Bài giảng Kỹ thuật lập trình: Bài 5 - TS. Ngô Hữu Dũng

Bài giảng Kỹ thuật lập trình: Bài 5 do TS. Ngô Hữu Dũng biên soạn cung cấp cho người học các kiến thức: Khái niệm kiểu cấu trúc, khai báo cấu trúc, khai báo cấu trúc và biến, khai báo – Nhiều biến cấu trúc, không cần thẻ cấu trúc, cấu trúc trong cấu trúc, mảng trong cấu trúc,...

Kỹ thuật lập trình

Bài 5 – Kiểu cấu trúc

Ts Ngô Hữu Dũng

Khái niệm

 Kiểu cấu trúc: Nhóm các phần tử không đồng nhất với nhau

 Ví dụ 1: Một ngày được lưu trong 3 biến riêng biệt

 int day = 28, month = 8, year = 2016;

 Vậy mỗi ngày ta phải dùng 3 biến riêng biệt để lưu trữ

 Ví dụ 2: Một sinh viên gồm nhiều thông tin liên quan

 char fullname[50]; date birthday; int height; int weight;

 Kiểu cấu trúc: Nhóm các phần tử với nhau trong một biến student

Khai báo cấu trúc

1 struct t_date{ // Khai báo kiểu cấu trúc

5 };

6 struct t_date birthday, today; // Khai báo biến

Khai báo cấu trúc và biến

1 struct t_date{ // Khai báo kiểu cấu trúc

5 } today ; // Khai báo biến

6 struct t_date birthday; // Khai báo biến

Khai báo – Nhiều biến cấu trúc

1 struct t_date{ // Khai báo kiểu cấu trúc

5 } today, birthday ; // Khai báo nhiều biến

6 //struct date birthday;

Khai báo – Không cần thẻ cấu trúc

1 struct { // Không cần thẻ cấu trúc!?

6 //struct date birthday;

Khai báo - typedef

1 typedef struct { // typedef kiểu cấu trúc

Khai báo – Cấu trúc trong cấu trúc

Khai báo – Mảng trong cấu trúc

Khởi tạo giá trị

5 }holidays[10]; // Mảng kiểu cấu trúc, 10 phần tử

6 struct t_date dates[3] = {{1, 9, 2016},

7 {4,7,2016},{9,12,2016}}; // Khai báo và khởi tạo

8 holidays[4].day = 30; // Truy suất phần tử

9 holidays[4].month = 4;

10 dates[2].year = 2015;

Tham số cấu trúc – tham trị

8 struct t_date today = {1, 9, 2016};

10 }

Tham số cấu trúc – tham biến

1 // Tham biến, dùng kiểu con trỏ

2 void editDay( struct t_date* aDay, int d, int m, int y)

3 {

7 }

8 int main()

9 {

10 struct t_date today;

11 editDay( &today , 2, 9, 2016); // Truyền tham biến

12 }

Ví dụ vận dụng – Tìm ngày kế tiếp

 Viết hàm tính ngày mai là ngày mấy

 Cấu trúc dữ liệu gồm ngày, tháng, năm

 Dùng cấu trúc kiểu ngày gồm các phần tử ngày, tháng, năm

 Đối số của hàm là một biến kiểu ngày

 Hàm trả về kiểu ngày

 Gợi ý thuật toán

 Nếu ngày chưa phải là ngày cuối cùng của tháng thì tăng ngày

 Nếu là ngày cuối cùng của tháng thì tăng tháng

 Nếu là ngày cuối cùng của năm thì tăng năm

Ví dụ vận dụng – Tìm ngày kế tiếp (2)

1 struct t_date tomorrow( struct t_date aDay)

2 {

3 if (aDay.day < daysOfMonth(aDay)) // Chưa tròn tháng

5 else if (aDay.month < 12){ // Tròn tháng, chưa tròn năm

11 }

12 return aDay; // Trả về ngày kế tiếp

13 }

Ví dụ vận dụng – Tìm ngày kế tiếp (3)

 Hàm tính số ngày trong tháng, có tính đến năm nhuận

 =IF(OR(MOD(A1,400)=0,AND(MOD(A1,4)=0,MOD(A1,100)<>0)),"Leap Year", "NOT a Leap Year")

1 int daysOfMonth( struct t_date d)

Ví dụ vận dụng – Tìm giờ kế tiếp

 Viết hàm tính giờ sau khi tăng một giây

 Cấu trúc dữ liệu gồm giờ, phút, giây

 Thiết kế cấu trúc kiểu giờ gồm các phần tử giờ, phút, giây

 Input: Một giờ bất kỳ

 Đối số của hàm là một biến kiểu giờ

 Hàm trả về kiểu giờ

 Gợi ý thuật toán

 Tương tự như bài tính ngày kế tiếp

 Điểm khác biệt: Năm kế tiếp không bị giới hạn, giờ kế tiếp bị giới hạn (24)

Ví dụ vận dụng – Tìm giờ kế tiếp (3)

1 struct t_time nextSec( struct t_time time)

2 {

3 if (time.second < 59) // Chưa tròn phút

4 time.second++; // Tăng giây

5 else if (time.minute < 59) { // Tròn phút, chưa tròn giờ

6 time.second = 0; // Reset giây

7 time.minute++; // Tăng phút

8 } else if (time.hour < 23){ //Tròn phút, giờ, chưa tròn ngày

9 time.second = time.minute = 0; // Reset giây, phút

10 time.hour++; // Tăng giờ

12 time.second = time.minute = time.hour = 0; // Ngày mới

13 return time; // Trả về thời gian mới

14 }

Ví dụ vận dụng – Tìm giờ kế tiếp (4)

Ví dụ vận dụng – Hoàn chỉnh ngày giờ

 Viết hàm tính ngày giờ hoàn chỉnh

 Cấu trúc dữ liệu gồm ngày, tháng, năm, giờ, phút, giây

 Dùng cấu trúc kiểu ngày giờ gồm các phần tử trên

 Input: Một ngày giờ bất kỳ

 Output: Ngày giờ kế tiếp

 Gợi ý thuật toán

 Tìm số giây tiếp theo như bài nextSec

 Nếu sang ngày mới thì tìm ngày tiếp theo như bài tomorrow

Ví dụ vận dụng – Hoàn chỉnh ngày giờ (2)

12 struct t_date date;

13 struct t_time time;

Ví dụ vận dụng – Hoàn chỉnh ngày giờ (3) – Cách 1

1 struct t_timeday timeday;

Ví dụ vận dụng – Hoàn chỉnh ngày giờ (4) – Cách 2

1. struct t_timeday nextTime( struct t_timeday1

Ví dụ vận dụng – Quản lý điểm

 Thiết kế cấu trúc dữ liệu để quản lý sinh viên

 Mỗi lớp học phần gồm mã lớp, tên lớp, chuyên ngành

 Mỗi sinh viên gồm mã sinh viên, tên sinh viên, cấu trúc lớp học

phần, ngày sinh

 Mỗi môn học gồm mã môn học, tên môn học, tín chỉ lý thuyết, tín chỉ thực hành

 Bảng điểm gồm cấu trúc sinh viên, cấu trúc môn học, cấu trúc

lớp học phần, điểm thường kỳ, giữa kỳ, cuối kỳ và thực hành

 Ghi chú

 Cơ sở dữ liệu thực tế của bảng điểm có thể chỉ chứa mã sinh

viên, mã môn học, mã kỳ thi, và điểm

6 };