Nghiên cứu chiết tách lá cây chùm ngây bằng phương pháp ngâm dầm và xác định thành phần hóa học, hoạt tính sinh học của dịch chiết ethanol tổng

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KHOA HÓA PHAN THU HẰNG NGHIÊN CỨU CHIẾT TÁCH LÁ CÂY CHÙM NGÂY BẰNG PHƯƠNG PHÁP NGÂM DẦM VÀ XÁC ĐỊNH THÀNH PHẦN HÓA HỌC, HOẠT TÍNH SINH HỌC CỦA D

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

KHOA HÓA

PHAN THU HẰNG

NGHIÊN CỨU CHIẾT TÁCH LÁ CÂY CHÙM NGÂY BẰNG PHƯƠNG PHÁP NGÂM DẦM VÀ XÁC ĐỊNH THÀNH PHẦN HÓA HỌC, HOẠT

TÍNH SINH HỌC CỦA DỊCH CHIẾT ETHANOL TỔNG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

CỬ NHÂN HÓA HỌC

Đà Nẵng - 2019

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TRƯỜNG ĐHSP Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

KHOA HÓA

NHIỆM VỤ KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Họ và tên sinh viên: Phan Thu Hằng

Lớp : 15CHDE

1 Tên đề tài: “Nghiên cứu chiết tách lá cây chùm ngây bằng phương pháp ngâm dầm

và xác định thành phần hóa học, hoạt tính sinh học của dịch chiết ethanol tổng”

2 Nguyên liệu, dụng cụ và thiết bị

- Nguyên liệu: Bột lá chùm ngây, dung môi ethanol

- Dụng cụ: Cốc thủy tinh 100ml, 250ml, giấy lọc, cốc sứ, phễu lọc, đũa thủy tinh, bình cầu 250ml, 500ml

- Thiết bị: Cân phân tích, lò nung, tủ sấy, máy cô quay chân không, bể cách thủy, máy quang phổ hấp thu nguyên tử (AAS), máy đo phổ GC-MS

3 Nội dung nghiên cứu

Nghiên cứu các thành phần hóa học có trong dịch chiết ethanol tổng, thử hoạt tính kháng khuẩn và hoạt tính chống oxy hóa quét gốc tự do DPPH

4 Giáo viên hướng dẫn : Th.S Trần Thị Diệu My

5 Ngày giao đề tài : 30/08/2018

6 Ngày hoàn thành : 01/03/2018

Chủ nhiệm khoa Giáo viên hướng dẫn

(Ký và ghi rõ họ, tên) (Ký và ghi rõ họ, tên)

Sinh viên đã hoàn thành và nộp báo cáo cho Khoa ngày tháng năm

Kết quả điểm đánh giá Ngày tháng năm

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

(Ký và ghi rõ họ, tên)

LỜI CẢM ƠN

Trải qua thời gian bốn nay học tập tại Trường Đại học Sư Phạm Thành phố Đà Nẵng bằng sự nỗ lực của bản thân cùng với sự giúp đỡ, động viên khích lệ của thầy

cô và bạn bè trong lớp, em đã hoàn thành khóa luận này

Em xin gửi lời chân cảm ơn thành đến cô ThS Trần Thị Diệu My đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành báo cáo khóa luận đúng tiến độ chương trình

Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong Khoa Hóa – Trường Đại học Sư Phạm – Đại học Đà Nẵng và Nhà trường đã hỗ trợ cơ sở vật chất, dụng cụ thí nghiệm giúp em hoàn thành tốt khóa luận này

Xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đã động viên giúp đỡ tôi trong khoảng thời gian này

Do những điều kiện chủ quan và khách quan chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót, em rất mong nhận được những lời góp ý chân tình và thiết thực từ thầy cô để bài khóa luận trở nên hoàn thiện nhất

Trân trọng cảm ơn!

Đà Nẵng, ngày 20 tháng 04 năm 2019

Sinh viên thực hiện

Phan Thu Hằng

MỤC LỤC NHIỆM VỤ KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH

1.2 CÁC NGHIÊN CỨU VỀ THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA CÂY CHÙM

1.3 NHỮNG NGHIÊN CỨU VỀ HOẠT TÍNH SINH HỌC CỦA CÂY CHÙM

CHƯƠNG 2 NGUYÊN LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 15

2.2.1.1 Độ ẩm trong bột lá chùm ngây 16

2.2.1.2 Hàm lượng tro trong bột lá chùm ngây 17

2.2.1.3 Hàm lượng kim loại nặng trong bột lá chùm ngây 18

2.2.1.4 Hàm lượng protein trong bột lá chùm ngây 18 2.2.2 Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình chiết hợp chất hóa học trong lá

2.2.2.1 Khảo sát tỉ lệ dung môi và nguyên liệu 19

2.2.2.2 Khảo sát thời gian ngâm chiết 19

2.2.4 Thử hoạt tính sinh học của dịch chiết ethanol 22

2.2.4.1 Quy trình chiết xuất dịch chiết lá chùm ngây để nghiên cứu hoạt tính kháng

CHƯƠNG 3 KẾT LUẬN VÀ THẢO LUẬN 25

3.1.3 Hàm lượng kim loại nặng trong bột lá chùm ngây 26

3.2 KHẢO SÁT CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH CHIẾT HỢP CHẤT HÓA HỌC LÁ CHÙM NGÂY TRONG DUNG MÔI ETHANOL 27 3.2.1 Kết quả khảo sát tỉ lệ rắn/lỏng (R/L) chiết trong dung môi ethanol 27

3.3 THỬ HOẠT TÍNH KHÁNG VI SINH VẬT CỦA DỊCH CHIẾT ETHANOL

3.6 Nồng độ ức chế tối thiểu MIC kháng vi sinh vật kiểm

định của các mẫu thử nghiệm

31

3.8 Thành phần hóa học trong dịch chiết ethanol lá chùm

ngây

33

DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH

1.1 Hình ảnh của cây chùm ngây và các bộ phận 8 1.2 Công thức cấu tạo các hợp chất có trong lá chùm ngây 11

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CHẤT CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Lãnh thổ Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa với tầng thực vật đa dạng phong phú phân hóa theo từng vùng miền Có nhiều loại cây có giá trị về mặt kinh tế,

về mặt y học đã được phát hiện và đầu tư nghiên cứu Ngày nay việc sử dụng các loại thực phẩm chức năng có nguồn gốc từ thiên nhiên đang rất thịnh hành Kết quả là ngày càng có thêm nhiều nghiên cứu cũng như có thêm nhiều phát hiện các loại cây

có ích Chùm ngây cũng là một loại cây như thế Trước khi được chú trọng nghiên cứu chùm ngây chỉ được sử dụng như một cây che bóng mát trồng ven đường Các nghiên cứu về chùm ngây ở Việt Nam so với thế giới vẫn còn tương đối ít Các nhà nghiên cứu nước ngoài đã phát hiện được hàm lượng dinh dưỡng cao có trong cây chùm ngây cùng vô số tác dụng của cây Họ cũng đã tiến hành phân lập được các hợp chất có hoạt tính sinh học của cây như hoạt tính chống oxy hóa, hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm và các hoạt tính rất đáng mong đợi khác từ loại thực vật này

Trong những năm trở lại đây cây chùm ngây được chú ý hơn ở Việt Nam Hiện nay đã có nhiều nghiên cứu mới về chùm ngây Cây được sử dụng như một loại thực phẩm không chỉ mang lại nguồn dinh dưỡng cao cũng như tham gia vào các bài thuốc dân gian chữa bệnh cho con người mà cây còn mang lại nguồn kinh tế lớn cho người nông dân

Trong nghiên cứu này sẽ xác định các thành phần hóa học của dịch chiết ethanol

từ lá cây chùm ngây, kết hợp với việc thử hoạt tính sinh học để xác định mức độ

kháng khuẩn của loại cây này Do đó, tôi đã lựa chọn đề tài: “Nghiên cứu chiết tách

lá cây chùm ngây bằng phương pháp ngâm dầm và xác định thành phần hóa học, hoạt tính sinh học của dịch chiết ethanol tổng”

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu chiết tách, xác định thành phần hóa học và hoạt tính sinh học dịch chiết ethanol từ lá chùm ngây, góp phần cung cấp các thông tin chính xác cho việc nghiên cứu sau này và nâng cao giá trị sử dụng trong thực tiễn

3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

- Lá chùm ngây được thu hái ở Quảng Nam-Đà Nẵng

- Xác định các chỉ số hóa lý

- Chiết xuất dịch chiết lá chùm ngây trong dung môi ethanol bằng phương pháp ngâm chiết Từ dịch chiết thu được tiến hành xác định các hợp chất có mặt trong dịch chiết

- Thử nghiệm hoạt tính kháng khuẩn trên các vi sinh vật kiểm định chuẩn quốc

tế ATCC: 3 chủng vi khuẩn Gram âm (Escherichia coli ATCC25922, Pseudomonas aeruginosa ATCC277853, Salmonella enterica ATCC12228), 3 chủng Gram dương (Enterococcuc faecalis ATCC13124, Stapphylococus aureus ATCC25923, Bacillus cereus ATCC13245), 1 chủng nấm men Candida albicans ATCC10231 được cung

cấp bởi Viện Kiểm nghiệm vệ sinh an toàn thực phẩm quốc gia

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

4.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

- Nghiên cứu trên mạng Internet, tham khảo các bài nghiên cứu trong nước và trên thế giới về lá cây chùm ngây

- Các tài liệu về đặc điểm, hình thái sinh vật, các ứng dụng trong đời sống của cây chùm ngây

4.2 Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

- Các phương pháp xử lý mẫu thực nghiệm

- Phương pháp trọng lượng

- Phương pháp ngâm dầm cổ điển

- Phương pháp sắc ký khí ghép khối phổ (GC-MS)

- Các phương pháp thử nghiệm hoạt tính kháng khuẩn

- Các phương pháp xử lý số liệu bằng toán học

Chương 2 – Nguyên liệu và phương pháp nghiên cứu (10 trang) Chương 3 – Kết quả và thảo luận (11 trang)

Kết luận và kiến nghị (1 trang)

Tải liệu tham khảo (2 trang)

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 GIỚI THIỆU VỀ CÂY CHÙM NGÂY

1.1.1 Nguồn gốc

Chùm ngây hay ba đậu dại (Moringa Oleifera Lam) thuộc họ Chùm ngây (Moringaceae) Có nguồn gốc từ Nam Á như Hi Lạp, Ấn Độ, Ý nhờ vào khả năng chịu đựng điều kiện khắc nghiệt nên vào thời điểm hiện tại này nó đã xuất hiện trên

80 quốc gia trên thế giới như Thái Lan, Việt Nam, Châu Phi, Mỹ La Tinh… Họ Chùm ngây ( Moringaceae ) trên thế giới gồm có 1 chi và 13 loài Cây chùm ngây là loài duy nhất thuộc Chi chùm ngây có mặt tại Việt Nam được phát hiện tại nhiều nơi như Ninh Thuận, Bình Thuận, Quảng Nam, Quảng Ngãi Chùm ngây rất thích nghi với vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới Cây có giá trị dinh dưỡng, kinh tế cao được khai thác

và sử dụng ở nhiều nơi trên thế giới Mặc dù tác dụng của cây chùm ngây mới được các nhà khoa học hiện đại phát hiện giá trị gần đây nhưng chúng đã được người Ai Cập, La Mã, Hy Lạp sử dụng từ thời cổ đại vì đặc tính chữa bệnh

Tên thông dụng: Chùm ngây (Việt Nam), Drumstick tree (Mỹ), Horseradish tree, Behen, Drumstick Tree, Indian Horseradish, Noix de Bahen

1.1.2 Điều kiện sinh trưởng

Cây ưa sáng mọc nhanh, giai đoạn đầu ưa bóng nên có thể trồng xen, khi cây lớn điều chỉnh ánh sáng, tái sinh chồi mạnh với những nơi độ ẩm cao, đất xốp, tầng mùn dày, tái sinh hạt yếu Cây có thể trồng quanh năm, đối với trồng hạt và trồng cây con có bầu

6 tuần tuổi, thời vụ tốt nhất là từ tháng 6 đến tháng 8

Trồng để làm rau xanh thì mật độ trồng 1m x 1,5m (cây cách cây 1m, hàng cách hàng 1,5m) Khi cây cao khoảng trên 1m thì cắt ngọn, cây sẽ ra nhiều nhánh và tiếp tục cắt nhánh thì cây lại ra theo cấp số nhân, ta sẽ thu hoạch được lượng rau nhiều Thường trồng vào đầu mùa mưa từ tháng 6-8 hằng năm là kết thúc Không nên trồng quá muộn nếu trồng vào mùa khô thì cây sẽ bị chết nhiều

Trồng để làm dược liệu thì nên trồng theo mật độ 3m x 3m (hàng cách hàng 3m, cây cách cây 3m) Thời điểm trồng cũng là từ tháng 6-8 hằng năm

1.1.3 Chăm sóc và thu hái

Ở giai đoạn đầu không nên để gia súc, gia cầm vào khu vực trồng cây vì cây đang non, mềm dễ bị gãy và nếu bị dẫm đạp sẽ làm hư cây Hằng năm phải có kế hoạch làm cỏ, xới vun gốc và bón phân vi sinh, hữu cơ cho cây

Thu hoạch lá: Cây 3 tháng tuổi đã bắt đầu cho thu hoạch, cây cao 60cm bắt đầu cắt ngọn và mỗi tháng tiến hành tỉa cành thúc đẩy cây đâm chồi, chăm sóc bón phân, sau 6 tháng tuổi, cây cao khoảng 2 mét, là thời gian bắt đầu thu hoạch chính, trung bình cây đã có thể cho 600g lá tươi/ cây/ tháng Thời gian thu hoạch lá 3 – 5 năm từ khi trồng

Thu củ và quả: Cây 5 năm tuổi sẽ có thể thu hoạch củ, mỗi cây cho từ 3 – 10kg

củ lớn với giá trị cao làm dược liệu Quả già có thể phơi khô làm giống hoặc lấy hạt rang ăn như lạc cũng rất tốt

1.1.4 Đặc tính thực vật

Chùm ngây có tên khoa học là Moringa Oleifera Lam Chùm ngây là một cây

gỗ mềm mảnh, phân nhánh tự do và có thể phát triển rất nhanh Thân cây cao, ở độ tuổi trưởng thành là từ ba đến bốn năm tuổi cây có thể cao hàng chục mét Cây được một tuổi nếu không cắt ngọn cây có thể cao 5-6m có đường kính 10cm Thân cây có tiết diện tròn, không có gai, phân nhánh nhiều Lá kép dài 30-60cm hình lông chim, phiến lá hình bầu dục rộng 2-2.5cm, mặt trên xanh hơn mặt dưới, lá non có kích thước lớn hơn lá già Gân lá hình lông chim nổi rõ ở mặt dưới Lá mọc đối có 6-9 đôi Cuống

lá dài 18-25cm Cây trổ hoa vào khoảng thời gian từ tháng một đến tháng hai Hoa có màu trắng kem, có mùi thơm nhẹ, có cuống, hình dạng giống hoa đậu, mọc thành chùy ở nách lá, có lông tơ, nhiều mật Quả cây dạng nang treo, dài 25-40cm, có ba cạnh, chỗ có hạt hơi gồ lên, dọc theo quả có khía rãnh Hạt tròn với vỏ hạt màu nâu bán thấm, hạt lớn cỡ hạt đậu Hà Lan Vỏ hạt thường có màu nâu đến đen nhưng có thể có màu trắng nếu hạt có khả năng sống thấp Hạt giống nảy mầm trong vòng hai tuần Cây từ hạt có thể phát triển rất nhanh trong điều kiện lý tưởng Hoa thường nở

4 đến 12 tháng sau khi trồng Quả và hạt cây chùm ngây có thể ăn được, hạt cây có mùi vị như măng tây Chùm ngây từ lâu đã được biết đến là một dược liệu quý với nhiều công dụng chữa bệnh Khi sử dụng chùm ngây làm thực phẩm hoặc làm thuốc

có thể tận dụng rất nhiều bộ phận như lá non, cành, hoa, quả Tuy nhiên, thành phần dinh dưỡng trong lá là cao hơn cả

Trong cây chùm ngây chứa các hợp chất quý hiếm như caffeoylquinic acid, quercetin, alpha-sitosterol, kaempferol, zeatin Thành phần hợp chất trong hoa và rễ cây chùm ngây là Pterygospermin còn trong lá và hoa chùm ngây lại chứa rất nhiều vitamin, axit amin, calcium, protein, sắt và kali Trong 100 gram lá chùm ngây chứa 51.7 mg vitamin C cao hơn gấp 7 lần so với cam, ngoài ra nồng độ đạm cao gấp 2 lần sữa, lượng canxi cung cấp gấp 4 lần sữa, lượng kali cao gấp 4 lần chuối, lượng vitamin

A cũng cao hơn hẳn so với cà rốt Ngoài ra, lá còn chứa nhiều vitamin B và E , khoáng chất và các axit amin như methionine, cystein, leucine, isoleucine, valine, phenylalanine,

Bảng 1.1 Thành phần các amino axit (g/100g protein) có trong cây chùm ngây

Cây chùm ngây mọc hoang ở Việt Nam từ rất lâu nhưng ít được chú ý đến có nơi chỉ dùng để làm hàng rào Cho đến những năm gần đây cây mới được quan tâm nhiều hơn với những nghiên cứu về dinh dưỡng cũng như những nghiên cứu về các hoạt chất trong cây Từ đó nâng cao giá trị sử dụng trong đời sống thực tế

Hình 1.1 Hình ảnh của cây chùm ngây và các bộ phận 1.2 CÁC NGHIÊN CỨU VỀ THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA CÂY CHÙM NGÂY TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC

Năm 1957, B R Das, P.A Kurup, P L Narasimha Rao đã phân lập được một hợp chất có tên là Pterygospermin từ hoa của cây chùm ngây Hợp chất này có hoạt tính chống vi khuẩn và kháng nấm

Năm 1997, Shaheen Faizi đã phân lập được thiocarbamate và isothiocyanate glycoside có trong vỏ cây chùm ngây Ông còn phát hiện thêm hai hợp chất mới O-(2’-hydroxy-3’-(2”-heptenyloxy))-propylundecanoate và O-ethyl-4-((a-Lrhamno syl oxy)-benzyl) carbamate từ phương pháp UV- Vis, sử dụng phổ 1H-NMR và 13C-NMR

để xác định công thức của chúng

Năm 1999, Amelia P Guevara cùng các cộng sự nghiên cứu phân lập hợp chất O-ethyl-4-(α-L-rhamnosyloxy)benzyl carbamate trong hạt chùm ngây và cùng 7 hợp chất khác đã biết tiến hành nghiên cứu về tiềm năng hoạt tính chống ung thư của chúng

Năm 2006, Ping-Hsien Chuang và các cộng sự nghiên cứu tìm thấy tổng cộng

44 hợp chất có trong tinh dầu từ lá chùm ngây bằng GC-MS

Năm 2008, Julia Coppin đã tiến hành nghiên cứu về lá chùm ngây ở một số nước châu Phi và đã phát hiện có đến 12 dẫn xuất flavonoid đặc biệt là aglycones

quercetin và kaempferol, carotenoids, α-carotene và β-carotene, tocopherols, γ- tocopherols và α- tocopherols và các dẫn xuất axit chlorogen Julia đã sử dụng phương pháp sắc ký lỏng cao áp kết hợp với UV- Vis và máy quang phổ khối ion hóa để xác định chúng

Năm 2010, Sarot Cheenpracha cũng cộng sự đã thu được ba glycoside phenolic mới trong dịch chiết ethyl acetate của quả chùm ngây Cấu trúc của các chất mới này được xác định bằng phân tích quang phổ bao gồm 1D- và 2D-NMR và khối phổ Ông

đã đem chúng đi thử hoạt tính chống viêm với dòng tế bào murine đại thực bào RAW 264.7 do lipopolysacarit (LPS) tạo ra

Năm 2012, Yoshiki Kashiwada đã phát hiện các α- glucoside mới của axit cafeoyl quinic từ lá cây chùm ngây Cấu trúc của các hợp chất mới là 4-O-(4’-O-α-D–glucopyranosyl)-caffeoyl quinic acid và 4-O-(3-O-α-D-glucopyranosyl)-caffeoyl quinic acid được xác định bằng các phân tích quang phổ

Năm 2013, Tạ Trần Kiên đã khảo sát các thành phần hóa học có trong cao MeOH ly trích từ lá cây chùm ngây Sau đó sử dụng sắc ký cột trên silicagel pha thường kết hợp với sắc ký lớp mỏng đã cô lập được các chất sau: MO17 (hỗn hợp của hai chất là 4-(α-L-Rhamnopyranosyloxy)-benzaldehyde và Niazirin); MO18 (4-(α-rhamnosyloxy)benzylamine)

Năm 2013, Trần Công Luận đã phân lập được 2 hợp chất flavonoid là vitexin (25mg) và Isoquercitrin (200mg) trong lá chùm ngây

Năm 2016, Võ Thị Diệu đã xác định được thành phần hóa học trong lá và hạt cây chùm ngây bằng các dung môi có độ phân cực tăng dần (n-hexan, diclometan, etyl axetat, ethanol)

Dưới đây là một số công thức cấu tạo các hợp chất có trong lá chùm ngây

Niazirin Niazimicin

 -Tocopherol

Isoquercitrin Vitexin

4-O-(4-O-α-D-glucopyranosyl) 4-O-(3-O-α-D-glucopyranosyl) -caffeoylquinic acid -caffeoylquinic acid

Hình 1.2 Công thức cấu tạo các hợp chất có trong lá chùm ngây

Niazirin và Niazimicin là hai hợp chất thuộc nhóm các chất hữu cơ được gọi là glycoside phenolic Trong cấu trúc của chúng chứa cấu trúc phenolic gắn liền với một nửa glycosyl Niazirin có thể hạ huyết áp thông qua việc giãn mạch và tăng khả năng chống oxy hóa Niazimicin cho thấy hoạt động kháng khuẩn, hạ huyết áp và co thắt Phytol là một diterpenoid được sử dụng trong sinh tổng hợp vitamin E và

kháng khuẩn và chống dị ứng

 -Tocopherol là một loại vitamin E Vitamin E tồn tại ở tám dạng khác nhau, bốn tocophenol và bốn tocotrienol Vitamin E được biết đến là một chất chống oxy hóa hòa tan trong chất béo có khả năng trung hòa các gốc tự do nội sinh

Isoquercitrin và Vitexin đều là một flavonoid, có màu vàng Isoquercitrin có tác dụng chống ung thư, chống tăng huyết áp, chống loãng xương, chống dị ứng, chống viêm và chống suy nhược Nó cũng có thể là một tác nhân trị liệu tiềm năng chống thoái hóa thần kinh trong bệnh Parkinson.Vitexin có tác dụng chống co giật, chống trầm cảm, chống di căn, chống ung thư Nó có thể ngăn ngừa các phản ứng bất lợi do tia cực tím gây ra như sản xuất gốc tự do và tổn thương tế bào da

4-O-(4-O-α-D-glucopyranosyl)-caffeoylquinic acid và 4-O-(3-O-α-D-gluco pyranosyl)-caffeoylquinic acid có cấu trúc hóa học gồm một axit quinic được acyl hóa với một nhóm caffeoyl phía dưới liên kết với một phân tử đường qua liên kết glicozit

1.3 NHỮNG NGHIÊN CỨU VỀ HOẠT TÍNH SINH HỌC CỦA CÂY CHÙM NGÂY

Tác dụng chống oxy hóa

Năm 2007, Pilaipark Chumark và cộng sự đã nghiên cứu và chứng minh được rằng chiết xuất của lá chùm ngây có hoạt động chống oxy hóa mạnh mẽ trong cả hai thí nghiệm in vitro và ex vivo Chùm ngây còn có tiềm năng điều trị phòng ngừa các bệnh tim mạch, ngăn ngừa sự hình thành mảng xơ vữa động mạch cũng như hạ lipid máu ở thỏ

Năm 2013, Trần Công Luận đã đánh giá hoạt tính chống oxy hóa của vitexin (25mg) và Isoquercitrin (200mg) trong lá chùm ngây Isoquercitrin có hoạt tính quét gốc tự do DPPH cao hơn vitexin và cao hơn chứng dương vitamin C Vitexin có hoạt tính quét gốc hydroxyl tự do cao nhất, cao hơn vitamin C

Khả năng ức chế tế bào ung thư

Năm 2011, Sreelatha và cộng sự đã công bố một nghiên cứu trên tạp chí Thực phẩm và chất độc hóa học cho biết chiết xuất từ lá chùm ngây có khả năng ngăn ngừa ung thư phát triển

Năm 2018, Lương Hiền Minh và cộng sự đã nghiên cứu về khả năng ức chế 5 dòng tế bào ung thư ở người của cao dịch chiết rễ chùm ngây trong điều kiện in vitro

Ở nồng độ 500 µg/ml, cao dịch chiết rễ chùm ngây được tách chiết bằng dung môi ethanol 96% có khả năng ức chế 96,38% tế bào ung thư máu, trong khi đó con số này

ở tế bào ung thư gan là 66,22%

Tác dụng hạ đường huyết

Năm 2000, S Ghasi và các đồng sự đã nghiên cứu về tác dụng hạ đường huyết của dịch chiết từ lá chùm ngây ở các bệnh nhân béo phì ở Ấn Độ Một liều chiết xuất 1mg/g khi dùng cùng với chế độ ăn nhiều chất béo trong vòng 30 ngày có tác dụng

giảm cholesterol trong huyết thanh (14.35%), gan (6.40%) và thận (11.09%) so với nhóm được cho ăn nhiều chất béo

Năm 2009, Dolly Jaiswal đến từ Ấn Độ đã nghiên cứu đánh giá hiệu quả của cây chùm ngây trong kiểm soát đường huyết, huyết sắc tố, tổng protein, lượng đường trong nước tiểu, protein trong nước tiểu và trọng lượng cơ thể

Tác dụng chống nấm

Năm 2006, Ping-Hsien Chuang cùng các công sự đã tiến hành nghiên cứu về chiết xuất ethanol của hạt và lá chùm ngây Các chiết xuất này đều có hoạt động chống nấm trong ống nghiệm chống lại các tế bào da liễu như Trichophyton rubrum, Trichophyton mentagropytes, Epidermophyton floccosum và microsporum canis

Tác dụng kháng khuẩn

Năm 2010, A Bukar, A Uba, T Oyeyi nghiên cức các chiết xuất chloroform và ethanol của hạt và lá của chùm ngây về hoạt tính kháng khuẩn Kết quả xét nghiệm kháng khuẩn cho thấy chiết xuất ethanol từ lá chùm ngây cho thấy hoạt tính phổ rộng chống lại các sinh vật thử nghiệm Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus và Enterobacter aerogenes Chiết xuất chloroform từ hạt chỉ hoạt động chống lại E coli và Salmonella typhimurium

Lá chứa nhiều chất xơ hoa tan và không hòa tan nên có tác dụng ngăn ngừa và chữa táo bón Lá còn có khả năng hồi phục cơ thể nhờ các dưỡng chất thiết yếu giúp tăng sức đề kháng cho cơ thể chống lại sự tấn công của các bệnh như cúm, sốt cỏ khô hoặc dị ứng

Cách sử dụng

Đối với lá chùm ngây vì chứa hàm lượng protein cao có thể thay thế thịt rất tốt cho người ăn chay Chứa các axit amin cần thiết cho trẻ sơ sinh, chống suy dinh dưỡng Ở phương Tây người ta sử dụng lá để thêm vào salad, làm nước sốt, súp… Lá chùm ngây ở Việt Nam được dùng để nấu canh, sinh tố, trộn gỏi, ăn sống… Lá kích thích động vật sản xuất sữa, nâng cao chất lượng thịt

Đối với hoa được dùng làm rau hoặc pha trà bởi chúng giàu dinh dưỡng và mật Quả chùm ngây so với lá thì ít các vitamin, khoáng chất hơn nhưng lại giàu vitamin C hơn Trong 100g quả chùm ngây tươi chứa 157% nhu cầu vitamin C hàng ngày của một người Nó còn có thể rang ăn như đậu phộng hoặc dùng chiết xuất dầu chùm ngây bằng công nghệ ép lạnh để nấu ăn, chăm sóc sức khỏe và làm đẹp

Đối với hạt chùm ngây có thể rang ăn như đậu phộng hoặc dùng chiết xuất dầu chùm ngây bằng công nghệ ép lạnh để nấu ăn, chăm sóc sức khỏe và làm đẹp Chất dầu trong hạt có phẩm chất tốt, màu vàng tươi sáng với một hương vị dễ chịu có được

so sánh chất lượng với dầu oliu, để rất lâu không hỏng và được sử dụng làm dầu

ăn hoặc dầu máy Hạt khô chùm ngây có thể làm hoạt chất lọc nước Tại các vùng ô nhiễm nơi nông thôn nghèo châu Á, châu Phi, hạt chùm ngây thường được nghiền nát hòa vào nước, để lắng, các chất cặn bẩn sẽ bị loại bỏ hoàn toàn Nước sạch này còn được sát khuẩn do tác dụng của chất dầu cay trong hạt nên có thể dùng ngay làm nước uống

Đối với rễ chùm ngây non có thể ăn sống hoặc làm gia vị như mù tạt Tuy nhiên tương tự rau ngót, lô hội, hạn chế sử dụng rau và các chế phẩm từ chùm ngây cho phụ

nữ có thai

CHƯƠNG 2 NGUYÊN LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 NGUYÊN LIỆU, HÓA CHẤT, THIẾT BỊ NGHIÊN CỨU

2.1.1 Nguyên liệu

Nguyên liệu lá chùm ngây từ cây chùm ngây được thu hái tại Quảng Nam- Đà Nẵng vào tháng 10 năm 2019 Lá sau khi thu hái được rửa sạch, phơi khô và xay nghiền thành bột để sử dụng cho nghiên cứu Bột lá chùm ngây có màu xanh xám Cây chùm ngây được lấy lá cao khoảng 1.5m – 3m Lá có màu xanh lục phiến

lá hình bầu dục rộng 2-2.5cm mặt trên xanh hơn mặt dưới Lá mọc đối có 6-9 đôi Cuống lá dài Lá được chọn là lá không bị sâu, bị bệnh hoặc bị héo vàng Lá có xanh lục không quá non hoặc quá già Sau khi thu hái lá thì đem về rửa sạch, phơi dưới ánh nắng nhẹ cho đến khi khô hẳn rồi đem xay thành bột

Hình 2.1 Lá chùm ngây và bột lá chùm ngây

2.1.2 Hóa chất và thiết bị nghiên cứu

Dung môi chiết ethanol