Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu việc áp dụng công nghệ thông tin, đặc biệt là phần mềm Violet, trong thiết kế tài liệu học tập cho môn TNXH lớp 3 Dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn, bài viết đề xuất quy trình thiết kế và phát triển một số tài liệu học tập cụ thể cho môn TNXH lớp 3, nhằm nâng cao chất lượng học tập cho học sinh.
Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu các tài liệu liên quan TCHT và Violet
- Khảo sát thực trạng thiết kế TCHT có sự hỗ trợ của CNTT và Violet
- Đề xuất quy trình và thiết kế một số TCHT môn TNXH lớp 3 với sự hỗ trợ của Violet
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Khách thể nghiên cứu
Quá trình dạy học môn TNXH lớp 3
Phạm vi nghiên cứu
- GV và HS lớp 3 trường TH Ông Ích Khiêm và trường TH Huỳnh Ngọc Huệ, thành phố Đà Nẵng
Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu bằng Anket
Sử dụng phiếu điều tra lấy ý kiến của HS và GV để thu thập thông tin cần nghiên cứu.
Phương pháp quan sát sư phạm
- Quan sát HS: Trong giờ học môn TNXH
- Quan sát GV: Dự giờ và quan sát giờ dạy của GV
Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động
Nghiên cứu các kết quả đạt được sau khi tiến hành thực nghiệm giảng dạy để đánh giá được hiệu quả và tính khả thi của đề tài.
Cấu trúc đề tài
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, nội dung chính của đề tài bao gồm:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài
Chương 2: Sử dụng phần mềm Violet thiết kế TCHT trong môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
Lịch sử nghiên cứu vấn đề
TCHT là phương pháp học tập hiệu quả, giúp thu hút sự hứng thú và tập trung của học sinh, vì vậy nó được áp dụng rộng rãi trong các trường học, đặc biệt là ở cấp tiểu học Nhiều tài liệu đã đề cập đến vấn đề này, khẳng định tầm quan trọng của TCHT trong giáo dục.
Một số cuốn sách về TCHT ở TH như:
- Trò chơi phát triển trí tuệ - Bộ giáo dục và Đào tạo - Nxb Giáo dục
- Tổ chức hoạt động vui chơi ở Tiểu học nhằm phát triển tâm lực, trí tuệ, thể lực cho học sinh - Hà Nhật Thăng (chủ biên) – Nxb Giáo dục
- Học mà vui vui mà học - Vũ Xuân Đỉnh – Nxb Giáo dục (2006)
- Trò chơi học tập Tự nhiên - Xã hội lớp 1, 2, 3 - Bùi Phương Nga (chủ biên) – Nxb Giáo dục (2009)
- Dự án phát triển giáo viên Tiểu học- NXB Giáo dục Một số đề tài nghiên cứu về vấn đề này như:
- Sử dụng hình thức trò chơi học tập trong dạy học môn Tự nhiên và xã hội lớp 1,2,3 – Lê Thị Thắm – Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng, 2011
- Thiết kế và sử dụng trò chơi học tập trong dạy học phân môn Địa lí lớp
4 ở Tiểu học – Trần Thị Mận – Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng, 2013
- Khảo sát một số trò chơi học tập trong phân môn Luyện từ và câu ở Tiểu học – Nguyễn Phúc Khánh Châu – Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng, 2012
Hầu hết các đề tài thường sử dụng MS PowerPoint để thiết kế TCHT Tuy nhiên, bài viết này sẽ tập trung vào việc nghiên cứu và thiết kế các TCHT bằng phần mềm Violet cho các chủ đề trong môn Tự nhiên và xã hội lớp 3.
Cơ sở lý luận
1.2.1 Một số vấn đề về trò chơi học tập
Trong Từ điển tiếng Việt năm 1994, "trò" được định nghĩa là hình thức giải trí công khai, trong khi "chơi" là thuật ngữ chung cho các hoạt động giải trí diễn ra trong thời gian rảnh rỗi, ngoài giờ làm việc.
Trò chơi, theo nghĩa chung nhất, là hình thức giải trí nhằm thỏa mãn nhu cầu tinh thần của con người Nó được xem như một trong những hoạt động sống bên cạnh lao động, học tập và các hoạt động chính trị - xã hội Tuy nhiên, cần nhấn mạnh vai trò và ý nghĩa của trò chơi đối với sự phát triển nhận thức của con người.
Theo quan điểm giáo dục, trò chơi không chỉ là phương tiện phát triển toàn diện nhân cách mà còn là hình thức tổ chức cuộc sống Đối với trẻ em, trò chơi giúp tái tạo hành động và mối quan hệ của người lớn, đồng thời định hướng nhận thức về đồ vật và xã hội Qua trò chơi, nhu cầu và phẩm chất của trẻ về thể lực, trí tuệ, đạo đức và ý chí được hình thành và phát triển Vì vậy, chơi đóng vai trò chủ đạo trong giáo dục trẻ em.
J.Piaget cho rằng: Trò chơi trẻ em là hoạt động trí tuệ thuần túy, là một nhân tố quan trọng đối với sự phát triển trí tuệ của trẻ và sự phát triển ấy chính là sự thích nghi [7, tr.33] Do vậy, vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ, khi chơi chính là lúc trẻ phát huy tính tự lực, tư duy, tưởng tượng, những xúc cảm tích cực Vui chơi giúp cho nhân cách trẻ được phát triển toàn diện, đặc biệt là sự phát triển trí tuệ vì vậy việc tổ chức các hoạt động vui chơi cho trẻ lứa tuổi này là vô cùng cần thiết và có ý nghĩa giáo dục to lớn b Trò chơi học tập
Về tên gọi, tùy thuộc vào tác giả nhìn nhận trò chơi theo chức năng và ý nghĩa giáo dục mà có các khái niệm khác nhau:
Theo A.N Leonchiev, trò chơi TCHT hay trò chơi dạy học được thiết kế với mục đích giáo dục cụ thể, và việc tổ chức trò chơi cần có tài liệu dạy học phù hợp để đạt được hiệu quả giáo dục mong muốn.
Tác giả Trương Thị Xuân Huệ trong nghiên cứu “Sử dụng phương pháp trò chơi trong công tác chuẩn bị trí tuệ cho trẻ em học toán lớp 1” đã tổng hợp các lý thuyết nghiên cứu về trò chơi dạy học của các nhà nghiên cứu Xô Viết Bài viết khẳng định rằng trò chơi dạy học được hiểu là những trò chơi có nhiệm vụ giáo dục, với nội dung và luật chơi được thiết kế sẵn bởi người lớn nhằm hỗ trợ quá trình học tập của trẻ.
TCHT, hay trò chơi học tập, là những hoạt động giải trí kết hợp với nội dung giáo dục, nhằm mục đích tổ chức và rèn luyện cho học sinh Đây là dạng trò chơi có quy tắc rõ ràng, hướng tới việc phát triển trí tuệ của người chơi.
Hiện nay, việc phân loại trò chơi, đặc biệt là trò chơi học tập, vẫn chưa có sự thống nhất Theo nghiên cứu của nhà giáo dục P.G.Xamarucôva, trò chơi học tập có thể được phân chia thành các nhóm dựa trên tính chất sử dụng đồ chơi và tài liệu học tập.
Trò chơi học tập với các đồ vật giúp trẻ phát triển tri giác màu sắc, độ lớn và hình dạng thông qua việc sử dụng các đồ vật học tập dân gian, hình ghép và đồ vật thiên nhiên.
Trò chơi học tập in ấn trên bàn được thiết kế với nội dung cụ thể, nhằm giúp người chơi nhận diện và hệ thống hóa kiến thức về thế giới xung quanh Những trò chơi này phát triển các kỹ năng tư duy như phân tích, tổng hợp và phân loại Một số loại trò chơi tiêu biểu bao gồm trò chơi ghép tranh, trò chơi lô tô và domino.
Trò chơi bằng lời, đặc biệt là các trò chơi dân gian, đóng vai trò quan trọng trong việc giúp trẻ phát triển khả năng chú ý, trí thông minh và phản ứng nhanh.
Tài liệu có thể được phân loại theo nhiều yếu tố như chủ đề, dạng bài và mục đích sử dụng Đặc biệt, hầu hết giáo viên đều thiết kế trò chơi dựa trên mục đích sử dụng cụ thể của chúng.
Trong tạp chí Khoa học ĐHSP TPHCM [6], Nguyễn Thị Bích Hồng đã phân TCHT thành 3 loại theo mục đích sử dụng:
Loại TC Khởi động Kích thích học tập Khám phá tri thức Mục tiêu
Tạo hưng phấn trước khi học
Kích thích tính tích cực học tập
Tác dụng Thư giãn, kích hoạt tâm thế học tập
Học hào hứng, sôi động
Trải nghiệm, tạo tình huống có vấn đề Đặc điểm Chơi ra chơi, học ra học
Thao tác chơi là hình thức học tập
Thao tác chơi là nội dung học tập
Yêu cầu Trò chơi đa dạng Sử dụng kĩ thuật, công nghệ
Tùy thuộc vào mục đích giáo dục, giáo viên có thể áp dụng nhiều loại hình thức trò chơi khác nhau Trong đó, trò chơi khám phá tri thức được đánh giá là hiệu quả nhất trong việc khuyến khích sự tích cực và hứng thú học tập của học sinh.
Vui chơi là hoạt động thiết yếu giúp phát triển nhân cách ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là học sinh tiểu học Do đó, giáo viên cần xây dựng môi trường học tập tích cực, nơi trẻ em có thể vừa học vừa chơi, tạo điều kiện cho sự phát triển toàn diện.
Mỗi loại trò chơi có những đặc điểm riêng và đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển tâm lý, nhân cách của trẻ em Trò chơi hoạt động thực hành (TCHT) nổi bật trong việc phát triển trí tuệ cho trẻ, với nhiệm vụ giáo dục chủ yếu là kích thích khả năng tư duy và sáng tạo Trong TCHT, trẻ em áp dụng kiến thức, kinh nghiệm và năng lực tư duy của mình để giải quyết các nhiệm vụ thông qua những hoạt động vui chơi thú vị và tự do TCHT tạo ra nhiều tình huống đa dạng, khuyến khích trẻ vận dụng tri thức một cách linh hoạt, đồng thời củng cố và phát triển khả năng chú ý, ghi nhớ có chủ định.
Cơ sở thực tiễn
1.3.1 Tổng quan về môn TNXH lớp 3
TNXH đóng vai trò quan trọng trong giáo dục tiểu học, giúp học sinh phát triển khả năng học tập các môn học liên quan và chuẩn bị cho cuộc sống lao động sau này.
Cung cấp cho học sinh kiến thức cơ bản về con người và sức khỏe, bao gồm cơ thể người, cách giữ vệ sinh và phòng tránh bệnh tật cũng như tai nạn Đồng thời, giới thiệu một số sự vật và hiện tượng đơn giản trong tự nhiên và xã hội xung quanh.
Hình thành và phát triển kỹ năng tự chăm sóc sức khỏe cho học sinh là rất quan trọng, giúp các em ứng xử và đưa ra quyết định hợp lý nhằm phòng tránh bệnh tật và tai nạn Bên cạnh đó, việc quan sát, nhận xét, đặt câu hỏi và diễn đạt hiểu biết về các hiện tượng tự nhiên và xã hội sẽ giúp học sinh phát triển tư duy phản biện và khả năng giao tiếp hiệu quả.
Hình thành và phát triển ở học sinh những thái độ và hành vi tích cực như ý thức thực hiện các quy tắc vệ sinh và an toàn cho bản thân, gia đình và cộng đồng; đồng thời khuyến khích tình yêu thiên nhiên, gia đình, trường học và quê hương.
Chương trình môn TN-XH có những đặc điểm sau: a Chương trình được xây dựng theo quan điểm tích hợp
UNESCO định nghĩa dạy học theo tư tưởng tích hợp là phương pháp trình bày các khái niệm và nguyên lý khoa học, nhằm thể hiện sự thống nhất cơ bản của tư tưởng khoa học Phương pháp này giúp tránh việc nhấn mạnh quá sớm hoặc quá muộn sự khác biệt giữa các lĩnh vực khoa học khác nhau, theo Hội nghị về khoa học giáo dục của UNESCO tại Paris năm 1972.
Dạy học theo tư tưởng tích hợp, hay còn gọi là dạy học hợp nhất các khoa học, thể hiện quan điểm tích hợp trong các môn Tự nhiên - Xã hội qua nhiều khía cạnh khác nhau.
Các môn học về TN-XH nghiên cứu mối quan hệ và sự tương tác giữa tự nhiên, xã hội và con người, trong đó con người đóng vai trò trung tâm và quyết định.
Chương trình học tích hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vực khoa học như Vật lý, Hóa học, Sinh học, Địa lý, Lịch sử, Sức khỏe, Dân số, Môi trường và Kỹ năng sống, giúp học sinh phát triển toàn diện và áp dụng kiến thức vào thực tiễn.
Chương trình môn TN-XH được thiết kế phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh ở từng giai đoạn, với kiến thức được sắp xếp từ gần đến xa và từ dễ đến khó Điều này giúp học sinh tiếp cận thông tin một cách hiệu quả, phù hợp với đặc điểm nhận thức của các em.
Chương trình môn TN-XH được thiết kế linh hoạt và thực tiễn, cho phép giáo viên áp dụng các phương pháp giảng dạy mới nhằm khuyến khích hoạt động nhận thức tích cực của học sinh Điều này cũng giúp học sinh dễ dàng vận dụng kiến thức vào cuộc sống hàng ngày.
Môn TNXH được cấu trúc từ ba chủ đề chính: Con người và Sức khỏe, Xã hội, và Tự nhiên, phản ánh sự tích hợp của bảy chủ đề từ giai đoạn I của môn Tự nhiên và Xã hội cùng với môn Giáo dục sức khỏe trong chương trình Cải cách Nội dung giáo dục sức khỏe được lồng ghép chặt chẽ trong cả ba chủ đề này, đảm bảo tính liên kết và sâu sắc trong việc giảng dạy.
Nội dung dạy học của chủ đề:
Chủ đề Xã hội kết hợp các bài học từ gia đình, trường học và quê hương trong chương trình cũ với nội dung giáo dục sức khoẻ Nội dung giáo dục sức khoẻ này bao gồm cả sức khoẻ tinh thần, thông qua việc học về mối quan hệ họ hàng, cuộc sống an toàn và vệ sinh môi trường.
- Nội dung về gia đình bao gồm: các thành viên và công việc của các thành viên trong gia đình; vệ sinh nhà ở; an toàn khi ở nhà
Trường học là môi trường quan trọng, nơi các thành viên trong lớp học như giáo viên và học sinh cùng nhau tham gia vào quá trình học tập và giảng dạy Công việc của họ không chỉ bao gồm việc truyền đạt kiến thức mà còn đảm bảo vệ sinh cho trường và lớp học, tạo ra không gian học tập sạch sẽ và an toàn An toàn trong trường học là yếu tố thiết yếu, giúp học sinh yên tâm học tập và phát triển toàn diện.
Quê hương là nơi học sinh sinh sống, có thể là làng quê yên bình hoặc đô thị sôi động, với phong cảnh đẹp và các hoạt động sinh hoạt phong phú Nơi đây còn nổi bật với các nghề nghiệp đa dạng, hệ thống đường xá và phương tiện giao thông thuận tiện Quê hương cũng bao gồm những cơ sở hành chính, giáo dục và y tế, đóng vai trò quan trọng trong đời sống cộng đồng Vệ sinh nơi công cộng và an toàn giao thông là những yếu tố cần được chú trọng để đảm bảo cuộc sống lành mạnh và an toàn cho mọi người.
Chủ đề Tự nhiên tích hợp kiến thức về thực vật, động vật, và bầu trời, Trái Đất từ môn Tự nhiên xã hội lớp 3 cũ với giáo dục sức khoẻ Nội dung dạy học chính của chủ đề này tập trung vào việc nâng cao hiểu biết về môi trường tự nhiên và sức khoẻ con người.
- Đặc điểm cấu tạo và môi trường sống của một số cây, con vật phổ biến Ích lợi và tác hại của chúng đối với con người
- Một số hiện tượng tự nhiên như thời tiết, ngày và đêm, các mùa
- Sơ lược về hệ Mặt trời, Trái Đất và các vận động của Trái Đất
- Một số biểu tượng về sông, hồ, suối, lục địa, đại dương, các dạng địa hình
1.3.2 Thực trạng việc sử dụng CNTT và Violet trong việc thiết kế TCHT ở môn TNXH lớp 3 ở trường TH
SỬ DỤNG PHẦM MỀM VIOLET THIẾT KẾ TCHT TRONG MÔN TỰ NHIÊN XÃ HỘI LỚP 3
Các nguyên tắc sử dụng phần mềm Violet thiết kế TCHT môn TNXH lớp 3 42 1 Nguyên tắc đảm bảo mục tiêu, nội dung chương trình TNXH lớp 3
2.1.1 Nguyên tắc đảm bảo mục tiêu, nội dung chương trình TNXH lớp 3
Môn Tự nhiên và Xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc giúp học sinh nắm vững kiến thức cơ bản về cơ thể, vệ sinh cá nhân, vui chơi an toàn, và nhận biết các thành viên trong gia đình, cây cối, động vật Môn học này còn góp phần hình thành và phát triển các kỹ năng thiết yếu cho cuộc sống hàng ngày của học sinh Do đó, khi thiết kế chương trình học, cần chú ý đến mục tiêu và nội dung của môn học.
Mỗi bài học đều có mục tiêu cụ thể và nội dung kiến thức được truyền đạt Giáo viên cần lựa chọn nội dung phù hợp với mục tiêu của từng bài học, đảm bảo tính giáo dục cao và rõ ràng Nội dung TCHT phải liên kết chặt chẽ với chương trình học, thể hiện các thái độ và kỹ năng cần thiết cho học sinh thông qua trò chơi Đồng thời, cần tập trung vào kiến thức sách giáo khoa, không nên đưa vào những kiến thức khó hiểu hoặc lan man gây nhầm lẫn cho học sinh.
2.1.2 Nguyên tắc phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của HSTH
HSTH không thể ngồi lâu trong giờ học, vì vậy giáo viên cần thay đổi hoạt động học bằng cách sử dụng TCHT để tạo hứng thú và khắc sâu kiến thức Đặc điểm lứa tuổi tiểu học, đặc biệt là lớp 1, 2, 3, là hiếu động và dễ chán, nên TCHT phải có hình thức hấp dẫn và nội dung mới mẻ để thu hút học sinh Thiết kế TCHT cần sử dụng màu sắc sặc sỡ và hình ảnh dễ thương, quen thuộc Do tư duy của trẻ chưa hoàn thiện, TCHT cần đơn giản, dễ hiểu và hạn chế các trò chơi quá khó hoặc phức tạp Cuối cùng, TCHT nên khuyến khích tinh thần thi đua giữa các cá nhân và nhóm để tạo không khí học tập sôi nổi và hiệu quả.
43 cao giúp phát triển những kĩ năng cần thiết cho học sinh như: tính hợp tác, kiên trì, nổ lực
2.1.3 Nguyên tắc phù hợp với các dạng ứng dụng của Violet trong dạy học
Để đảm bảo tính hiệu quả trong việc thiết kế TCHT, giáo viên cần lưu ý đến các nguyên tắc về mục tiêu, nội dung và tâm lý học sinh, đồng thời phải phù hợp với các dạng ứng dụng của phần mềm Violet Sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, đặc biệt là phần mềm Violet, giúp giáo viên tạo ra các TCHT hấp dẫn, thu hút sự chú ý của học sinh Tuy nhiên, do các dạng ứng dụng của Violet có cách thiết kế và sử dụng khác nhau, giáo viên cần xác định rõ nội dung TCHT phù hợp với từng dạng ứng dụng để tránh gặp khó khăn và tiết kiệm thời gian trong quá trình thiết kế.
Quy trình thiết kế TCHT môn TNXH lớp 3 bằng phần mềm Violet
2.2.1 Thiết kế TCHT môn TNXH lớp 3
Muốn thiết kế được một TCHT môn TNXH lớp 3 GV cần thực hiện những công việc sau:
- Nghiên cứu SGK và các tài liệu liên quan để:
+ Hiểu chính xác, đầy đủ những nội dung của bài học
+ Xác định những kiến thức, kĩ năng, thái độ cơ bản cần hình thành và phát triển ở HS
+ Xác định trình tự logic của bài học
Từ đó xác định mục tiêu cần đạt của từng nội dung và thời gian sử dụng trò chơi
Để soạn giáo án hiệu quả, giáo viên cần thiết kế chuỗi hoạt động tương ứng với nội dung bài học, trong đó hoạt động chơi của học sinh được chia thành các hành động cụ thể với mục tiêu rõ ràng Việc xác định mục tiêu sử dụng trò chơi trong giáo án là rất quan trọng, vì mỗi trò chơi có thể giúp người học đạt được những mục tiêu khác nhau trong bài học.
Bước 2: Lựa chọn dạng và nội dung trò chơi
Khi lựa chọn trò chơi cho bài dạy, cần xác định rõ hệ thống trò chơi phù hợp với từng hoạt động như khởi động, cung cấp kiến thức mới hoặc ôn tập Để đáp ứng các yêu cầu này, TCHT cần được thiết kế đa dạng về cách thức và dạng trò chơi.
Việc thiết kế TCHT phải dảm bảo các yếu tố về lứa tuổi, khả năng của
Nội dung bài học cần phù hợp với từng thời điểm để đạt hiệu quả cao trong giảng dạy Các trò chơi được tổ chức vào đầu giờ học thường nhằm khởi động, tạo hứng thú và không khí học tập, đồng thời ôn lại kiến thức cũ và kích thích sự tò mò để dẫn dắt học sinh vào việc khám phá kiến thức mới Ngược lại, trò chơi diễn ra vào cuối tiết học giúp củng cố kiến thức cơ bản, hỗ trợ học sinh ghi nhớ lâu dài và vận dụng kiến thức đã học một cách hiệu quả.
Việc thiết kế TCHT được thực hiện qua các bước sau:
Đặt tên cho trò chơi TCHT cần phải thu hút sự chú ý của học sinh ngay từ đầu, đồng thời phản ánh đúng nội dung của trò chơi Tên trò chơi nên ngắn gọn và dễ nhớ để tạo ấn tượng tốt.
Khi thiết kế trò chơi, cần xác định rõ mục tiêu của hệ thống trò chơi, bao gồm việc phục vụ cho dạng bài nào, hoạt động nào trong bài dạy, như khởi động trước khi học, cung cấp kiến thức mới, hay củng cố và ôn tập kiến thức.
- Xác định thời gian chơi: Tổ chức đầu giờ, giữa giờ hay cuối giờ
- Xác định dạng trò chơi và nội dung trò chơi
- Xác định cách thức chơi: Luật chơi, số lượng người chơi, cách tính điểm (nếu có)
- Nêu một số lưu ý khi sử dụng trò chơi
2.2.2 Thiết kế TCHT môn TNXH lớp 3 trên Violet
2.2.2.1 Thiết lập ban đầu a Tạo trang cơ bản
Để tạo một trang màn hình, bạn cần vào menu Nội dung và chọn Thêm đề mục Sau đó, cửa sổ nhập liệu sẽ xuất hiện, nơi bạn gõ tên Chủ đề và tên Mục, rồi nhấn nút “Tiếp tục” Tiếp theo, cửa sổ soạn thảo trang màn hình sẽ hiện ra, cho phép bạn nhập nội dung kiến thức cần thiết.
Hình 2.2: Cửa sổ nhập liệu Hình 2.1: Thuộc tính nội dung
Hình 2.3: Cửa sổ trang soạn thảo màn hình
Có 3 nút chức năng trên cửa sổ soạn thảo là: “Ảnh, phim”, “Văn bản”,
“Công cụ” dùng để đưa hoặc tạo các tư liệu lên màn hình soạn thảo Để thiết kế TCHT, ta chỉ sử dụng nút công cụ
Nhấn vào nút này để mở thực đơn, cho phép bạn chọn sử dụng các module chuẩn, module bài tập và các module chuyên dụng cắm thêm (plugin).
Để thêm trò chơi vào thiết lập ban đầu khi chưa có TC đa dạng, người dùng cần truy cập trang cơ bản, nhấn vào nút Tùy chọn và chọn Cập nhật chức năng mới Sau đó, cửa sổ cập nhật chức năng mới sẽ hiển thị.
Hình 2.5: Thuộc tính tùy chọn
Để cập nhật các trò chơi mới trên Violet Store, bạn chỉ cần chọn chức năng mới, sau đó chọn trò chơi mà bạn muốn sử dụng và nhấn cập nhật.
Sau khi cập nhật, ta có thể tùy chọn bất kì TC nào muốn thiết kế ở nút công cụ c Nhúng Violet vào Powerpoint
Nhúng Violet vào PowerPoint cho phép hiển thị nội dung từ các trang Violet trực tiếp trên màn hình PowerPoint, kết hợp với các nội dung khác Người dùng có thể tạo các tài liệu học tập (TCHT) bằng Violet và dễ dàng chèn các bài tập vào slide của bài giảng PowerPoint hiện có.
- Dùng Violet tạo ra một trò chơi học tập
- Nhấn nút đóng gói trên thanh công cụ
- Đóng gói dưới dạng EXE
Hình 2.7: Cửa sổ Đóng gói bài giảng
- Chạy Microsoft Powerpoint Ở đây có thể nhúng Violet bằng 2 cách:
Cách 1: Sử dụng bộ công cụ Violet có sẵn trên thanh công cụ
Chọn nút chèn Violet → chọn file chứa TC → nhấn Open
Cách 2: Sử dụng đường dẫn Hyperlink
Chọn Insert → Chọn Hyperlink cho Slide → Chọn file chứa TC → Nhấn Ok
Hình 2.8: Cửa sổ Insert Hyperlink
- Cuối cùng chạy trang Powerpoint để xem kết quả
2.2.2.2 Các dạng trò chơi trong Violet a Dạng trò chơi Ô chữ Để thiết kế TCHT với dạng trò chơi “Ô chữ”, dựa trên nội dung trò chơi
GV đã sưu tầm hoặc xây dựng và thực hiện các thao tác sau:
- Bước 1: Mở cửa sổ soạn thảo trang màn hình, nhập Chủ đề, Mục, Tiêu đề màn hình và nhấn Tiếp tục
Hình 2.2: Cửa sổ nhập liệu
- Bước 2: Lựa chon TC Ô chữ trong bảng lựa chọn Ở nút Công cụ Cửa sổ bài tập Ô chữ sẽ hiện ra
- Bước 3: Nhập dữ liệu câu hỏi, từ trả lời, từ trên ô chữ và vị trí chữ vào ô thích hợp
Hình 2.9: Cửa sổ bài tập Ô chữ
"Từ trả lời" là đáp án đúng của câu hỏi
"Từ trên ô chữ" là tập hợp các chữ cái hiển thị trong ô chữ, thường giống với từ trả lời nhưng được viết hoa và không có dấu cách Nếu không nhập gì vào ô này, dữ liệu sẽ tự động được sinh ra từ “Từ trả lời” Do đó, nếu không cần thiết, bạn có thể bỏ qua phần này để tiết kiệm thời gian nhập liệu.
"Vị trí chữ" là vị trí của chữ cái trong "Từ trên ô chữ" mà sẽ thuộc vào ô dọc
Cuối cùng, nhấn nút “Đồng ý” để nhận trang bài tập ô chữ Học sinh sẽ nhấp chuột vào câu hỏi, gõ câu trả lời vào hộp, và nhấn Enter để xem kết quả trên ô chữ.
Nút thêm câu hỏi ô chữ
Để thiết kế trò chơi Chọn đáp án cho TCHT, giáo viên cần lựa chọn nội dung phù hợp với bài học và thực hiện các bước cần thiết Trò chơi này bao gồm các dạng như điền đáp án, giúp học sinh tương tác và củng cố kiến thức một cách thú vị.
- Bước 1: Mở cửa sổ soạn thảo trang màn hình, nhập Chủ đề, Mục,
Tiêu đề màn hình và nhấn Tiếp tục
- Bước 2: Lựa chọn TC ở nút công cụ Dạng TC Chọn đáp án có các trò như: Đua xe, Cóc vàng tài ba, Sút luân lưu, Tìm kho báu
- Bước 3: Nhập dữ liệu câu hỏi, đáp án vào ô thích hợp Sau khi nhập xong nhấn Đống ý
Game Đua xe là một trò chơi thuộc thể loại Chọn đáp án, cho phép người chơi lựa chọn giữa Một đáp án đúng hoặc Đúng/Sai Người dùng có thể tùy chỉnh các thông số như số điểm cho đáp án đúng, điểm cho đáp án sai, thời gian chơi, số lần sai tối đa, hoặc sử dụng thư viện đề thi mẫu để nâng cao trải nghiệm.
Hình 2.11: Cửa sổ nhập Game – Đua xe
Game Cóc vàng tài ba và Sút luân lưu: Thiết lập của TC này giống với
TC Đua xe, nhưng ở TC này cho phép chèn thêm hình ảnh
Hình 2.12: Cửa sổ nhập Game – Cóc vàng tài ba
Game tìm kho báu: Là dạng TC điền đáp án (Không có sắn) vào ô trả lời
Có thể tự thiết lập vượt chướng ngại vật, câu hỏi, kho báu tùy ý
Nút lựa chọn kiểu câu hỏi
Lựa chọn đáp án đúng
Lựa chọn câu hỏi tự nhập hoặc thư viện đè thi mẫu
Hình 2.13: Cửa sổ thiết kế Game – Tìm kho báu
Kích vào mỗi ô câu hỏi chướng ngại sẽ dẫn đến cửa sổ nhập câu hỏi như sau:
Hình 2.14: Cửa sổ nhập câu hỏi Game – Tìm kho báu
54 c Dạng trò chơi tìm cặp giống nhau
- Bước 1: Mở cửa sổ soạn thảo trang màn hình, nhập Chủ đề, Mục, Tiêu đề màn hình và nhấn Tiếp tục
- Bước 2: Lựa chọn Game – Tìm cặp giống nhau ở nút Công cụ Bảng nhập liệu sẽ hiện ra
- Bước 3: Nhập nội dung, ảnh, số dòng, số cột, điểm đúng, điểm sai, thời gian, sai tối đa vào ô thích hợp Rồi nhấn Đồng ý
Hình 2.15: Cửa sổ nhập liệu Game – Tìm cặp giống nhau d Đạng trò chơi Kéo – thả:
Trên một đoạn văn bản có các chỗ trống ( ), GV có thể tạo ra 3 dạng TC như sau:
Học sinh sẽ thực hiện nhiệm vụ kéo thả các từ tương ứng vào những chỗ trống trong đoạn văn bản Bên cạnh các từ đúng, còn có những phương án nhiễu để thử thách khả năng lựa chọn của các em.
- Điền khuyết : Không có sẵn các từ phương án, HS phải nhấn chuột vào ô trống để gõ (nhập) phương án của mình vào
- Ẩn/hiện chữ : Khi nhấn chuột vào chỗ trống thì đáp án sẽ hiện lên
(nếu đang ẩn), hoặc ẩn đi (nếu đang hiện)
Các bước tiến hành: Ô nhập nội dung ảnh
- Bước 1: Mở cửa sổ soạn thảo trang màn hình, nhập Chủ đề, Mục, Tiêu đề màn hình và nhấn Tiếp tục
- Bước 2: Lựa chọn Bài tập kéo thả ở nút Công cụ Bảng nhập liệu sẽ hiện ra
- Bước 3: Nhập dữ liệu câu hỏi, đáp án vào ô thích hợp
Hình 2.16: Cửa sổ nhập liệu trò chơi Kéo – Thả chữ
Thiết kế một số TCHT môn TNXH lớp 3 bằng phần mềm Violet
2.3.1 TCHT chủ đề Con người và sức khỏe
2.3.1.1 Trò chơi Ai nhanh hơn nào
Thiết kế TCHT với sự hỗ trợ của Violet cho Bài 1: Hoạt động thở và cơ quan hô hấp trong môn Tự nhiên xã hội 3 nhằm giúp học sinh điền từ còn thiếu vào các ô bằng cách kéo thả, từ đó ghi nhớ vị trí của các cơ quan hô hấp Để thực hiện, cần chuẩn bị máy tính và máy chiếu.
- Cả lớp cùng tham gia chơi
Mỗi học sinh được chọn sẽ làm một ô trống và giáo viên sẽ hỗ trợ kiểm tra đáp án sau mỗi câu trả lời Nếu học sinh trả lời đúng, sẽ nhận được một phần thưởng, còn nếu sai, giáo viên sẽ chọn học sinh khác để trả lời.
- Thời gian sử dụng: Cuối tiết học nhằm củng cố và khắc sâu kiến thức cho HS d/ Nội dung trò chơi
- Nội dung trò chơi thiết kế từ phần nội dung cần ghi nhớ của HS để các em khắc sâu hơn phần kiến thức trọng tâm
- Nên tạo điều kiện cho các HS khá, trung bình hoặc HS thụ động vì đây là phần cuối bài – củng cố kiến thức
- GV nên kết hợp với các phương pháp khác để đạt được hiệu quả cao nhất trong dạy học TNXH
2.3.1.2 Trò chơi Cóc vàng tài ba
Thiết kế bài học về cơ quan thần kinh trong chương trình Tự nhiên xã hội lớp 3 nhằm giúp học sinh áp dụng kiến thức đã học để chọn đáp án đúng liên quan đến đặc điểm của hệ thần kinh Để thực hiện bài học, giáo viên cần chuẩn bị máy tính, tivi hoặc máy chiếu để hỗ trợ việc giảng dạy.
- Cả lớp cùng tham gia
Mỗi học sinh sẽ chọn đáp án mà họ tin là đúng để trả lời câu hỏi Sau mỗi câu trả lời, giáo viên sẽ kiểm tra đáp án để xác định đúng hay sai Nếu học sinh trả lời đúng, họ sẽ nhận được phần thưởng; nếu sai, bạn khác có thể hỗ trợ để tìm ra đáp án đúng.
- Thời gian sử dụng: Cuối tiết học nhằm củng cố và khắc sâu kiến thức cho HS
- Nội dung trò chơi thiết kế từ phần nội dung cần ghi nhớ của HS để các em khắc sâu hơn phần kiến thức trọng tâm
- Nên tạo điều kiện cho các HS khá, trung bình hoặc HS thụ động vì đây là phần cuối bài – củng cố kiến thức
- GV nên kết hợp với các phương pháp khác để đạt được hiệu quả cao nhất trong dạy học TNXH
2.3.2 TCHT chủ đề Xã hội
2.3.2.1 Trò chơi Tìm kho báu
Trong bài 36: Vệ sinh môi trường – Tự nhiên xã hội 3, trò chơi được sử dụng nhằm mục tiêu giúp học sinh áp dụng kiến thức đã học để trả lời các câu hỏi liên quan đến tác hại của rác thải, từ đó nâng cao ý thức bảo vệ môi trường Để thực hiện, cần chuẩn bị máy tính, tivi hoặc máy chiếu.
- Cả lớp cùng tham gia
Mỗi học sinh được chọn sẽ trả lời câu hỏi để vượt qua chướng ngại vật và tìm kho báu Sau mỗi câu trả lời, giáo viên sẽ kiểm tra đáp án để xác định đúng hay sai Nếu học sinh trả lời đúng, họ sẽ nhận phần thưởng; nếu sai, bạn khác có thể hỗ trợ để tìm ra đáp án đúng.
- Thời gian sử dụng: Giữa tiết học nhằm củng cố lại kiến thức hoạt động
1 và dẫn đến hoạt động 2 d/ Nội dung:
- Cần lưu ý đến thời gian tổ chức TCHT, tránh ảnh hưởng đến hoat động tiếp theo của bài
- Thay đổi không khí lớp học, giảm áp lực học tập cho HS thông qua TCHT
- GV nên kết hợp với các phương pháp khác để đạt được hiệu quả cao nhất trong dạy học TNXH
2.3.3 TCHT chủ đề Tự nhiên
2.3.3.1 Trò chơi Tìm cặp giống nhau
Sử dụng TCHT thiết kế bằng Violet cho bài 40 về Thực vật - Tự nhiên xã hội 3 với mục tiêu giúp học sinh lựa chọn các cặp ảnh có đặc điểm chung Chuẩn bị cần thiết bao gồm máy tính, tivi hoặc máy chiếu và bảng phụ Cách tiến hành sẽ được thực hiện theo hướng dẫn cụ thể để đạt hiệu quả cao nhất trong quá trình học.
Trong trò chơi, giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát và tìm hai ô số tương ứng có đặc điểm giống nhau để ghi vào bảng phụ Sau khi hết thời gian, giáo viên sẽ kiểm tra đáp án và đội nào có số điểm cao nhất sẽ giành chiến thắng.
- Thời gian tổ chức: Đầu tiết học nhằm mở bài hấp dẫn, thu hút HS d/ Nội dung trò chơi:
- Trò chơi sử dụng đầu tiết nên cần tổ chức nhanh, tránh làm mất thời gian của tiết học
- HS có thể sử dụng kiến thức sẵn có để chơi trò chơi
- GV nên kết hợp với các phương pháp khác để đạt được hiệu quả cao nhất trong dạy học TNXH
Trong chương 2, bài viết trình bày các nguyên tắc thiết kế Tài liệu Học tập (TCHT) và quy trình thiết kế TCHT với sự hỗ trợ của phần mềm Violet thông qua các trò chơi như ô chữ, kéo – thả, chọn đáp án, điền đáp án và tìm cặp giống nhau Nhờ đó, đã thiết kế được 5 TCHT cho một số bài trong chương trình môn Tự Nhiên và Xã Hội lớp 3.