Về bản chất, thuế thu nhập doanh nghiệp là thuế trực thu, thu vào phần thu nhập của các tổ chức kinh doanh nhằm đảm bảo sự đóng góp công bằng, hợp lí giữa các tổ chức sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ có thu nhập, góp phần thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển. Trong tiến trình thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Nhà nước đã ban hành những quy định liên quan đến thuế thu nhập doanh nghiệp nhằm đảm bảo chính sách rõ ràng, minh bạch, thuận lợi cho người nộp thuế và công tác quản lí thuế, tạo điều kiện phát triển sản xuất, kinh doanh và thu hút đầu tư nước ngoài. Một trong những quy định trong số đó là quy định về các khoản chi phí doanh nghiệp được các chủ thể rất quan tâm. Vì vậy, em xin trình bày bài đề tài tiểu luận “Tìm hiểu và bình luận các quy định về chi phí theo quy định pháp luật về tài chính doanh nghiệp hiện hành.” Trong quá trình thực hiện, do nhận thức còn hạn chế, em rất mong được các thầy cô xem xét và cho ý kiến để bài làm được hoàn thiện hơn.
Trang 1DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
TNCT
TNDN
Thu nhập chịu thuế Thu nhập doanh nghiệp
Trang 2MỞ ĐẦU
Về bản chất, thuế thu nhập doanh nghiệp là thuế trực thu, thu vào phần thu nhập của các tổ chức kinh doanh nhằm đảm bảo sự đóng góp công bằng, hợp lí giữa các tổ chức sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ có thu nhập, góp phần thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển.1 Trong tiến trình thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Nhà nước đã ban hành những quy định liên quan đến thuế thu nhập doanh nghiệp nhằm đảm bảo chính sách rõ ràng, minh bạch, thuận lợi cho người nộp thuế và công tác quản lí thuế, tạo điều kiện phát triển sản xuất, kinh doanh và thu hút đầu tư nước ngoài Một trong những quy định trong số đó là quy định về các khoản chi phí doanh nghiệp được các
chủ thể rất quan tâm Vì vậy, em xin trình bày bài đề tài tiểu luận “Tìm hiểu và
bình luận các quy định về chi phí theo quy định pháp luật về tài chính doanh nghiệp hiện hành.” Trong quá trình thực hiện, do nhận thức còn hạn chế, em rất
mong được các thầy cô xem xét và cho ý kiến để bài làm được hoàn thiện hơn
Em xin chân thành cảm ơn!
NỘI DUNG
I KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CHI PHÍ DOANH NGHIỆP
1.1 Khái niệm và đặc điểm chi phí doanh nghiệp
Chi phí doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền toàn bộ hao phí về vật chất và lao động mà doanh nghiệp đã bỏ ra cho hoạt động sản xuất kinh doanh, cho các hoạt động khác và các khoản thuế gián thu nhằm tìm kiếm lợi nhuận, được hạch toán trong kỳ tính thuế TNDN.2
Chi phí là một trong những yếu tố trung tâm của công tác quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh, là yếu tố quan trọng trong xác định nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp Chi phí sản xuất kinh doanh có những đặc điểm sau:
Thứ nhất, chi phí là hao phí tài nguyên (kể cả hữu hình và vô hình), vật chất, lao động
Thứ hai, chi phí phải định lượng được bằng tiền và được xác định trong một khoảng thời gian nhất định
1 Trường đại học Luật Hà Nội, Giáo trình luật thuế Việt Nam, Nxb CAND, Hà Nội, 2018, tr 231
2 Vũ Thị Họa Mi, Chi phí hợp lý được khấu trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp: Khóa luận tốt nghiệp,
Hà Nội, 2006, tr 3
Trang 3Thứ ba, những chi phí này phải gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh như chi phí cho nguyên vật liệu, nhiên liệu, chi phí cho người lao động, chi phí quảng cáo, chi phí cho các khoản thuế gián thu…
Thứ tư, chi phí là một yếu tố quan trọng trong việc xác định lợi nhuận của doanh nghiệp Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp luôn quan tâm đến việc quản lý chi phí, bởi nếu chi phí không hợp lý sẽ làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp Để thuận lợi cho việc giám sát, quản lý cũng như tuân thủ pháp luật về kế toán, doanh nghiệp phải hạch toán từng khoản chi phí một cách chính xác.3
1.2 Phân loại chi phí doanh nghiệp
Chi phí hoạt động của doanh nghiệp bao gồm: chi phí hoạt động kinh doanh
và chi phí hoạt động khác Trong đó:
- Chi phí hoạt động kinh doanh: là toàn bộ chi phí mà doanh nghiệp đã bỏ
ra liên quan đến quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp như chi phí nguyên, nhiên vật liệu, khấu hao tài sản cố định, tiền lương và các khoản chi phí
có tính chất lương, chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí bằng tiền khác
- Chi phí khác: là các khoản chi phí của các hoạt động ngoài hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, bao gồm: Chi phí hoạt động tài chính, chi phí bất thường
Ngoài ra, căn cứ vào lý do (mục đích sử dụng các khoản chi mà chi phí được phân chia làm các loại như sau: chi phí sản xuất, chi phí quản lý, chi phí lưu thông (chi phí tiêu thụ sản phẩm)…
Căn cứ vào khả năng phân chia, lượng hóa chi phí sản xuất kinh doanh được chia làm hai loại: chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp, cụ thể:
- Chi phí trực tiếp là những chi phí sản xuất kinh doanh có quan hệ đến từng đối tượng chịu chi phí và có thể hạch toán trực tiếp cho từng đối tượng tập hợp chi phí, bao gồm: chi phí nguyên liệu, vật liệu, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung
- Chi phí gián tiếp (chi phí không phân chia): là chi phí quản lý và hoạt động kinh doanh như: chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí bán hàng… Các chi phí này về cơ bản không có quan hệ trực tiếp đối với từng đối tượng hạch toán chi phí sản xuất kinh doanh Sự tăng hay giảm của quy mô và khối lượng kinh doanh không ảnh hưởng trực tiếp đến sự tăng hay giảm của chi phí gián tiếp.4
3 Lê Thị Hương, Xác định chi phí được trừ trong pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp – Thực trạng và đề
xuất hoàn thiện: Khóa luận tốt nghiệp, Hà Nội, 2015, tr.3
4 TS Vũ Văn Cương, Bài giảng pháp luật vê tài chính doanh nghiệp, Hà Nội, 2021
Trang 4Dưới góc độ quản lý của Nhà nước về thuế TNDN, chi phí được phân loại theo tính hợp lý Theo đó, chi phí doanh nghiệp bao gồm hai loại: chi phí được trừ và chi phí không được trừ
- Chi phí được trừ: là các khoản chi phí hợp lý mà pháp luật công nhận được khấu trừ khỏi doanh thu khi tính TNCT
- Chi phí không được trừ: là các khoản chi phí không hợp lý, không được pháp luật công nhận được khấu trừ khỏi doanh thu khi tính TNCT.5
II CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ CHI PHÍ DOANH NGHIỆP
Đối với mỗi loại hình doanh nghiệp, pháp luật có những quy định tương ứng thích hợp trong hoạt động quản lý chi phí của doanh nghiệp và dựa trên nguyên tắc nhà nước tôn trọng và đảm bảo quyền tự chủ tài chính, tự trang trải,
tự phát triển của doanh nghiệp và doanh nghiệp phải đảm bảo nghĩa vụ đối với nhà nước Các nghĩa vụ pháp luật quy định đối với doanh nghiệp đó là nghĩa vụ
về thuế, phí, lệ phí… Từ đó, pháp luật sẽ quy định những khoản chi nào được tính vào chi phí hợp lý và chi phí không hợp lý của doanh nghiệp để trên cơ sở
đó xác định các loại thuế của doanh nghiệp.6
2.1 Các khoản chi được trừ khi tính thu nhập chịu thuế
Theo quy định của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp 2008, sửa đổi bổ sung
2013, về nguyên tắc, doanh nghiệp được trừ mọi khoản chi nếu đáp ứng đủ các điều kiện sau đây:
Thứ nhất, khoản chi thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp; khoản chi cho hoạt động giáo dục nghề nghiệp; khoản chi thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh của doanh nghiệp theo quy định của pháp luật
Thứ hai, khoản chi có đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật Đối với hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ từng lần có giá trị từ hai mươi triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, trừ các trường hợp không bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định của pháp luật
Các điều kiện để một khoản chi mà doanh nghiệp được trừ khi tính thu nhập chịu thuế sẽ được phân tích cụ thể như sau:
a Khoản chi thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp
5 Lê Thị Hương, Xác định chi phí được trừ trong pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp – Thực trạng và đề
xuất hoàn thiện: Khóa luận tốt nghiệp, Hà Nội, 2015, tr 6
6 TS Vũ Văn Cương, Bài giảng pháp luật vê tài chính doanh nghiệp, Hà Nội, 2021
Trang 5Để tìm hiểu, trước tiên, cần xác định thế nào là khoản chi thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiêp Chi phí sản xuất, kinh doanh được định nghĩa theo nhiều phương diện khác nhau:
Thứ nhất, chi phí sản xuất, kinh doanh là những hao phí về lao động sống
và lao động vật hoá được biểu hiện bằng tiền phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh Trong đó :
Hao phí lao động sống: là toàn bộ tiền lương, tiền công mà doanh nghiệp phải trả cho người lao động tham gia sản xuất tạo ra sản phẩm
Hao phí lao động vật hoá: là toàn bộ giá trị tư liệu sản xuất đã tiêu hao trong quá trình sản xuất sản phẩm, dịch vụ
Thứ hai, chi phí sản xuất, kinh doanh là những phí tổn về nguồn lực tài sản
cụ thể sử dụng trong hoạt động sản xuất kinh doanh
Những nhận định về chi phí sản xuất, kinh doanh có thể khác nhau về quan điểm, hình thức thể hiện chi phí, nhưng tất cả đều thừa nhận một vấn đề chung: Chi phí sản xuất, kinh doanh là những phí tổn tài nguyên, vật chất, lao động và phải phát sinh gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.7
Dưới góc độ quản lý của doanh nghiệp, cách phân loại chi phí phổ biến là phân loại chi phí theo nội dung kinh tế (yếu tố chi phí) Bao gồm:
- Chi phí nguyên liệu, vật liệu
- Chi phí tiền lương và các khoản trích theo lương
- Chi phí khấu hao tài sản cố định
- Chi phí dịch vụ mua ngoài
- Chi phí bằng tiền khác8
Theo Điều 9 Nghị định 218/2013/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi bổ sung bởi khoản 5 Điều 1 Nghị định 12/2015 , khoản chi thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, bao gồm cả các khoản chi sau:
- Khoản chi cho thực hiện nhiệm vụ giáo dục quốc phòng và an ninh, huấn luyện, hoạt động của lực lượng dân quân tự vệ và phục vụ các nhiệm vụ quốc
7 Nguyễn Lê Hà Phương (2020), Khái niệm và cách phân loại chi phí sản xuất kinh doanh, <Link web:
https://trithuccongdong.net/khai-niem-va-cach-phan-loai-chi-phi-san-xuat-kinh-doanh.html> truy cập ngày 5/2/2021
8 TS Nguyễn Thị Hà, Chi phí, doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp, <Link web:
http://eldata11.topica.edu.vn/HocLieu/FIN102/PDF_Slide/FIN102_Bai2_v2.0013107202.pdf> truy cập ngày 7/2/2021
Trang 6phòng, an ninh khác theo quy định của pháp luật; khoản chi hỗ trợ phục vụ cho hoạt động của tổ chức đảng, tổ chức chính trị-xã hội trong doanh nghiệp;
- Khoản chi cho hoạt động giáo dục nghề nghiệp, đào tạo nghề nghiệp cho người lao động theo quy định của pháp luật;
- Các khoản chi thực tế cho hoạt động phòng, chống HIV/AIDS nơi làm việc của doanh nghiệp, bao gồm: Chi phí đào tạo cán bộ phòng, chống HIV/AIDS của doanh nghiệp, chi phí tổ chức truyền thông phòng, chống HIV/AIDS cho người lao động của doanh nghiệp, phí thực hiện tư vấn, khám và xét nghiệm HIV, chi phí hỗ trợ người nhiễm HIV là người lao động của doanh nghiệp.9
Doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế được thành lập ra để tiến hành hoạt động sản xuất, kinh doanh theo pháp luật vì mục tiêu lợi nhuận Có thể phân loại doanh nghiệp thành 03 loại: Doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp sở hữu hỗn hợp.10
Kinh doanh là việc thực hiện một hoặc một số công đoạn của quá trình từ đầu tư đến tiêu thụ sản phẩm hoặc thực hiện quá trình dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lời
Đối với mỗi doanh nghiệp thì mục tiêu kinh doanh đầu tiên là lợi nhuận vì lợi nhuận duy trì sự sống của toàn bộ công nhân viên trong công ty cũng như sự tồn tại của doanh nghiệp và nó cũng là động lực của kinh doanh Muốn có lợi nhuận thì doanh thu bán hàng phải lớn hơn chi phí bỏ ra Muốn có doanh thu bán hàng và dịch vụ lớn thì phải bán được hàng và giảm tối đa các khoản chi phí kinh doanh không cần thiết.11
Đứng ở góc độ doanh nghiệp, lợi nhuận thực chất là khoản chênh lệch giữa doanh thu và tổng chi phí sản xuất, kinh doanh mà doanh nghiệp bỏ ra để có được doanh thu đó trong một thời kì nhất định Theo đó, lợi nhuận được xác định như sau:
Lợi nhuận = Doanh thu - Chi phí - Thuế
Lợi nhuận từ hoạt động sản xuất kinh doanh là lợi nhuận thu được do tiêu thụ sản phẩm hàng hoá, dịch vụ, lao vụ từ các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
9 Điều 9 Nghị định 218/2013/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi bổ sung bởi khoản 5 Điều 1 Nghị định 12/2015
10 Không có tên tác giả, Lợi nhuận của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường, <Link web:
https://voer.edu.vn/m/loi-nhuan-cua-doanh-nghiep-trong-nen-kinh-te-thi-truong/58a4e1fd> truy cập ngày 8/2/2021
11 Nguyễn Mạnh Hoạt, Mục tiêu của kinh doanh thương mại, <Link web:
https://voer.edu.vn/m/muc-tieu-cua-kinh-doanh-thuong-mai/b0f8ff3a> truy cập ngày 8/2/2021
Trang 7Đối với các doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh thì lợi nhuận thu được từ hoạt động sản xuất kinh doanh là bộ phận chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng mức lợi nhuận mà doanh nghiệp đạt được Nó là điều kiện tiền đề để doanh nghiệp thực hiện tích luỹ phục vụ cho tái sản xuất mở rộng, đồng thời cũng là điều kiện tiền đề để doanh nghiệp lập ra các quỹ hỗ trợ mất việc làm, quỹ khen thưởng, Do đó lợi nhuận từ hoạt động sản xuất kinh doanh có ý nghĩa quyết định đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.12
Các chi phí sản xuất, kinh doanh là những chi phí mà doanh nghiệp bắt buộc phải bỏ ra để thực hiện chức năng của mình trong quá trình tồn tại, chiếm phần lớn trong các khoản chi của doanh nghiệp Doanh nghiệp nào hoạt động cũng cần có chi phí Với mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận, doanh nghiệp cần phải cân đối doanh thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh của mình với khoản chi để thực hiện hoạt động sản xuất, kinh doanh đó Khi khoản chi càng nhỏ thì lợi nhuận sẽ càng lớn, đó là quy luật tất yếu Do vậy, nếu Nhà nước đánh thuế đối với các khoản chi đó thì doanh nghiệp sẽ phải giới hạn các khoản chi đó để giảm thuế, hoạt động sản xuất, kinh doanh bị ngưng trệ và khả năng mở rộng quy mô, tìm kiếm lợi nhuận cũng giảm
Như vậy, các khoản chi thực tế liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là những khoản chi được trừ khi tính thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp do pháp luật quy định sẽ giúp cho hoạt động của doanh nghiệp được hiệu quả nhất, tối ưu hóa chi phí và đem lại nguồn lợi nhuận hợp lý cho doanh nghiệp đó Điều này sẽ giúp thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh, giúp cho doanh nghiệp mở rộng quy mô và đóng góp vào sự phát triển kinh tế đất nước Đây là một mục tiêu nằm trong chủ trương của Chính phủ góp phần tăng cường sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Nếu doanh nghiệp được tạo điều kiện nâng cao hiệu quả kinh tế, sẽ góp phần làm ổn định và phát triển môi trường đầu tư, kinh doanh ở Việt Nam và nâng cao vị thế môi trường đầu tư, kinh doanh ở nước ta
Nhưng bên cạnh đó, pháp luật cũng quy định những chí phí phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh phải là khoản chi thực tế Bởi lẽ, xuất phát từ thực tiễn hiện nay, các doanh nghiệp trong quá trình hoạt động có thể lợi dụng các quy định pháp luật còn chưa rõ ràng để thu lợi vượt ngoài phạm vi quy định cho mình Ví dụ như chủ doanh nghiệp vay ngân hàng để tiêu dùng cá nhân (mua nhà, mua xe, đầu tư cổ phiếu…), nhưng vẫn hạch toán lãi vay vào chi phí hợp lý, hợp lệ Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp còn hạch toán các khoản chi phí khác không đúng quy định như hạch toán vào chi phí tiền nghỉ mát, tiền thưởng tết âm
12 Không có tên tác giả, Lợi nhuận của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường, <Link web:
https://voer.edu.vn/m/loi-nhuan-cua-doanh-nghiep-trong-nen-kinh-te-thi-truong/58a4e1fd> truy cập ngày 8/2/2021
Trang 8lịch và các ngày lễ khác không ghi trong Hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể… 13Đó là một số thực tế bất cập hiện nay Do đó, quy định khoản chi thực tế sẽ góp phần đảm bảo sự trung thực, minh bạch trong hoạt động kê khai nộp thuế và hạn chế hoạt động thông đồng, móc nối, bao che nhằm kiếm lợi của cơ quan quản lý và các tổ chức, cá nhân hiện nay
b Khoản chi cho hoạt động giáo dục nghề nghiệp; khoản chi thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh của doanh nghiệp theo quy định của pháp luật
Các hoạt động giáo dục nghề nghiệp là các hoạt động cần được khuyến khích thực hiện Trước hết, giáo dục nghề nghiệp là một bậc học của hệ thống giáo dục quốc dân nhằm đào tạo trình độ sơ cấp, trình độ trung cấp, trình độ cao đẳng và các chương trình đào tạo nghề nghiệp khác cho người lao động, đáp ứng nhu cầu nhân lực trực tiếp trong sản xuất, kinh doanh và dịch vụ, được thực hiện theo hai hình thức là đào tạo chính quy và đào tạo thường xuyên.14 Giáo dục nghề nghiệp sẽ góp phần đảm bảo nguồn nhân lực dồi dào cho đất nước Giáo dục nghề nghiệp sẽ giúp cho chất lượng của đội ngũ lao động được nâng cao, tay nghề được đảm bảo và có đạo đức tốt Từ đó, năng suất lao động cũng được cải thiện và ngày càng ổn định hơn
Nhiệm vụ quốc phòng, an ninh là nhiệm vụ của toàn dân Quốc phòng, an ninh luôn là những vấn đề được đặt lên trên và được quan tâm hàng đầu Trong bất kỳ quan hệ kinh tế - xã hội nào, Nhà nước cũng khuyến khích và đảm bảo các chủ thể phải thực hiện tốt nhất mục tiêu, nhiệm vụ bảo vệ đất nước, bảo vệ
an ninh trật tự, an toàn xã hội
Do đó, các khoản chi đầu tư cho giáo dục nghề nghiệp và quốc phòng, an ninh luôn là các khoản chi quan trọng mà Nhà nước khuyến khích các doanh nghiệp thực hiện Và để khuyến khích điều này, Nhà nước đã cụ thể hóa vào quy định về việc khấu trừ các khoản chi này vào thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp
c Khoản chi có đủ hóa đơn chứng từ theo quy định của pháp luật Đối với hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ từng lần có giá trị từ hai mươi triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, trừ các trường hợp không bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định của pháp luật
13 Nguyễn Tài Tuấn, Các hành vi gian lận thuế thường gặp của doanh nghiệp, <Link web:
http://apt.edu.vn/apt-tin-tuc/cac-hanh-vi-gian-lan-thue-thuong-gap-cua-doanh-nghiep/> truy cập ngày 10/2/2021
14 https://gdnn.edu.vn/tag/gi%C3%A1o-d%E1%BB%A5c-ngh%E1%BB%81-nghi%E1%BB%87p truy cập ngày 10/2/2021
Trang 9Theo nghị định số 51/2010/NĐ – CP của Chính phủ, “Hóa đơn là chứng từ
do người bán lập, ghi nhận thông tin bán hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật.”15 Như vậy, hóa đơn là phương thức xác nhận quan hệ mua – bán, trao đổi hàng hóa, dịch vụ và các vấn đề khác liên quan đến hoạt động mua bán hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật
Đối với mối quan hệ giữa cơ quan thuế và doanh nghiệp, hóa đơn là chứng
từ cơ sở ban đầu dùng để kê khai nộp thuế, khấu trừ, hạch toán chi phí phát sinh, hoàn thuế và xác định chi phí hợp lệ khi tính thuế, nhất là các loại thuế trực thu Bên cạnh đó, việc kiểm soát hóa đơn chứng từ sẽ làm cho việc nắm bắt được tình hình hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp mang tính hiệu quả hơn, thông qua đó xác định chính xác hơn nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp đối với nhà nước, đồng thời đó cũng là cơ sở cho việc phát hiện ra những trường hợp gian lận thuế của các đối tượng, qua đó cơ quan thuế sẽ tìm ra được những biện pháp
xử lý kịp thời
Việc quy định khoản chi phải có đủ hóa đơn chứng từ theo quy định là yêu cầu vô cùng cần thiết bởi hiện nay, có tình trạng nhiều tổ chức, cá nhân kinh doanh cố tình thực hiện các hành vi vi phạm quy định về nộp thuế như kê khai thiếu doanh thu, xác định sai chi phí dẫn đến tính sai thuế thu nhập doanh nghiệp,… vẫn còn diễn ra khá phổ biến
Đối với hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ từng lần có giá trị từ hai mươi triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, trừ các trường hợp không bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định của pháp luật: Căn cứ khoản 2, Khoản 3, Điều 15, Mục 1, Chương III Thông tư số 219/2013/TT-BTC của Bộ tài chính16:
“2 Có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với hàng hóa, dịch vụ mua vào (bao gồm cả hàng hoá nhập khẩu) từ hai mươi triệu đồng trở lên, trừ trường hợp tổng giá trị hàng hoá, dịch vụ mua vào từng lần theo hóa đơn dưới hai mươi triệu đồng theo giá đã có thuế GTGT
Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt gồm chứng từ thanh toán qua ngân hàng và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt khác hướng dẫn tại khoản 3 và khoản 4 Điều này
3 Chứng từ thanh toán qua ngân hàng được hiểu là có chứng từ chứng minh việc chuyển tiền từ tài khoản của bên mua sang tài khoản của bên bán (tài khoản của bên mua và tài khoản của bên bán phải là tài khoản đã đăng ký hoặc thông báo với cơ quan thuế) mở tại các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán theo các hình thức thanh toán phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành như séc, uỷ nhiệm chi hoặc lệnh chi, uỷ nhiệm thu, nhờ thu, thẻ ngân hàng, thẻ tín dụng, sim
15 Khoản 1 Điều 3 Nghị định 51/2010/NĐ-CP
16 Khoản 2, Khoản 3, Điều 15, Mục 1, Chương III Thông tư số 219/2013/TT-BTC
Trang 10điện thoại (ví điện tử) và các hình thức thanh toán khác theo quy định (bao gồm
cả trường hợp bên mua thanh toán từ tài khoản của bên mua sang tài khoản bên bán mang tên chủ doanh nghiệp tư nhân hoặc bên mua thanh toán từ tài khoản của bên mua mang tên chủ doanh nghiệp tư nhân sang tài khoản bên bán nếu tài khoản này đã được đăng ký giao dịch với cơ quan thuế).”
Như vậy, quy định đối với hóa đơn mua hàng, hóa, dịch vụ từng lần có giá trị từ hai mươi triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt giúp cho các cơ quan quản lý thuế có thể kiểm soát chặt chẽ các giao dịch có giá trị lớn từ hai mươi triệu đồng Hai mươi triệu đồng là một con số theo em là không quá lớn so với giá trị trung bình các giao dịch hiện nay, nguyên nhân có thể do việc sử dụng tài khoản thanh toán qua ngân hàng vẫn còn chưa thực sự phổ biến rộng khắp Việt Nam và còn một số lượng tổ chức, cá nhân chưa phát sinh giao dịch có giá trị lớn hoặc chưa có khả năng để tiếp cận hình thức thanh toán qua ngân hàng
Đây là một quy định hợp lý, tuy nhiên theo quá trình thay đổi các quan hệ kinh tế, các quy định liên quan cũng cần được thay đổi để mang lại hiệu quả và phù hợp với thông lệ quốc tế
d Khoản chi không thuộc các khoản chi không được trừ theo quy định của pháp luật
Điều kiện tiếp theo để các khoản chi được khấu trừ đó là các khoản chi đó không thuộc vào các khoản chi không được trừ theo quy định của pháp luật Những khoản chi không được khấu trừ khi tính thu nhập chịu thuế bao gồm:
- Khoản chi không đáp ứng đủ các điều kiện quy định, trừ phần giá trị tổn thất do thiên tai, dịch bệnh và trường hợp bất khả kháng khác không được bồi thường;
- Khoản chi được bù đắp bằng nguồn kinh phí khác;
- Phần chi phí quản lí kinh doanh do doanh nghiệp nước ngoài phân bổ cho
cơ sở thường trú tại Việt Nam vượt mức tính theo phương pháp phân bổ do pháp luật Việt Nam quy định;
- Phần chi vượt mức theo quy định của pháp luật về trích lập dự phòng;
- Phần chi trả lãi tiền vay vốn sản xuất, kinh doanh của đối tượng không phải là tổ chức tín dụng hoặc tổ chức kinh tế vượt quá 150% mức lãi suất cơ bản
do Ngân hàng nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm vay;
- Khoản trích khấu hao tài sản cố định không đúng quy định của pháp luật;
- Khoản trích trước vào chi phí không đúng quy định của pháp luật;