MỤC LỤC I. Tổng quan về hoạt động mua bán và sáp nhập 1. Các khái niệm 2. Các phương thức, hình thức thực hiện M&A chủ yếu 3. Tác động từ hoạt động M&A II. Thực trạng về hoạt động Mua bán, Sáp nhập và Hợp nhất (M&A) 1. Sơ lược về hoạt động M&A trên thế giới 2. M&A trong TC-NH Việt Nam Thời Cơ và Thách thức 3. Thực trạng về hoạt động M&A trong lĩnh vực TC-NH ở Việt Nam 4. Hậu M&A Việt trong lĩnh vực TC-NH Việt Nam và những vấn đề cần lưu ý III. Hệ Thống Tài Chính Ngân Hàng Việt Nam trước xu thế sáp nhập, hơp nhất và mua lại hiện nay 1. Những tồn tại trong M&A Việt Nam 2. Giải pháp
Trang 1NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA NGÂN HÀNG
Đề tài:
Thực Trạng Mua Bán và Sáp Nhập Doanh Nghiệp Trong Lĩnh Vực Tài
Chính Ngân Hàng Việt Nam
Giảng viên: Phạm Thị Vân Huyền
Trang 2NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA NGÂN HÀNG
Đề tài:
Thực Trạng Mua Bán và Sáp Nhập Doanh Nghiệp Trong Lĩnh Vực Tài
Chính Ngân Hàng Việt Nam
Giảng viên: Phạm Thị Vân Huyền
Hà Nội, 23 tháng 11 năm 2010
Trang 3II Thực trạng về hoạt động Mua bán, Sáp nhập và Hợp nhất (M&A)
1 Sơ lược về hoạt động M&A trên thế giới
2 M&A trong TC-NH Việt Nam Thời Cơ và Thách thức
3 Thực trạng về hoạt động M&A trong lĩnh vực TC-NH ở Việt Nam
4 Hậu M&A Việt trong lĩnh vực TC-NH Việt Nam và những vấn đề cần lưu ý
III Hệ Thống Tài Chính Ngân Hàng Việt Nam trước xu thế sáp nhập, hơp nhất và mua lại hiện nay
1 Những tồn tại trong M&A Việt Nam
2 Giải pháp
Trang 4LỜI MỞ ĐẦU
Trong thời gian vừa qua, cuộc khủng hoảng kinh tế, tài chính củathế giới đã ảnh hưởng, tác động xấu đến nền kinh tế toàn cầu, trong đó có các định chế tài chính, ngân hàng tưởng như không thể bị ảnh hưởng nhưUniCredit, AIG, Merrill Lynch, Citi Group, JP Morgan Chase Và tất yếu theoquy luật thị trường, hàng loạt các vụ mua bán, sáp nhập các công ty tài chính,ngân hàng, nhất là ở Mỹ - nơi đã có hơn 40 ngân hàng bị phá sản và hàng chụcngân hàng tự nguyện hoặc bị mua bán và sáp nhập trong năm 2008 vừa qua Nềnkinh tế Việt Nam trong thời gian qua cũng đã gặp những thách thức, khôngnhững phải đối mặt với những diễn biến khó lường của kinh tế thế giới, mà cònphải đối mặt với nhiều khó khăn nội tại: lạm phát tăng cao, thâm hụt cán cânthương mại cũng đạt mức kỷ lục (hơn 14% GDP), thị trường chứng khoán liêntục sụt giảm đã làm cho nền kinh tế nói chung, trong đó có "hệ thống ngânhàng Việt Nam phải đối mặt với những khó khăn, thách thức chưa từng có tronghơn 20 năm đổi mới" Trong hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM), nhiềungân hàng đã gặp khó khăn trong kinh doanh, nhất là các ngân hàng nhỏ do phảicạnh tranh với các ngân hàng trong và ngoài nước và phải đối mặt với việc thayđổi chính sách lãi suất, tỷ giá của Nhà nước để kiềm chế lạm phát, khủng hoảngtài chính toàn cầu Ngoài ra, một yêu cầu về tài chính đặt ra cho các ngân hàng
là phải đạt được kế hoạch tăng vốn điều lệ tối thiểu theo lộ trình được quy địnhtại Nghị định số 141/2006/NĐ-CP của Chính phủ về Danh mục vốn pháp địnhcủa các tổ chức tín dụng, theo đó, đến ngày 31/12/2008, vốn điều lệ tối thiểu củacác NHTM cổ phần phải là 1.000 tỉ đồng, ngày 31/12/2010 phải là 3.000 tỷđồng Đối với các ngân hàng đã có bề dày hoạt động, vốn lớn thì điều này khônggặp khó khăn, nhưng đối với một số ngân hàng nhỏ thì đây thực sự là những khókhăn, nhất là trong giai đoạn thị trường chứng khoán kém hấp dẫn, các đợt IPO,phát hành bổ sung, tăng vốn không thu hút được nhiều sự quan tâm của nhàđầu tư như cách đây hai năm
Trang 5Động thái này của NHNN vừa là áp lực vừa là liều thuốc cho ngành Tài ChínhNgân Hàng trong việc phải tìm cách tăng vốn, nâng cao hiệu quả hoạt động,tăng cường tiềm lực tài chính và khả năng cạnh tranh của mình để tồn tại vàphát triểntrong môi trường mới, vân hội mới
Một trong những con đường nhanh chóng để đảm bảo phát triển và đứng vữngtrong điều kiện hội nhập là thông qua hoạt động M&A với các ngân hàngkhác Tuy nhiên, khái niệm M&A vẫn còn khá mới mẻ và hoạt động M&Angân hàng đang còn trong giai đoạn sơ khai ở Việt Nam
Trong thời gian vừa qua, nhất là trong những tháng cuối năm 2008, vấn đề M&Angân hàng đã được nhiều báo chí đề cập, các Bản nghiên cứu theo đơn đặt hàngcủa Nhà nước cũng đã đưa ra đề xuất sáp nhập các ngân hàng nhỏ, các ngânhàng hoạt động yếu kém Nhà nước phải có giải pháp "xây dựng kế hoạch và cơ
sở pháp lý cho hoạt động mua lại và sáp nhập giữa các ngân hàng (bao gồm cảngân hàng nước ngoài)" Vì vậy, M&A ngân hàng là một trong những yêu cầu,đồng thời là một quy luật kinh tế tất yếu được đặt ra, nhất là trong giai đoạn nềnkinh tế thế giới và trong nước đang gặp nhiều khó khăn
Bài thảo luận đi sâu vào nghiên cứu thực trạng M&A trong lĩnh vực TC_NH ở nước ta giai đoạn hiện nay
Trang 6Tổng quan về hoạt động M&A
M&A là chữ viết tắt của cụm từ “mergers and acquisitions”, “mergers” mang ý nghĩa sáp nhập hay hợp nhất, “acquisitions” (hoặc “takeovers”) - có nghĩa là thâu tóm Sáp nhập là thuật ngữ được sử dụng khi hai hoặc nhiều doanh nghiệp cùng thỏa thuận chia sẻ tài sản, thị phần, thương hiệu với nhau
để hình thành một doanh nghiệp hoàn toàn mới, với tên gọi mới (có thể gộp tên của hai doanh nghiệp cũ) và chấm dứt sự tồn tại của hai doanh nghiệp này Thâu tóm là thuật ngữ được sử dụng khi một doanh nghiệp (gọi là doanh nghiệp thâu tóm) tìm cách nắm giữ quyền kiểm soát đối với doanh nghiệp khác (gọi là doanh nghiệp mục tiêu) thông qua thâu tóm toàn bộ hoặc một tỷ
lệ cổ phần hoặc tài sản của doanh nghiệp mục tiêu.
Dựa vào mối liên kết giữa các bên liên quan, hoạt động M&A có thể phân loại thành 3 nhóm:
M&A theo chiều ngang:
Hoạt động M& A theo chiều ngang là sự kết hợp giữa hai doanh nghiệp kinhdoanh và cùng cạnh tranh trực tiếp, chia sẻ cùng dòng sản phẩm, cùng thịtrường Kết quả từ việc sáp nhập theo hình thức này sẽ mang lại cho bên sápnhập cơ hội mở rộng thị trường, tăng hiệu quả trong việc kết hợp thương hiệu,giảm chi phí cố định, tăng cường hiệu quả hệ thống phân phối, Rõ ràng, khihai đối thủ cạnh tranh trên thương trường kết hợp lại với nhau (dù sáp nhập
Trang 7hay thâu tóm) họ không những giảm bớt cho mình một “đối thủ” mà còn tạonên một sức mạnh lớn hơn để đương đầu với các “đối thủ” còn lại Ví dụ:Năm 2002, hãng sản xuất ô tô General Motors Corp., (GM) đầu tư 251 triệuUSD để mua lại nhà sản xuất ôtô Hàn Quốc Daewoo Motors, tạo thành mộtthương hiệu mới GM Daewoo.
M&A theo chiều dọc:
Sáp nhập theo chiều dọc là sự sáp nhập giữa hai doanh nghiệp nằm trên cùngmột chuỗi cung ứng, dẫn tới sự mở rộng về phía trước hoặc phía sau củadoanh nghiệp sáp nhập trên một chuỗi giá trị đó Hình thức sáp nhập này đượcchia thành hai nhóm nhỏ: (i) Sáp nhập tiến (forward): trường hợp này xảy rakhi một doanh nghiệp mua lại doanh nghiệp khách hàng của mình Ví dụ:doanh nghiệp may mặc mua lại chuỗi cửa hàng bán lẻ quần áo; (ii) Sáp nhậplùi (backward): trường hợp này xảy ra khi một doanh nghiệp mua lại nhà cungcấp của mình, ví dụ như doanh nghiệp sản xuất sữa mua lại doanh nghiệp bao
bì, đóng chai hoặc doanh nghiệp chăn nuôi bò sữa Sáp nhập theo chiều dọcđem lại cho doanh nghiệp tiến hành hợp nhất lợi thế về đảm bảo và kiểm soátchất lượng nguồn hàng hoặc đầu ra sản phẩm, giảm chi phí trung gian, khốngchế nguồn hàng hoặc đầu ra của đối thủ cạnh tranh
M&A tổ hợp (tập đoàn):
Mục đích của sáp nhập theo hình thức này nhằm giảm thiểu rủi ro nhờ đa dạnghóa, cắt giảm chi phí và cải tiến hiệu quả Sáp nhập tổ hợp được phân thành 3nhóm nhỏ: (a) Sáp nhập tổ hợp thuần túy: trường hợp này khi hai doanhnghiệp không có mối quan hệ nào với nhau, như một công ty thiết bị y tế muamột công ty thời trang; (b) Sáp nhập bành trướng về địa lý: hai doanh nghiệpcùng sản xuất một loại sản phẩm nhưng tiêu thụ trên hai thị trường hoàn toàncách biệt về địa lý, chẳng hạn một tiệm ăn ở Hà Nội mua một tiệm ăn ở TháiLan; (c) Hợp nhất đa dạng hóa sản phẩm: hai doanh nghiệp sản xuất hai loại
Trang 8sản phẩm khác nhau nhưng cùng ứng dụng một công nghệ sản xuất hoặc tiếpthị gần giống nhau, ví dụ một doanh nghiệp sản xuất bột giặt mua một doanhnghiệp sản xuất thuốc tẩy vệ sinh hay ví dụ khác là một công ty công nghệ củaĐài Loan (CX Technology) đã mua 49% cổ phần của công ty chứng khoán ÂuLạc.
Dưới sức ép cạnh tranh của môi trường kinh doanh toàn cầu hôm nay, các công ty buộc phải phát triển để tồn tại, và một trong những cách tốt nhất để tồn tại là tiến hành hoạt động M&A vì nó đem lại những lợi ích sau:
Tăng hiệu quả vận hành
Hoạt động M&A chủ yếu để tăng hiệu quả vận hành của doanh nghiệp, cácdoanh nghiệp khi thực hiện hoạt động M&A sẽ có nhiều biện pháp để giảmhoặc hạn chế các bộ phận giống nhau hoặc các chức năng chồng chéo nhau,kém hiệu quả Việc giảm thiểu vị trí công việc, tinh giảm nhân sự cũng đồngthời với việc đòi hỏi tăng năng suất lao động Thêm vào đó, thông qua việchoạt động M&A, doanh nghiệp mới có thể tận dụng công nghệ của nhau đểtạo lợi thế cạnh tranh, nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh
Đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ:
Các công ty cũng tiến hành mua lại các công ty khác có các sản phẩm, dịch vụ
bổ sung nhằm mục đích đa dạng hoá các sản phẩm và dịch vụ của mình Bằngcách tăng thêm các lựa chọn đối với hàng hoá và dịch vụ mà công ty cung cấpcho các khách hàng tiêu dùng hiện tại, các nhà quản trị có thể tạo ra nhiềudoanh thu hơn cho công ty của mình Unilever là một ví dụ điển hình về sửdụng chiến lược M&A để đa dạng hóa và phát triển thương hiệu Sau khi trảiqua nhiều năm thực hiện M&A, hiện nay Uniliver sở hữu rất nhiều thươnghiệu nổi tiếng trong một số lĩnh vực như Flora, Doriana, Rama, Wall, Amora,
Trang 9Knorr, Lipton và Slim Fast (thực phẩm và đồ uống); Axe, Dove, Lifebuoy,Lux, Pond’s, Rexona, Close-up, Sunsilk và Vaseline (sản phẩm vệ sinh vàchăm sóc cơ thể); Comfort, Omo, Radiant, Sunlight, Surf (quần áo và đồ vậtdụng).
Thâm nhập thị trường:
Đây là một yếu tố quan trọng khi muốn mở rộng địa bàn kinh doanh, thêmmột dòng sản phẩm hoặc mở rộng mạng lưới phân phối Thay vì việc gâydựng doanh nghiệp từ đầu với chi phí thành lập, chi phí cơ hội cao do mất thờigian xây dựng hệ thống, triển khai mạng lưới phân phối, có thể thực hiệnchiến lược mua lại một doanh nghiệp trong nước với hệ thống, con người sẵn
có để đạt được mục tiêu Đặc biệt, ở những thị trường có sự điều tiết mạnh củachính phủ, việc gia nhập thị trường đòi hỏi doanh nghiệp phải đáp ứng nhiềuđiều kiện khắt khe, hoặc chỉ thuận lợi trong một giai đoạn nhất định, thì nhữngcông ty đến sau chỉ có thể gia nhập thị trường đó thông qua thâu tóm nhữngcông ty đã hoạt động trên thị trường Điều này rất phổ biến trong lĩnh vực tàichính ngân hàng ở Việt Nam Theo cam kết của Việt Nam với WTO, nướcngoài chỉ được lập ngân hàng con 100% từ tháng 4 năm 2007, lập chi nhánhnhưng không được lập chi nhánh phụ, không được huy động tiền gửi bằngđồng Việt Nam từ người Việt Nam trong 5 năm Công ty chứng khoán 100%nước ngoài chỉ được thành lập sau 5 năm (2012) Vì vậy, nhiều ngân hàngnước ngoài, công ty chứng khoán nước ngoài đã sử dụng chiến lược M&A
Mở rộng thị phần và danh tiếng trong ngành:
Một trong những mục tiêu của hoạt động M&A là nhằm mở rộng thị trườngmới, tăng thị phần, mở rộng các kênh marketing, tăng trưởng doanh thu và lợinhuận Bên cạnh đó, vị thế của doanh nghiệp mới sau khi sáp nhập sẽ tăng lêntrong mắt các nhà đầu tư, đặc biệt thuận lợi cho doanh nghiệp nhỏ khi cần kêugọi góp vốn đầu tư Các nhà quản trị thực hiện các vụ mua lại như một cách
Trang 10thức để gia tăng, mở rộng thị trường Việc tăng cường áp dụng các quy trìnhtối ưu trong các bộ phận khác nhau đã làm cho một tổ chức trở nên mạnh hơn
và được thị trường đánh giá cao Chiến lược “tập đoàn hóa” của nhiều doanhnghiệp là động lực cho việc đi thâu tóm lại các doanh nghiệp khác FPT là một
ví dụ điển hình Từ một công ty thành danh trong lĩnh vực công nghệ thôngtin, FPT hiện đã mở rộng sang các lĩnh vực khác như truyền thông, giáo dụcđào tạo, phân phối, chứng khoán, bất động sản, ngân hàng Hãng BerkshireHathaway của nhà tỷ phú Warren Buffet cũng xuất phát từ một doanh nghiệpdệt may nay đã trở thành một tập đoàn đa chức năng với hàng chục doanhnghiệp con trực thuộc ở nhiều lĩnh vực khác nhau
Ngoài ra, hoạt động M&A còn giúp doanh nghiệp tiếp cận và có được một đội
ngũ “nhân công có tri thức” cùng với những bản quyền, sáng chế của cácdoanh nghiệp khác Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệluôn tìm cách theo đuổi M&A như một phương tiện để chiếm lĩnh được nguồntài nguyên đặc biệt này Giảm bớt đối thủ cạnh tranh trên thị trường: chắcchắn số lượng “người chơi” sẽ giảm đi khi có một vụ sáp nhập giữa các công
ty vốn là đối thủ của nhau trên thương trường
Trang 11I Thực trạng hoạt động M&A trên thế giới và tại Việt Nam trong lĩnh
vực Tài chính – Ngân hàng
Sơ lược về hoạt động M&A trên thế giới
Hoạt động M&A trên thế giới trải qua với những thăng trầm cùng với sự pháttriển của nền kinh tế, đặc biệt là sự phát triển của thị trường tài chính thế giới,với 6 chu kỳ đỉnh cao tương ứng cho 6 làn sóng hoạt động M&A:
Giai đoạn 1895 – 1905: (đường ray xe lửa) hoạt động M&A thời kỳ này diễn
ra chủ yếu giữa các doanh nghiệp cạnh tranh cùng một dòng sản phẩm, cùngthị trường với mục đích tạo nên sự độc quyền trong ngành Vào thời kỳ này,hoạt động M&A chủ yếu diễn ra ở các ngành sản xuất công nghiệp cơ bản,dầu hỏa, viễn thông
Trang 12Giai đoạn 1925 – 1929: làn sóng hoạt động M&A xuất hiện sau kết thúc chiến
tranh thế giới thứ 2 và mở đầu cho sự phát triển của ngành công nghệ truyềnthông Hoạt động M&A trong giai đoạn này có xu hướng kết hợp giữa cácdoanh nghiệp nằm trên cùng một chuỗi giá trị, giúp họ kiểm soát tốt các kênhphân phối Điều này làm cho việc mở rộng mạng lưới kinh doanh được pháttriển thông qua hệ thống công nghệ truyền thông
Giai đoạn 1965 – 1970: đây là giai đoạn mà nền kinh tế thế giới góp mặt với
sự xuất hiện phổ biến của các tập đoàn, công ty đa quốc gia Nhiều công ty
Mỹ bắt đầu đầu tư ra nước ngoài do các chính sách khuyến khích về thuế,giảm bớt các rào cản thương mại, giảm chi phí vận chuyển Làn sóng hoạtđộng M&A chấm dứt vào đầu những năm 1970 khi chỉ số chứng khoán DowJones giảm, đồng thời là cuộc khủng hoảng năng lượng thế giới nổ ra
Giai đoạn 1980 – 1990: đây là thời kỳ mà hình thức thâu tóm diễn ra khá
mạnh mẽ Bất kỳ công ty nào nếu không phát huy hết khả năng của mình đều
có nguy cơ bị thâu tóm Vào những năm 1980, các cuộc thâu tóm trên thế giớidiễn ra chậm lại và chấm dứt khi thị trường trái phiếu sụp đổ, các Ngân hàngthương mại ở Mỹ gặp khó khăn với các khoản nợ, tính thanh khoản về vốnthấp
Giai đoạn 1992 – 2001: làn sóng hoạt động M&A xuất hiện sau cuộc khủng
hoảng tài chính Châu Á năm 1997 Hoạt động M&A diễn ra thành lập các tậpđoàn tài chính lớn mạnh trên thế giới
Giai đoạn 2002- nay: làn sóng hoạt động M&A phát triển trên phạm vi trên
toàn thế giới hay còn gọi là làn sóng toàn cầu hóa Nhìn vào 6 chu kỳ này,chúng ta nhận thấy hầu hết các chu kỳ hoạt động M&A đều rơi vào những giaiđoạn kinh tế phát triển, nhất là giai đoạn thị trường chứng khoán tăng trưởng
Trang 13mạnh, phát triển càng mạnh thì dẫn đến làn sóng hoạt động M&A càng cao).Hoạt động M&A phát triển mạnh trong những năm gần đây…
Các thương vụ M&A lớn trong lịch sử:
Xếp hạng Năm Công ty mua lại Công ty bị mua lại Giá trị giao
dịch(tỷUSD)
Trong những năm gần đây, hoạt động M&A trên thế giới trong năm 2007 đạt
được kỷ lục mới, số liệu thống kê sơ bộ của hãng thông tin tài chính ThomsonFinancial cho thấy tổng giá trị các vụ M&A năm 2007 đạt 4.400 tỷ USD, tăng21% so với mức 3.600 tỷ USD vào năm 2006 Trong đó, thương vụ lớn có thểđược kể đến là việc ngân hàng Hà Lan ABN Amro được Ngân hàng AnhBarclays mua lại với giá 90,8 tỷ USD vào tháng 4 năm 2007 Thị trường Châu
Âu, và Mỹ vẫn là thị trường luôn diễn ra các hoạt động M&A sôi nổi nhất thếgiới
Trang 14Biểu đồ: Giá trị các vụ M&A xuyên biên giới giai đoạn 1998 – 2008 (tỉ USD)
Nguồn:
UNCTAD (dữ liệu 2008 tính đến tháng 6/2008)
Năm 2008 đánh dấu bằng cuộc khủng hoảng tài chính với hàng loạt những vụ
sáp nhập “bất đắc dĩ” Mở màn là vụ hai nhà cho vay cầm cố khổng lồ của Mỹ làFreddie Mac và Fannie Mae buộc phải để Chính phủ tiếp quản để tránh khỏinguy cơ phá sản Sau đó Merill Lynch cũng bị thâu tóm bởi Bank of America vớitrị giá 44 tỷ USD và Lloyds TSB’s thâu tóm HBOS với giá 29,3 tỷ USD Chínhphủ Mỹ đã buộc phải bơm tiếp 85 tỷ đôla vào AIG, tập đoàn bảo hiểm lớn nhấtthế giới, để tránh cho thị trường tài chính nước này một kết cục tồi tệ hơn Cũngchính vì lý do khủng hoảng nên tình hình M&A tại những nước phát triển như
Mỹ giảm vì các động cơ để tiến hành M&A không đạt được cho các bên Tuynhiên, chính cuộc khủng hoảng lại là thời cơ cho nhiều doanh nghiệp muốn thâutóm để bành trướng
Trang 15Năm 2009, hoạt động M&A trên thế giới giảm sút cả về số lượng và giá trị giao
dịch Theo số liệu của Thompson Reuters, giá trị giao dịch M&A trên thế giớinăm qua là 1.630 tỷ USD (giảm 39,2% so với năm 2008), số thương vụ là30.830, giảm 10,4% so với năm 2008
THỰC TRẠNG M&A LĨNH VỰC TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG TẠI VIỆT NAM
Ở nhiều quốc gia trên thế giới, làn sóng sáp nhập ngân hàng đã diễn ra mạnh
mẽ hơn một thập kỷ nay Có nhiều động cơ thúc đẩy hoạt động sáp nhập và mua lại như: tối đa hoá tài sản của cổ đông (tăng giá trị cổ phiếu) hay tăng cường lợi ích của các khoản thu nhập sau khi sáp nhập; tối đa hoá lợi ích của nhà quản lý Ngoài ra, động cơ giải cứu các ngân hàng sụp đổ thường được các ngân hàng trung ương và các cơ quan pháp luật các nước khuyến khích Lý do đây là phương pháp để bảo vệ khoản dự trữ bảo hiểm tiền gửi và tránh cho việc phục vụ khách hàng bị gián đoạn khi ngân hàng có nguy cơ phá sản.
Hiện nay, việc sáp nhập, mua lại các ngân hàng là hiện tượng phổ biến ở các
nước mà điển hình nhất là hệ thống ngân hàng Mỹ Làn sóng sáp nhập, mua lạingân hàng đã tạo nên diện mạo sâu sắc trong ngành tài chính ngân hàng ở Mỹ.Sau gần 30 năm từ năm 1980 đến năm 2004 số ngân hàng dạng công ty mẹ và
Trang 16công ty cầm cố đã giảm một nửa từ 16.000 ngân hàng còn khoảng 8.000 ngânhàng, tuy số lượng ngân hàng ít đi nhưng tổng tài sản của các ngân hàng tăngnhanh và là các ngân hàng “khỏe mạnh” trong các vụ sáp nhập Trong ba thập kỷgần đây các thương vụ sáp nhập, mua lại đã tạo ra những tập đoàn TCNH khổng
lồ trong bối cảnh nền tài chính Mỹ có những giai đoạn thăng trầm với nhiều cuộckhủng hoảng và tăng trưởng tài chính Năm 2007, tại khu vực châu Mỹ đã thựchiện thành công 11.601 vụ M&A với tổng giá trị lên đến 1.980 tỷ USD, tăng27,2% so với năm 2006 Hiện tại, 10 ngân hàng thương mại lớn nhất nước Mỹkiểm soát 49% tổng giá trị tài sản của ngành ngân hàng trong nước, so với mức29% cách đây 10 năm Từ đầu năm 2009 đến đến tháng 6 năm 2009, đã có 37ngân hàng buộc phải đóng cửa và phải bán tài sản của mình so với 25 ngân hàng
bị đóng cửa trong năm 2008 Tính đến hết quý 1 năm 2009, FDIC đã đưa trên
300 ngân hàng Hoa Kỳ vào diện “có vấn đề” so với 252 ngân hàng vào quý 4năm 2008 – cao hơn 21% so với cùng kỳ năm 2008 và cao nhất trong 15 năm
Trong năm 2009, vụ sụp đổ lớn nhất là ngân hàng Bank United vào ngày
21 tháng 5 được giải quyết theo hình thức bán cho các nhà đầu tư tư nhân và vẫn hoạt động với tên gọi cũ.
Hoạt động M&A đã hiện diện trong nền kinh tế thị trường ở Châu Âu từ rất sớm và nhanh chóng lan sang ngành tài chính ngân hàng trong thời gian gần đây với quy mô ngày càng lớn, hình thành nên những tập đoàn tài chính ngân hàng khổng lồ Trong top 70 tập đoàn kinh tế lớn nhất toàn cầu do tạp chí Forbes bình chọn có tới 21 tập đoàn tài chính ngân hàng ở Châu Âu chiếm 30%, điều này cho thấy các tập đoàn tài chính ngân hàng ở Châu Âu khá nhiều và không ngừng phát triển như là một đối trọng với tập đoàn tài chính ngân hàng tại Mỹ Năm 2007, tại khu vực châu Âu đã thực hiện thành công 9.936 vụ M&A với tổng giá trị lên đến 1.301 tỷ USD, tăng 18,5% so với năm 2006.
Làn sóng sáp nhập và mua lại trong lĩnh vực tài chính tại khu vực châu Á bắt
Trang 17đầu mạnh sau cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ năm 1997 bắt nguồn từ TháiLan Sau cuộc khủng hoảng này các ngân hàng thúc đẩy việc sáp nhập và mualại để nhanh chóng tăng doanh thu và lợi nhuận, đồng thời cắt giảm chi phí đểphục hồi nhanh nền kinh tế sau khủng hoảng Năm 2007, tại khu vực châu Á đãthực hiện thành công 6.821 vụ M&A với tổng giá trị lên đến 466 tỷ USD, tăng35,4 % so với năm 2006 Hiện nay, tại Trung Quốc, các ngân hàng đang thoátkhỏi sự kiểm soát của nhà nước bằng cách bán cổ phần cho người nước ngoài vàcác nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Trong khi đó, năm 2009, 3 siêu ngânhàng mới ở Nhật Bản đã mua lại 11 ngân hàng cũ và hiện đang sắp xếp lại hoạtđộng của các ngân hàng này.
Tại các quốc gia đang phát triển hoặc chuyển đổi, hệ thống ngân hàng hầu nhưcòn rất non trẻ, nên qui mô không lớn, kinh nghiệm kinh doanh chưa nhiều, sảnphẩm còn nghèo nàn, luật lệ kinh doanh chưa rõ ràng, đầy đủ nên lý do dẫn đếnviệc sáp nhập, sáp nhập các ngân hàng ở các nước chủ yếu là do chính phủ muốnsắp xếp, củng cố hệ thống ngân hàng nhằm tăng cường qui mô vốn, an toàn trongkinh doanh ngân hàng như các nước Nga, Bungari, các nước Đông Nam Á saukhủng hoảng tài chính tiền tệ 1997