Tìm hiểu về tình hình dạy học thực hành tin học khối 10 trường THPT, đưa ra một số giải pháp và giới thiệu một số phần mềm phục vụ việc dạy thực hành tin học

Mức độ được thực hành trên máy, số lượng máy tính và tốc độ máy tính có sự chênh lệch giữa ba quận, huyện Hải Châu, Liên Chiểu, Hòa Vang Học sinh THPT Quận Hải Châu có điều kiện được thự

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

KHOA TIN

- -

PHAN THỊ TÚ

TÌM HIỂU VỀ TÌNH HÌNH DẠY - HỌC THỰC HÀNH TIN HỌC KHỐI 10 TRƯỜNG THPT, ĐƯA RA MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ GIỚI THIỆU MỘT SỐ PHẦN MỀM PHỤC VỤ VIỆC DẠY

THỰC HÀNH TIN HỌC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong thời đại ngày nay, khoa học kĩ thuật nói chung và lĩnh vực CNTT nói riêng đang phát triển với một tốc độ nhanh chóng Nó đã và đang đi dần vào nhiều lĩnh vực đời sống của con người Chính vì lẽ đó mà trong một vài năm trở lại đây, một số trường học ở nước ta đã bắt đầu đưa vào trong chương trình giảng dạy môn học Tin học Tuy nhiên, trong giáo dục thì bộ môn tin học dường như lại chưa nhận được sự quan tâm đúng mức so với tầm quan trọng của nó Đa phần các em vẫn coi Tin học là môn "phụ" Vì vậy cho đến hiện nay, khi ngành giáo dục đã chủ trương đưa Tin học trở thành môn học chính thức trong khung chương trình thì hầu hết các trường Trung học phổ thông đều gặp rất nhiều khó khăn trong việc dạy và học môn Tin học nói chung và đặc biệt là vấn đề dạy và học thực hành tin học nói riêng Trong khung chương trình Tin học khối THPT thì nội dung chương trình lớp 10 là phần tổng quan về tin học, máy tính, hệ điều hành, mạng máy tính và soạn thảo văn bản Do đó kiến thức làm nền tảng cho việc học tin học ở các lớp trên được thuận lợi hơn Để đáp ứng yêu cầu xã hội, hòa nhập toàn cầu, nghành đào tạo giáo dục thực hiện mục tiêu: Xây dựng con người mới Xã Hội Chủ Nghĩa, đào tạo nguồn nhân lực và bồi dưỡng nhân tài, đào tạo con người đáp ứng yêu cầu phát triển của

xã hội Trong những năm gần đây nhà nước đã rất quan tâm về việc giảng dạy Tin học trong nhà trường Trong nhà trường thì việc đào tạo Tin học cho học sinh sao có chất và lượng đó là nhiệm vụ hàng đầu Giúp cho học sinh bước đầu làm quen với tin học, có kiến thức cơ bản, kỹ năng sơ đẳng từ đó tạo nền tảng cho các em học và

tự học nâng cao kiến thức sau này

Đối với trường phổ thông thì phương pháp tổ chức – quản lý học sinh học tập phòng máy vi tính sao có hiệu quả là vô cùng quan trọng, áp dụng phần mềm nào để trợ giúp quản lý, trợ giúp giảng dạy học sinh tại phòng máy một cách tối ưu nhất

Từ thực tế đó tôi đã chọn đề tài: “Tìm hiểu về tình hình dạy - học thực hành Tin

học khối 10 trường THPT, đưa ra một số giải pháp và giới thiệu một số phần mềm phục vụ việc dạy thực hành Tin học.”, nhằm mục đích tìm hiểu được thực

trạng và những khó khăn mà giáo viên và học sinh đang gặp phải về việc giảng dạy thực hành Tin học khối lớp 10, từ đó chỉ ra nguyên nhân và tìm cách ứng dụng phương pháp giảng dạy tích cực, ứng dụng CNTT để giúp cho việc giảng dạy - thực hành của giáo viên và học sinh đạt kết quả cao nhất

2 LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Lâu nay chúng ta vẫn coi Tin học là môn "phụ", hầu hết các học sinh khá, giỏi không chọn con đường trở thành giáo viên môn "phụ" Chính vì vậy, khi chủ trương đưa Tin học trở thành môn chính, hầu hết các trường THPT đều thiếu giáo viên Các trường "chữa cháy" bằng cách chuyển giáo viên các môn khác như Toán,

Lý, Hóa, sang dạy "kiêm nhiệm" Tin học hoặc tuyển các cử nhân Tin học của các trường ngoài Sư phạm tham gia giảng dạy Điều này dẫn đến tình trạng chung là chuyên môn và nghiệp vụ Sư phạm không đi liền nhau Làm thế nào để giải quyết thực trạng này là một câu hỏi khó Bên cạnh đó, việc tất cả các bạn học chung một

giáo trình Tin học là điều bất cập cần giải quyết hiện nay Đặc biệt một số trường ở

miền núi cơ sở vật chất còn thiếu nhiều, nhiều giáo viên phải dạy chay, học sinh chỉ được học lý thuyết chứ không được thực hành Và việc áp dụng những phần mềm vào phục vụ cho việc dạy thực hành cũng là vấn đề quan trọng Đây là những vấn

đề đã và đang trở nên cấp thiết và cần được sự quan tâm của toàn xã hội

3 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Đề tài được thực hiện không chỉ nhằm mục đích tìm hiểu thực tế những khó khăn

trong việc dạy - học thực hành môn Tin học 10 hiện nay ở các trường phổ thông trên địa bàn Thành phố Đà Nẵng nói riêng và trên cả nước nói chung Mà từ đó tìm hiểu một số phần mềm giúp việc thực hành tin học 10 đạt kết quả tốt, giúp học sinh

có thể nắm bài một cách trực quan và dễ dàng hơn Học sinh có hứng thú với môn học hơn Giáo viên giảng dạy dễ dàng hơn Đặc biệt là số học sinh hiểu bài chiếm tỉ

lệ cao Nó còn tạo ra một phòng học đa phương tiện, công nghệ cao đáp ứng kịp thời với xu thế phát triển của giáo dục Đồng thời đây cũng là cơ hội để tôi có thể củng cố và bổ sung một số kiến thức phục vụ cho việc học tập và giảng dạy sau này Tăng khả năng giao tiếp, năng động hơn thông qua việc tiếp cận môi trường sư

phạm, với giáo viên và học sinh ở các trường phổ thông Đó cũng là nền tảng cho bản thân tôi sau này trở thành một người giáo viên tốt trong tương lai

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Thực trạng dạy – học thực hành tin học khối 10 của học sinh THPT và giáo viên

trên địa bàn Thành phố Đà Nẵng hiện nay là chưa hợp lý Mức độ thực hành và dạy học thực hành Tin học khối 10 của học sinh và giáo viên là chưa thực sự hiệu quả, ảnh hưởng không tốt đến kết quả học tập và kỷ năng thao tác máy tính của học sinh Mức độ được thực hành trên máy, số lượng máy tính và tốc độ máy tính có sự chênh lệch giữa ba quận, huyện Hải Châu, Liên Chiểu, Hòa Vang (Học sinh THPT Quận Hải Châu có điều kiện được thực hành trên máy nhiều nhất trong ba trường, học sinh trường Phạm Phú Thứ là trường nghèo về cơ sở vật chất nhất, học sinh ít được thực hành trên máy nhất)

5 NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI

Nghiên cứu những vấn đề lý luận về thực trạng học thực hành tin học của học sinh khối 10

Nghiên cứu những vấn đề lý luận về thực trạng dạy thực hành tin học của giáo viên phụ trách môn Tin học khối 10

Tìm hiểu và đánh giá mức độ, nguyên nhân, những khó khăn gặp phải khi dạy và học thực hành tin học ở khối 10 của học sinh và giáo viên THPT trên địa bàn Thành phố Đà Nẵng

Tìm hiểu và giới thiệu một số phần mềm ứng dụng cho việc thực hành tin học 10 đạt hiệu quả cao

6 KHÁCH THỂ, ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ PHẠM VI CỦA ĐỀ TÀI

6.1 Đối tượng nghiên cứu

– Nghiên cứu và tìm hiểu thực tế dạy – học thực hành Tin học 10

– Đối tượng nghiên cứu: Học sinh, giáo viên trường THPT tại thành phố Đà Nẵng

6.2 Khách thể nghiên cứu

Thực trạng việc dạy - học và việc ứng dụng phần mềm vào thực hành Tin học

10, địa bàn Quận Liên Chiểu và Quận Hải Châu-Thành phố Đà Nẵng

6.3 Đối tượng khảo sát

391 học sinh thuộc ba trường THPT Nguyễn Thượng Hiền thuộc Quận Liên

Chiểu, trường THPT Phan Chu Trinh Quận Hải Châu, và trường THPT Phạm Phú Thứ Huyện Hòa Vang - Thành phố Đà Nẵng

6.4 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Khuôn khổ của đề tài nghiên cứu 391 học sinh và ý kiến của 12 giáo viên dạy môn tin học thuộc trường THPT Nguyễn Thượng Hiền, Phan Chu Trinh, Phạm Phú Thứ thuộc Quận Liên Chiểu, Quận Hải Châu và huyện Hòa Vang - Thành phố Đà

Nẵng

7 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

Các phương pháp được sử dụng trong quá trình thực hiện đề tài:

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Tổng hợp và phân tích nội dung các bài thực hành trong SGK lớp 10, tâm lý lứa tuổi học sinh THPT

- Thông qua tài liệu môn học phương pháp giảng dạy tin học của thầy Lê Viết Chung, Tài liệu bồi dưỡng giáo viên của Bộ giáo dục và đào tạo

- Tham khảo tài liệu, bài viết trên Internet có liên quan đến nội dung mà đề tài đề cập đến

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Điều tra thực tế bằng các phiếu thăm dò ý kiến, phỏng vấn, chụp hình tại các trường phổ thông trên địa bàn Thành phố Đà Nẵng

7.3 Phương pháp toán học

Thống kê và xử lý số liệu để đưa ra những kết luận cần thiết

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 NGHIÊN CỨU LÝ LUẬN

Trong nghiên cứu lý luận người ta thường dựa vào những tài liệu có sẵn, những thành tựu của nhân loại trên những lĩnh vực khác nhau như tâm lý học, giáo dục học, tin học…, những văn kiện của đảng và nhà nước để vận dụng vào nghiên cứu

đề tài Những hình thức thường vận dụng vào nghiên cứu lý luận là: Phân tích tài liệu lý luận, so sánh quốc tế và phân tích thực nghiệm Việc phân tích tài liệu lý luận giúp ta chọn đề tài, đề ra mục đích nghiên cứu, hình thành giả thuyết khoa học, xác định tư tưởng chủ đạo và đánh giá sự kiện Khi nghiên cứu lý luận ta cần phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát tìm ra ý mới Cái mới đó ở đây có thể là một lý thuyết hoàn toàn mới, nhưng cũng có thể là một cái mới đan kết với những cái cũ, sàng lọc cái mới trong cái cũ, nêu bật cái bản chất từ những cái cũ

1.2 ĐẶC ĐIỂM TÂM LÝ CỦA HỌC SINH THPT

“Tâm lý học là khoa học về các sự kiện, các tính quy luật và các cơ chế của tâm lý, như là cái quy luật của sự phản ánh tích cực của con người đối với hiện thực khác quan và điều chỉnh hành vi con người Tâm lý học nghiên cứu các quá trình, các trạng thái và các phẩm chất tâm lý muôn màu muôn vẻ, là những cái được hình thành trong quá trình phát triển của con người, quá trình giáo dục con người và quá trình tác động của con người với môi trường xung quanh” (Hà Thế Ngữ -Đặng Vũ Hoạt) Phương pháp giảng dạy tin học cũng phải dựa vào những thành tựu của tâm

lý học, đặc biệt là tâm lý học trẻ em, tâm lý học phát triển và tâm lý học tập để xác định mục đích, yêu cầu nội dung và phương pháp dạy học ở từng cấp

Đặc điểm tâm lý, xu thế hướng phát triển của học sinh THPT hiện nay:

Ở lứa tuổi THPT các em bắt đầu háo hức tìm hiểu những công nghệ mới

Tin học là một lĩnh vực vô cùng mới mẽ đối với các em Ở lứa tuổi này các

biểu hiện rối loạn nhân cách tăng lên rõ rệt và trong phần lớn các trường hợp, chúng có nguồn gốc sâu xa trong các quan hệ cha mẹ - con cái, quan hệ thầy - trò không thuận lợi

Nhìn chung có thể chấp nhận xác định lứa tuổi thanh niên là giai đoạn từ 14 -

18 tuổi Việc xác các định lứa tuổi thanh niên như vậy tương đối tương đồng với việc phân đoạn từ góc độ sinh lý học hay xã hội học Tuy nhiên, các ngưỡng tuổi trên và ngưỡng tuổi dưới có thể dịch chuyển chút ít (độ 1, 2 tuổi) tùy thuộc vào đặc điểm phát triển lịch sử - xã hội, đặc điểm giới tính và cả đặc điểm phát triển cá nhân

Hình thành biểu tượng "cái tôi” có tính hệ thống

Bước sang tuổi thanh niên, các chức năng tâm lý của con người cũng có nhiều thay đổi, đặc biệt là trong lĩnh vực phát triển trí tuệ, khả năng tư duy Các nghiên cứu tâm lý học cho thấy rằng hoạt động tư duy của thanh niên rất tích cực và có tính độc lập tư duy lý luận phát triển mạnh Sự phát triển mạnh của tư duy lý luận liên quan chặt chẽ với khả năng sáng tạo Nhờ khả năng khái quát thanh niên có thể tự mình phát hiện ra những cái mới Học sinh cấp III đánh giá các bạn thông minh trong lớp không dựa vào điểm số mà dựa vào cách thức giải bài tập Họ có xu hướng đánh giá cao các bạn thông minh và những thầy cô có phương pháp giảng dạy tích cực, tôn trọng những suy nghĩ độc lập của học sinh, phê phán sự gò ép, máy móc trong phương pháp sư phạm Ý thức về cái tôi rõ ràng và đầy đủ hơn đã làm cho thanh niên có khả năng lựa chọn, con đường tiếp theo, đặt ra vấn đề tự khẳng định và tìm kiếm vị trí cho riêng mình trong cuộc sống chung

Nảy sinh cảm nhận về "tính chất người lớn" của bản thân

Cảm nhận về "tính người lớn" của chính bản thân mình là một trong những nét tâm lý đặc trưng xuất hiện trong giai đoạn chuyển từ lứa tuổi thiếu niên sang tuổi thanh niên A.E.Litrco - một chuyên gia tâm thần học nổi tiếng của Liên bang Nga

về lứa tuổi thanh niên nhận định rằng lứa tuổi từ 14 đến 18 là lứa tuổi khủng hoảng đối với tâm thần học Ở lứa tuổi này các biểu hiện rối loạn nhân cách tăng lên rõ rệt

và trong phần lớn các trường hợp, chúng có nguồn gốc sâu xa trong các quan hệ cha

mẹ - con cái, quan hệ thầy - trò không thuận lợi

Hình thành thế giới quan

Đối với thanh niên biểu tượng chung về thế giới có một ý nghĩa nhân cách rất rộng , nó gắn liền với nhu cầu tìm kiếm một chỗ đứng cho riêng mình trong xã hội, tìm kiếm một hướng đi, một nghề nghiệp, một dự định cho cuộc sống của họ Như vậy thế giới quan tức quan điểm về thế giới nói chung, về cơ sở của sự tồn tại về mối liên hệ giữa con người với tự nhiên, về những định hướng giá trị cơ bản được hình thành Tuy nhiên từ lâu các nhà tâm lý học đã nhận thấy mâu thuẫn bên trong ý thức đạo đức ở lứa tuổi thanh niên Để lý giải điều này có thể cho rằng lứa tuổi thanh niên vẫn là lứa tuổi mà ý thức đạo đức đang ở trong giai đoạn đầu của quá trình hình thành Mặt khác về phương diện trí tuệ thanh niên đã hiểu được tính tương đối của các chuẩn mực Sự nghi ngờ lật lại các chuẩn mực đạo đức của xã hội

có thể hiện như một thao tác tìm kiếm, nghiên cứu, học hỏi để tiếp thu

1.3 TÌNH HÌNH DẠY VÀ HỌC THỰC HÀNH MÔN TIN HỌC TRONG NHÀ TRƯỜNG THPT HIỆN NAY

1.3.1 Khái niệm tin học

Trên thế giới có nhiều định nghĩa khác nhau về tin học Sự khác nhau chỉ ở phạm vi các lĩnh vực được coi là tin học còn về nội dung là thống nhất

Tin học là một nghành khoa học có mục tiêu là phát triển và sử dụng máy tính điện tử để nghiên cứu cấu trúc, tính chất của thông tin, phương pháp thu nhập, lưu trữ, tìm kiếm, biến đổi, truyền thông tin và ứng dụng vào các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội (theo SGK Tin học 10)

1.3.2 Khái niệm dạy và học tin học

Phương pháp dạy học Tin học có liên quan chặt chẽ với khoa học tin học Tin học có đối tượng và phương pháp của nó Đây là ngành khoa học đang phát triển như vũ bão, ngày càng xâm nhập vào các ngành khoa học công nghệ và đời sống Phương pháp giảng dạy tin học phản ánh vào nhà trường những tri thức và phương pháp phổ thông, cơ bản nhất trong những thành tựu tin học của nhân loại, sắp xếp chúng thành một hệ thống đảm bảo tính khoa học, tính tư tưởng, tính thực tiễn và tính sư phạm, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của đất nước, đáp ứng được yêu cầu của cách mạng khoa học công nghệ ngày nay

Do đó đối tượng của phương pháp giảng dạy môn tin học là quá trình học môn tin hay là quá trình giáo dục thông qua việc dạy học môn tin Quá trình dạy học môn tin có 3 đối tượng: Thầy, trò và công cụ máy tính trong đó thầy đóng vai trò chỉ đạo, trò giữ vai trò chủ động, còn máy tính đóng vai trò hỗ trợ cho quá trình dạy học Giữa 3 đối tượng này có nhiều mối quan hệ với nhau: Quan hệ thầy – trò, trò - trò, thầy trò - máy tính Các quan hệ có thể biểu diễn qua sơ đồ sau:

Học Dạy

Hỗ trợ

Vậy “Dạy học là đó là một quá trình gồm toàn bộ các thao tác có tổ chức và có

định hướng giúp người học từng bước có năng lực tư duy và năng lực hành động với mục đích chiếm lĩnh các giá trị tinh thần, các hiểu biết, các kỹ năng, các giá trị văn hóa mà nhân loại đã đạt được để trên cơ sở đó có khả năng giải quyết được các bài toán thực tế đặt ra trong toàn bộ cuộc sống của mỗi người học.” (theo Tạ Thị Thanh Bình)

1.3.3 Tầm quan trọng của việc dạy và học môn tin học trong nhà trường

Tin học trước hết là công cụ giúp tiếp nhận và xử lý thông tin một cách nhanh chóng Đồng thời phát huy tư duy logic, sáng tạo, kỹ năng làm việc cá nhân độc lập

và cả kỹ năng làm việc theo nhóm Tất cả đều là tiền đề cần thiết cho một con người hiện đại Kể từ năm 2005 – 2007, môn Tin học là môn học chính khóa và được dạy

ở tất cả các trường trung học phổ thông Trong nhà trường phổ thông, môn tin học giữ một vị trí hết sức quan trọng với những lý do sẽ được trình bày dưới đây:

Thứ nhất là môn học công cụ do tính trừu cao độ, tin học có tính thực tiễn phổ dụng Những tri thức và kỹ năng tin học cùng với những phương pháp làm việc trong tin học trở thành công cụ để học tập những môn khác trong nhà trường, là công cụ của nhiều ngành khoa học khác nhau, là công cụ để hoạt động trong thực tế

Thầy giáo

Máy tính

Thứ hai môn tin góp phần phát triển nhân cách

Thứ ba môn tin học còn là một công cụ trợ giúp đắc lực cho việc học và dạy các môn khác Tin học còn tạo ra môi trường thuận lợi cho việc học từ xa và việc học tập suốt đời

1.3.4 Thực trạng dạy và học thực hành môn Tin học hiện nay

1.3.4.1 Những thuận lợi chung

Xuất phát từ các văn bản chỉ đạo của Đảng và nhà nước nhất là chỉ thị CT/UW của Bộ Chính Trị ngày 07 tháng 10 năm 2000 về việc đẩy mạnh ứng dụng CNTT phục vụ sự nghiệp Công nghiệp hóa và Hiện đại hóa đã chỉ rõ trọng tâm của ngành giáo dục là đào tạo nguồn nhân lực về CNTT và đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong công tác giáo dục và đào tạo, đây là nhiệm vụ mà Thủ tướng Chính phủ đã giao cho ngành giáo dục giai đoạn 2001 – 2005 thông qua quyết định số 81/2001/QĐ –TTG

58-Hiện nay các trường phổ thông điều trang bị phòng máy, phòng đa năng, nối mạng Internet và Tin học được giảng dạy chính thức, một số trường còn trang bị thêm Thiết bị ghi âm, chụp hình, quay phim (Sound Recorder, Camera, Camcorder), máy quét hình (Scanner), phần mềm NetOp School và một số thiết bị khác, tạo cơ

sở hạ tầng CNTT cho giáo viên sử dụng CNTT mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới các phương pháp và hình thức dạy học

Do sự phát triển của CNTT và truyền thông mà mọi người đều có trong tay nhiều công cụ hỗ trợ cho quá trình dạy học nói chung và phần mềm dạy học nói riêng Nhờ có sử dụng các phần mềm dạy học này mà học sinh trung bình, thậm chí học sinh trung bình yếu cũng có thể hoạt động tốt trong môi trường học tập Phần mềm dạy học được sử dụng ở nhà cũng sẽ nối dài cánh tay của giáo viên tới từng gia đình học sinh thông qua hệ thống mạng

Riêng với học sinh, khi bước vào học môn Tin học ở lớp 10 cũng có những thuận lợi Môn Tin học hiện đang có sức hấp dẫn nhất định (hấp dẫn ở sự mới mẻ

và ở nhu cầu học hỏi, hiểu biết về Tin học trong xã hội ) Nhất là những học sinh ở khu vực thành thị, có điều kiện tốt về máy móc, phương tiện tiếp cận với Tin học,

thì hứng thú tìm hiểu về Tin học cũng tăng theo Môn Tin học còn là công cụ để học sinh học tốt hơn nhiều môn học khác, giúp học sinh có cách học hiện đại hơn, hiệu quả hơn, mở mang thêm nhiều kiến thức Tuy nhiên, những người biên soạn SGK Tin học thống nhất là trong trường phổ thông chỉ dạy "sử dụng máy vi tính" cho học sinh Nhà trường chỉ giúp học sinh nắm được những kỹ năng, kiến thức về máy vi tính, tạo môi trường để học sinh tìm hiểu về Tin học, giúp học sinh có một số kiến thức cần thiết và có thể tự tìm hiểm thêm (những kỹ năng cao hơn) nếu có nhu cầu

và hứng thú Chính vì môn tin có những vị trí hết sức quan trọng như vậy nên đã được sự quan tâm của toàn xã hội nói chung và của các cấp các ngành nói riêng Các trường đa phần đã được đầu tư về trang thiết bị, các phòng máy phục vụ cho việc thực hành Tin học ngay sau các tiết học lý thuyết Đội ngũ giáo viên có trình

độ chuyên môn và có tâm huyết với nghề nghiệp

1.3.4.2 Những điều còn tồn tại

Do khó khăn về tài chính, chính sách, hạ tầng cơ sở… nên chất lượng dạy tin học còn bất cập, việc xây dựng và thực hiện kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng giáo viên còn lúng túng, kinh phí đầu tư cho quá trình tin học hoá còn quá hạn hẹp so với nhu cầu Những năm gần đây, CNTT trong trường học đã được quan tâm hơn, song một thời gian khá dài ngành giáo dục và đào tạo vẫn chưa kịp thời trong việc xác định những định hướng và giải pháp ở tầm vĩ mô Chương trình học ở trường tương đối nặng gây nhiều áp lực học tập đối với học sinh Ngoài ra, ở các trường phổ thông tình trạng học lệch rất phổ biến, đa số học sinh thường có tâm lý chỉ chú trọng học những môn được chọn để thi vào đại học Đội ngũ giáo viên dạy Tin học nhiều nhưng không đáp ứng đủ yêu cầu vì đa số không được đào tạo đúng chuyên ngành Nhiều trường phải điều các giáo viên Toán, Lý, Hóa,… sang dạy Tin

Tin học là môn học đòi hỏi nặng về thực hành trên máy tính nhưng do chưa đủ điều kiện về cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên nên hiện nay nhiều nơi trong cả nước tình trạng dạy chay, học chay khá phổ biến, nhất là các tỉnh, huyện miền núi

CHƯƠNG 2 KHẢO SÁT HIỆN TRẠNG VÀ HƯỚNG GIẢI QUYẾT

VẤN ĐỀ 2.1 ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ DẠY VÀ HỌC THỰC HÀNH CỦA MỘT SỐ TRƯỜNG THPT TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

2.1.1 Quá trình nghiên cứu

Thời gian tiến hành nghiên cứu từ tháng 2 đến tháng 4 năm 2012

Địa điểm:

Hình 2.1: Trường THPT Phạm Phú Thứ (Hòa Sơn – Hòa Vang – Đà Nẵng)

Hình 2.2:Trường THPT Nguyễn Thượng Hiền (Hòa Minh – Liên Chiểu – Đà Nẵng)

Hình 2.3 : Trường THPT Phan Châu Trinh (Lê Lợi – Hải Châu – Đà Nẵng)

Quá trình tiến hành:

Giới thiệu về đề tài

Làm quen với học sinh

Tiến hành xin ý kiến

Kết quả biểu hiện ở bảng số liệu

2.1.2 Phương pháp nghiên cứu

Nêu ra một số biện pháp khắc phục để tăng hiệu quả việc dạy và học thực hành tin học nói chung và tin học 10 nói riêng đạt kết quả cao nhất

Hình 2.4:Trường THPT Nguyễn Thượng Hiền Lớp 10/9

Thầy Lê Hiếu – giáo viên

dạy tin học trường THPT

Nguyễn Thượng Hiền tâm sự

rằng: ” Học sinh cũng có nhiều

em thích học tin học Nhưng

do tin 10 là có nhiều vấn đề

trừu tượng nên trong các giờ

học không thu hút được nhiều

học sinh” Do đó các thầy cô

thường ra nghĩ ra những cách

giảng bài tạo cảm giác hứng

thú cho các em Hình 2.5:Trường THPT Phạm Phú Thứ Lớp 10/5

Còn với thầy Nguyễn Mạnh Duy trường THPT Phan Châu Trinh thì cho rằng nội dung những bài học trong sách Tin học 10 không phù hợp Ví dụ bài 4: Bài toán và thuật toán Đưa vào tin học 10 nhưng khi học hết sách tin học 10 lại không liên quan, mà chỉ liên quan đến sách tin học 11 Nên khi học xong các em dễ quên

Chúng em không nghe được

thầy giáo giảng bài” Từ tâm

sự của các em ta thấy rằng cần

phải có giải pháp để quản lớp

học, đồng thời phải truyền bài

giảng đến các em Hình 2.6:Trường THPT Phan Châu Trinh Lớp 10/11

Để các em có thể tiếp thu được Trong quá trình nghiên cứu thực tiễn tôi kết hợp phỏng vấn nhằm xin ý kiến của học sinh và giáo viên để đề tài nghiên cứu thêm khách quan

2.2 THỐNG KÊ KẾT QUẢ KHẢO SÁT VÀ NHẬN XÉT

2.2.1 Cơ sở vật chất của nhà trường và gia đình học sinh để phục vụ cho việc dạy

và học thực hành tin học khối 10

 Bảng 1: TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG PHAN CHÂU TRINH

- Tổng số phiếu điều tra: 153 phiếu

Đáp án

Câu hỏi

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Hình 2.7: Biểu đồ cơ sở vật chất trường THPT Phan Châu Trinh

Qua biểu đồ ta thấy hầu hết các học sinh trường Phan Châu Trinh đều có máy

tính ở nhà chiếm 90% là một con số rất lớn Đây cũng là một điều kiện thuận lợi

cho học sinh ở nhà có thể thực

hành được những bài đã học

trên lớp Có thể nắm chắc kiến

thức hơn Theo các học sinh thì

các em cho rằng số lượng máy

Hình 2.8: Lớp 10/8 trường THPT Phan Châu Trinh

là nhiều có đến 6 phòng máy với tổng số lượng máy là 150 máy được kết nối

Vai trò của người giáo viên rất quan trọng Cho dù CNTT có phát triển đến đâu thì người giáo viên vẫn là “ Người đưa đò qua sông”

Nói tóm lại: thì về mặt cơ sở và vật chất thì trường THPT Phan Châu Trinh là khá đầy đủ như số lượng phòng máy của

trường là nhiều có đến 6 phòng máy với

tổng số lượng máy là 150 máy được kết

nối internet tốc độ cao Hầu như tất cả

học sinh đều có máy tính riêng ở nhà để

thực hành nên việc thao tác các bài thực

hành trên máy là rất thuận lợi Tuy như

vậy nhưng với các học sinh thì người

giáo viên hướng dẫn, giảng dạy vẫn rất

quan trọng chiếm 50,3% Do số lượng

lớp nhiều nên trường vẫn phải chia làm

2 ca thực hành, ca sáng và ca chiều

Hình 2.9: Nội quy vào phòng máy trường THPT Phan Châu Trinh

Bên cạnh đó, trường thường xuyên ứng dụng CNTT vào dạy học Vì vậy chất lượng dạy và học của trường đạt kết quả rất cao Nhà trường sử dụng phần mềm NetOp School vào phòng thực hành để giúp học sinh học tốt và khả năng quản lý các em cũng tốt hơn

 Bảng 2: TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGUYỄN THƯỢNG HIỀN

- Tổng số phiếu điều tra: 125 phiếu

Đáp án

Câu hỏi

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Hình 2.10: Biểu đồ cơ sở vật chất trường THPT Nguyễn Thượng Hiền

Khác hẳn với trường

Phan Châu Trinh thì trường

THPT Nguyễn Thượng Hiền

Nếu người giáo viên có

truyền đạt kiến thức hay đến

mấy nhưng về nhà lại không

có máy để thực hành những

điều đó Hình 2.11 :Phòng máy trường THPT Nguyễn Thượng Hiền

Quả là rất khó khăn để nắm vững kiến thức đó Nếu như không được thực hành nhiều Tuy không có máy để thực hành ở nhà nhưng nhà trường THPT Nguyễn Thượng Hiền luôn tạo mõi điều kiện thuận lợi cho các em học thực hành Hầu hết hiện nay tốc độ hoạt động của các máy tính trong trường học điều hoạt động tốt, tốc độ máy tình là bình thường (54%) cũng có thể giúp các em thực

hành tốt Theo khảo sát thực tế của tôi về trường THPT Nguyễn Thượng Hiền, điều kiện cơ sở vật chất để phục vụ cho việc dạy và học thực hành tin học của giáo viên

và học sinh là tương đối đầy đủ cả trường có 2 phòng máy vi tính có kết nối mạng internet Có 3 máy chiếu Projecter để phục vụ cho việc học lý thuyết và thực hành của học sinh được thuận lợi hơn Tuy nhiên thì do số lượng học sinh và nhu cầu học thực hành nhiều nên phòng máy được chia làm 2 ca thực hành Còn việc tự học thực hành ở nhà tương đối thuận lợi vì số lượng học sinh có máy tính riêng ở nhà cũng tạm nhiều chiếm trên 47,2% tổng số học sinh

Nhìn chung thì trường đã có ứng dụng CNTT vào dạy học nhưng chưa được thường xuyên Trong lúc phỏng vấn các học sinh cho rằng việc ứng dụng CNTT vào dạy học của trường chỉ là thỉnh thoảng Hiện nay nhà trường đã áp dụng được phần mềm NetOp School vào phòng máy để thuận lợi cho việc học thực hành tin học cũng như các môn khác được tốt hơn

 Bảng 3: TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG PHẠM PHÚ THỨ

- Tổng số phiếu điều tra: 131 phiếu

Đáp án

Câu hỏi

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Hình 2.12: Biểu đồ cơ sở vật chất trường THPT Phạm Phú Thứ

Trường THPT Phạm Phú Thứ là ngôi trường nằm ở vùng núi nên điều kiện của gia đình cũng khó khăn Tỷ lệ học sinh có máy tính ở nhà rất thấp chiếm 23,7% Đây cũng là vấn đề khó khăn đối với việc học tập của các em Tuy là một ngôi trường khó khăn về mặt kinh tế nhưng nhà trường luôn cố gắng tạo mõi điều kiện

để các học sinh có thể học tốt Trường có 2 phòng máy Một phòng máy mới và một phòng máy cũ, nhưng cũng có nhiều máy hỏng nên việc thực hành cũng không đạt hiệu quả mấy Từ thực tế điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế vì vậy mà trường còn

ít ứng dụng CNTT vào dạy học, việc học bằng máy chiếu là rất xa lạ đối với học sinh của trường Việc ứng dụng các CNTT vào giảng dạy Tin học nói riêng và các môn khác nói chung là còn nhiều hạn chế

 So sánh đánh giá ý kiến học sinh cơ sở vật chất giữa ba trường đã đi

khảo sát :

Theo khảo sát thực tế của tôi về điều kiện cơ sở vật chất có sự chênh lệch khá lớn giữa ba trường Trường THPT Phan Châu Trinh là một trường thuộc vùng một của Thành phố Đà Nẵng nên điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường cũng như của gia đình học sinh khá đầy đủ Do đó mà việc dạy và học thực hành tin học khối 10 của giáo viên và học sinh là có nhiều thuận lợi Hầu như tất cả học sinh khối 10 đều thực hành tốt các bài thực hành trong SGK lớp 10 Một số học sinh do có máy ở nhà nên việc thực hành có thể không cần sự hướng dẫn của thầy cô Trường THPT

Nguyễn Thượng Hiền là một trường thuộc vùng ven Thành phố Đà Nẵng nên điều kiện cơ vật chất của nhà trường và gia đình học sinh cũng tương đối đầy đủ nhưng

so với Phan Châu Trinh thì còn yếu hơn (cụ thể về số lượng phòng máy của trường THPT Phan Châu Trinh có tới 6 phòng máy với 150 máy tính nhưng trường THPT Nguyễn Thượng Hiền chỉ có 2 phòng máy) Do đó mà việc dạy và học thực hành tin học khối 10 của giáo viên và học sinh khá thuận lợi Phần lớn học sinh khối 10 đều thực hành tốt các bài thực hành trong SGK lớp 10 So với 2 trường THPT Phan Châu Trinh và THPT Nguyễn Thượng Hiền thì trường THPT Phạm Phú Thứ là một trường có cơ sở vật chất còn kém hơn so với các trường khác Nên việc dạy và học thực hành tin học của trường còn nhiều khó khăn, đặc biệt là việc học thực hành tin học của khối 10 là rất hạn chế Bên cạnh đó gia đình học sinh cũng chưa có điều kiện để mua máy tính riêng ở nhà cho học sinh tự thực hành ở nhà Do đó rất nhiều học sinh khối 10 trường Phạm Phú Thứ cho rằng việc học thực hành tin học 10 rất chán vì em không biết làm gì cả, chỉ đến nghe cô giảng trên bảng rồi viết vào vở mà không hiểu gì cả Thỉnh thoảng các em có lên phòng máy nhưng do ít máy nên em nào nhanh chân thì được thực hành còn không thì xem bạn thực hành Hiện nay trường cũng có phòng máy mới nhưng phòng máy cũ thì hư rất nhiều nên việc thực hành cũng còn hạn chế

2.2.2 Tình hình dạy và học thực hành tin học khối 10 – trung học phổ thông

 Bảng 1: TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG PHAN CHÂU TRINH

- Tổng số phiếu điều tra: 135 phiếu

Đáp án

Câu hỏi

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm% Câu 1 50 33% 22 14.4% 71 46.4% 10 6.2%

Hình 2.13 : Biểu đồ về tình hình dạy – học Tin học trường THPT Phan Châu Trinh

Hầu như tất cả học sinh trường đều có ý thức rất tốt khi học tin học, đặc biệt là các giờ thực hành và có tinh thần tự học rất cao cụ thể theo điều tra thì đa số học sinh cho rằng khi thực hành điều quan trọng nhất là dựa vào kiến thức mình nắm được là chính (chiếm 46.4%) Đồng thời với kiến thức mình nắm được thì phải có máy tính để thực hành (chiếm 33%) 84 học sinh cho rằng học thực hành là quan trọng hơn lý thuyết Chiếm tỷ lệ khá lớn (41%) các em thấy để thực hành được tốt cần phải nắm vững kiến thức lý thuyết nên để học tin học đạt kết quả cao thì cần kết hợp học tốt cả lý thuyết và thực hành Hầu hết tất cả học sinh đều thích cách học vùa nghe giảng vừa thực hành (94%) Qua điều tra ta thấy rằng đa số học sinh thích học môn tin học Tỷ lệ học sinh không thích chỉ chiếm 7,6% Các giáo viên của trường thường dạy thực hành bằng cách kết hợp cả viết bảng và dùng máy tính Đây

là phương pháp dạy học hay tạo được tính thực tế trong mỗi bài giảng Hầu hết các

em học thực hành theo nhóm để có thể trao đổi kiến thức của mình với các bạn chiếm 67,3% Việc áp dụng CNTT vào dạy học một cách hợp lý đã tạo được hiểu quả lớn trong giờ học thực hành của trường Trường THPT Phan Châu Trinh là ngôi

trường có cơ sở vật chất tốt nên đã kết hợp việc học thực hành trên máy và viết bảng một cách hợp lý Nâng cấp và sử dụng các phần mềm hỗ trợ việc giảng dạy tốt

 Bảng 2: TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGUYỄN THƯỢNG HIỀN – Tổng số phiếu điều tra: 125 phiếu

Đáp án

Câu hỏi

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Hình 2.14: Biểu đồ tình hình dạy – học Tin học trường THPT Nguyễn Thượng Hiền

Tỷ lệ 59,2% học sinh cho rằng học thực hành quan trọng nhất là kiến thức mình nắm được Theo khảo sát thực tế thì các em quan trọng việc học lý thuyết và thực hành là như nhau Như vậy học phải đi đôi với hành Muốn như vậy thì phải có

cơ sở vật chất tốt mới đáp ứng được Trường Nguyễn Thượng Hiền là trường có cơ

sở vật chất tương đối đủ Và trong công việc quản lý cũng như giảng dạy đã áp dụng được CNTT tốt Nhưng do chỉ có 2 phòng máy nên nhiều khi có tiết thực hành

2 hay 3 lớp trùng nhau thì các lớp phải nhường nhau thực hành Cũng còn nhiều mặt hạn chế Tỷ lệ học sinh thích học phương pháp vừa nghe giảng vừa thực hành chiếm

số lượng lớn 80% Tin học là môn học đa dạng và phong phú nên đã tạo cho các

em niềm đam mê lớn (36%) Nên các học sinh đã có ý thức học thực hành tốt chiếm tới 61,1% Nhưng cũng có một số học sinh ngồi chơi game, nói chuyện và ngồi học môn khác Phương pháp học theo nhóm trong giờ thực hành là phương pháp dạy học tích cực Giúp các em hiểu bài tốt, và có sự trao đổi kiến thức giúp bạn và mình hoàn thiện hơn Trường THP Nguyễn Thượng Hiền là ngôi trường có cơ sở vật chất tương đối đầy đủ nên đã kết hợp việc học thực hành trên máy và viết bảng một cách hợp lý Nên giờ thực hành đạt hiểu quả tốt (24%)

Qua quá trình phỏng vấn nhiều em học sinh cho rằng việc học tin học là rất quan trọng Bên cạnh những điều đó thì hầu hết các học sinh đều cho rằng khó khăn lớn nhất đối với các em trong việc học thực hành tin học là kiến thức về tin học chưa nhiều do các em cũng vừa được tiếp xúc với tin học hơn nữa do tin học là một ngành mang tính trừu tượng cao trong khi đó học sinh khối 10 lại học nhiều về các định nghĩa nên tính trừu tượng lại rất cao Phương pháp và cách học thực hành tin học của học sinh cũng rất hay và đa dạng nhưng chủ yếu là cá nhân hoặc học theo nhóm mà đặc biệt là học theo nhóm chiếm con số rất khả quan là có tới 48,8% và điều này cũng cho ta biết được giáo viên cũng đã vận dụng tốt phương pháp học nhóm cho học sinh có hiệu quả tốt Giáo viên dạy tin học cũng đã thường xuyên ứng dụng CNTT vào dạy học nhưng bên cạnh đó giáo viên cũng không quá lạm dụng vào trình chiếu trên slide mà giáo viên cũng hướng dẫn học sinh chi tiết trên

bảng Vì thế nên thầy (cô) giáo có một vị trí rất cao trong hiệu quả học tập của học sinh

 Bảng 3: TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG PHẠM PHÚ THỨ

- Tổng số phiếu điều tra: 131 phiếu

Đáp án

Câu hỏi

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Hình 2.15: Biểu đồ về tình hình dạy – học Tin học trường THPT Phạm Phú Thứ

Qua điều tra ta thấy rằng các học sinh luôn cho kiến thức mình nắm được là qua trọng nhất chiếm 52% tổng số phiếu chọn chứng tỏ rằng các em đã nhận thức được việc tự học và học hỏi ở thầy cô là nền tảng xây dựng kiến thức của mình Học phải đi đôi với hành cho nên tỷ lệ chọn lý thuyết và thực hành đều quan trọng là 56.5 % chiếm con số lớn Hầu hết cán em học sinh đều thích vừa nghe giảng vừa thực hành chiếm 90% Sự kết hợp giữa việc nghe giảng và thực hành sẽ giúp các em nhớ và hiểu bài học hơn Tuy điều kiện về cơ sở vật chất không được tốt lắm Nhưng hầu hết các em vẫn có niềm đam mê lớn đối với môn tin học này Bởi sự phong phú, đa dạng, trừu tượng nên môn tin học đã thu hút được sự thích thú trong các em Vì sự thích thú đó nên hầu hết các học sinh khi học thực hành đều rất chăm chỉ ngồi làm những bài thực hành mà thầy (cô) giáo ra chiếm tỷ lệ lớn 73.3 % trong tổng số phiếu Đây là môn học mà theo các học sinh cho rằng mình vừa có thể học

và vừa có thể chơi chiếm 19.1% trong tổng số phiếu Trường THPT Phạm Phú Thứ

là ngôi trường vùng núi có nhiều khó khăn về mặt cơ sở vật chất để phục vụ cho việc giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinh, đặc biệt là môn Tin học Hiện nay nhà trường đã cố gắng xây dựng phòng máy mới để có thể phục vụ việc học Nếu có thể thì các em có thể học cả lý thuyết và thực hành tại phòng máy Đây có thể là một tương lai xa vời với ngôi trường miền núi này Phương pháp học theo nhóm trong giờ thực hành là phương pháp dạy học tích cực Giúp các em hiểu bài tốt, có sự trao đổi kiến thức giúp bạn và mình hoàn thiện hơn mà trường THPT Phạm Phú Thứ đã thực hiện

 So sánh ý kiến học sinh về đánh giá tình hình dạy và học tin học khối 10 – THPT giữa ba trường đã đi khảo sát:

Theo khảo sát thực tế của tôi thì nhìn chung tình hình học dạy và học thực hành tin học khối 10 – THPT của ba trường tương đối tốt Hầu như tất cả học sinh của cả ba trường đều nhận thấy tầm quan trọng của tin học trong cuộc sống hiện nay

và có lòng đam mê với tin học do đó mà thái độ học tập môn tin học của học sinh đều rất tốt Phương pháp học theo nhóm được các giáo viên áp dụng nhiều Đây là phương pháp đẩy mạnh tương tác giữa học sinh với học sinh Đồng thời giáo viên

có sự kết hợp bảng và máy tính trong các giờ thực hành tin học Một số trường đã

áp dụng phần mềm vào việc quản lý cũng như giảng dạy thực hành tốt

2.2.3 Sử dụng phiếu tham khảo ý kiến giáo viên về thực trạng dạy – học thực

hành tin học hiện nay

- Tổng số phiếu tham khảo ý kiến giáo viên của ba trường THPT là: 12 phiếu

 Bảng 1 : TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG PHAN CHÂU TRINH

- Tổng số phiếu điều tra là: 4 phiếu

Đáp án

Câu hỏi

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Hình 2.16: Biểu đồ về tình hình dạy – học và cơ sở vật chất của giáo viên trường

THPT Phan Châu Trinh

Câu 8 : Các phần mềm hiện tại nhà trường thầy (cô) đang dùng để áp dụng cho việc

và quản lớp là rất tốt Đặc biệt giáo viên có thể truyền, giảng dạy hay ra đề cho các

em một cách trực tiếp trên máy tính của mỗi học sinh.Khi dạy học thì phương tiện dạy học là rất cần thiết và quan trọng, nó ảnh hưởng rất lớn đối với hiệu quả và chất lượng dạy học Có đến 100% thầy cô trường Phan Châu Trinh đã áp dụng phương tiện dạy học vào bài giảng của mình Nên đã tạo được hứng thú cũng như khả năng tiếp thu bài nhanh của các em học sinh

- Tổng số phiếu điều tra: 5 phiếu

Đáp án

Câu hỏi

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Hình 2.17: Biểu đồ về tình hình dạy – học và cơ sở vật chất của giáo viên trường

THPT Nguyễn Thượng Hiền

Câu 8 : Các phần mềm hiện tại nhà trường thầy (cô) đang dùng để áp dụng cho việc

học thực hành tin học lớp 10 là những phần mềm nào?

+Word 2003,

+ Phần mềm NetOp School

+Bp

Phòng máy của trường Nguyễn Thượng Hiền tuy không nhiều nhưng cũng tạm

đủ để các em học sinh có thể thực hành Mặc dù còn tồn tại vấn đề phân công chuyên môn Do số lớp học đông, nên sẽ không tránh khỏi một số lớp sẽ có trùng tiết trong cùng 1 thời gian, do vậy có sự trùng lặp học phòng máy giữa các lớp Dẫn đến vấn đề là một trong các lớp đó phải về học thực hành theo phương pháp là học trên bảng tại lớp Ví dụ: theo phân phối chương trình 42,43 là 2 tiết thực hành nhưng đến lúc thực hành thì lại có lớp trùng tiết và lớp đó cũng thực hành, nên bắt buộc một lớp phải về lớp để dạy bài mới hoặc dạy thực hành trên bảng, và tuần sau mới cho học sinh thực hành được như vậy hiệu quả của bài giảng và kiến thức sẽ không đạt kết quả cao … Tương tự cũng có nhiều tiết trùng nhau như vậy Cũng như trường Phan Châu Trinh trường THPT Nguyễn Thượng Hiền đã sử dụng phần mềm NetOp School vào 2 phòng máy nên khả năng quản lý cũng như truyền đạt bài

giảng đến học sinh là tốt Tuy là ngôi trường mới thành lập năm 2005 nhưng cơ sở

vật chất của trường cũng không phải là quá kém và thiếu thốn

Bảng 3: TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG PHẠM PHÚ THỨ

- Tổng số phiếu điều tra: 3 phiếu

Đáp án

Câu hỏi

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Số lượng

Tỷ lệ phần trăm%

Hình 2.18: Biểu đồ về tình hình dạy – học và cơ sở vật chất của giáo viên trường

THPT Phạm Phú Thứ

Câu 8 : Các phần mềm hiện tại nhà trường thầy (cô) đang dùng để áp dụng cho việc

em không mấy được tiếp cận với Tin học Khả năng học tập của các học sinh cũng kém Cơ sở vật chất thì thiếu thốn, nhiều thầy cô dạy không đúng với chuyên nghành của mình Việc áp dụng CNTT vào dạy học cũng chưa được nhiều thầy cô thực hiện

 So sánh ý kiến giáo viên của 3 trường THPT về thực trạng dạy và học thực hành tin học hiện nay:

Từ việc tham khảo ý kiến của các giáo viên ba trường THPT thì tôi nhận được nhiều ý kiến của thầy cô cho rằng : Cảm thấy khó khăn khi dạy thực hành vì số lượng, chất lượng máy tính không đủ, giờ giấc thực hành lại ít Nhiều em có tinh thần đam mê môn Tin học nhưng điều kiện gia đình và điều kiện của nhà trường không đáp ứng đủ Hầu như các thầy cô của ba trường THPT đều có ý kiến là: Các tiết dạy dành cho các bài thực hành ít, nên không đủ thời gian để giáo viên truyền tải hết các nội dung để hướng dẫn cho học sinh thực hành Do vậy giáo viên cần phải tranh thủ thời gian để truyền tải thêm một số kiến thức về khả năng thực hành cho học sinh Với trường Phạm Phú Thứ là vùng nen miền núi nên khả năng tiếp cận sớm với Tin học và hiểu biết về Tin học là còn rất nhiều hạn chế nên vấn đề truyền đạt những kiến thức gặp khó khăn Mặt khác về điều kiện phòng máy ảnh hưởng rất nhiều đến việc học của các em Có 2 phòng máy tính thực hành, với tổng cộng khoảng 50 máy tính, nhưng số lượng hư hỏng đã gần 1 nữa vì máy tính đã cũ, không được bảo trì thường xuyên Về phân công chuyên môn thì do số lớp học đông, nên sẽ không tránh khỏi một số lớp sẽ có trùng tiết tin trong cùng 1 thời gian,

do vậy sẽ có sự trùng lặp giữa các lớp và dẫn đến khi dạy sẽ không đúng với phân

phối chương trình Như vậy hiệu quả của bài giảng và kiến thức sẽ không đạt kết quả cao Đồng thời một số em ý thức học tập kém Theo các thầy cô trường THPT Nguyễn Thượng Hiền thì cần phải đầu tư nhiều vào cở sở vật chất nữa : Như thêm phòng máy có tốc độ cao, cần có thêm phòng máy chiếu phi vật thể, có thêm nhân viên quản lý phòng máy

2.3 NHẬN XÉT CHUNG TÌNH HÌNH THỰC TIỄN TRONG VẤN ĐỀ DẠY

VÀ HỌC THỰC HÀNH TIN HỌC KHỐI 10 Ở THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

2.3.1 Khó khăn về điều kiện cơ sở vật chất

2.3.1.1 Hệ thống trang thiết bị dạy học, phòng máy thực hành

Thực trạng hiện nay cho thấy đa số trường phổ thông ở thành thị hệ thống trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học tin học tương đối đầy đủ, tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh và giáo viên Nhưng bên cạnh đó, các trường ở nông thôn, miền núi đa phần vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu cho học sinh và giáo viên về trang thiết bị dạy và học thực hành môn Tin học Một số trường vẫn đang còn phải dạy chay do không có máy gây khó khăn cho việc dạy và học, tạo ra cảm giác nhàm chán đối với không chỉ học sinh mà còn đối với cả giáo viên Nhiều trường có phòng máy nhưng nhiều máy không sử dụng được dẫn đến tình trạng 3-4 em học sinh phải ngồi chung một máy Máy tính đã có kết nối mạng Internet nhưng đa số máy cũ, tốc độ chậm, máy hỏng nhiều, phòng thực hành nhỏ, số lượng máy chiếu rất ít không đáp ứng đủ Do đó hầu như giáo viên ít khi áp dụng công tin vào việc dạy học tin học Phần lớn giáo viên phải sử dụng bảng trong giờ thực hành, điều này hạn chế hiệu quả tiếp thu của học sinh Chính do thiếu cơ sở vật chất nên giáo viên cũng không thể phát huy hết khả năng và tâm huyết nghề nghiệp Đặc biệt trong các tiết thực hành giáo viên không kiểm soát được học sinh, một số em sử dụng máy tính để chơi game, sử dụng mạng để vào đọc báo…

2.3.1.2 Tài liệu học tập

Môn Tin học là một môn học mới đưa vào dạy chính thức trong trường phổ thông trên cả nước Do đó, thư viện ở hầu hết các trường chưa đáp ứng đầy đủ nhất

là các tài liệu tham khảo Phần lớn học sinh lớp 10 chỉ học và thực hành theo SGK

và sách bài tập của nhà xuất bản giáo dục

2.3.2 Khó khăn của giáo viên giảng dạy tin học

2.3.2.1 Điều kiện giảng dạy thực hành

Với thực trạng về cơ sở vật chất như đã nêu nên phần lớn giáo viên gặp không

ít khó khăn trong quá trình giảng dạy Cơ sở vật chất thiếu thốn không đáp ứng đầy

đủ Nhiều khi giáo viên muốn triển khai những phương pháp dạy học tích cực để áp dụng cho việc dạy học hiệu quả nhưng điều kiện cũng không cho phép Số lượng học sinh trong một lớp là tương đối nhiều từ 45-50 học sinh Điều này đã dẫn tới tình trạng 3-4 em / 1 máy, nên cơ hội thực hành cho tất cả các em là rất hạn chế Đối với học sinh ở miền núi việc được tiếp xúc với máy vi tính là rất ít nên trong quá trình giảng dạy giáo viên phải chỉ dẫn cho các em từng bước một nên mất rất nhiều thời gian, gây ảnh hưởng đến hiệu quả của giờ thực hành Thời lượng các bài thực hành tương đối ít nên giáo viên khó có thể tổ chức và hướng dẫn học sinh thực hành hết các bài tập thực hành trong SGK Cụ thể theo “tài liệu phân phối chương trình THPT môn Tin Học” của sở Giáo dục và đào tạo thành phố Đà Nẵng

Khung phân phối chương trình tin học 10 cả năm gồm 74 tiết

- Học kỳ 1 có 38 tiết trong đó chỉ có 6 tiết thực hành

- Học kỳ 2 có 36 tiết trong đó chỉ có 13 tiết thực hành

2.3.2.2 Các phương pháp giảng dạy trong tiết thực hành

Đội ngũ giáo viên dạy Tin học nhiều nhưng không đáp ứng đủ yêu cầu vì đa số không được đào tạo đúng chuyên ngành Nhiều trường phải điều các giáo viên Toán, Lý, Hóa,… sang dạy Tin, đặc biệt là các trường ở nông thôn và miền núi thì hầu như giáo viên dạy Toán phải chuyển sang dạy Tin cụ thể ở trường THPT Phạm Phú Thứ thì hầu hết các giáo viên dạy Toán phải điều sang dạy Tin Học Chính vì vậy giáo viên không có phương pháp đặc thù riêng cho bộ môn Tin học do đó mà hiệu quả giảng dạy không cao Hơn nữa, Tin học là môn học khá mới mẻ nên giáo viên chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc giảng dạy Qua lần đi khảo sát trường Phạm Phú Thứ tôi có trò chuyện với một cô giáo dạy tin học nhưng cô nói chuyên

nghành của cô là Toán vì cô được đào tạo từ đại học sư phạm Toán ra Do trường thiếu giáo viên nên cô phải quay sang dạy môn Tin học

2.3.2.3 Ý thức học thực hành của học sinh và sự quan tâm của nhà trường đối với giờ thực hành Tin học

Tin học là môn học mới mẻ nên các em có hứng thú với môn này, đặc biệt là các em ở miến núi lần đầu được tiếp xúc với máy vi tính Tạo nhiều cảm hứng cho việc dạy và học làm tăng hiệu quả tiết học hơn Hầu hết các em đều thích học thực hành hơn lý thuyết Nhưng do số lượng máy chưa đủ, phương pháp giảng dạy còn nhàm chán chủ yếu là dạy bằng bảng nên các em học sinh không mấy hứng thú trong mỗi tiết học Qua quá trình khảo sát tại 3 trường THPT thì hầu hết học sinh đều cho rằng các bài tập thực hành trong SGK Tin Học 10 tương đối khó Trường THPT Phạm Phú Thứ là ngôi trường thuộc xã Hòa Sơn - Huyện Hòa Vang – Thành phố Đà Nẵng Đây là một xã miền núi điều kiện kinh tế còn gặp nhiều khó khăn, phần lớn các em học sinh đều chưa có máy vi tính nên việc học thực hành là rất bị động Khi được hỏi nhiều học sinh tâm sự rằng: “ Trong giờ thực hành chúng em thường gõ lại các ví dụ trong SGK và một số bài đã giải sẵn trên giấy ở nhà để chạy thử chương trình là hết thời gian” Rất ít học sinh có máy để thực hành ở nhà Ý kiến của các em về phòng máy của nhà trường là: “Đủ máy nhưng nhiều máy không

sử dụng được” Chủ yếu các bài thực hành cô giảng trên bảng và bằng slide nên sau mỗi tiết học lượng kiến thức tiếp thu được là rất ít Trường THPT Nguyễn Thượng Hiền thuộc phường Hòa Minh – Quận Liên Chiểu – Thành phố Đà Nẵng là một trường vùng ven ở thành phố có nhiều điều kiện tương đối thuận lợi cho việc học tập so với các trường vùng núi nhưng do điều kiện gia đình vẫn còn nhiều học sinh chưa có máy để tự thực hành nên dù phương tiện thực hành có nhưng hiệu quả thực hành chưa cao, thao tác trên máy vi tính còn chưa được nhanh Trường THPT Phan Châu Trinh thuộc Quận Hải Châu – Thành phố Đà Nẵng là một ngôi trường ở trung tâm thành phố có nhiều điều kiện thuận lợi cho việc học tập so với hai trường nói trên, hầu hết học sinh đều có máy tính để tự thực hành và tiếp xúc máy tính sớm nên thao tác trên máy và hiệu quả thực hành cao