Bài giảng Đảm bảo và kiểm soát chất lượng phần mềm: Chương 1 - Nguyễn Mạnh Tuấn

Chương 1: Tổng quát về đảm bảo và kiểm soát chất lượng phần mềm. Chương này giúp người học nắm bắt được những nội dung cơ bản như: Chất lượng là gì? Khái niệm về phần mềm, đặc trưng của phần mềm, chất lượng phần mềm – Theo ISO 9126,... Mời các bạn cùng tham khảo.

ĐẢM BẢO VÀ KIỂM SOÁT

Chất lượng là gì?

được các đặc trưng hay những thuộc

tính nào đó của nó Chẳng hạn:

 Chất lượng thiết kế (cấu trúc)

 Sự hoàn thiện (tính năng, kiểu dáng…)

 Sự lâu bền (thời gian dùng, tính khấu

hao…)

phù hợp với đặc tả của nó

Khái niệm về phần mềm

dụng:

 Chương trình thực thi được trên máy tính

hoặc các thiết bị chuyên dụng khác

 Nhằm hỗ trợ cho các nhà chuyên môn

hiện tốt hơn các thao tác nghiệp vụ củamình

 Cần được xây dựng để thực hiện theo

nghệ, môi trường, nghiệp vụ và nguồn lực (thiết bị và con người)

Chất lượng phần mềm

 Tính bảo mật/an toàn (Security)

 Tính tin cậy (Reability)

 Tính hoàn thiện (Maturity)

 Khả năng chịu lỗi (Fault tolerant)

 Khả năng phục hồi (Recoverability)

 Tính hiệu quả (Efficiency)

 Đáp ứng thời gian (Time behavior)

 Sử dụng tài nguyên (Utilization)

 Khả năng bảo trì (Maintainability)

 Khả năng phân tích (Analysability)

 Khả năng thay đổi được (Changeability)

 Tính ổn định (Stability)

 Khả năng kiểm thử được (Testability)

 Tính khả chuyển (Portability)

 Khả năng thích nghi (Adaptability)

 Khả năng cài đặt (Installability)

 Khả năng chung sống (Co-existence)

 Khả năng thay thế được (Replaceability)

Chất lượng phần mềm Tính chức năng (Functionality)

 Nội dung:

 Khả năng của phần mềm cung cấp các chức năng đáp ứng

được nhu cầu sử dụng khi phần mềm làm việc trong điều kiện cụ thể

 Bao gồm:

 Tính phù hợp: là khả năng của một phần mềm có thể cung

cấp một tập các chức năng thích hợp cho công việc cụ thể phục vụ mục đích của người sử dụng.

 Tính chính xác: là khả năng của phần mềm có thể cung

cấp các kết quả hay hiệu quả đúng đắn hoặc chấp nhận được với độ chính xác cần thiết.

 Khả năng tương tác: khả năng tương tác với một hoặc một

vài hệ thống cụ thể của phần mềm.

 Tính bảo mật/an toàn: khả năng bảo vệ thông tin và dữ liệu

của sản phẩm phần mềm, sao cho người, hệ thống không được phép thì không thể truy cập, đọc hay chỉnh sửa chúng.

Chất lượng phần mềm Tính tin cậy (Reability)

 Nội dung:

 Là khả năng của phần mềm có thể hoạt động ổn định trong những điều kiện cụ thể

 Bao gồm:

 Tính hoàn thiện: khả năng tránh các kết quả sai

 Khả năng chịu lỗi: khả năng của phần mềm hoạt

động ổn định tại một mức độ cả trong trường hợp

có lỗi xảy ra ở phần mềm hoặc có những vi phạm trong giao diện.

 Khả năng phục hồi: khả năng của phần mềm có

thể tái thiết lại hoạt động tại một mức xác định và khôi phục lại những dữ liệu có liên quan trực tiếp đến lỗi.

Chất lượng phần mềm Tính khả dụng (Usability)

 Nội dung:

 Là khả năng của phần mềm có thể hiểu được, học được, sử dụng được và hấp dẫn người sử dụng trong từng trường hợp sử dụng cụ thể

 Bao gồm:

 Có thể hiểu được: người dùng có thể hiểu được

xem phần mềm có hợp với họ không và và sử dụng chúng thế nào cho những công việc cụ thể.

 Có thể học được: người sử dụng có thể học các

ứng dụng của phần mềm.

 Có thể sử dụng được: khả năng của phần mềm

cho phép người dùng sử dụng và điều khiển nó.

 Tính hấp dẫn: khả năng hấp dẫn người sử dụng

của phần mềm

Chất lượng phần mềm Tính hiệu quả (Efficiency)

 Đáp ứng thời gian: khả năng của phần mềm có

thể đưa ra một trả lời, một thời gian xử lý và một tốc độ thông lượng hợp lý khi nó thực hiện công việc của mình, dưới một điều kiện làm việc xác định.

 Sử dụng tài nguyên: khả năng của phần mềm có

thể sử dụng một lượng, một loại tài nguyên hợp lý

để thực hiện công việc trong những điều kiện cụ thể

Chất lượng phần mềm Khả năng bảo trì (Maintainability)

 Nội dung:

 Là khả năng của phần mềm có thể chỉnh sửa Việc

chỉnh sửa bao gồm: sửa lại cho đúng, cải tiến và làm phần mềm thích nghi được với những thay đổi của môi trường, của yêu cầu và của chức năng xác định

 Bao gồm:

 Có thể phân tích được: phần mềm có thể được chẩn

đoán để tìm những thiếu sót hay những nguyên nhân gây lỗi hoặc để xác định những phần cần sửa.

 Có thể thay đổi được: phần mềm có thể chấp nhận

một số thay đổi cụ thể trong quá trình triển khai.

 Tính ổn định: khả năng tránh những tác động không

mong muốn khi chỉnh sửa phần mềm.

 Có thể kiểm tra được: khả năng cho phép đánh giá

được phần mềm chỉnh sửa.

Chất lượng phần mềm Tính khả chuyển (Portability)

 Nội dung:

 Là khả năng của phần mềm cho phép nó có thể được chuyển từ môi trường này sang môi trường khác

 Bao gồm:

 Khả năng thích nghi: khả năng của phần mềm có thể

thích nghi với nhiều môi trường khác nhau mà không cần phải thay đổi.

 Có thể cài đặt được: phần mềm có thể cài đặt được

trên những môi trường cụ thể.

 Khả năng cùng tồn tại: phần mềm có thể cùng tồn tại

với những phần mềm độc lập khác trong một môi trường chung, cùng chia sẻ những tài nguyên chung.

 Khả năng thay thế: phần mềm có thể dùng thay thế

cho một phần mềm khác, với cùng mục đích và trong cùng môi trường.

CHUYỆN VUI: VÒNG ĐỜI CHẤT

LƯỢNG

1 Lập trình viên đưa ra đoạn mã mà anh ta

lỗi

phòng Thử nghiệm sản phẩm về 10 "vấn đề" còn lại mà anh ta nhất định cho rằng không

phải là lỗi

4 Phòng thử nghiệm sản phẩm e-mail lại rằng

5 trong số 10 đoạn sửa lỗi không hoạt động và

CHUYỆN VUI: VÒNG ĐỜI CHẤT

LƯỢNG

5 Phòng tiếp thị gởi thông báo rằng họ đã

hoàn tất khâu quảng bá cho sản phẩm Giámđốc gọi điện xuống hỏi về tiến độ công việc và củng cố tinh thần "chiến sỹ" Phòng phát hành

cử nhân viên đến nhận đĩa nguồn phần mềm Phòng tiếp thị thông báo trên truyền hình và báo chí về việc hoãn lại ngày phát hành sản

phẩm vài tuần

6 Ơn trời! Cuối cùng sản phẩm cũng được

phát hành

CHUYỆN VUI: VÒNG ĐỜI CHẤT

LƯỢNG

8 Lập trình viên phụ trách phát triển sản phẩm

đã xin nghỉ phép.

9 Một nhóm "cứu nạn" gồm nhiều lập trình viên

kỳ cựu được thành lập khẩn cấp Sau một tuần

làm việc cật lực, họ đã "thanh toán" hết 137 lỗi, nhưng lại được thông báo về 456 lỗi mới.

10 Mọi người tổng kết được 783 lỗi trong chương trình.

11 Giám đốc ngồi tại bàn giấy xem xét các báo cáo và quyết định thuê một lập trình viên mới

toanh để xây dựng lại phần mềm từ đống đổ nát ban đầu.

12 NEW Lập trình viên mới đưa ra đoạn mã mà anh ta tin rằng không hề có lỗi.

Khủng hoảng phần mềm

 Giai đoạn từ giữa 1960 đến giữa 1970: Số lượng các phần mềm tăng vọt (do sự phát triển của phần cứng: tăng khả năng, giá thành hạ)

 Có quá nhiều khuyết điểm trong các phần mềm được dùng trong xã hội:

 Thiếu tiêu chuẩn đánh giá sản phẩm

 Thiếu qui trình quản lý

Khủng hoảng phần mềm

quy trình tiến hành xây dựng phần mềm:

• Cảm tính : mỗi người theo một phương pháp riêng

• Thô sơ, đơn giản : chỉ tập trung vào việc lập trình mà ít quan tâm đến các công việc cần làm khác (khảo sát hiện trạng, phân tích yêu cầu, thiết kế…)

• Thủ công : còn thiếu các công cụ hỗ trợ quy trình phát triển

Khủng hoảng phần mềm

(1982) trên nhiều dự án với tổng vốn

Khủng hoảng phần mềm

Cấu trúc tổ chức trong dự án

phần mềm hiện đại

Quản lý dự án (Project Manager)

Phân tích viên (Business Analyst#1)

…

Trưởng nhóm kiểm soát chất lượng (QC Lead)

Kiểm soát chất lượng (QC#1)

…

Trưởng nhóm (Team lead#1)

Lập trình viên Developer#1

…

Team lead#2

…

…

Đảm bảo chất lượng (Quality Assurance)

Rắc rối tên gọi và chức năng

 4 tên gọi được sử dụng nhiều

biệt kỹ sư đảm bảo và kỹ sư

kiểm soát dựa hoạt động của

họ trong dự án

QA&QC trong quy trình phát triển

phần mềm

QA

QC

Những nhiệm vụ chính của QC

mềm (PM) thỏa mãn các yêu cầu về

Qui trình kiểm thử phần mềm

Lập kế

hoạch test

Thiết kế test

So sánh kết quả test với test case

Chuẩn bị dữ liệu test

Chạy ứng dụng với bộ dữ liệu test

Test Report

Test Results

Test Data Test Case

Test plan

Những công việc cụ thể của QC

 Lên kế hoạch kiểm thử

 Chuẩn bị môi trường test

 Windows XP, 2000, 2003

 Linux

 IE, FireFox, Netscape, Mozilla

 Test Database, Test data

 Viết test case

 Thực hiện test các test case trong từng môi trường khác nhau

 Mô tả Bug và chi tiết các bước để tạo ra bug

 Theo dõi quá trình Fix Bug

 Báo cáo kết quả test

Những công cụ cần thiết cho

QC

StyleCop…

gian đáp ứng…

Pro, Selenium…

Những nhiệm vụ chính của QA

 Giám sát để bảo đảm các tiêu chuẩn và

quy trình sản xuất phần mềm được định

nghĩa và tuân thủ nghiêm túc

 Công việc của QA liên quan đến quy trình

(process).

 Ví dụ: Kiểm tra để bảo đảm các Yêu cầu

khách hàng được xem xét cẩn thận và mọi người hiểu giống nhau, các tài liệu đi kèm

được kiểm tra trước khi gửi cho khách

hàng, đúng quy trình của công ty…

Những nhiệm vụ chính của QA

(tt)

QA vs QC

hỗ trợ cho việc kiểm thử

như: các công cụ test tự

động (Quick Test Pro,

Autoit, Selenium…), công

cụ quản lý lỗi (bugzilla,

Jira)…

 Một ít kiến thức về lập

trình

Bạn có thích hợp làm QC

không?

 Khả năng giao tiếp (nói và viết) của

bạn như thế nào?

 Bạn có nhạy cảm với lỗi hay ko?

 Khi nhìn nhận sự việc, bạn có hay giả

sử không?

 Khả năng lắng nghe, thuyết phục

người khác, đánh giá của bạn như thế nào?

 Bạn là người nguyên tắc, nói có sách

mách có chứng hay thích suy diễn?

 Bạn follow up 1 sự kiện có tốt không?

 Đem đến sự yên tâm (Sự tự tin)

 Kiểm thử phần mềm tạo cho bạn cơ hội liên tục tiếp cận những điều tốt nhất và mới nhất

 Kiểm thử phần mềm đòi hỏi cao về tư duy, phân tích và sáng tạo

 Nhiều người có thể làm, nhưng rất ít

người có thể làm tốt

đánh giá được nhữngvấn đề đang và sẽ xảyra

Những chứng nhận quốc tế của

QA & QC

http://www.softwarecertifications.org/qai_csqa.htm http://www.istqb.org/

ĐẢM BẢO VÀ KIỂM SOÁT

CHẤT LƯỢNG

42 1/4/2016

Chương tiếp theo