Bài thu hoạch bồi dưỡng thường xuyên Module GVPT 08: Xây dựng văn hóa nhà trường trong các cơ sở giáo dục phổ thông

Bài thu hoạch bồi dưỡng thường xuyên Module GVPT 08: Xây dựng văn hóa nhà trường trong các cơ sở giáo dục phổ thông trình bày về việc xây dựng văn hóa nhà trường là vô cùng cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Nó đòi hỏi sự vào cuộc của các cấp quản lý và đặc biệt là sự chủ động, quyết tâm và cầu thị của các Trường. Và hơn bao giờ hết, chúng ta đang rất cần những nhà giáo chân chính, những con người có bản lĩnh và cái tâm trong sáng trong cuộc chiến chống nạn “xâm lăng văn hóa”.

Bài thu ho ch b i dạ ồ ưỡng thường xuyên Module GVPT 08: Xây d ng văn hóaự  

nhà trường trong các c  s  giáo d c ph  thôngơ ở ụ ổ

Giáo d c g n li n v i l ch s  loài ngụ ắ ề ớ ị ử ười. Đ i v i nhân lo i, giáo d c là phố ớ ạ ụ ươ  ng

th c b o t n và b o v  kho tàng tri th c văn hoá xã h i. Nhân dân Vi t nam v n cóứ ả ồ ả ệ ứ ộ ệ ố   truy n th ng hi u h c và m t n n giáo d c lâu đ i, tr i qua các th i k  l ch s ,ề ố ế ọ ộ ề ụ ờ ả ờ ỳ ị ử  

c ng đ ng ngộ ồ ười Vi t đã ti p thu và ch n l c, hình thành nên đ o đ c, t  tệ ế ọ ọ ạ ứ ư ưở  ng văn hóa Vi t nam. N n t ng văn hóa  y đã t o nên b n s c v  nhân cách conệ ề ả ấ ạ ả ắ ề  

người Vi t nam.ệ

Cũng nh  s  t n t i c a giáo d c, văn hoá xu t hi n t  khi có loài ngư ự ồ ạ ủ ụ ấ ệ ừ ười, có xã 

h i. Văn hoá t n t i khách quan và tác đ ng vào con ngộ ồ ạ ộ ườ ối s ng trong nó. N u môiế  

trường t  nhiên là cái nôi đ u tiên nuôi s ng con ngự ầ ố ười, đ  loài ngể ười hình thành và  sinh t n thì văn hóa là cái nôi th  hai giúp con ngồ ứ ười tr  thành “ngở ười” theo đúng  nghĩa, hoàn thi n con ngệ ười, hướng con người khát v ng vọ ươ ớn t i chân ­ thi n ­ệ  

m ỹ

Trong m t t  ch c nói chung cũng nh  m t Nhà trộ ổ ứ ư ộ ường, văn hóa luôn t n t i trongồ ạ  

m i ho t đ ng t  ch c đó. V n đ  là con ngọ ạ ộ ổ ứ ấ ề ười có ý th c đứ ượ ự ồ ạ ủc s  t n t i c a nó 

đ  qu n lý và s  d ng s c m nh c a nó hay không. B n thân văn hóa r t đa d ngể ả ử ụ ứ ạ ủ ả ấ ạ  

và ph c t p. Do đó, khi có nh ng ti p c n nghiên c u khác nhau s  d n đ n cóứ ạ ữ ế ậ ứ ẽ ẫ ế   nhi u quan ni m v  văn hóa, nh ng t u chung l i, các nhà nghiên c u đ u có m tề ệ ề ư ự ạ ứ ề ộ   nghĩa chung căn b n: văn hóa là s  giáo hóa, vun tr ng nhân cách con ngả ự ồ ười, làm  cho con người và cu c s ng con ngộ ố ười tr  nên t t đ p h n. V i cách ti p c n cở ố ẹ ơ ớ ế ậ ơ 

b n nh  v y, tác gi  xin đả ư ậ ả ược đ a ra khái ni m văn hóa Nhà trư ệ ường nh  sau: Vănư   hóa nhà trường là m t t p h p các giá tr , ni m tin, hi u bi t, chu n m c c  b nộ ậ ợ ị ề ể ế ẩ ự ơ ả  

được các thành viên trong Nhà trường cùng chia s  và t o nên b n s c c a Nhàẻ ạ ả ắ ủ  

trường đó.Căn c  theo hình th c bi u hi n thì văn hóa nhà trứ ứ ể ệ ường g m ph n n i cóồ ầ ổ  

th  nhìn th y nh : không gian c nh quan nhà trể ấ ư ả ường, lôgô, kh u hi u, hành vi giaoẩ ệ  

ti p  và ph n chìm không quan sát đế ầ ược nh : ni m tin, c m xúc, thái đ ư ề ả ộ

Vi t nam, v i s  phát tri n n n kinh t  th  trệ ớ ự ể ề ế ị ường theo đ nh hị ướng xã h i chộ ủ  nghĩa, vào nh ng năm g n đây, văn hoá t  ch c đã đữ ầ ổ ứ ược nh n di n nh  m t tiêuậ ệ ư ộ  

chí khi xây d ng ho t đ ng c a các t  ch c mang tính chuyên nghi p. Đi u đóự ạ ộ ủ ổ ứ ệ ề  

ch ng t  khái ni m văn hoá t  ch c tuy còn m i m  đ i v i Vi t nam nh ng cácứ ỏ ệ ổ ứ ớ ẻ ố ớ ệ ư  

t  ch c đã ý th c đổ ứ ứ ượ ầc t m quan tr ng c a văn hoá t  ch c. Và h n b t c  tọ ủ ổ ứ ơ ấ ứ ổ 

ch c nào h t trong xã h i, Nhà trứ ế ộ ường ph i là t  ch c có “hàm lả ổ ứ ượng” văn hoá cao 

nh t; là n i h i t , k t tinh văn hoá đ  đào t o ra nh ng chu n m c văn hoá cho xãấ ơ ộ ụ ế ể ạ ữ ẩ ự  

h i.ộ

V  góc đ  t  ch c, VHNT đề ộ ổ ứ ược coi nh  m t m u th c c  b n, t o ra m t môiư ộ ẫ ứ ơ ả ạ ộ  

trường qu n lý  n đ nh, giúp cho Nhà trả ổ ị ường thích nghi v i môi trớ ường bên ngoài, 

t o ra s  hoà h p môi trạ ự ợ ường bên trong. M t t  ch c có n n văn hóa m nh s  h iộ ổ ứ ề ạ ẽ ộ  

t  đụ ược cái t t, cái đ p cho xã h i. VHNT s  giúp cho Nhà trố ẹ ộ ẽ ường th c s  trự ự ở  thành m t trung tâm văn hóa giáo d c, là n i h i t  s c m nh c a trí tu  và lòngộ ụ ơ ộ ụ ứ ạ ủ ệ   nhân ái trong xã h i, góp ph n quan tr ng t o nên s n ph m giáo d c toàn di n.ộ ầ ọ ạ ả ẩ ụ ệ

Đ i v i đ i ngũ CBGV Nhà trố ớ ộ ường, VHNT thúc đ y s  sáng t o cá nhân, t o nênẩ ự ạ ạ   tình thương yêu chân thành gi a các thành viên và đ m b o cho s  h p tác vì m cữ ả ả ự ợ ụ   tiêu chung. Thày cô giáo là người tr c ti p tham gia ho t đ ng d y h c. Và h n aiự ế ạ ộ ạ ọ ơ  

h t, chính Nhân cách Nhà giáo s   nh hế ẽ ả ưởng tr c ti p t i nhân cách h c trò. Vìự ế ớ ọ  

v y, chúng ta r t c n nh ng Nhà giáo ngoài ki n th c chuyên môn, ph i hi u bi tậ ấ ầ ữ ế ứ ả ể ế  

r ng v  cu c s ng, có ki n th c sâu s c v  văn hóa xã h i.ộ ề ộ ố ế ứ ắ ề ộ

Đ i v i HSSV, văn hóa t o nên giá tr  đ o đ c và có vai trò đi u ch nh hành vi. Khiố ớ ạ ị ạ ứ ề ỉ  

được giáo d c trong m t môi trụ ộ ường văn hóa và th m nhu n h  giá tr  văn hóa, h cấ ầ ệ ị ọ   trò không nh ng hình thành đữ ược nh ng hành vi chu n m c mà quan tr ng h n làữ ẩ ự ọ ơ  

n ch a trong ti m th c các em là ni m tin n i tâm sâu s c vào nh ng đi u t t

đ p, t  đó, khao khát cu c s ng hẹ ừ ộ ố ướng thi n và s ng có lý tệ ố ưởng. Đ ng th i, Vănồ ờ   hóa Nhà trường còn giúp các em v  kh  năng thích nghi v i xã h i. M t con ngề ả ớ ộ ộ ườ  i

có văn hóa thì trong con người đó luôn h i t  đ y đ  nh ng giá tr  đ o đ c cănộ ụ ầ ủ ữ ị ạ ứ  

b n, đó là đ c tính khiêm t n, l  đ , thả ứ ố ễ ộ ương yêu con người, s ng có trách nhi mố ệ  

v i b n thân và xã h i  Do v y, khi g p nh ng tình hu ng xã h i phát sinh, dù làớ ả ộ ậ ặ ữ ố ộ  

nh ng tình hu ng mà các em ch a t ng tr i nh ng nh  v n d ng năng l c văn hóaữ ố ư ừ ả ư ờ ậ ụ ự  

đ  đi u ti t hành vi m t cách hài hòa, các em có th  t  đi u ch nh mình phù h pể ề ế ộ ể ự ề ỉ ợ  

v i hoàn c nh,  ng x  h p l , h p v i lòng ngớ ả ứ ử ợ ẽ ợ ớ ười và cu c s ng xung quanh.ộ ố

V y th c tr ng văn hóa Nhà trậ ự ạ ường   Vi t nam hi n nay ra sao?ở ệ ệ

Trong n n kinh t  toàn c u nh  hi n nay và nh t là khi Vi t nam đã gia nh p WTOề ế ầ ư ệ ấ ệ ậ  

v i nhi u th i c  và thách th c, m t trái c a n n kinh t  th  trớ ề ờ ơ ứ ặ ủ ề ế ị ường và h i nh p đãộ ậ   tác đ ng l n đ n xã h i nói chung cũng nh  giáo d c nói riêng, no lam cho bô mătộ ớ ế ộ ư ụ ́ ̀ ̣ ̣   văn hoa cua xa hôi dân bi biên d ng, va đa co nhiêu biêu hiên xuông câp, tha hoa.́ ̉ ̃ ̣ ̀ ̣ ́ ạ ̀ ̃ ́ ̀ ̉ ̣ ́ ́ ́ Hiên nay, m t b  ph n không nh  thanh thi u niên đua đoi ăn ch i, sa vao cac tệ ộ ộ ậ ỏ ế ̀ ơ ̀ ́ ̣  nan xa hôi, th c trang bao l c hoc đ̣ ̃ ̣ ự ̣ ̣ ự ̣ ương đên m c bao đông; đ o đ c nhà giáo thì̀ ́ ứ ́ ̣ ạ ứ  

xu ng c p nghiêm tr ng, tinh trang thiêu công băng, gian lân trong thi c , chuyênố ấ ọ ̀ ̣ ́ ̀ ̣ ử ̣   mua ban cac kêt qua hoc tâp không còn là xa l  Nh ng minh ch ng tiêu bi u g ń ́ ́ ̉ ̣ ̣ ạ ữ ứ ể ầ   đây nh : v  tiêu c c trong k  thi t t nghi p THPT trư ụ ự ỳ ố ệ ường Dân l p Đ i Ngô ­ B cậ ồ ắ   Giang, V  “đ i tình l y đi m”   Trụ ổ ấ ể ở ường CĐ Phát thanh ­ Truy n hình trung ề ươ  ng

I, nh ng clip video liên t c đữ ụ ược tung lên m ng internet v  b o l c h c đạ ề ạ ự ọ ường v iớ  

c nh h c sinh đánh nhau thô b o, th m chí là dã man trong s  ch ng ki n vô c mả ọ ạ ậ ự ứ ế ả  

c a b n bè xung quanh  T t c  đi u đó đã gây ra nh ng hê luy đang tiêc cho xãủ ạ ấ ả ề ữ ̣ ̣ ́ ́  

h i va anh hộ ̀ ̉ ưởng nghiêm trong đên chât ḷ ́ ́ ượng giao duc. Văn hóa nhà tŕ ̣ ường bị 

bi n d ng cũng là đi u hi n nhiên. Th c t  đó đã làm cho nh ng ngế ạ ề ể ự ế ữ ười có lươ  ng tri đau xót và đ i v i nh ng Nhà giáo chân chính thì ch c h n đó là s  xúc ph mố ớ ữ ắ ẳ ự ạ   nhân ph m và đ o đ c ngh  nghi p ghê g m, xúc ph m đ n truy n th ng “tôn sẩ ạ ứ ề ệ ớ ạ ế ề ố ư 

tr ng đ o” c a dân t c. V y mà nh ng gì chúng ta ch ng ki n đọ ạ ủ ộ ậ ữ ứ ế ược cũng ch  làỉ  

ph n n i c a c  t ng băng kh ng l  ch a đ y tiêu c c trong ngành giáo d c.ầ ổ ủ ả ả ổ ồ ứ ầ ự ụ

Trong công cu c đ i m i đ t nộ ổ ớ ấ ước, chúng ta đã chuy n sang n n kinh t  th  trể ề ế ị ườ  ng

đ nh hị ướng xã h i ch  nghĩa. Quá trình xây d ng và phát tri n kinh t  đ t nộ ủ ự ể ế ấ ướ  c, chúng ta đã n  l c tìm ki m nhi u c  h i, đ t đỗ ự ế ề ơ ộ ạ ược nh ng thành t u to l n vữ ự ớ ề  khoa h c, k  thu t và công ngh ,  Nh ng chúng ta đã ch a lọ ỹ ậ ệ ư ư ường h t đế ược m cứ  

đ  t n công c a m t trái n n kinh t  th  trộ ấ ủ ặ ề ế ị ường đ  ngăn ch n nó. Đi u đó đã làmể ặ ề  

nh h ng nghiêm tr ng t i b  m t văn hóa xã h i, đ  l i nh ng h u qu  khôn

lường cho giáo d c nụ ước nhà

M t khác, lâu nay giáo d c chúng ta coi tr ng d y ch  mà l  là vi c d y ngặ ụ ọ ạ ữ ơ ệ ạ ười; coi 

tr ng s  lọ ố ượng h n là ch t lơ ấ ượng. Đ  t o ra để ạ ược m t s n ph m lao đ ng cho xãộ ả ẩ ộ  

h i, qu  th c là c n đ n ki n th c và k  năng c a sinh viên đã độ ả ự ầ ế ế ứ ỹ ủ ược đào t o. Tuyạ   nhiên, vì ch y đua theo s n ph m, theo s  lạ ả ẩ ố ượng mà chúng ta ch a quan tâm đ nư ế  

phương th c t o ra s n ph m đó m t cách đ y đ  Xã h i c n ph i nhìn nh n l i,ứ ạ ả ẩ ộ ầ ủ ộ ầ ả ậ ạ   đánh giá giá tr  s n ph m đó g m c  cách th c mà ngị ả ẩ ồ ả ứ ười đó lao đ ng có chân chínhộ   không, có vì m c tiêu con ngụ ười không  hay nói cách khác là cách th c lao đ ng đứ ộ ể 

t o ra s n ph m đó có văn hóa hay không. M t doanh nghi p không th  ki m l iạ ả ẩ ộ ệ ể ế ợ   nhu n b ng m i cách b t ch p đ o lý, m t Nhà trậ ằ ọ ấ ấ ạ ộ ường không được coi kinh t  làmế  

m c tiêu hàng đ u, và m t ngụ ầ ộ ười lao đ ng không th  t o ta s n ph m cho xã h iộ ể ạ ả ẩ ộ  

m t cách phi văn hóa.ộ

Đã đ n lúc chúng ta c n ph i ch n h ng giáo d c nế ầ ả ấ ư ụ ước nhà. Th c t , cũng đã cóự ế  

r t nhi u gi i pháp c a các nhà nghiên c u nh m nâng cao ch t lấ ề ả ủ ứ ằ ấ ượng giáo d c.ụ  

Dưới góc đ  c a c p qu n lý c  s  th c ti n, thi t nghĩ, vi c xây d ng văn hóaộ ủ ấ ả ơ ở ự ễ ế ệ ự   Nhà trường là vô cùng quan tr ng, b i Nhà trọ ở ường là c  s  n n t ng, là t  bào c aơ ở ề ả ế ủ  

h  th ng giáo d c. Cũng nh  c  th  ngệ ố ụ ư ơ ể ười, ch  khi có đỉ ược nh ng t  bào lànhữ ế  

m nh thì c  th  m i phát tri n bình thạ ơ ể ớ ể ường

Xin được đ  xu t m t vài ý ki n trong vi c xây d ng văn hóa Nhà trề ấ ộ ế ệ ự ường nh  sau:ư

Đ i v i c p đ  cá nhân: ố ớ ấ ộ

­ C n xây d ng mô hình nhân cách văn hóa con ngầ ự ười Vi t nam theo hệ ướng phát  tri n cân đ i, hài hòa gi a tâm l c, trí l c và th  l c. Trong đó, l y tâm l c làmể ố ữ ự ự ể ự ấ ự  

n n t ng cho phát tri n nhân cách. Khi thi u ki n th c, k  năng do nhu c u côngề ả ể ế ế ứ ỹ ầ  

vi c ngệ ười ra có th  h c thêm và trau d i đ  có để ọ ồ ể ược, nh ng khi thi u đ o đ c vàư ế ạ ứ  

lương tâm t i tăm thì s  r t khó đ  c i thi n đố ẽ ấ ể ả ệ ược nhân cách. Do v y, c n ph iậ ầ ả   chú tr ng đ n giáo d c ch  “tâm” ­ l y nó là c t cách đ  làm ngọ ế ụ ữ ấ ố ể ười. Người có 

lương tâm trong sáng s  bi t c m nh n và có quan ni m đúng v  cái đ p, và ngẽ ế ả ậ ệ ề ẹ ườ  i

bi t rung c m trế ả ước cái đ p thì r t khó làm đi u x u. Văn hóa ngẹ ấ ề ấ ười Vi t namệ   chúng ta có l i s ng tr ng tình, coi tr ng l  nghĩa, tôn s  tr ng đ o. Nh  v y, phátố ố ọ ọ ễ ư ọ ạ ư ậ   huy được mô hình nhân cách này cũng là phát huy l i th  v  b n s c văn hóa ngợ ế ề ả ắ ườ  i

Vi t. Mô hình nhân cách  y ph i đệ ấ ả ược giáo d c cho m i thành viên trong nhàụ ọ  

trường mà trước h t ph i chính là các Thày cô giáo. H n ai h t, ngế ả ơ ế ười Thày s  làẽ  

nhân t   nh hố ả ưởng tr c ti p nhân cách h c trò. Tình yêu thự ế ọ ương, s  t n tâm d yự ậ ạ  

b o c a ngả ủ ười Thày s  là nh ng bài h c v  đ o đ c thi t th c nh t, là cách c mẽ ữ ọ ề ạ ứ ế ự ấ ả   hóa h u hi u nh t h c trò c a mình.ữ ệ ấ ọ ủ

Đ i v i c p đ  t  ch c: ố ớ ấ ộ ổ ứ

­ Các Nhà trường c n xây d ng quy ch  văn hóa d a trên tri t lý riêng c a mình đầ ự ế ự ế ủ ể 

kh ng đ nh đẳ ị ược phong cách, xác đ nh h  th ng giá tr , chu n m c đ o đ c c aị ệ ố ị ẩ ự ạ ứ ủ   Nhà trường. Theo đó, th ng nh t và hố ấ ướng d n hành vi  ng x  c a m i thành viênẫ ứ ử ủ ọ   trong Nhà trường theo các giá tr  và chu n m c đã xác đ nh.ị ẩ ự ị

­ Đ u t  c  s  v t ch t phù h p v i mô hình văn hoá t  ch c Nhà trầ ư ơ ở ậ ấ ợ ớ ổ ứ ường. Chính 

y u t  v t ch t cũng góp ph n t o nên ý th c con ngế ố ậ ấ ầ ạ ứ ười, nh  không gian, trangư   thi t b  làm vi c, trang ph c  s  giúp h  d  c m nh n vì tính h u hình c a nó,ế ị ệ ụ ẽ ọ ễ ả ậ ữ ủ   khi n h  tin tế ọ ưởng và g n bó h n v i nhà trắ ơ ớ ường

­ T o đi u ki n cho đ i ngũ cán b , giáo viên Nhà trạ ề ệ ộ ộ ường trong vi c h c t p,ệ ọ ậ   nghiên c u và có c  ch  khuy n khích phù h p trong vi c th c hi n văn hóa nhàứ ơ ế ế ợ ệ ự ệ  

trường

Đ i v i c p đ  qu n lý nhà n ố ớ ấ ộ ả ướ c

­ Ti p t c ch  đ o và phát đ ng phong trào thi đua “xây d ng trế ụ ỉ ạ ộ ự ường h c thânọ   thi n, h c sinh tích c c”. Có th  kh ng đ nh đây là m t ch  trệ ọ ự ể ẳ ị ộ ủ ương vô cùng đúng 

đ n và sáng su t c a B  Giáo d c và Đào t o trong b i c nh giáo d c chúng taắ ố ủ ộ ụ ạ ố ả ụ  

nh  hi n nay. Tuy nhiên, r t ti c hi u qu  th c hi n phong trào này l i còn nhi uư ệ ấ ế ệ ả ự ệ ạ ề  

h n ch , vì n u hi u qu  cao thì chúng ta đã không ph i ch ng ki n th c tr ngạ ế ế ệ ả ả ứ ế ự ạ   giáo d c đ y tiêu c c nh  hi n nay. L i chính   khâu th c hi n c a các trụ ầ ự ư ệ ỗ ở ự ệ ủ ường còn  quá hình th c. Vì đây là vi c làm r t khó, đòi h i m i trứ ệ ấ ỏ ỗ ường ph i có s  quy t tâmả ự ế   cao, th c s  đ i m i và sáng t o trong cách làm. M i Nhà trự ự ổ ớ ạ ỗ ường có nh ng đ c thùữ ặ   riêng, tri t lý riêng trong ho t đ ng c a mình. Vi c “xây d ng trế ạ ộ ủ ệ ự ường h c thânọ   thi n, h c sinh tích c c” ph i đệ ọ ự ả ượ ụ ểc c  th  hóa trên c  s  đ c thù đó. Do v y, vi cơ ở ặ ậ ệ  

ti p t c ch  đ o th c hi n phong trào c a B  GD­ĐT ph i trên c  s  rà soát, đánhế ụ ỉ ạ ự ệ ủ ộ ả ơ ở   giá rút kinh nghi m giai đo n th c hi n trệ ạ ự ệ ước đó. Trong đó, c n hầ ướng d n c  thẫ ụ ể 

các khâu k  thu t cho các trỹ ậ ường trong vi c xây d ng phong trào này đ  các trệ ự ể ườ  ng

c  th  hóa n i dung và phát huy sáng t o. N u chúng ta xây d ng trụ ể ộ ạ ế ự ường h c thânọ   thi n h c sinh tích c c m t cách hi u qu  và th c ch t thì m i nhà trệ ọ ự ộ ệ ả ự ấ ỗ ường Vi tệ   nam s  là m t nhà trẽ ộ ường văn hóa

Nh  v y, vi c xây d ng văn hóa nhà trư ậ ệ ự ường là vô cùng c n thi t trong b i c nhầ ế ố ả  

hi n nay. Nó đòi h i s  vào cu c c a các c p qu n lý và đ c bi t là s  ch  đ ng,ệ ỏ ự ộ ủ ấ ả ặ ệ ự ủ ộ   quy t tâm và c u th  c a các Trế ầ ị ủ ường. Và h n bao gi  h t, chúng ta đang r t c nơ ờ ế ấ ầ  

nh ng nhà giáo chân chính, nh ng con ngữ ữ ười có b n lĩnh và cái tâm trong sáng trongả  

cu c chi n ch ng n n “xâm lăng văn hóa”. Dân t c Vi t nam là m t đ t nộ ế ố ạ ộ ệ ộ ấ ước ngàn  năm văn hi n, nhân dân Vi t nam v n có truy n th ng hi u h c và tôn tr ng đ oế ệ ố ề ố ế ọ ọ ạ  

lý. Chúng ta hãy chung tay góp s c phát huy truy n th ng dân t c, gi  gìn b n s cứ ề ố ộ ữ ả ắ   văn hóa c a nhân cách con ngủ ười Vi t nam.ệ