh đã đề ra kế hoạch phát triển ngành

du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh Mục tiêu đến năm 2025, tỉnh sẽ đón 2,5 triệu lượt khách du lịch, trong đó có 85.000 khách quốc tế; tổng doanh thu

từ năm 2025 trở đi đạt trên 1.600 tỉ đồng [1] Để đạt được mục tiêu đề ra, việc tiếp cận, vận dụng chuyển đổi tư duy kinh tế tuần hoàn được xem là xu hướng mới, tiên tiến, cần thiết đảm bảo cho sự chuyển đổi tích cực và phát triển của ngành du lịch tỉnh Trà Vinh trong giai đoạn hiện nay và sắp tới Trong nghiên cứu này, nhóm tác giả thông qua việc phân tích thực trạng phát triển, đánh giá những cơ hội và thách thức mà ngành du lịch tỉnh nhà có thể gặp phải trong tiếp cận định hướng chuyển đổi, vận hành quá trình hoạt động du lịch theo mô hình kinh tế tuần

hoàn của mình, qua đó, chúng tôi gợi ý một số giải pháp pháp triển

2 NỘI DUNG

Các khái niệm liên quan

Du lịch bền vững (Sustainable Tourism) là du lịch có giảm thiểu các chi

phí và nâng cao tối đa các lợi ích của hoạt động du lịch cho môi trường tự nhiên

và cộng đồng địa phương; đồng thời, các hoạt động du lịch có thể được thực hiện lâu dài nhưng không ảnh hưởng xấu đến nguồn lợi mà nó phụ thuộc vào [2] Ngược lại là hình thức du lịch đại chúng (Mass Tourism) Du lịch đại chúng được hiểu là hoạt động không được lập kế hoạch cẩn thận cho việc nâng cao công tác bảo tồn hoặc giáo dục, không mang lại những lợi ích cho cộng đồng địa phương

và có thể phá hủy nhanh chóng những môi trường nhạy cảm Du lịch bền vững có thể mang lại một lợi tức tương tự như du lịch đại chúng, nhưng có nhiều lợi ích mang lại cho cộng đồng địa phương và bảo vệ các nguồn lợi tự nhiên, các giá trị văn hóa bản địa gắn với việc tạo sinh kế cho cư dân địa phương

Kinh tế tuyến tính (Linear Economy), hay mô hình phát triển kinh tế

truyền thống dựa trên nguyên lí khai thác tài nguyên từ môi trường tự nhiên làm đầu vào cho hệ thống kinh tế, thông qua quá trình sản xuất, tiêu dùng và cuối cùng thải loại nguồn rác ra môi trường Các mô hình này thường dẫn đến cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, gia tăng chất thải và gây ô nhiễm, suy thoái môi trường (Hình 1)

Kinh tế tuần hoàn (Circular Economy): Tổ chức Phát triển Công nghiệp

Liên Hiệp Quốc (Unido) cho rằng:

‘Kinh tế tuần hoàn là một cách mới để tạo ra giá trị và hướng tới mục tiêu cao nhất là sự thịnh vượng Nó hoạt động bằng cách kéo dài vòng đời sản phẩm thông qua việc cải tiến thiết kế và bảo dưỡng, chuyển chất thải từ điểm cuối chuỗi cung ứng trở lại điểm đầu - qua đó, sử dụng các tài nguyên hiệu quả hơn bằng cách sử dụng nhiều lần chứ không chỉ một lần’ [3]

Kinh tế tuần hoàn còn được xem là một mô hình kinh tế trong đó các hoạt động thiết kế, sản xuất và dịch vụ đặt ra mục tiêu kéo dài tuổi thọ của vật chất và loại bỏ tác động tiêu cực đến môi trường Kinh tế tuần hoàn không phải là một mô hình đồng nhất cho cả nền kinh tế, mà nó là nhiều mô hình khác nhau được xây dựng theo cùng một triết lí, đó là triết lí tái tạo và khôi phục [4] Nếu như mô hình kinh tế tuyến tính chỉ quan tâm đến việc khai thác tài nguyên, sản xuất, và loại bỏ sau tiêu thụ, dẫn đến việc tạo ra một lượng chất thải khổng lồ thì mô hình kinh tế tuần hoàn chú trọng đến việc quản lí và tái tạo tài nguyên theo một vòng khép kín nhằm hạn chế tối đa việc tạo ra phế thải Việc tận dụng tài nguyên được thực hiện bằng nhiều hình thức như sửa chữa (repair), tái sử dụng (reuse), tái chế (recycle),

và thay vì sở hữu vật chất thì hướng đến chia sẻ (sharing) hoặc cho thuê (leasing)

Hình 1: Kinh tế tuyến tính và kinh tế tuần hoàn

(Nguồn: Ellen MacArthur Foundation [3])

Du lịch và du lịch tuần hoàn: Hoạt động du lịch truyền thống thường diễn

ra theo bảy bước cơ bản, đầu tiên, du khách chuẩn bị chuyến đi, sau đó tiến hành

đi du lịch Khi đến nơi, du khách có thể sử dụng phương tiện giao thông địa phương, ổn định chỗ ở đã chọn, tiêu thụ thực phẩm và tham gia vào một số hoạt động địa phương Hoạt động du lịch có thể bao gồm việc vận chuyển đến vị trí chung, vận chuyển trong địa phương, chỗ ở, giải trí, nuôi dưỡng và mua sắm Nó

có thể liên quan đến du lịch để giải trí kinh doanh (Hình 2)

Hình 2: Bảy bước cơ bản của hoạt động du lịch truyền thống

(Nguồn:Ellen MacArthur Foundation [3])

Du lịch tuần hoàn (Circular Tourism): Một nền kinh tế tuần hoàn về du

lịch theo nghĩa hẹp là trong đó tài nguyên tự nhiên – kinh tế – nhân văn được sử

dụng hiệu quả, bền vững đối với môi trường kinh tế – xã hội để mang lại giá trị

cao nhất từ chúng Nền kinh tế tuần hoàn gắn kết với mục tiêu phát triển bền vững

theo tôn chỉ mục đích của tổ chức Liên Hiệp Quốc (UN) là tiêu dùng và sản xuất

bền vững Mục tiêu tổng thể của du lịch tuần hoàn là đạt được sự cân bằng tốt hơn

giữa con người, hành tinh và tăng trưởng kinh tế trong suốt quá trình tổ chức hoạt

động thuộc lĩnh vực du lịch trên phạm vi toàn cầu Mục đích rõ ràng hơn của định

hướng kinh tế tuần hoàn về du lịch là để cố gắng hạn chế một số vấn đề liên quan

đến tiêu thụ quá mức, tăng trưởng liên tục và cạn kiệt tài nguyên mà ngành du lịch

sử dụng trực tiếp hoặc gián tiếp Nó khác với nền kinh tế du lịch tuyến tính truyền

thống, theo đó, mọi thứ trong quá trình hoạt động được sử dụng, hao mòn và loại

bỏ Du lịch tuần hoàn khuyến khích việc tái sử dụng và sửa chữa sản phẩm, hoặc

xem xét những gì còn sót lại vào cuối vòng đời của sản phẩm loại thải được tái

chế hoặc tái sử dụng để giảm chất thải ra môi trường và thúc đẩy tiết kiệm năng lượng

Hình 3: Sơ đồ các công ti cung ứng dịch vụ du lịch tham gia trong chuỗi

vận hành của du lịch tuần hoàn (Nguồn:Unido, EC [3])

Phát triển du lịch theo hướng kinh tế tuần hoàn: nguyên lí và vận dụng Nguyên tắc của nền kinh tế tuần hoàn nói chung và du lịch tuần hoàn nói

riêng được xác định gồm ba nguyên tắc cơ bản:

 Bảo tồn và phát triển vốn tự nhiên thông qua việc kiểm soát, nhằm sử dụng hợp lí các tài nguyên và tái tạo các hệ thống tự nhiên; đặc biệt là đẩy mạnh

sử dụng năng lượng tái tạo

 Tối ưu hóa lợi tức của tài nguyên bằng cách tuần hoàn các sản phẩm và vật liệu nhiều nhất có thể trong các chu trình kĩ thuật và sinh học

 Nâng cao hiệu suất chung của toàn hệ thống bằng cách tối thiểu hóa các ngoại ứng tiêu cực, thông qua thiết kế chất thải, thiết kế ô nhiễm ngay từ đầu của quá trình sản xuất [4].

Dựa vào các nguyên tắc trên, để giải quyết nguy cơ cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm và suy thoái môi trường, chúng ta cần phải thay đổi cách tiếp cận chuyển đổi từ các mô hình “kinh tế tuyến tính” sang “kinh tế tuần hoàn”, trong đó, tài nguyên đầu vào, chất thải, khí thải và năng lượng được tối thiểu hóa ngay từ trong quy trình sản xuất và tiêu dùng từ thiết kế, bảo trì, sửa chữa, tái sử dụng, tái sản xuất, tân trang và tái chế lâu dài dựa trên động lực kinh tế, hướng đến một nền kinh tế “phát thải bằng không” (zero waste) Nhiều nhà khoa học nhận định:

‘Chúng ta đang sử dụng tài nguyên thiên nhiên với tốc độ nhanh hơn khả năng tái tạo chúng của trái đất Sớm muộn sẽ đi đến giai đoạn có thể không

có đủ nguyên liệu để làm những gì chúng ta muốn cho hiện tại và cả tương lai’ [3]

Do đó, việc tăng trưởng hiệu quả sản xuất xã hội có nghĩa là nhanh chóng thay thế vốn khan hiếm – tài nguyên thiên nhiên – bằng các loại vốn khác: công nghệ và phương thức sản xuất tiêu dùng tiết kiệm tài nguyên Nói một cách đơn giản hơn, hoạt động kinh tế hiện tại của chúng ta đang tuân theo mô hình sản xuất

và tiêu thụ tuyến tính (Linear Economy): khai thác – sản xuất và tiêu thụ, làm cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên và tạo ra chất thải ở quy mô ngày càng lớn, tạo áp lực nghiên trọng lên trái đất và rõ ràng không bền vững từ góc độ tài nguyên – môi trường Trong bối cảnh này, yêu cầu bức thiết là chúng ta cần tìm ra một mô hình sản xuất mới, toàn diện và hiệu quả hơn để loại bỏ sự lỗi thời theo cách vận hành truyền thống bằng cách chuyển đổi từ các sản phẩm làm ra thành các hệ thống sản phẩm tối ưu, có vòng đời có thể tái sinh, với giá thành sản phẩm phù hợp – giảm thiệt hại môi trường mang lại lợi nhuận cho các công ti và giá bán thấp hơn cho người tiêu dùng Đây chính là giao điểm mà khái niệm nền kinh tế tuần hoàn được nghiên cứu đề xuất, đáp ứng như một mô hình kinh tế tiên tiến gắn liền với sự bền vững Mục tiêu của nó là tăng giá trị của sản phẩm, làm vòng đời sản phẩm dài hơn, sử dụng vật liệu và tài nguyên hiệu quả nhất và giảm thiểu phát sinh chất thải Khái niệm về nền kinh tế tuần hoàn vẫn còn ở giai đoạn đầu trên toàn thế giới mặc dù nó đã được quan tâm phát triển khá sớm như một ý tưởng tốt ở Trung Quốc, Hà Lan, Thụy Sĩ, Canada và Nhật Bản Tuy nhiên, tầm quan trọng của nó hiện đang được công nhận tại Liên minh châu Âu (EU) Năm 2014, EU đã thiết lập các mục tiêu đầy tham vọng về quản lí chất thải nhằm thúc đẩy cách tiếp cận tuần hoàn hơn đối với các nền kinh tế Hiện nay, việc phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn với trọng tâm là tiêu thụ tài nguyên thiên nhiên có trách nhiệm và quản

lí chất thải hiệu quả là vấn đề đang được các cấp, các ngành ở Việt Nam rất coi

trọng và theo đuổi chiến lược phát triển bền vững dài hạn

Kinh tế tuần hoàn trong du lịch – hướng vận động tất yếu của sự phát triển bền vững

Ngành du lịch hiện nay ngày càng được mở rộng Nhiều nước trên thế giới

xem nó là một trong những lĩnh vực kinh tế xã hội quan trọng nhất Du lịch là một

công cụ tạo ra sự thịnh vượng xã hội và việc làm trên toàn thế giới (tạo ra 10,8% GDP thế giới và 9,8% việc làm trên thế giới) [5], nhưng du lịch cũng góp phần gây ra nhiều vấn đề bất cập đối với môi trường trên toàn thế giới Vì vậy, việc giảm tác động tiêu cực của các hoạt động của ngành du lịch là điều cần thiết Do

đó, việc thực hiện chuyển đổi sang nền kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực du lịch là mục tiêu quan trọng nhằm tạo ra những thay đổi có lợi cho môi trường để đạt được mục tiêu phát triển bền vững Đối với Việt Nam, việc phát triển ngành du lịch là một chủ trương lớn được Đảng và Nhà nước quan tâm Bộ Chính trị ban

hành Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 16/01/2017 nhằm phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của nền kinh tế Tuy nhiên, theo khuyến cáo của Tổ chức

Du lịch Thế giới (UNWTO, 2016), nếu tiếp tục vận hành dựa trên một nền kinh tế tuyến tính sẽ dẫn đến nhiều bất cập, sự phát triển của ngành du lịch kéo theo những hậu quả tiêu cực đối với môi trường, như tiêu thụ tài nguyên lớn và sản xuất tạo ra nhiều chất thải (chất thải hữu cơ, chất thải bao bì nhựa, nước thải sinh hoạt, chất thải rắn, lượng khí thải CO2) Nền kinh tế tuần hoàn xuất phát từ nhu cầu thực sự muốn từ bỏ một mô hình kinh tế tuyến tính đã được xã hội theo đuổi duy trì hiện nay, nó làm cạn kiệt các nguồn lực cần thiết, tiến tới việc đáp ứng nhu

cầu tương lai của một hành tinh xanh – bền vững Kinh tế tuần hoàn là xu hướng

phát triển bền vững trên thế giới hiện nay Tuy nhiên, một trong những trở ngại lớn nhất của thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng trong việc áp dụng mô hình này là vấn đề quản lí thu gom và tái chế tài nguyên rác, nó được coi là nguyên liệu

đầu vào trong mô hình kinh tế tuần hoàn Đối với ngành du lịch, một sự thay đổi

trong nội tại ngành du lịch để hướng tới một mô hình bền vững là giải pháp cần thiết cho sự phát triển đồng hành cùng nền kinh tế tuần hoàn chung trong tương lai Việc chuyển đổi sang nền kinh tế tuần hoàn trong bối cảnh kinh tế và môi trường hiện nay là đặc biệt quan trọng, vì nó giúp đề xuất các mô hình sản xuất với lượng khí thải/chất thải ở mức tối thiểu thông qua việc tạo ra các quy trình sản

xuất tiến bộ và hợp lí Sự phát triển của nền kinh tế du lịch tuần hoàn dẫn đến việc

sử dụng tài nguyên bền vững, nâng cao hiệu quả kinh doanh của ngành du lịch và đạt được sự phát triển bền vững của ngành Một sự quản lí tài nguyên đầy đủ, có trách nhiệm và bền vững là xu hướng chính của các chính sách phát triển du lịch hiện tại và trong tương lai Để đạt được điều này, đòi hỏi sự tham gia của tất cả các bộ phận cấu thành của nền kinh tế (cung và cầu trong du lịch) và kết nối chúng với nhau Các công ti, các bên tham gia cung ứng, người tiêu dùng và Chính phủ cần cùng nhau hướng tới một mục tiêu chung: thực hiện một nền kinh

tế công bằng, xã hội, hợp tác, bền vững và có trách nhiệm Những hành động này liên quan trực tiếp đến sự phát triển chung của ngành du lịch Những hành động này cũng còn thúc đẩy sản xuất và tiêu thụ bền vững đối với các chủ thể tham gia hoạt động du lịch trong khi giảm thiểu việc sử dụng các nguồn tài nguyên chính như nước và năng lượng góp phần giảm thiểu biến đổi khí hậu Để hạn chế các tác động tiêu cực và xung đột được tạo ra giữa các bên tham gia, giữa các thành phần

xã hội gián tiếp liên quan, như mô hình du lịch truyền thống hiện nay, việc tham khảo kinh nghiệm từ các nước như Canada, Thụy Sĩ, Hà Lan,Trung Quốc, Nhật Bản khi xây dựng chiến lược quản lí du lịch phải được xem xét và khuyến khích

sự tham gia của cộng đồng, đề cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tham gia (CSR-Corporate Social Responsibility) Điều quan trọng là, chúng ta phải hiểu các mối quan hệ được tổ chức giữa các bên liên quan, vì sự hợp tác của họ là rất quan trọng Tất yếu họ phải làm việc cùng nhau trong việc lập kế hoạch, quản lí ngành và thực hiện các dự án sản xuất kinh doanh theo một kịch bản thống nhất

được hoạch định theo nguyên tắc kinh tế du lịch định hướng tuần hoàn

Cách vận hành hướng tới một nền kinh tế du lịch tuần hoàn

Một nền kinh tế tuần hoàn về du lịch theo nghĩa hẹp là trong đó tài nguyên

tự nhiên – kinh tế – nhân văn được sử dụng hiệu quả để đạt được giá trị cao nhất gắn với việc thực hiện đồng bộ việc vận hành tái chế chất thải thành nguyên liệu đầu vào cho một chu trình sản xuất mới Nền kinh tế tuần hoàn gắn kết với mục tiêu phát triển bền vững theo tôn chỉ mục đích của tổ chức Liên Hiệp Quốc (UN)

là tiêu dùng và sản xuất bền vững Mục tiêu tổng thể của du lịch tuần hoàn là đạt được sự cân bằng tốt hơn giữa con người, hành tinh và tăng trưởng kinh tế trong suốt quá trình tổ chức hoạt động thuộc lĩnh vực du lịch trên phạm vi toàn cầu Mục đích rõ ràng hơn của định hướng kinh tế tuần hoàn về du lịch là để cố gắng hạn chế một số vấn đề liên quan đến tiêu thụ quá mức, tăng trưởng liên tục và cạn kiệt tài nguyên mà ngành du lịch sử dụng trực tiếp hoặc gián tiếp Nó khác với nền kinh tế tuyến tính truyền thống, theo đó, mọi thứ được sử dụng, hao mòn và loại bỏ Kinh tế tuần hoàn khuyến khích việc tái sử dụng và sửa chữa sản phẩm để đạt một sự hữu dụng khác, hoặc xem xét những gì còn sót lại vào cuối dòng đời của chất thải được tái chế hoặc tái sử dụng để giảm lượng chất thải ra môi trường

và thúc đẩy tiết kiệm năng lượng Để đạt được mục tiêu này, trong hoạt động du lịch, hai phía cung và cầu cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa toàn bộ các bên liên quan, từ doanh nghiệp cung ứng, khách du lịch, nhà khoa học đến các nhà thiết kế

và hoạch định chính sách Điều này có thể giúp dẫn đến sự hạn chế việc sử dụng tài nguyên phung phí, phát triển, nâng cao hiệu quả của việc thu gom, xử lí chất thải trong du lịch, giúp cải thiện việc xử lí các sản phẩm vào các vòng đời cuối cùng của sản phẩm và nền kinh tế cân bằng bền vững được tái lập và duy trì Mục tiêu này nhằm mục đích giảm sử dụng tài nguyên hữu hạn và tác nhân ô nhiễm cùng với xem xét việc sử dụng hiệu quả hàng hóa được cung ứng trong toàn bộ vòng đời của chúng Trong ý tưởng mới, du lịch tuần hoàn nhằm làm thay đổi nhận thức của các doanh nghiệp Các doanh nghiệp cần xem chất thải là một nguồn tài nguyên có thể được tái chế và tái sử dụng (trong lĩnh vực nhà hàng, khách sạn, khu nghỉ dưỡng) Ngoài ra, chúng ta còn có các quy định thiết kế sinh thái để hỗ trợ tái chế các sản phẩm được thiết kế mới phục vụ một hoạt động du lịch xanh và bền vững Theo nghiên cứu của Luciano Lopez [6], nếu quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế tuần hoàn được thực hiện một cách khôn ngoan, chi phí không nhất thiết phải tăng Hơn nữa, ngay cả khi chi phí tăng nhẹ, chắc chắn doanh nghiệp sẽ được bù đắp bằng doanh thu cao hơn mà công ti sẽ có thể thực hiện (vì du khách phân biệt trách nhiệm và đạo đức của doanh nghiệp họ có thể chấp nhận giá cao hơn; ngoài ra, tổng nhu cầu về hàng hóa và dịch vụ phù hợp với tăng trưởng kinh tế tuần hoàn) Trong hoạt động du lịch, Việt Nam cũng đã có một số mô hình được xem là bước đầu tiếp cận kinh tế tuần hoàn như mô hình phục hồi nhà cổ, cơ sở tôn giáo không sử dụng ở các tỉnh: Tiền Giang, Bến Tre, Đồng Tháp, Bạc Liêu… để trùng tu tái lập thành các điểm tham quan du lịch – du lịch homestay, farmstay, hoặc mô hình thu gom tái chế đồ dùng nội thất, thu gom tái chế giấy bao bì, thu gom bao bì nhựa trên kênh rạch, sông biển Trong nông

nghiệp, tiêu biểu là mô hình vườn – ao – chuồng sinh thái, thực hành du lịch nông nghiệp, du lịch sinh thái không hoặc hạn chế sử dụng tài nguyên, thu hồi gas từ chất thải vật nuôi ; các mô hình sản xuất sạch hơn trong sản xuất quy mô vừa, nhỏ và siêu nhỏ tại các cơ sở cung ứng sản phẩm dịch vụ hoặc các làng nghề Mặc

dù còn nhiều hạn chế nhưng các mô hình này đã bước đầu tiếp cận với kinh tế tuần hoàn

Tuy nhiên, thách thức với ngành du lịch Việt Nam hiện nay nói chung và tỉnh Trà Vinh nói riêng là các doanh nghiệp sản xuất cung ứng nội địa còn hạn chế

về năng lực công nghệ tái chế, tái sử dụng; thói quen cố hữu trong sản xuất và tiêu dùng của xã hội hiện nay đối với nhiều sản phẩm để sử dụng như túi nilon, bao bì đựng quà lưu niệm, sản phẩm nhựa dùng một lần Việc phát triển nền kinh tế du lịch tuần hoàn có thể giúp mang lại hiệu quả sử dụng tiết kiệm tài nguyên, nâng cao hiệu quả của ngành du lịch và đạt được sự phát triển bền vững của du lịch Tuy nhiên, trong thực tế vận hành, chúng ta rất khó để thực hiện điều này nếu không có luật pháp và chính sách liên quan cần thiết để hỗ trợ nó Mô hình quản lí

du lịch truyền thống với nòng cốt theo hướng kinh tế tuyến tính cần phải thay đổi

và sẽ cần phải có sự hợp tác giữa công nghệ và phương thức kinh doanh để nó được thực hiện thành công Chẳng hạn: túi xách lưu niệm du lịch; rau củ quả phải được sản xuất tại địa phương để hạn chế hao hụt, hư hỏng thành rác thải do vận chuyển từ xa; màn treo trong các khu du lịch sinh thái; bao bì hàng hóa tiêu dùng của du khách trong quá trình sinh hoạt; thông qua thiết kế sinh thái – hữu cơ, việc kết hợp chất liệu cotton với nguyên liệu sợi thiên nhiên, giúp độ bền của sản phẩm được cải thiện, đạt tính thẩm mĩ, có thể mang lại lợi ích đáng kể cho doanh nghiệp

và du khách sử dụng lâu dài hơn Điều này sẽ giúp giảm chất thải và giảm thiểu một số gánh nặng môi trường của du lịch và nó sẽ giúp định vị ngành du lịch để giải quyết tốt hơn các vấn đề khan hiếm tài nguyên trong tương lai Một cách mà

du lịch có thể tạo ra sự khác biệt thực sự là thông qua quản lí chất thải hiệu quả hơn trong suốt quá trình hoạt động của nó Thay vì gửi các vật phẩm bỏ đi đến bãi rác, chúng có thể được tái sử dụng hoặc ít nhất là tách ra để được tái chế hiệu quả hơn Một nghiên cứu khác nhằm cung cấp một giải pháp bền vững và giá cả phải chăng áp dụng để xử lí những đồ nội thất đã qua sử dụng giúp cải thiện lượng khí thải carbon trong hoạt động như tổ chức tái chế đồ nội thất và nệm có thể phân phối lại thành các mặt hàng cho những người cần hoặc xử lí lại các đồ đạc loại thải thành các bộ phận cấu thành nhỏ của chúng để có thể phục hồi sử dụng Một trong những thách thức lớn nhất của sự phát triển bền vững du lịch tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long nói chung và tỉnh Trà Vinh nói riêng trong tương lai sẽ là quản lí chất thải Việc đo lường và quản lí chất thải trong du lịch rất quan trọng để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường Số lượng khách du lịch tham gia ngày càng tăng nhanh, điều này sẽ tạo ra ngày càng nhiều chất thải rắn, gây khó khăn cho các cộng đồng địa phương về hệ thống quản lí chất thải Chất thải không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường mà còn tác động gián tiếp, đe dọa sức khỏe của cư dân địa phương Hơn 70% chất thải là sinh khối và các khách sạn,

nhà hàng, khu du lịch được coi là nguồn chính của chất thải sinh khối này Sinh khối cồng kềnh và tương đối đắt khi vận chuyển, đó là lí do tại sao nó có xu hướng được lưu trữ rác tại địa phương Nó rất quan trọng để khuyến khích việc thực hiện các hệ thống quản lí chất thải trực tiếp tại các điểm du lịch cơ sở, làm cho chúng có lợi cho các doanh nghiệp cũng như cho cộng đồng địa phương Việc xem xét lớn nhất cho lĩnh vực khách sạn vẫn là chất thải thực phẩm Theo một nghiên cứu, được thực hiện bởi Luciano Lopez [6], khoảng 20% chất thải trong khách sạn và nhà hàng là chất thải thực phẩm Chi phí trung bình ước tính của chất thải thực phẩm có thể tránh được để kinh doanh là 0,52 bảng mỗi bữa Những con số này cho thấy hiệu quả kinh tế đáng kể của chất thải thực phẩm đối với các doanh nghiệp du lịch nều giảm thiểu hoặc xử lí khoa học Trên toàn cầu, chất thải thực phẩm có tác động rất lớn đến sự bảo vệ về môi trường và phát triển kinh tế bền vững Khối lượng thực phẩm bị lãng phí mỗi năm ước tính là 1,3 tỉ tấn và hậu quả kinh tế trực tiếp đối với các nhà sản xuất chất thải thực phẩm (không bao gồm

cá và hải sản) lên tới 750 tỉ đô la hằng năm [7] Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) cũng ước tính rằng, lượng khí thải carbon của thực phẩm bị lãng phí tương đương với 3,3 tỉ tấn carbon dioxide mỗi năm Đó là lí do tại sao chất thải thực phẩm đã gây nên sự chú ý trên toàn thế giới Hoa Kì có kế hoạch cắt giảm 50% chất thải thực phẩm vào năm 2030 và Liên minh châu Âu đang lên kế hoạch thực hiện tương tự vào năm 2020 Để đạt được mục tiêu này, Chiến lược Châu Âu 2020 kêu gọi tìm cách mới để giảm thiểu chất thải, thay đổi

mô hình tiêu thụ, tối ưu hóa quy trình sản xuất, phương pháp quản lí, kinh doanh

và cải thiện hậu cần Rộng hơn, nhìn vào các cách để xử lí chất thải thực phẩm từ nhà hàng khách sạn là vô cùng quan trọng vì hiện tại một phần ba số thực phẩm được trồng trên toàn cầu bị vứt đi, sau đó thải ra carbon dioxide trong các bãi chôn lấp Người ta ước tính rằng hơn 60% [6] chất thải thực phẩm trong ngành khách sạn là có thể tránh được Vì vậy, nếu điều này được thực hiện thì một số lượng lớn chi phí cho doanh nghiệp có thể sẽ được cắt giảm Trong việc hướng tới quản lí bền vững các nguồn thực phẩm cung ứng, các hoạt động bền vững trong sản xuất thực phẩm địa phương được chú trọng trong vận hành du lịch tuần hoàn Sản phẩm thực phẩm từ địa phương góp phần bảo tồn sự đa dạng của các giống địa phương Sản phẩm địa phương duy trì không gian xanh và đất nông nghiệp ở các điểm đến và giúp tăng cường liên kết nông thôn – thành thị Theo ước tính, khoảng 30% thực phẩm được sản xuất đang bị lãng phí [6], và theo tính toán của

Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên Hiệp quốc [7], 20% trong số đó dọc theo chuỗi cung ứng, có rất nhiều doanh nghiệp để tiết kiệm tiền trong khi đó giúp giảm khí thải nhà kính liên quan đến nông nghiệp và giao thông Thời gian tới, nhu cầu của khách hàng đối với thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng chưa bao giờ mạnh hơn, vì niềm tin vào các nguồn thực phẩm ngày càng gắn liền với khái niệm nguồn cung ứng bền vững và địa phương – khách hàng muốn biết thêm chi tiết về nguồn gốc thực phẩm và tính an toàn của nó

Ngoài ra, nhiều ý tưởng sáng tạo về việc quản lí chất thải từ ngành khách sạn và du lịch như xay cà phê được sử dụng làm phương tiện để trồng nấm và thậm chí cung cấp nguồn nhiên liệu cho các ngôi nhà ở London Một minh họa khác, tập đoàn nhà hàng Starbucks của Mĩ, với chuỗi cung ứng hơn 20.000 nhà hàng cà phê trên toàn thế giới, với bã cà phê được ủ lên men làm nguồn phân vi sinh cung cấp cho các đồn điền trồng cà phê ở Vermont (USA), hoặc từ 1995, tại

Mĩ và một số nước châu Âu, Starbucks triển khai Chương trình “Bã cà phê cho khu vườn của bạn”, cung cấp miễn phí cho khách hàng quan tâm những túi bã cà phê làm giàu đất nặng khoảng năm pound (2,27 kg) [8].Nhiều cửa hàng có thể giữ lại bã cà phê và thức ăn thừa để cung cấp cho những khách hàng có nhu cầu dùng chúng làm phân bón thay vì thải bỏ ra bãi rác, điều này giúp giảm thiểu chi phí rác thải hữu cơ Đây là một tình huống có lợi vì không chỉ chất thải được tái sử dụng

mà doanh nghiệp không phải trả chi phí xử lí Một cách tiếp cận khác để quản lí

du lịch tuần hoàn trên quy mô rộng lớn hơn, có thể là biến các khu nghỉ dưỡng, các khu du lịch sinh thái thành khu nghỉ dưỡng tuần hoàn Các biện pháp sẽ liên quan đến việc tối ưu hóa hiệu quả sử dụng năng lượng của các tòa nhà, khu lưu trú, cơ sở dịch vụ, hoặc sử dụng hồ lọc nước sinh học (dùng các loại cây cỏ như Vertiver, vi sinh vật… để lọc nước thải dùng tưới cây xanh) sẽ giúp cho các cơ sở kinh doanh du lịch có thể tự cung cấp và chủ động trong việc cung cấp nguồn điện, nguồn nước, quản lí chất thải, sử dụng các nguồn năng lượng xanh và đặt ra các mục tiêu nghiêm ngặt để xử lí chất thải và chôn lấp mà không gây hại đến môi trường Điều này có nghĩa là, việc chuyển từ một hệ thống tuyến tính sang một hệ thống tuần hoàn và việc tái tạo được tích hợp hiệu quả để kết nối đầu vào và đầu

ra Thông qua những quy định của luật pháp, sự ưu đãi và phát triển cơ sở hạ tầng,

sự thay đổi tích cực có thể được thực hiện để một ngành du lịch đang được vận hành theo quy trình tuyến tính chuyển sang quy trình tuần hoàn tiến bộ nhằm thúc đẩy hiệu quả sử dụng năng lượng và tái chế để giảm thiểu tối đa ô nhiễm và chất thải đối với môi trường Trong những năm gần đây, nguồn cung cấp thực phẩm cũng trở nên rất phổ biến ở châu Âu và chiếm tỉ lệ ngày càng tăng trong các xu hướng tiêu dùng Ngành du lịch có thể được hưởng lợi từ việc thu hút các nhà sản xuất và cộng đồng địa phương, điều này đang gia tăng giá trị và tính xác thực cho các điểm đến, khiến chúng trở nên hấp dẫn hơn Thực phẩm địa phương thu hút khách du lịch và đóng góp vào kinh nghiệm du lịch của du khách Điều này cho thấy tiềm năng tiếp thị cho ngành công nghiệp khách sạn, kinh doanh du lịch và phát triển khu vực [6] Thực phẩm là một phần ngày càng quan trọng trong kinh nghiệm du lịch và văn hóa ẩm thực trên khắp thế giới, đây là một nguồn phong phú về đa dạng văn hóa, kinh tế Trong việc vận hành, câu hỏi đặt ra ở đây là làm thế nào để các công ti du lịch, các đơn vị cung ứng sản phẩm dịch vụ dự kiến sẽ tích hợp theo hướng kinh tế tuần hoàn, cách tiếp cận, với tốc độ và ý nghĩa của nó trong các kịch bản khác nhau Mối quan hệ giữa người sản xuất – cung ứng và khách du lịch tiêu dùng là điều cần thiết Việc phát triển đòi hỏi hình thành các

mô hình tiêu dùng mới phù hợp (như chia sẻ và trao đổi hàng hóa) và mô hình