Bài giảng Kỹ thuật lập trình: Bài 7 - TS. Ngô Hữu Dũng

Bài giảng Kỹ thuật lập trình: Bài 7 do TS. Ngô Hữu Dũng biên soạn cung cấp cho người học các kiến thức: Khái niệm con trỏ, con trỏ và địa chỉ, kiểu con trỏ, phạm vi ứng dụng con trỏ, lợi hại của con trỏ, kiểu nguyên thủy, con trỏ và hằng số, con trỏ và đối số của hàm,...

Kỹ thuật lập trình

Bài 7 – Kiểu con trỏ

TS Ngô Hữu Dũng

Khái niệm con trỏ (pointer)

 Con trỏ là biến mà giá trị của nó là địa chỉ bộ nhớ

 int * p; // Khai báo con trỏ p

 p = &i; // Con trỏ p được gán bằng địa chỉ của biến i

 Ta nói con trỏ p “trỏ vào” biến i

Con trỏ và địa chỉ

1 int x; // Biến số nguyên x

2 int *p; // Con trỏ p kiểu số nguyên

3 p = &x; // p trỏ vào x

4 x = 20;

5 printf( "%d " , x); // Giá trị của x

6 printf( "%d " , *p); // Giá trị của x

7 printf( "%p " , &x); // Địa chỉ của x

8 printf( "%p " , p); // Địa chỉ của x

9 *p = 40;

10 printf( "Gia tri: %d = %d" , *p, x);

11 printf( "Dia chi: %p = %p" , p, &x);

9 printf( "x=%d\ny=%d\n" ,*px,*py);

10 printf( "%d+%d=%d\n" ,x,y,*px + *py);

11 printf( "%d*%d=%d\n" ,x,y,*px * *py);

12 printf( "&x=%p\n&y=%p\n" ,px,py);

Phạm vi ứng dụng con trỏ

 Con trỏ có thể trỏ vào bất kỳ dữ liệu nào

 Một kiểu nguyên thủy: int, float, char

 NULL (rỗng, không trỏ đến đâu)

Lợi hại của con trỏ

 Có thể dùng để thao tác với bất kỳ loại dữ liệu nào

 Thuật lợi để truy cập đến cấu trúc dữ liệu lớn

 Sử dụng bộ nhớ linh hoạt

 Cấp phát / giải phóng bộ nhớ động trong quá trình thực thi

 Cấp phát bộ nhớ mới: Hàm malloc trong stdlib.h

 Giải phóng bộ nhớ: Hàm free trong stdlib.h

 Nếu sử dụng con trỏ không cẩn thận

 Dễ nhầm lẫn

 Khó tìm lỗi

Kiểu nguyên thủy

 Khởi tạo con trỏ: int *p = NULL;

 Kiểm tra một con trỏ

 if (p != NULL) printf(“%d”,*p);

 if (p) printf(“%d”, *p);

 Kết thúc một danh sách dữ liệu

Con trỏ và hằng số

 Con trỏ trỏ vào hằng số

 int m, n;

 const int *ip = &m;

 ip = &n; // OK! Có thể thay đổi giá trị con trỏ

 *ip = 10; // ERROR !!! Không thể thay đổi giá trị của biến

 Con trỏ là hằng số: Chỉ trỏ vào một biến

 int m, n;

 int * const cip = &m;

 *cip = 10; // OK! Có thể thay đổi giá trị của biến

 cip = &n; // ERROR !!! Không thể thay đổi giá trị con trỏ

Con trỏ và đối số của hàm

1 void swap ( int *px , int *py ) // Tham biến

2 {

 pa = a; // Mặc định trỏ vào phần tử đầu tiên của mảng, a[0]

pa

b[0] b[1] b[2] b[3] b[4] b[5] b[6]

Mảng là con trỏ hằng số (constant pointer)

 Mảng là con trỏ hằng số

 int a[10];

 int *pa;

 pa = a; // a là con trỏ, pa có thể được gán cho a, không cần &a

 pa++; // Con trỏ pa có thể thay đổi giá trị

 a = pa; // ERROR! a là hằng số

 a++; // ERROR! a là hằng số

 Mảng a là con trỏ trỏ vào phần tử đầu tiên của mảng và không thể thay đổi giá trị địa chỉ

Truyền đối số là mảng / chuỗi

 Truyền đối số là một mảng vào một hàm

 void sapxep(int a[] , int n)

 Địa chỉ của phần tử đầu tiên của mảng được truyền: &a[0]

 Có thể thay thế bằng con trỏ

 void sapxep(int *a , int n)

 Tương tự với chuỗi

 Tham số function(char s[] ){…} và function(char *s ){…} là tương đương

Ví dụ truyền đối số là mảng/chuỗi

Các phép toán của con trỏ

 Phép gán hai con trỏ cùng kiểu dữ liệu

 int a, *pa, *pb; pa=&a; pb = pa;

 Cộng/trừ con trỏ với số nguyên

 Tăng/giảm giá trị của con trỏ theo sizeof()

 Ví dụ: pb+n tăng giá trị của p lên n x sizeof(int)

 So sánh giữa hai con trỏ trỏ vào phần tử trong cùng một mảng

 Các phép toán ==, !=, >, <, >=, <=

 Phép trừ giữa hai con trỏ trỏ vào phần tử trong cùng một mảng

 Gán hoặc so sánh với NULL (zero)

Ví dụ về các phép toán của con trỏ

1 int printRevertArray( int *pa , int n)

8 ptr = &today; // Trỏ vào cấu trúc

9 (*ptr).day = 15; // Truy cập member, cách 1

5 printf( "%s " ,pSV->ten+2); //Từ ký tự ‘u’->hết

6 printf( "%d " ,++pSV->pB->day); //Tăng day

Con trỏ và hàm

 Hàm có thể trả về kiểu con trỏ

 Đối số kiểu con trỏ

Hết bài 7

 Khái niệm con trỏ

 Khái quát các ứng dụng của con trỏ