Năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng hồ chí minh (commissars’ capacity of mass mobilization according to ho chi minh’s thought)

Tác giả Trương Thị Mai 2019, “Tác phẩm dân vận của Hồ Chí Minh giá trị lý luận và thực tiễn cho công tác dân vận hiện nay” [60], tác giả luận giảidân vận là tâm huyết của Người dành cho

BỘ QUỐC PHÒNG

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ

ĐẶNG VĂN KHƯƠNG

NĂNG LỰC CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA

CHÍNH TRỊ VIÊN THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử

Mã số : 922 90 02

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC :

1 PGS TS Nguyễn Văn Thế

2 TS Hà Đức Long

HÀ NỘI - 2021

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng

TÁC GIẢ LUẬN ÁN

Đặng Văn Khương

đến đề tài luận án và những vấn đề luận án tập trung giải quyết 26

LỰC CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA CHÍNH TRỊ VIÊN

2.1 Thực chất năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư

2.2 Những nhân tố cơ bản quy định năng lực công tác dân vận của

CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA CHÍNH TRỊ VIÊN THEO TƯ

3.1 Thực trạng năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo

3.2 Yêu cầu nâng cao năng lực công tác dân vận của chính trị viên

Chương 4 GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM NÂNG CAO NĂNG

LỰC CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA CHÍNH TRỊ VIÊN HIỆN

4.1 Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao năng lực

công tác dân vận của chính trị viên hiện nay theo tư tưởng Hồ

4.2 Đổi mới tổ chức hoạt động công tác dân vận ở đơn vị cấp phân đội

đội nhằm nâng cao năng lực công tác dân vận của chính trị viên

4.3 Phát huy vai trò nhân tố chủ quan của chính trị viên nhằm nâng

cao năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ ĐƯỢC CÔNG

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài luận án

Trong suốt quá trình hoạt động của mình, Hồ Chí Minh - nhà tư tưởng,lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam đã luôn thấm nhuần quan điểm của chủnghĩa Mác - Lênin về vai trò của quần chúng nhân dân trong sự nghiệp cáchmạng và vận dụng một cách sáng tạo vào điều kiện cụ thể của Việt Nam Mộttrong những sáng tạo đó là tư tưởng của Hồ Chí Minh về công tác dân vận TheoNgười công tác dân vận có vai trò hết sức quan trọng trong việc khơi dậy độnglực, niềm tin, khát vọng phát triển của dân tộc và sẽ trở thành hiện thực khi vậnđộng được đông đảo quần chúng nhân dân tham gia làm chủ sự nghiệp cáchmạng Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận là nền tảng tư tưởng đểĐảng ta hoạch định chủ trương, đường lối tiến hành công tác dân vận trongtiến trình cách mạng Việt Nam; là cơ sở khoa học để Đảng ta đấu tranh chốngnhững quan điểm sai trái, thù địch xuyên tạc mối quan hệ giữa Đảng với nhândân và công tác dân vận của Đảng Tư tưởng đó là phương châm, hành động,

là mục tiêu phấn đấu của các chủ thể công tác dân vận hiện nay

Đối với Quân đội nhân dân Việt Nam, công tác dân vận là một bộ phậncông tác dân vận của Đảng; một mặt hoạt động của công tác đảng, công tácchính trị trong quân đội Bất luận trong mọi giai đoạn lịch sử, đội ngũ cán bộchính trị nói chung, chính ủy - chính trị viên nói riêng, luôn là người đứngmũi, chịu sào đồng thời là người chịu trách nhiệm cao nhất ở đơn vị về mặtchính trị, trong đó, chính trị viên là người trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức

thực hiện hoạt động công tác dân vận ở cấp phân đội Năng lực công tác dân

vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh là thức phát triển cao củanăng lực công tác dân vận, phản ánh và thể hiện đặc điểm khả năng nhận thứcđúng đắn và vận dụng sáng tạo của họ đối với tư tưởng của Hồ Chí Minh vềcông tác dân vận, phù hợp với từng điều kiện lịch sử cụ thể nhằm góp phầnxây dựng và củng cố mối quan hệ đoàn kết gắn bó máu thịt quân dân, xây

dựng “thế trận lòng dân” vững chắc, tạo sự đồng thuận trong xã hội về nhậnthức và hành động cách mạng

Hiện nay, đa số chính trị viên trong quân đội có bản lĩnh chính trị vữngvàng, nhận thức cơ bản, hệ thống, chuyên sâu tư tưởng Hồ Chí Minh về côngtác dân vận; khả năng xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện công tác dânvận ở đơn vị theo tư tưởng Hồ Chí Minh là khá tốt, góp phần nâng cao chấtlượng, hiệu quả công tác dân vận của Quân đội trong thời gian vừa qua Tuynhiên, trước yêu cầu về đổi mới công tác dân vận của Quân đội hiện nay, vẫncòn một bộ phận chính trị viên bộc lộ những hạn chế, thiếu sót trong nhậnthức và tiến hành công tác dân vận Ở bộ phận này, khả năng tuyên truyền vậnđộng, giáo dục, thuyết phục chưa thực sự “khéo”; khả năng thuyết phục đểdân hiểu, dân tin, dân làm theo có lúc chưa đạt được kết quả như mong muốn,khả năng nhận diện và đấu tranh quan điểm sai trái của các thế lực thù địchcòn một số bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ

Hơn nữa, trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, giao lưu văn hóangày càng sâu rộng, tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư,cùng với việc các thế lực thù địch triệt để lợi dụng vấn đề “dân tộc”, “tôngiáo”, “dân chủ”, “nhân quyền” để xuyên tạc, chống phá Đảng, Nhà nước,Quân đội, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tình đoàn kết quân dân, thúcđẩy “phi chính trị hóa” Quân đội đã và đang đặt ra những thách thức khôngnhỏ cho công tác dân vận của Đảng và Quân đội hiện nay Theo đó, việc nângcao chất lượng toàn diện của đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng làm côngtác dân vận, đặc biệt là năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tưtưởng Hồ Chí Minh là thực sự cần thiết và có ý nghĩa thực tiễn cao Thếnhưng, đến nay ít có công trình khoa học nghiên cứu một cách hệ thống, toàn

diện về vấn đề này dưới góc độ triết học Vì vậy, nghiên cứu n ăng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh

là vấn đề có ý nghĩa cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về năng lực công tác dân vậncủa chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh; đề xuất giải pháp cơbản nhằm nâng cao năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo

tư tưởng Hồ Chí Minh

Nhiệm vụ nghiên cứu

Tổng quan những công trình nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến đề tài Làm rõ thực chất và những nhân tố cơ bản quy định năng lực công tácdân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Đánh giá thực trạng và xác định yêu cầu cơ bản về nâng cao năng lựccông tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Đề xuất giải pháp cơ bản nhằm nâng cao năng lực công tác dân vận củachính trị viên hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

Bản chất và những nội dung có liên quan đến năng lực công tác dânvận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Phạm vi nghiên cứu

Về nội dung: Luận án tập trung nghiên cứu bản chất tư tưởng Hồ Chí Minh

về công tác dân vận; năng lực công tác dân vận của chính trị viên và thực chấtnăng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Về không gian: Luận án nghiên cứu và khảo sát khách thể là chính trị

viên ở một số đơn vị đủ quân, làm nhiệm vụ huấn luyện và sẵn sàng chiến đấuthuộc binh chủng hợp thành: Quân đoàn 1, Quân đoàn 2; Quân khu 1, Quânkhu 2, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội

Về thời gian: Số liệu khảo sát, điều tra, thu thập từ năm 2015 đến nay.

4 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận

Luận án dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về vai tròcủa quần chúng nhân dân; tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận; đườnglối, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về dân vận, công tác dân vận

Cơ sở thực tiễn

Luận án dựa vào thực tiễn triển khai và tổ chức thực hiện công tác dânvận của chính trị viên ở đơn vị; các báo cáo tổng kết công tác đảng, công tácchính trị; báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ công tác dân vận của các đơn vị

cơ sở, kết quả điều tra, khảo sát, trao đổi, phỏng vấn và những vấn đề thực tếliên quan tới năng lực công tác dân vận của chính trị viên hiện nay theo tưtưởng Hồ Chí Minh, cũng như số liệu của các công trình khoa học đã côngbố

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài của luận án vận dụng hệ thống phương pháp luận của chủ nghĩa duyvật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử và phương pháp tiếp cận giá trịnghiên cứu các vấn đề đặt ra; sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cụ thể như:Phân tích, tổng hợp, trừu tượng hoá, khái quát hoá, hệ thống - cấu trúc, lôgíc vàlịch sử, điều tra xã hội học, phỏng vấn trực tiếp, quan sát, so sánh, phương phápnghiên cứu các tài liệu và phương pháp chuyên gia

5 Những đóng góp mới của luận án

Quan niệm về năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng

Giải pháp nâng cao năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tưtưởng Hồ Chí Minh.

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

Ý nghĩa lý luận

Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần cung cấp cơ sở khoa học để độingũ cán bộ làm công tác dân vận nói chung và đội ngũ chính trị viên nói riêngnhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác “dân vận khéo” của quân đội tatrong giai đoạn hiện nay

Ý nghĩa thực tiễn

Luận án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu khoahọc, giảng dạy, học tập các nội dung có liên quan đến công tác dân vận chocác đối tượng trong hệ thống nhà trước quân đội

7 Kết cấu của luận án

Kết cấu của luận án gồm: Mở đầu, 4 chương (9 tiết), kết luận, danh mục cáccông trình đã được công bố của tác giả, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1.1 Những công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến đề tài luận án

1.1.1 Những công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận và năng lực công tác dân vận của cán bộ, đảng viên

Những công trình khoa học tiêu biểu có liên quan đến tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận

Tác giả Trần Hậu (2013), “Minh triết Hồ Chí Minh về dân, dân vận vàđại đoàn kết toàn dân tộc” [43] và tác giả Nguyễn Đình Hòa (2015), “Tưtưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc và sự vận dụng của Đảng Cộngsản Việt Nam [44], các tác giả đã khẳng định vai trò của công tác dân vậntrong việc khơi dậy tinh thần đoàn kết toàn dân tộc, góp phần quan trọngvào thắng lợi của cách mạng Việt Nam trong các giai đoạn lịch sử Đặcbiệt, tác giả Trần Hậu đã làm rõ bản chất khái niệm “dân” trong quan niệmcủa Hồ Chí Minh và chỉ ra nội hàm, “dân” là một khái niệm rất cụ thể, rõràng Dân không phải là cái trừu tượng, không xác định, mà chính là nhữngngười bằng xương, bằng thịt, sống và làm việc quanh ta, hàng ngày, hànggiờ giao tiếp, trao đổi, chia sẻ mọi việc với chúng ta Hồ Chí Minh đã nhìnthấy từng con người cụ thể trong cộng đồng, hiểu rõ họ, thông cảm và trântrọng đặc điểm riêng về tâm lý, lứa tuổi, nghề nghiệp, hoàn cảnh xã hội,tôn giáo, dân tộc và luôn đặt mình vào hoàn cảnh của họ để thấu hiểu mongmuốn họ, gần gũi họ và động viên khích lệ họ, lôi kéo họ về với cáchmạng, phát huy sức mạnh nhân dân trong mọi công việc

Tác giả lý giải minh triết Hồ Chí Minh về dân vận xuất phát từ nhữngnội dung cốt lõi về “Dân” trong tư tưởng của Người Dân vận, theo Hồ ChíMinh là vận động tất cả các lực lượng của mỗi một người dân không để sótmột người nào, góp thành lực lượng toàn dân để thực hành những công việc

nên làm, những nhiệm vụ được giao Tác giả đã chỉ ra những đặc điểm dân

vận theo tư tưởng Hồ Chí Minh:

Một là, phát động và khai thác mọi tiềm năng của mỗi người dân, bắt

đầu từ từng người dân, phát huy tính tích cực xã hội và không để khả năngnào của họ bị lãng phí, dù là khả năng hạn chế, dụng nhân như dụng mộc

Hai là, không bỏ sót một ai, vận động mọi người không phân biệt đối

xử Mọi người dân đều tìm được chỗ đứng xứng đáng của mình trong xã hội

và được làm chủ xã hội, đều có được cơ hội để thể hiện vai trò làm chủ đó màkhông bị loại trừ

Ba là, mục đích của dân vận là tạo nên sức mạnh đoàn kết toàn dân để

hoàn thành những việc nên làm và những nhiệm vụ được giao Đó là nhữngviệc có lợi cho dân, cho nước, cho cả cộng đồng, trong đó có lợi ích của bảnthân mỗi người

Bốn là, cách dân vận tốt nhất là làm sao cho mọi người hành động trên cơ

sở hiểu biết rõ ý nghĩa của việc mình làm, có sự hướng dẫn, giúp đỡ của lựclượng lãnh đạo Đó là sự kết hợp giữa tính tự giác của người dân và tinh thầnphụ trách của người lãnh đạo với tư cách người phục vụ, người đầy tớ của dân

Tác giả Hoàng Chí Bảo (2014), “Những giá trị bền vững của tác phẩm

“Dân vận” [8] Tác giả lý giải điều cốt yếu lý luận dân vận theo tư tưởng Hồ Chí

Minh, lý luận đó gắn chặt với thực hành đạo đức và phong cách dân vận; đặt cơ

sở cho công tác dân vận, nhất là trong điều kiện Đảng cầm quyền là Dân chủ.Với quan niệm tính khoa học và nghệ thuật của dân vận và công tác dân vận, giátrị cốt lõi của tác phẩm là “dân vận khéo thì việc gì cũng thành công”, tác giảnhấn mạnh: “Công tác dân vận vừa là khoa học, vừa là một nghệ thuật Chungđúc lại, năng lực và trình độ dân vận là một năng lực văn hóa, là sự tinh tếtrong ứng xử văn hóa với nhân dân, phải hiểu dân để dân tin” [8, tr 15] Theo

đó, tác giả đã chỉ ra quan điểm nhân dân và nhân văn Hồ Chí Minh, chỉ dẫn vềnội dung dân vận là gì? Ai là người làm công tác dân vận và phương cách trongcông tác dân vận như thế nào? tác phẩm Dân vận của Hồ Chí Minh thực sự làmột thông điệp mà Hồ Chí Minh gửi tới tất cả chúng ta, cho ta hiểu “Nước ta là

nước dân chủ”, “Dân vận là gì?”, “Ai phụ trách dân vận” và điều quan trọngnhất, thiết thực nhất “Dân vận phải thế nào”, cả bốn mục ấy đã hội đủ những giátrị bền vững mà chúng ta phải dày công suy nghĩ để hiểu cho đúng và làm chotốt theo chỉ dẫn của Người.

Tác giả Trần Đình Huỳnh, Đặng Xuân Kỳ (2013), Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận trong thời kỳ đổi mới ở nước ta hiện nay [49], đã đề

cập đến quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận

và công tác dân vận Tư tưởng Hồ Chí Minh về mục tiêu, quan điểm, nộidung, phương thức tiến hành công tác dân vận và lực lượng làm công tác dânvận Tác giả cũng chỉ ra phẩm chất, năng lực cần có của người làm công tácdân vận trong giai đoạn hiện nay Để cập đến tính tất yếu sự vận dụng tưtưởng dân vận và công tác dân vận của Hồ Chí Minh của Đảng ta hiện nay;tác giả cũng đã chỉ rõ những mặt đã làm được và những điểm còn khó khăntrong quá trình vận dụng tư tưởng của Người

Tác giả Phạm Duy Hoàng (2015), Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận

và ý nghĩa của nó đối với sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc [45], đã phân

tích, làm rõ cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận một cách có

hệ thống Sự thống nhất giữa điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan tạonên nét đặc sắc trong tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận, trở thànhvăn hóa dân vận Hồ Chí Minh Tiền đề tư tưởng, lý luận của sự hình thành tưtưởng Hồ Chí Minh về dân vận là chủ nghĩa yêu nước, truyền thống văn hóadân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại Đặc biệt, tác giả khẳng định, quan điểmcủa chủ nghĩa Mác - Lênin về vai trò của quần chúng nhân dân là cơ sở quantrọng nhất tác động trực tiếp đến sự hình thành, phát triển tư tưởng Hồ ChíMinh về dân vận

Quan niệm về “dân”, “dân vận” theo tư tưởng Hồ Chí Minh là sự kế thừa,vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tinh hoa của triết học phương Đông,phương Tây và những tư tưởng tiến bộ của dân tộc ta Hồ Chí Minh đã đưa raquan điểm về dân rất hiện đại, phong phú, mang đậm bản sắc dân tộc: “Theo Hồ

Chí Minh, “dân” là tất cả những người lao động bình thường, đông đảo trong xã

hội, không phân biệt già trẻ, gái trai, dân tộc, tôn giáo, giàu nghèo, quý tiện,

“dân” là tất cả những người lao động trong xã hội và trong khối “dân” đó bao

gồm cả sĩ, nông, công, thương” [45, tr 66] Cùng với chữ “dân”, Hồ Chí Minh

thường dùng khái niệm “Đồng bào”; “Dân” còn được hiểu “bốn phương vô sản đều là anh em” Như vậy, phạm trù “dân” trong quan niệm của Hồ Chí Minh là

một phạm trù rất rộng nhưng vẫn bao hàm tính giai cấp, không chỉ giới hạn trongphạm vi của mối quan hệ giai cấp, mà còn trên cơ sở truyền thống yêu nước, sựgắn bó cố kết cộng đồng và tinh thân cách mạng của dân tộc Việt Nam

Dưới góc độ triết học, tác giả luận rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò củaquần chúng nhân dân; nhân dân là gốc của nước, của cách mạng, là nhân tố quyđịnh mọi thắng lợi và dân là lực lượng rất đông, không thuần nhất, muốn pháthuy được sức mạnh cần phải được giác ngộ, tổ chức và lãnh đạo [45, tr 68].Trên cơ sở đó, tác giả luận giải có hệ thống, những nội dung bản chất của tưtưởng Hồ Chí Minh về dân vận; vị trí, vai trò của dân vận; mục tiêu nguyên tắcthực hành dân vận, thực hiện được mục tiêu dân vận cần phải thực hành gắn liền

với các nguyên tắc: “Một là, tất cả vì lợi ích của nhân dân; hai là, thực hành và phát huy dân chủ; ba là, đoàn kết toàn dân” [45, tr 88]

Tác giả Trương Thị Mai (2019), “Tác phẩm dân vận của Hồ Chí Minh giá trị lý luận và thực tiễn cho công tác dân vận hiện nay” [60], tác giả luận giảidân vận là tâm huyết của Người dành cho mỗi cán bộ, đảng viên, khẳng định sâusắc quan điểm xuyên suốt tư tưởng cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, dânvận là trách nhiệm của hệ thống chính trị và đồng thời còn phản chiếu sinh động,trọn vẹn cả tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh: “Dân vận kết tinhdòng chảy tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nướcvới nhân dân và công tác vận động quần chúng của Đảng” [60, tr 7]

-Tác giả đã chỉ rõ những nội dung công tác dân vận rất cụ thể theo tưtưởng Hồ Chí Minh: Là việc làm giải thích cho mỗi người dân hiểu rõ ràng vềquyền lợi và nhiệm vụ để họ hăng hái làm cho kỳ được; bất kỳ việc to hay

nhỏ cũng đều phải bàn bạc với dân, hỏi ý kiến dân, cùng dân đặt kế hoạch chothiết thực; động viên, tổ chức toàn dân thi hành và thi hành xong phải cùngdân kiểm thảo lại công việc, rút kinh nghiệm, phê bình, khen thưởng Qua đó,tác giả đưa ra 4 nguyên lý cơ bản của nghiệp vụ dân vận theo tư tưởng Hồ ChíMinh, trở thành phương thức triển khai trong nhận thức và hành động của các chủ

thể tiến hành công tác dân vận trong giai đoạn hiện nay Thứ nhất, từng cán bộ, cơ

quan, tổ chức đều phải làm công tác vận động quần chúng gắn với nhiệm vụ,

quyền hạn và công việc hàng ngày của mình; thứ hai, trong thực hiện nhiệm vụ

dân vận cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, phân công rõ ràng, tạo

sức mạnh tổng hợp; thứ ba, coi trọng công tác tuyên truyền, vận động, để dân

hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm, tuyên truyền là phải thật thà nhúng tay vào việc;

thứ tư, người làm công tác dân vận phải có tinh thần xung phong, nêu gương, làm

mẫu từ lời nói đến hành động Tác giả đưa ra 4 giải pháp thực hiện đổi mới nộidung phương thức công tác dân vận theo tư tưởng, đạo đức, phong cách dân vận

Hồ Chí Minh về nhận thức, thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở, phát huy vai tròcủa các lực lượng gắn với thực hiện tốt phong trào thi đua “Dân vận khéo”

Tác giả Ngô Văn Thạo (2019), “Công tác dân vận với việc xây dựngniềm tin, khát vọng phát triển của toàn dân tộc trong tình hình hiện nay”[106], tác giả đã nêu bật nội dung tác phẩm “Dân vận” của Hồ Chí Minh,

đó là cẩm nang soi rọi lý luận và thực tiễn công tác dân vận của Đảng tahiện nay, là cơ sở lý luận để Đảng ta đề ra chủ trương, chính sách về côngtác dân vận trong các giai đoạn cách mạng, đồng thời là kim chỉ nam chohành động của các chủ thể tiến hành công tác dân vận Tác giả khẳngđịnh: “Tác phẩm “Dân vận” của Chủ tịch Hồ Chí Minh có thể coi làCương lĩnh dân vận của Đảng Cộng sản Việt Nam, có giá trị lý luận vàthực tiễn sâu sắc” [106, tr 27] Đồng thời, tác giả nhấn mạnh là làm rõviệc thực hiện công tác dân vận theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong việc khơidậy niềm tin, khát vọng phát triển của toàn dân tộc có vai trò quan trọng, cóthể quyết định đến sự phát triển của đất nước

Trong giai đoạn hiện nay, rất cần sự nhận thức và vận dụng sáng tạo tưtưởng Hồ Chí Minh về công dân vận vào khơi dậy động lực, niềm tin của toàndân tộc để thực hiện thắng lợi mục tiêu nhiệm vụ, giải pháp phát triển đấtnước Tác giả chỉ rõ: “Học tập và làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh về công tácdân vận trong giai đoạn hiện nay, việc xây dựng niềm tin và khát vọng pháttriển của toàn dân tộc có vai trò rất quan trọng, thậm chí có tính quyết địnhđối với sự phát triển” [106, tr 27].

Tác giả Thào Xuân Sùng (2018), “Thực hiện tốt phương pháp dânvận Hồ Chí Minh để hoạch định chủ trương, chính sách hợp lòng dân”[102]; tác giả Hoàng Chí Bảo (2019), “Về tính dễ hiểu trong phương pháptuyên truyền của Hồ Chí Minh” [9] và tác giả Trần Minh Trưởng (2019),

“Phương pháp dân vận qua bài báo “Dân vận” của Hồ Chí Minh” [ 112].Các tác giả đã phân tích luận giải tiếp cận phương pháp dân vận theo tưtưởng Hồ Chí Minh dưới góc độ triết học là phương cách để thực hiện tốtcông tác dân vận Đặc biệt, tác giả Trần Minh Trưởng đã khái quát và làm

rõ 3 phương pháp dân vận của Hồ Chí Minh Xuất phát từ quan điểm sựnghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, tác giả xác định:

“Phương pháp dân vận của Hồ Chí Minh là “lấy dân làm gốc” [112, tr 51], cộinguồn, gốc rễ tư tưởng “lấy dân làm gốc” là vấn đề quan hệ máu thịt, gắn

bó giữa Đảng với nhân dân Nhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân,coi đây là động lực quan trọng khơi dậy sức mạnh của nhân dân trongthực hiện nhiệm vụ cách mạng, do đó, tác giả chỉ ra phương pháp “dânvận khéo” là phải biết phát huy dân chủ Dân vận theo Hồ Chí Minhkhông chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền, vận động nhân dân một cáchtrực tiếp mới mang hiệu quả, mà nó còn biểu hiện qua hoạt động giántiếp của các tổ chức lãnh đạo, tổ chức chính trị xã hội, ở đội ngũ cán

bộ, đảng viên thông qua sự nêu gương trong nhận thức và hành động,bằng hành động thực tiễn, bằng việc làm cụ thể, có sức tác động đến tưtưởng, tình cảm và hành động cách mạng của nhân dân Do vậy, tác giả

khẳng định, phương pháp dân vận Hồ Chí Minh là: “dân vận bằng phươngpháp nêu gương” [112, tr 54]

Những công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến tư tưởng Hồ Chí Minh về năng lực công tác dân vận của cán bộ, đảng viên

Tác giả Nguyễn Bá Quang (2013), Học tập và làm theo phong cách

“dân vận khéo” Hồ Chí Minh [97], đã đề cập đến vấn đề lý luận và thực tiễn tư

tưởng Hồ Chí Minh về dân vận Đặc biệt, tác giả đã đề cập khá sâu sắc đến quan

điểm “dân vận khéo” Hồ Chí Minh: “Dân vận là công tác khoa học, nhưng cũng

là nghệ thuật, nhằm giải quyết mối quan hệ giữa Đảng và dân Muốn làm tốtcông tác dân vận, cán bộ phải có tâm trong sáng, có trách nhiệm, có tri thức khoahọc, tóm lại phải có tâm và có tài” [97, tr 80] Đồng thời, phân tích làm rõ một

số kỹ năng cần thiết, quan trọng của người làm công tác dân vận, như khả năngtuyên truyền, giáo dục giác ngộ nhân dân, khả năng nắm bắt tình hình , màthường được gọi khái quát với cụm từ “dân vận khéo” Trên cơ sở đó, tác giả đã

đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm thực hiện có hiệu quả phương pháp dânvân khéo theo tư tưởng Hồ Chí Minh ở nước ta hiện nay

Tác giả Nguyễn Văn Hùng (2016), “Những phẩm chất quan trọng

của người cán bộ tham mưu về công tác dân vận của Đảng” [47] đã chỉ rõ

mục tiêu của công tác dân vận là tuyên truyền, vận động, tập hợp, độngviên và tổ chức các tầng lớp nhân dân đồng tình hưởng ứng và thực hiệnthắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ, các chủ chương, chính sách của Đảng vàNhà nước để xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN Đểđáp ứng được yêu cầu đó, tác giả cũng chỉ ra những yêu cầu cao về phẩmchất và năng lực cần có của người làm công tác dân vận theo tư tưởng HồChí Minh Theo đó, phẩm chất và năng lực của người làm công tác dân vậnphải là người có uy tín cao, có khả năng thuyết phục, cảm hóa, thu hútngười khác Tác giả nhấn mạnh, kinh nghiệm và thực tiễn công tác dân vậncho thấy: “Kết quả công tác dân vận phần lớn phụ thuộc vào phương pháp

dân vận, khéo vận động, khéo tuyên truyền là một trong những kỹ năngquan trọng của người cán bộ dân vận” [47, tr 26]

Tác giả Nguyễn Hữu Lập (2017), “Học và làm theo tư tưởng, đạo đức,phong cách Hồ Chí Minh về công tác dân vận” [52] Tác giả đã trình bày sựhòa quyện biện chứng giữa tư tưởng, đạo đức và phong cách dân vận của HồChí Minh Theo tác giả, Hồ Chí Minh là tấm gương sáng, mẫu mực trong quátrình tự học, tự rèn và thực hành dân vận Đó là sự tự nhận thức về sức mạnhcủa quần chúng nhân dân, sự cần thiết phải tiến hành công tác dân vận Vấn

đề quan trọng thể hiện ở năng lực lãnh đạo công tác dân vận phải luôn xuất

phát từ thực tiễn, nhiệm vụ cách mạng, từ mong muốn nguyện vọng của nhândân, từ yêu cầu đòi hỏi khách quan của dân tộc để tư duy về công tác dân vận,đưa ra nội dung lãnh đạo, chỉ đạo sát đúng Từ nhận thức chuyển thành hành

động thực tiễn công tác dân vận, Hồ Chí Minh đã thể hiện rất rõ năng lực thực tiễn thông qua việc nắm chắc phương pháp dân vận, hiểu rõ đối tượng dân vận và tiến hành đúng nguyên tắc dân vận, mang lại hiệu quả rất cao và

trở thành phong cách dân vận Hồ Chí Minh Tác giả nhấn mạnh phong cáchdân vận Hồ Chí Minh nổi bật với những đặc điểm:

Thứ nhất, luôn xuất phát từ thực tiễn cách mạng, lợi ích và nguyện vọng của dân để tư duy về công tác dân vận; thứ hai, luôn diễn đạt

ngắn gọn, dễ hiểu nhất về yêu cầu, nhiệm vụ công tác dân vận và

trách nhiệm của người dân trong từng giai đoạn cách mạng; thứ ba,

luôn đề cao dân chủ, tôn trọng dân, lắng nghe dân, học hỏi dân,cùng dân bàn bạc, thống nhất kế hoạch, sau đó hướng dẫn, làm mẫucho dân thực hành [52, tr 41]

Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra những giải pháp cơ bản nhằm nâng caochất lượng, hiệu quả công tác dân vận theo tư tưởng, đạo đức, phong cách dânvận Hồ Chí Minh Theo đó, người tiến hành công tác dân vận nhất thiết phảihọc tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách dân vận Hồ Chí Minh, coi

đó là chuẩn mực khi thực hiện công tác dân vận hiện nay, đặc biệt là năng lựcnhận thức nhiệm vụ công tác dân vận, năng lực lãnh đạo, chỉ đạo và năng lực

hoạt động thực tiễn công tác dân vận thông qua phương pháp dân vận và tuânthủ những nguyên tắc khi tiến hành dân vận

Tác giả Nguyễn Thị Thu Huyền (2017), “Xây dựng đội ngũ cán bộ làmtốt công tác tuyên truyền theo quan điểm Hồ Chí Minh” [48]; tác giả Bùi HồngVạn (2017), “Học tập phong cách tuyên truyền Hồ Chí Minh” [117] Theo các

tác giả, người cán bộ làm công tác dân vận phải có năng lực tuyên truyền,

mang đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và luật pháp của nhà nước:

“Người cán bộ làm công tác dân vận, tuyên truyền phải có đạo đức phẩm chấtcách mạng, đặc biệt là đạo đức nghề nghiệp; có trình độ lý luận chuyên môn;phải thành thạo nghiệp vụ, thạo nói, thạo viết, thạo tuyên truyền” [117, tr 52]

Bên cạnh đó, cần phải có năng lực chuyên môn trong nhận thức và hành động, năng lực nghiên cứu và tổng kết lý luận, năng lực thu hút và lôi cuốn quần chúng để làm cầu nối giữa Đảng với nhân dân và ngược lại, đây là năng lực

quan trọng không thể thiếu đối với cán bộ dân vận trong giai đoạn hiện nay

Tác giả Cao Thị Hải Yến (2018), “Hồ Chí Minh với công tác dân vậntại Cao Bằng những năm 1941 - 1942” [120], đã đề cập đến những nội dungcăn bản tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận, năng lực tiến hành côngtác dân vận, những bài học kinh nghiệm có giá trị rất lớn đối với công tác dânvận hiện nay Theo tác giả, năng lực công tác dân vận của cán bộ, đảng viên

theo tư tưởng Hồ Chí Minh được thể hiện ở năng lực nhận thức nhiệm vụ, quy trình, các bước vận động quần chúng nhân dân, đặc biệt, phải am hiểu rõ

ràng, mọi đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, nghĩa làphải “nhận thức đúng nhiệm vụ cách mạng, trở thành những hạt nhân tích cựctrong công tác dân vận ở cơ sở” [120, tr 85]

Năng lực làm chủ tình huống, nắm rõ đối tượng dân vận là nội dung

hết sức quan trọng, cấu thành năng lực công tác dân vận của cán bộ, đảngviên trong giai đoạn hiện nay Theo đó, cán bộ dân vận phải xác định đốitượng tuyên truyền cần cụ thể là nông dân hay công nhân, người già hay trẻnhỏ và đặc biệt phải hiểu rõ phong tục, tập quán của nhân dân, không làm trái

với phong tục, tập quán của từng địa phương, hay từng tộc người nhất định.

Từ đó, cán bộ dân vận mới đưa ra phương pháp tuyên truyền, vận động đúng và

trúng, mang lại hiệu quả cao Theo tác giả, năng lực công tác dân vận của cán bộ,

đảng viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh còn thể hiện ở năng lực kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm sau mỗi lần tiến hành dân vận, để sau đó chỉ ra những cái chưa hợp

lý, những vấn đề cần sửa chữa, khắc phục, cần bổ sung không ngừng hoàn thiện vàphát triển Tác giả nhận định, theo tư tưởng Hồ Chí Minh, người cán bộ muốn làmtốt công tác dân vận thì bản thân phải nhận thức rõ nhiệm vụ quan trọng của côngtác dân vận là làm gì, mục đích: “là thức tỉnh, cổ vũ, đoàn kết và tập hợp quầnchúng trong tổ chức cách mạng” [120, tr 87] và đối tượng dân vận là ai? Nhận thứcnày không phải tự nhiên có, phải được đào tạo, giáo dục thường xuyên mới hìnhthành và phát triển Năng lực công tác dân vận được biểu hiện qua phương phápvận động, tuyên truyền, hay chính là quá trình tiến hành công tác dân vận Quá trình

đó phải được thực tiễn kiểm nghiệm, qua những bài học, những buổi thực hành trênlớp và ngay trong công tác tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân ở địa bàn

cụ thể Tác giả chỉ rõ: “Sau những buổi lên lớp là những buổi thực hành Ngườiđóng vai một quần chúng, các học viên đóng vai cán bộ tuyên truyền, vận độngquần chúng Sau buổi tập, Người rút kinh nghiệm chỉ ra chỗ sai, chỗ đúng của mỗingười” [120, tr 84]

1.1.2 Những công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến năng lực công tác dân vận của đội ngũ cán bộ Quân đội nhân dân Việt Nam và năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Tác giả Trần Xuân Trường (2018), “Một đội quân dân vận giỏi theo tưtưởng Hồ Chí Minh” [113] Tác giả tiếp cận luận giải công tác dân vận củaquân đội theo tư tưởng Hồ Chí Minh trên cơ sở tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh,

đó là sự thống nhất mối quan hệ giữa chính trị và quân sự Theo Hồ Chí Minhquân đội ra đời để đấu tranh vũ trang nhưng không bao giờ đấu tranh vũ trangthuần túy mà đấu tranh vũ trang gắn với đấu tranh chính trị, trên cơ sở đấu

tranh chính trị của quần chúng nhân dân làm nòng cốt, một quân đội như vậylà: “không chỉ giỏi đấu tranh vũ trang mà còn giỏi đấu tranh chính trị, một độiquân làm dân vận giỏi” [113, tr 793] Tác giả đã minh chứng quân đội dân vậngiỏi theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong từng giai đoạn lịch sử, đồng thời tronggiai đoạn hiện nay cần vận dụng sáng tạo tư tưởng dân vận Hồ Chí Minh vàodân vận trên địa bàn thành phố, các khu công nghiệp, nghĩa là dân vận giỏikhông chỉ trong chiến tranh mà cả trong hòa bình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Tác giả Vũ Đình Tấn (2001), Đổi mới công tác dân vận của Quân đội nhân dân Việt Nam trong giai đoạn hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh [105].

Tác giả đã đề cập những quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về công tác dânvận của Quân đội và khẳng định tư tưởng đó là những quan điểm rất cơ bản vàsâu sắc, có ý nghĩa rất quan trọng trong định hướng công tác dân vận của Quânđội: “Tư tưởng dân vận Hồ Chí Minh đối với công tác dân vận của quân độiluôn là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam trong mọi giai đoạn cách mạng, trong xácđịnh mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ, nội dung để tìm ra phương thức, giải pháp tiếnhành” [105, tr 32] Theo đó, tác giả đề cập nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về

công tác dân vận trong Quân đội được tác giả nêu rõ trên 3 nội dung cơ bản: Một

là, Quân đội nhân dân từ nhân dân mà ra, vì nhân dân phục vụ, vì nhân dân quên mình là tiêu chuẩn cơ bản; Hai là, dân vận là nhiệm vụ chính trị quan trọng là chức năng cơ bản của quân đội ta; Ba là, mỗi quân nhân là một cán bộ dân vận

giỏi Công trình còn đề cập đến quá trình rèn luyện của người quân nhân cáchmạng về công tác dân vận theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Là chiến sĩ cách mạng, các quân nhân không những phải giác ngộcách mạng mà còn phải có trách nhiệm tuyên truyền, vận động giác ngộ cáchmạng nhân dân Chính trị viên trong Quân đội là người chủ trì công tác dânvận, lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động công tác dân vận ở đơn vị cơ sở hiện nay.Theo đó, kết quả công tác dân vận ở đơn vị phản ánh trình độ, năng lực của

người chủ trì Trong đó, năng lực nhận thức nhiệm vụ công tác dân vận từ

thực tiễn, đặc điểm, nhiệm vụ của đơn vị và địa bàn đóng quân của đơn vị

hết sức quan trọng, nghĩa là phải có năng lực tiến hành điều tra, nghiên cứu nắm tình hình Qua đó, tổ chức lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn bộ đội thực

hiện tốt công tác dân vận là khâu rất quan trọng, quyết định đến định hướng,nội dung, phương thức hoạt động công tác dân vận ở đơn vị Nhận thức rõnhiệm vụ, người chính trị viên phải đặt ra kế hoạch rõ ràng, tổ chức tuyêntruyền, giáo dục cho cấp dưới thuộc quyền thực hiện tốt nhiệm vụ công tácdân vận Từ đó, mỗi chiến sĩ dân vận trở thành chiến sĩ dân vận khéo bằngnhững việc làm thiết thực hiệu quả, cảm hóa quần chúng nhân dân, tuyêntruyền vận động nhân dân thực hiện tốt chủ trương, chính sách của Đảng Đó

chính là năng lực cảm hóa quần chúng bằng những việc làm cụ thể, bằng sự

nêu gương của chính trị viên và các chiến sĩ dân vận, cũng như toàn bộ cán

bộ, chiến sĩ trong đơn vị khi tiếp xúc với nhân dân

Tuy nhiên, năng lực của chính trị viên không phải có sẵn, mà được hìnhthành và phát triển trong học tập, giáo dục, đào tạo và nhất là trong hoạt độngthực tiễn công tác dân vận, cũng như quá trình tự hoàn thiện năng lực côngtác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh, là quá trình tự tudưỡng, rèn luyện và học tập của chủ thể Tác giả nhấn mạnh:

Muốn là một cán bộ dân vận giỏi phải qua học hỏi, phải được huấnluyện, giáo dục Bộ đội phải học ở nhân dân, học hỏi lẫn nhau, họcngay trong thực tiễn công tác dân vận Cấp trên phải dạy cho cấpdưới, cán bộ phải dạy cho chiến sĩ làm công tác dân vận Đối vớicán bộ không những phải biết vận động quần chúng trong Quân đội

mà phải biết dân vận tốt, hơn thế nữa phải dạy cho cấp dưới biếtcách dân vận [105, tr 31]

Tác giả Đặng Sỹ Lộc (2010), “Tư tưởng Hồ Chí Minh về tư cách củangười chính trị viên và việc nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng chínhtrị viên hiện nay” [56], tiếp cận dưới góc độ triết học, tác giả đã luận giải tư

cách chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh Tư cách đó biểu hiện trênnhững nội dung như phẩm chất chính trị; đạo đức lối sống; năng lực hoànthành nhiệm vụ, phong cách làm việc khoa học Người cán bộ chính trịphải thực sự tiêu biểu về phẩm chất chính trị mới có thể dẫn dắt bộ đội điđúng, cùng với phẩm chất, đạo đức lối sống để hoàn thành tốt nhiệm vụđược giao Theo Hồ Chí Minh thì cần phải có năng lực toàn diện, phải giỏichuyên môn, công tác dân vận là chuyên môn của chính trị viện và nghềnào cũng phải học, phải thông thạo, phải có phong cách làm việc khoa học.Tiếp cận một cách toàn diện về phẩm chất, năng lực công tác của chính trịviên, tác giả đưa ra 4 giải pháp cơ bản đó là: Tiếp tục đổi mới và nâng caochất lượng tuyển chọn nguồn đào tạo; tiếp tục hoàn thiện mô hình, mục tiêuđạo tạo chính trị viên; tích cực đổi mới chương trình nội dung đào tạo, bồidưỡng chính trị viện và đa dạng hóa hình thức, phương pháp đào tạo, bồidưỡng đội ngũ này Đó là cơ sở giúp luận án trong định hướng những giảipháp cơ bản nhằm nâng cao năng lực công tác dân vận của chính trị việntheo tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay.

Tác giả Trần Hậu Tân (2010), “Nâng cao phẩm chất, năng lực của đội

ngũ chính trị viên quân đội ta hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh” [103], đã

khẳng định tầm quan trọng, vị trí của chính trị viên, tư tưởng Hồ Chí Minh vềchính trị viên và sự cần thiết phải nâng cao phẩm chất, năng lực của chính trịviên hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh Theo tác giả, hoạt động của chínhtrị viên là hoạt động lãnh đạo, làm công tác đối với con người, tác động vàoxây dựng nhân cách từng con người và từng tập thể quân nhân Đối với nhândân, chính trị viên phải làm cho dân tin, dân phục, dân yêu bộ đội Muốnđược như vậy chính trị viên phải đốc thúc bộ đội siêng giúp dân, hăng háiđánh giặc Không những thế người chính trị viên phải dạy cho bộ đội phảibiết kính trọng dân, thương yêu dân, giúp đỡ dân bằng những việc làm thực

tế, miệng nói, tay làm Đối với quân địch, chính trị viên phải biết giáo dục cho

bộ đội lòng căm thù giặc, nắm vững âm mưu thủ đoạn của địch, không đượcchủ quan khinh địch, luôn nêu cao tinh thần cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu;đồng thời phải biết cách tuyên truyền khôn khéo, thiết thực để giác ngộ địch,lôi kéo họ về phía ta

Tác giả Trần Thu Truyền (2011), Bồi dưỡng phương pháp tác phong công tác của đội ngũ chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam giai đoạn hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh [111] đã tập trung làm rõ tư tưởng

Hồ Chí Minh về phương pháp, tác phong công tác của chính trị viên; về một

số nội dung như yêu cầu, vai trò, đặc trưng, con đường hình thành phẩm chất,năng lực và phương pháp tác phong công tác của chính trị viên Phương pháp,tác phong công tác của chính trị viên là một bộ phận trong nhân cách của họ

và có mối liên hệ chặt chẽ với phẩm chất, năng lực của họ

Theo tác giả, “Phương pháp tác phong công tác được coi là phẩm chất,năng lực của người chính trị viên được biểu hiện thông qua quá trình công tác”[111, tr 40] Vì vậy, năng lực công tác dân vận của chính trị viên cũng đượcbiểu hiện rõ nét trong tác phong công tác dân vận khi tiếp xúc với nhân dân.Đặc biệt, tác giả đã lý giải khá rõ nét tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của độingũ chính trị viên trong quân đội Một trong những vai trò mà Hồ Chí Minh đãxác định đối với chính trị viên, là người trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, thực hiệncông tác dân vận, vận động quần chúng của Đảng trong quân đội Để hoànthành tốt nhiệm vụ đó, chính trị viên phải có đầy đủ phẩm chất, năng lực,

phong cách dân vận theo tư tưởng Hồ Chí Minh Thông qua năng lực tổ chức thực hiện nhiệm vụ để đánh giá kết quả hoàn thành nhiệm vụ công tác dân vận

của đơn vị chính trị viên phụ trách, đánh giá phẩm chất, năng lực của cán bộchính trị ở năng lực lãnh đạo: “Đội ngũ chính trị viên là lực lượng trực tiếp chỉđạo, thực hiện công tác dân vận, công tác vận động quần chúng của Đảng trongquân đội” [111, tr 31] Đồng thời, tác giả cũng chỉ rõ yêu cầu về phẩm chấtnăng lực của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh Theo đó, “Chính trịviên phải có năng lực toàn diện, đáp ứng vai trò của người chủ trì về chính trị”

[111, tr 35], năng lực toàn diện đó bao gồm năng lực về quân sự, chính trị,năng lực dân vận, năng lực về tuyên truyền, tổ chức

Tác giả Ngô Xuân Lịch (2016), “Cội nguồn sức mạnh bảo đảm choQuân đội chiến đấu và chiến thắng” [54], khẳng định công tác dân vận đượcxác định là nội dung quan trọng, là nhiệm vụ chiến lược, cơ bản lâu dài củacách mạng Việt Nam Trong suốt quá trình chiến đấu và phát triển, Quân độiluôn tổ chức và tiến hành tốt công tác dân vận; dựa chắc vào dân, giúp đỡ dân,bảo vệ dân và được dân tin yêu, che chở, đùm bọc, nuôi dưỡng Đó là cộinguồn sức mạnh bảo đảm cho Quân đội chiến đấu và chiến thắng Tác giả đềcập đến nội dung bồi dưỡng, nâng cao năng lực công tác dân vận cho đội ngũcán bộ làm công tác dân vận mà trực tiếp là người chủ trì về chính trị, chính trịviên được đặc biệt chú trọng Theo tác giả:

Đội ngũ cán bộ làm công tác dân vận phải có trình độ, năng lực, phẩmchất đạo đức tốt, có kỹ năng công tác vận động quần chúng theophong cách Bác Hồ: Cán bộ dân vận phải óc nghĩ, mắt trông, tai nghe,chân đi, miệng nói, tay làm, biết nghe dân nói, nói dân hiểu, làm dântin, luôn gần dân, học dân và có trách nhiệm với dân [54, tr 14] Tác giả Đoàn Văn Tự (2016), “Yêu cầu về phẩm chất, năng lực củachính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh” [116], đã khái quát và phân tíchnội dung yêu cầu về phẩm chất của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh.Tác giả lý giải tư cách của chính trị viên có ảnh hưởng rất quan trọng đến bộđội, người chính trị viên tốt thì bộ đội tốt Theo đó, đối với chính trị viên thì:

“Phẩm chất chính trị, tư cách đạo đức không chỉ có ý nghĩa định hướng chobản thân mà còn trở thành phẩm chất hàng đầu của họ trong việc định hướngchính trị, tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ thuộc quyền trong giải quyết các mốiquan hệ giữa đơn vị mình với xã hội, với nhân dân và kẻ thù” [116, tr 75].Quá trình phân tích yêu cầu về phẩm chất tác giả luôn đặt trong mối quan hệvới năng lực của chính trị viên, để đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ thì người

chính trị viên phải có năng lực toàn diện, đặc biệt là năng lực tổ chức hoạtđộng của bộ đội Cấu trúc năng lực của chính trị viên theo tư tưởng Hồ ChíMinh được tác giả khẳng định: “Năng lực của chính trị viên bao hàm cả nănglực nhận thức và năng lực hành động, thể hiện trình độ trí tuệ cao và trình độthực tiễn giỏi” [116, tr 76] Đồng thời, người chính trị viên phải là người mẫumực nêu gương, nói đi đôi với làm, phải thực sự gần gũi bộ đội, phải thực sự

là người bạn, người chị, người anh của bộ đội Như vậy, tác giả không trựctiếp bàn đến năng lực công tác dân vận của chính trị viên, nhưng cũng trựctiếp bàn đến năng lực của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Tác giả Hà Đức Long (2019), Phát triển nhân cách chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh [55], đã luận giải dưới

góc độ triết học, chỉ ra thực chất và những nhân tố tác động đến phát triển nhâncách chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh Trên cơ sở đó, tác giả đã đánh giáthực trạng, chỉ ra xu hướng, những yêu cầu và giải pháp cơ bản nhằm phát triểnnhân cách chính trị viên hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh Theo tác giả, phẩmchất và năng lực là hai yếu tố căn cốt hình thành nên nhân cách của chính trị viên,công việc chính trị viên phức tạp chừng nào thì cần họ có đủ năng lực chừng ấy.Tác giả đã chỉ ra tư tưởng Hồ Chí Minh về năng lực của chính trị viên tiếp cận trênquan điểm toàn diện, chính trị viên có đầy đủ năng lực trên các mặt công tác, trênnhiều lĩnh vực trong các hoạt động với nhiều đối tượng khác nhau: “Năng lực củangười chính trị viên bao hàm cả năng lực nhận thức và năng lực hành động thể hiệntrình độ trí tuệ cao và trình độ tổ chức thực tiễn giỏi” [55, tr 21]

Tác giả đã bàn đến năng lực công tác dân vận của chính trị viên là năng lực tổ chức, giáo dục, chỉ huy bộ đội giỏi Để thực hiện được điều đó, chính

trị viên phải thực sự hiểu biết toàn diện những tri thức khoa học chính trị,quân sự, văn hóa, khoa học kỹ thuật và khả năng tổ chức chỉ huy các hoạtđộng quân sự, khi cần thiết Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, năng lực của chínhtrị viên còn được thể hiện ở việc xử lý tốt các mối quan hệ, đối với bộ đội, đốivới nhân dân, đối với quân địch Trong hoạt động dân vận, chính trị viênthường xuyên tiếp xúc với nhân dân không chỉ việc đưa bộ đội ra ngoài đơn vị

mà dân vận ngay trong chính đơn vị mình Theo đó, năng lực công tác dân vậncủa chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh cần phải có: “Năng lực xử lý tốtcác mối quan hệ” [55, tr 47] Như vậy, năng lực công tác dân vận của chính trịviên theo tư tưởng Hồ Chí Minh phải bao hàm cả năng lực nhận thức, nănglực tổ chức thực hiện nhiệm vụ thông qua sự vận dụng linh hoạt, sáng tạo lýluận về dân vận và công tác dân vận của Hồ Chí Minh vào thực tiễn công tácdân vận của mình.

Tác giả Trần Quang Phương (2019), “Thấm nhuần tư tưởng của Bác

Hồ, Quân đội đẩy mạnh công tác dân vận, thực hiện tốt chức năng đội quâncông tác” [96], tác giả khẳng định, tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dânvận là cẩm nang soi sáng, giúp cán bộ, chiến sĩ Quân đội thực hiện tốt côngtác dân vận, tăng cường đoàn kết quân dân, tạo nguồn sức mạnh để Quân độihoàn thành thắng lợi nhiệm vụ được giao Để thực hiện tốt công việc đó, tácgiả chỉ rõ cần có nội dung, giải pháp về xây dựng đội ngũ cán bộ làm côngtác dân vận có chất lượng cao, giỏi thuyết phục, khéo tuyên truyền, trong đó

có chính trị viên, đây là giải pháp hết sức quan trọng và để thực hiện đượcnội dung đó theo tác giả phải:

Cần đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp đào tạo, bồidưỡng cho đội ngũ sĩ quan Quân đội về công tác dân vận ngay từtrong các nhà trường; tăng cường tập huấn, bồi dưỡng kiến thứckinh tế - xã hội, pháp luật, tôn giáo, năng lực, trình độ và kỹ năngnghiệp vụ công tác dân vận cho đội ngũ cán bộ dân vận chuyêntrách [96, tr 15]

1.2 Khái quát kết quả nghiên cứu các công trình khoa học có liên quan đến đề tài luận án và những vấn

đề luận án tập trung giải quyết

1.2.1 Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố có liên quan đến đề tài luận án

Một là, khi bàn về tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận và công tác dân

vận, các tác giả phân tích và làm rõ quan điểm, tư tưởng của Hồ Chí Minh về

vị trí, vai trò, mục đích, chủ thể, con đường và phương thức của công tác dânvận, phân tích làm rõ nguồn gốc ra đời, cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

về công tác dân vận, đưa ra khái niệm “dân”, dân vận, công tác dân vận theo

Hồ Chí Minh, chỉ ra các nguyên tắc khi tiến hành dân vận

Hai là, những công trình trên đã bước đầu tiếp cận và luận giải về năng

lực và năng lực công tác dân vận của cán bộ, đảng viên hiện nay theo tưtưởng Hồ Chí Minh Quá trình hình thành năng lực công tác dân vận của cán

bộ, đảng viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh được thông qua giáo dục, bồidưỡng, qua hoạt động thực tiễn và tự thân của mỗi cán bộ, đảng viên Nóđược biểu hiện qua năng lực nhận thức, năng lực lãnh đạo hoạt động công tácdân vận, năng lực kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm, năng lực tuyên truyền,nghiên cứu tổng kết lý luận, năng lực thu hút quần chúng và khả năng giáodục nhiệm vụ công tác dân vận cho cấp dưới thuộc quyền Từ đó, đưa ranhững yêu cầu cần phải có về phẩm chất, năng lực của cán bộ làm công tácdân vận theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay

Ba là, các tác giả đã tập trung luận giải những nội dung cơ bản về

năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh.Khẳng định, năng lực công tác dân vận là một trong những yếu tố cơ bảncấu thành năng lực công tác của chính trị viên Năng lực công tác dân vậncủa chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành và phát triểnqua quá trình giáo dục, đào tạo, qua hoạt động thực tiễn dân vận ở đơn vị cơ

sở Năng lực đó bao gồm: năng lực nhận thức nhiệm vụ công tác dân vận,năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, năng lực tổ chức thực hiện nhiệm vụ, năng lựcđiều tra nắm tình hình, đối tượng dân vận, năng lực cảm hóa quần chúng,giáo dục chiến sĩ dân vận và năng lực xử lý tốt các mối quan hệ Khẳngđịnh, chính trị viên phải có năng lực công tác dân vận mới hoàn thành nhiệm

vụ Trên cơ sở đó, các tác giả đã đưa ra một số giải pháp nhằm phát triểnnăng lực công tác nói chung và năng lực công tác dân vận của chính trị viênnói riêng.

1.2.2 Những vấn đề luận án tập trung giải quyết

Một là, xây dựng hệ thống khái niệm công cụ, phục vụ trực tiếp cho

nghiên cứu đề tài luận án như: tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận, công tác dânvận; công tác dân vận của chính trị viên, năng lực, năng lực công tác dânvận của chính trị viên Qua đó, tác giả xây dựng khái niệm trung tâm nănglực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh Mặtkhác, năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ ChíMinh chịu sự quy định, ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nhau bao gồm cảyếu tố khách quan và chủ quan Việc tìm hiểu, khái quát, phân tích chỉ ranhững nhân tố cơ bản quy định năng lực công tác dân vận của chính trịviên theo tư tưởng Hồ Chí Minh là vấn đề hết sức quan trọng và cần thiết,làm cơ sở để xác định giải pháp cơ bản nhằm nâng cao năng lực công tác

dân vận của chính trị viên hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Hai là, luận án không chỉ làm sáng tỏ bản chất và những nhân tố quy

định năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh

mà còn đi sâu vào nghiên cứu, khảo sát thực tế nhằm đánh giá thực trạng nănglực công tác dân vận của chính trị viên hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Do đó, luận án cần sử dụng tổng hợp các phương pháp để nghiên cứu làm rõthực trạng biểu hiện về nhận thức của các chủ thể; biểu hiện thực trạng của nộidung chương trình, kế hoạch tu dưỡng, rèn luyện của chính trị viên và biểu hiệnthực trạng kết quả năng lực công tác dân vận của chính trị viên hiện nay theo

tư tưởng Hồ Chí Minh Đồng thời, luận án chỉ ra nguyên nhân của ưu điểm, hạnchế, khuyết điểm và xác định những yêu cầu cơ bản nâng cao năng lực công tácdân vận của chính trị viên hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Ba là, trên cơ sở, khung lý luận, thực trạng, yêu cầu của đề tài đã

được làm rõ, để nâng cao năng lực công tác dân vận của chính trị viên hiệnnay theo tư tưởng Hồ Chí Minh, luận án tập trung đề xuất những giải pháp

cơ bản về đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng chính trị viên; về đổi mới tổchức hoạt động công tác dân vận và phát huy nhân tố chủ quan của chính trịviên nhằm nâng cao năng lực công tác dân vận của chính trị viên hiện naytheo tư tưởng Hồ Chí Minh

Kết luận chương 1

Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án cho thấy,năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh luônnhận được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà khoa học, nhà lãnh đạo, quản lýdưới nhiều góc độ tiếp cận khác nhau Đây là vấn đề mới, có tính cấp thiết cả lýluận và thực tiễn đối với quá trình nhận thức và vận dụng sáng tạo tư tưởng HồChí Minh về công tác dân vận vào thực tiễn hoạt động công tác dân vận của chínhtrị viên ở đơn vị cấp phân đội hiện nay

Những công trình khoa học nói trên tiếp cận nghiên cứu làm rõ về vaitrò của công tác dân vận, hệ thống lý luận cách mạng của Hồ Chí Minh vềcông tác dân vận, quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh vềcông tác dân vận; phạm trù “dân”, “dân vận” theo tư tưởng Hồ Chí Minh;năng lực công tác dân vận, phong cách dân vận của đội ngũ cán bộ, đảng viêntheo tư tưởng Hồ Chí Minh Trong đó, có những công trình khoa học cũng đã

đề cập đến đặc trưng, cấu trúc năng lực của chính trị viên theo tư tưởng HồChí Minh; đến năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng HồChí Minh và biện pháp phát triển năng lực nói chung và năng lực công tácdân vận nói riêng của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh Đây là nhữngnguồn tư liệu rất có giá trị về mặt khoa học, giúp cho nghiên cứu sinh có cáinhìn tổng thể, toàn diện về kết quả nghiên cứu trước đó nhằm tham khảo, đốichiếu trong quá trình thực hiện luận án

Từ tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án cũngcho thấy, việc làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn năng lực công tác dân vận củachính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn là khoảng trống khoa học, chưa

có công trình nào nghiên cứu một cách độc lập, có hệ thống dưới góc độ khoahọc triết học Do vậy, luận án có nhiệm vụ nghiên cứu làm rõ những vấn đề lýluận và thực tiễn cũng như đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác dânvận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NĂNG LỰC CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA CHÍNH TRỊ VIÊN THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

2.1 Thực chất năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh

2.1.1 Bản chất tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận

Quan niệm về dân trong tư tưởng Hồ Chí Minh

Kế thừa và vận dụng sáng tạo lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin về dân,vai trò của quần chúng nhân dân đối với sự nghiệp cách mạng; kế thừa tinhhoa triết học phương Tây, phương Đông và những quan điểm tiến bộ “lấy dânlàm gốc” của dân tộc vào điều kiện cụ thể ở Việt Nam trong từng giai đoạnlịch sử nhất định Trên cơ sở quan điểm toàn diện, lịch sử - cụ thể và pháttriển, Hồ Chí Minh đã đưa ra quan niệm về dân rất khoa học, hiện đại vàmang đậm bản sắc dân tộc Việt Nam Theo Hồ Chí Minh dân là tất cả nhữngngười lao động trong xã hội, không phân biệt già, trẻ, gái, trai, giàu nghèo, tôngiáo, dân tộc, giai cấp, bao gồm cả sĩ, nông, công, thương, “là con dân nướcViệt”, “là mỗi người con Rồng cháu Tiên” Trong những trường hợp cụ thể

Hồ Chí Minh dùng khái niệm dân đồng nhất với nhân dân, quần chúng, dânchúng, đồng bào

Trong từng giai đoạn cách mạng khác nhau, khi nói về chủ thể và lựclượng cách mạng, Hồ Chí Minh luôn xác định công nông là gốc của cáchmạng, còn học trò, nhà buôn nhỏ, điền chủ nhỏ là bầu bạn của cách mạng, củacông nông và tùy từng nhiệm vụ, ở từng giai đoạn lịch sử Hồ Chí Minh đưa raquan niệm về dân rất cụ thể, tuy cách gọi khác nhau, nhưng về mặt bản chất

không thay đổi Chẳng hạn, trong thực hiện nhiệm vụ “trường kỳ kháng chiến, tự lực cánh sinh”, thì cần phải thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãng

phí, chống bệnh quan liêu, Hồ Chí Minh quan niệm về dân là quần chúng:

“Tức là toàn thể chiến sĩ trong quân đội, toàn thể công nhân trong xưởng, toànthể nhân viên trong cơ quan, v.v., rồi đến toàn thể nhân dân” [80, tr.363]

Như vậy, Hồ Chí Minh quan niệm về dân luôn được xem xét rất cụ thể,đối với từng giai cấp, từng tầng lớp, trong mỗi nhiệm vụ cách mạng tại những thờiđiểm lịch sử để phân biệt giữa ta và địch, bạn và thù, hiểu đúng bản chất quanniệm về dân, do đó dân vận mới mang lại hiệu quả Nếu như khi bàn về dân, chủnghĩa Mác - Lênin chỉ giới hạn trong phạm vi của mối quan hệ giai cấp, giữa giaicấp vô sản và giai cấp tư sản, giữa giai cấp bị bóc lột và giai cấp bóc lột, thì quanniệm về dân, nhân dân, quần chúng nhân dân của Hồ Chí Minh được quan niệmrộng hơn, trên cơ sở truyền thống yêu nước, sự cố kết cộng đồng và tinh thần cáchmạng của nhân dân Việt Nam nhưng vẫn bao hàm tính giai cấp

Quan niệm dân vận theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Trong quá trình hoạt động cách mạng, với niềm tin vững chắc vào lựclượng to lớn của nhân dân, coi cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, xuyên

suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, cho đến lúc để lại Di Chúc, Hồ

Chí Minh luôn biết phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, khai thácsức mạnh tối đa ở nơi dân, tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia đấutranh cách mạng giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội Hồ ChíMinh thường xuyên nói, viết về dân vận công tác dân vận trong nhiều vănbản, tác phẩm, bằng nhiều hình thức thể hiện (thư, điện, bài báo, truyện

ngắn ) như “Đường cách mệnh” (1927), “Chính phủ là công bộc của dân” (1945), “Sao cho được lòng dân” (1947), “Kiểm điểm công việc của Đảng ta” (1949), “Thư gửi anh em chị em lao động toàn quốc” (1949), tác phẩm “Cần, Kiệm, Liêm, Chính” (1949), “Dân vận” và “Thư gửi Hội nghị cán bộ dân vận” (1949)… Đặc biệt, tác phẩm “Dân vận” của Hồ Chí Minh tuy rất ngắn

gọn, nhưng đã thể hiện sự tổng kết, phát triển tư tưởng về “Dân” “Dân là chủ

và dân làm chủ”, “Dân vận khéo” Theo Hồ Chí Minh thì: “Dân vận là vậnđộng tất cả lực lượng của mỗi một người dân không để sót một người dânnào, góp thành lực lượng toàn dân, để thực hành những công việc nên làm,những công việc Chính phủ và Đoàn thể đã giao cho” [73, tr 232]

Cụ thể, theo Hồ Chí Minh dân là đối tượng của vận động và cán bộ phụtrách dân vận là chủ thể; mục tiêu của dân vận cũng là mục tiêu chung của

cách mạng và của nhân dân; nội dung của dân vận là vận động quần chúngnhân dân tham gia, cống hiến cho cách mạng đem tài năng và sức lực để làm lợicho dân và phương pháp dân vận là tuyên truyền, vận động, giải thích, thuyếtphục, tổ chức, hướng dẫn tất cả mọi người “không để sót một người dân nào”,làm chuyển động lực lượng của từng người để góp thành lực lượng toàn dân, tạonên khối đại đoàn kết toàn dân tộc để thực hành những công việc nên làm Tưtưởng này có ý nghĩa vô cùng sâu sắc và vẫn giữ nguyên tính thời sự.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận được hình thành trên cơ sở nhậnthức về vai trò và sức mạnh của quần chúng nhân dân đối với sự nghiệp cáchmạng và từ thực tiễn đấu tranh cách mạng của nhân dân Việt Nam và quátrình lãnh đạo cách mạng Việt Nam của Hồ Chí Minh

Quan niệm tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận

Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận nhìn dưới góc độ triết học là

sự nhận thức, vận dụng và phát triển sáng tạo độc đáo của Hồ Chí Minh trongquan điểm duy vật lịch sử về vai trò của quần chúng nhân dân vào thực tiễn cáchmạng Việt Nam Đó là những luận điểm đặc sắc về thực chất và phương cáchvận động quần chúng nhằm phát huy tốt nhất vai trò của nhân dân trong sựnghiệp cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng ở mỗi giai đoạn lịch sử

Trên cơ sở nghiên cứu các bài nói, bài viết tiêu biểu của Người về dânvận và tiếp thu những kết quả nghiên cứu khoa học về công tác dân vận Hồ Chí

Minh cho thấy: Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận là hệ thống các quan điểm toàn diện và sâu sắc về vị trí, vai trò, nội dung, chủ thể, phương pháp dân vận nhằm tập hợp, phát huy sức mạnh toàn dân thực hiện nhiệm vụ cách mạng trong từng giai đoạn lịch sử cụ thể, có ý nghĩa chỉ đạo cho công tác dân vận của Đảng, Chính quyền, Đoàn thể ở nước ta.

Một là, vị trí, vai trò của công tác dân vận

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh công tác dân vận có vai trò hết sức to lớn,mang tầm chiến lược trong tuyên truyền, giáo dục và tập hợp quần chúng nhândân góp phần quyết định việc thực hiện thắng lợi đường lối, chủ trương, chínhsách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân

tộc và củng cố mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với quần chúng nhân dân Mụcđích là vận động nhân dân làm chủ sự nghiệp cách mạng.

Theo Hồ Chí Minh đoàn kết, tập hợp quần chúng nhân dân thành mộtkhối thống nhất về ý chí và hành động chính là động lực quan trọng, là vấn đề

cơ bản của mọi cuộc cách mạng Bởi lực lượng của dân rất to, một đảng dù có

vĩ đại đến mấy cũng chỉ là một bộ phận của nhân dân, để khơi dậy được độnglực quan trọng và trong mọi tình huống, bất luận hoàn cảnh nào các Đoàn thể,Chính phủ phải tiến hành công tác dân vận vì: “Chúng ta phải ghi tạc vào đầucái chân lý này: dân rất tốt Lúc họ đã hiểu thì việc gì khó khăn mấy họ cũnglàm được, hy sinh mấy họ cũng không sợ” [70, tr 286] Như vậy, Hồ ChíMinh luôn khẳng định rằng sức mạnh của quần chúng nhân dân chỉ được pháthuy khi được tập hợp, tổ chức lại thành khối vững chắc, được giác ngộ mụctiêu chiến đấu, theo một đường lối chính trị đúng đắn, nghĩa là phải được tổchức và lãnh đạo bởi chính đảng của giai cấp công nhân

Đảng phải làm cho quần chúng giác ngộ vì đâu mà họ bị áp bứcbóc lột; phải dạy cho quần chúng hiểu các quy luật phát triển của

xã hội, để họ nhận rõ vì mục đích gì mà đấu tranh; chỉ rõ conđường giải phóng cho quần chúng, cổ động cho quần chúng kiênquyết cách mạng; làm cho quần chúng tin chắc cách mạng nhấtđịnh thắng lợi [84, tr 274]

Hiểu đúng sức mạnh của quần chúng nhân dân, thấy rõ được vị trí vàtầm quan trọng của công tác dân vận Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Lực lượng củadân rất to Việc dân vận rất quan trọng Dân vận kém thì việc gì cũng kém Dânvận khéo thì việc gì cũng thành công” [73, tr 234] Khẳng định vai trò quantrọng của công tác dân vận, Hồ Chí Minh cũng chỉ ra: “Khuyết điểm to ở nhiềunơi là xem khinh việc dân vận Cử ra một ban hoặc vài người, mà thường cửnhững cán bộ kém rồi bỏ mặc họ Vận được thì tốt, vận không được cũng mặc”[73, tr 234] Điều này như nhắc nhở các cơ quan, đơn vị, địa phương phảithường xuyên chăm lo công tác dân vận Đúng như cố Tổng Bí thư Lê Khả

Phiêu căn dặn: “suy nghĩ về dân và làm công tác dân vận là công việc thườngxuyên, phải làm hằng ngày, hằng giờ không ngừng nghỉ, không mệt mỏi,không phô trương, hình thức theo vụ, theo mùa, theo lễ kỷ niệm” [94, tr 13].

Hai là, nội dung công tác dân vận

Giải thích cho mỗi một người dân hiểu rõ ràng về lợi ích và nhiệm vụ của họ để họ hăng hái làm cho kỳ được.

Quan điểm của V.I.Lênin về công tác quần chúng: “một nước mạnh lànhờ ở sự giác ngộ của quần chúng Nước mạnh là khi nào quần chúng biết rõ tất

cả mọi cái, quần chúng có thể phán đoán được về mọi cái và đi vào hành độngmột cách có ý thức” [53, tr 23] Lợi ích và trách nhiệm, quyền hạn và bổn phậnthống nhất biện chứng với nhau, giải quyết tốt mối quan hệ này sẽ khơi dậy đượcsức mạnh của quần chúng nhân dân Xuất phát từ lợi ích, coi lợi ích là động lựctrực tiếp thúc đẩy mọi quá trình của xã hội, mọi hành động chính trị của quầnchúng nhân dân, Hồ Chí Minh cho rằng công tác dân vận là phải thông tin, giảithích cho quần chúng hiểu rõ về nghĩa vụ và quyền lợi của mình, “hiểu” rõ thấuđáo ý nghĩa lớn lao về vị thế là chủ và làm chủ của mình Bởi, nếu dân khôngđược giải thích rộng rãi, rõ ràng, không được biết trước, không nắm được hiệntại và tương lai thì những chủ trương, chính sách, các chương trình, kế hoạch củađịa phương, đơn vị không được bàn bạc, thống nhất và khi đưa ra thi hành chắcchắn thất bại Ngược lại, khi dân được giải thích và nắm được mọi chủ trương,chính sách của Đảng, luật pháp của Nhà nước, hiểu được quyền và nghĩa vụ làmtròn bổn phận của công dân đối với quê hương, đất nước thì mọi việc sẽ hanhthông Người chỉ rõ công tác dân vận: “Trước nhất là phải tìm mọi cách giảithích cho mỗi một người dân hiểu rõ ràng: Việc đó là lợi ích cho họ và nhiệm vụcủa họ, họ phải hăng hái làm cho kỳ được” [73, tr 233]

Tổ chức và động viên quần chúng tham gia vào mọi lĩnh vực đời sống

xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần.

Động viên và tổ chức quần chúng tham gia vào các quá trình xã hội

là khẳng định vai trò chủ động của người dân, dùng chính sức lao độngcủa mình vào những việc làm cụ thể, nhằm đạt được kết quả Thực chất

nội dung này là thực hiện những đường lối, chủ trương của Đảng, chínhsách, pháp luật của Nhà nước, các chương trình, kế hoạch của địa phươngmang lại lợi ích thiết thực cho quần chúng và làm tròn nghĩa vụ của ngườidân đối với xã hội Nói một cách khác là tổ chức thực hiện quyền và nghĩa

vụ của người dân

Chăm lo phát triển kinh tế, đảm bảo lợi ích thiết thực cho nhân dân làvấn đề cốt lõi trong tư tưởng Hồ Chí Minh Người xác định rõ: “Ngoài lợi íchcủa nhân dân và của giai cấp công nhân, Đảng ta không có lợi ích nào khác”[90, tr 435] Quan tâm lợi ích của nhân dân, theo Người cũng có nghĩa là phảithường xuyên chăm lo, hướng dẫn, giúp đỡ họ về mọi mặt để nhân dân đẩymạnh sản xuất, phát triển kinh tế văn hóa, nhằm cải thiện và nâng cao đờisống Thực hiện nội dung này là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước từ trungương đến cơ sở phải quan tâm đến đời sống của nhân dân; giúp đỡ nhân dântăng gia sản xuất, cải thiện cuộc sống, tổ chức và động viên họ tham gia vàophong trào cách mạng với mục đích là: “Đem tài dân, sức dân, của dân làmlợi cho dân” [66, tr 81]

Tạo điều kiện để dân chúng kiểm thảo, góp ý, phê bình, tham gia xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.

Tạo điều kiện cho dân đóng góp ý, phê bình là nội dung quan trọng tổchức và thực hiện công tác dân vận, là “mắt xích” có tính chất quyết định đến

sự thành công hay thất bại của công tác này Nếu góp ý, phê bình nghiêm túc,hiệu quả là cơ sở quan trọng, đáng tin cậy trong việc đúc rút kinh nghiệm.Đồng thời, đó cũng là căn cứ để chúng ta thực hiện tốt công tác cán bộ Đểgóp ý, phê bình đúng người, đúng việc trước hết phải thực hiện tốt việc kiểmthảo Theo Người, kiểm thảo phải có phương thức mới đạt được hiệu quả:

“Phải kiểm thảo từ dưới lên, từ trên xuống Cấp nào cũng phải kiểm thảo.Phải làm cho tất cả mọi người cũng như cán bộ đều thấm nhuần, thì mới cókết quả” [76, tr 457], làm như thế mới giữ được kỷ luật và triệt để Qua đó,việc tổng kết, rút kinh nghiệm, sửa chữa những sai lầm, khuyết điểm và pháthuy ưu điểm mới thật sự sâu sắc

Ba là, chủ thể tiến hành công tác dân vận.

Theo Hồ Chí Minh công tác dân vận không phải là trách nhiệm củariêng mỗi cá nhân, tổ chức nào mà là trách nhiệm của các tổ chức trong hệthống chính trị, của mọi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên,hội viên các đoàn thể nhân dân, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Người chỉrõ: “Tất cả cán bộ chính quyền, tất cả cán bộ Đoàn thể và tất cả hội viên của

các tổ chức nhân dân… đều phải phụ trách dân vận” [73, tr 237] Trong thực

tế Hồ Chí Minh chỉ rõ trách nhiệm của từng lực lượng, con người cụ thể đảmnhiệm công tác dân vận để huy động mọi khả năng của từng cá nhân, tổ chức,các đoàn thể cùng nhau đi giải thích cho dân hiểu, cổ động dân, giúp dân đặt

kế hoạch, tổ chức nhân công, sắp xếp việc làm, khuyến khích, đôn đốc, theodõi, giúp đỡ dân giải quyết những điều khó khăn Đối với người cán bộ làmcông tác dân vận Hồ Chí Minh yêu cầu cán bộ làm công tác dân vận phải có

phẩm chất, đạo đức tốt và “cái đức” của người cán bộ dân vận chính là: “Tự

mình phải cần, kiệm, liêm, chính làm cho dân tin, dân phục, dân yêu, thì mọingười dân mới nghe” [74, tr 278] Đồng thời, cán bộ dân vận phải có nănglực công tác dân vận và biết làm công tác dân vận “khéo”

Phương pháp dân vận của Hồ Chí Minh là “lấy dân làm gốc”, đây là

nét đắc sắc trong tư tưởng, đạo đức, phong cách dân vận Hồ Chí Minh, vềbản chất là tôn trọng quyền làm chủ thực sự của dân, huy động sức mạnhcủa nhân dân để làm lợi cho dân và nhân dân hăng hái tham gia, ủng hộ sựnghiệp cách mạng Phương pháp “lấy dân làm gốc” của Hồ Chí Minh

không chỉ dừng lại ở lời nói, mà nó còn biểu hiện sinh động qua thực tiễnhoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh và thực tiễn cách mạng Việt Nam

đã chứng minh Trên phương diện tư tưởng lý luận, Hồ Chí Minh đã làmmới nhận thức về phương pháp dân vận và Người đã trở thành “điển mẫu”

về “dân vận khéo” với mục đích của Hồ Chí Minh là: “Bao nhiêu lợi íchđều vì dân Bao nhiêu quyền hạn đều vì dân” [73, tr 232]

Phương pháp phát huy dân chủ, là nội dung căn cốt trong phương pháp

dân vận của Hồ Chí Minh, là cơ sở lý luận và phương pháp tiến hành dân vậnmang lại hiệu quả cao Với quan điểm Dân là gốc của nước, là chủ thể của mọihoạt động sáng tạo ra lịch sử, là chủ vận mệnh của nước nhà, do đó dân chủ làtiền đề nhận thức về dân vận Bởi vì: “Nước ta là nước dân chủ” [73, tr 232],nhà nước của dân, do dân và vì dân, một nhà nước dân chủ, một chế độ chính trịdân chủ, mọi người dân đều phát huy quyền làm chủ của bản thân

Là nhà tư tưởng mácxít sáng tạo, thấm nhuần sâu sắc nguyên lý cănbản của chủ nghĩa duy vật lịch sử về vai trò quyết định lịch sử thuộc về nhândân nên với Hồ Chí Minh, dân chủ là sinh khí, là linh hồn của dân vận, là bảnchất, mục đích, là động lực của dân vận và là phương pháp quyết định đếnhiệu quả công tác dân vận trong mọi tiến trình lịch sử - xã hội của cách mạng

Phương pháp tuyên truyền, vận động thuyết phục nhân dân là phương

pháp quan trọng của công tác dân vận, tác động trực tiếp đến nhận thức vàhành động của nhân dân và theo Hồ Chí Minh: “Tuyên truyền là đem mộtviệc gì nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm Nếu không đạt đượcmục đích đó, là tuyên truyền thất bại” [68, tr 191] Trong tiến hành công tácdân vận, để phương pháp tuyên truyền, vận động hiệu quả phải thực hiệnphương châm “Cách nói không mất tiền mua, giản đơn, dễ hiểu, thì vừa taidân” [85, tr 460] Nhưng để tuyên truyền tốt người cán bộ, đảng viên trướchết phải hiểu vì sao mình phải tuyên truyền, hình thức tuyên truyền ra sao, sửdụng ngôn từ như thế nào cho phù hợp Hơn nữa người tuyên truyền cần có:

“Thái độ phải mềm mỏng: đối với các cụ già phải cung kính, với anh em, phải

khiêm tốn, với phụ nữ, phải nghiêm trang, với nhi đồng, phải thân yêu, với cảmọi người, phải thành khẩn” [68, tr 192]

Phương pháp tập hợp, tổ chức, lãnh đạo quần chúng Để cách mạng

thắng lợi thực sự, Đảng ta phải có phương pháp tổ chức, tập hợp quần chúngnhân dân Muốn làm công tác dân vận tốt đòi hỏi các chủ thể phải có mụcđích và kế hoạch rõ ràng, thiết thực và phải dựa trên nền tảng dân chủ, việc

gì cũng phải bàn bạc, công khai với nhân dân, mọi chủ trương, chính sáchđều phải xuất phát từ nơi dân Để phương pháp tổ chức, tập hợp quầnchúng thực sự khoa học thì người cán bộ phải “xét kỹ hoàn cảnh mà sắp đặtcông việc cho đúng Việc chính, việc gấp thì làm trước Không nên luộmthuộm, không có kế hoạch, gặp việc nào, làm việc ấy” [70, tr 332] Thựctiễn khách quan luôn vận động biến đổi và nảy sinh những vấn đề khólường Đứng trước những vấn đề phát sinh trong công tác dân vận, theo HồChí Minh cán bộ phải đặt câu hỏi: “Vì sao có vấn đề này? Xử trí như thếnày, kết quả sẽ ra sao? Phải suy tính kỹ lưỡng Chớ hấp tấp, chớ làm bừa,chớ làm liều Chớ gặp sao làm vậy” [70, tr 279], có nghĩa là phải điều tra

rõ ràng, cẩn thận rồi mới quyết định và thực hiện đến nơi, đến chốn Vấn

đề nào còn mới, chưa rõ ràng có khả năng gây ảnh hưởng đến uy tín củaĐảng, Nhà nước và lợi ích của nhân dân thì phải hết sức cẩn thận, cần phảithử nghiệm chọn nơi thí điểm trước khi quyết định Không nên tùy tiện raquyết định khi chưa nắm chắc thông tin, chưa có kế hoạch rõ ràng, kiênquyết chống bệnh thành tích, phô trương, hình thức

Phương pháp kiểm tra, giám sát, rút kinh nghiệm Sự lãnh đạo của

Đảng không chỉ là việc đề ra chủ trương, đường lối, chính sách, nghị quyết,chỉ thị cho đúng, mà điều quan trọng là phải tổ chức thực hiện và kiểm tra,

giám sát việc thực hiện Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Khi đã có chính sách đúng,

thì sự thành công hoặc thất bại của chính sách đó là do nơi cách tổ chức côngviệc, nơi lựa chọn cán bộ, và do nơi kiểm tra Nếu ba điều ấy sơ sài, thì chínhsách đúng mấy cũng vô ích” [72, tr 636] Do đó, phương pháp kiểm tra, giám

sát là hết sức quan trọng, có tính chất quyết định đến công tác dân vận, điềunày “sơ sài” chắc chắn sẽ “hỏng việc” Để thực hiện tốt phương pháp kiểm

tra, trước hết phải xác định đối tượng, nhất là kiểm tra việc và kiểm tra người Thứ hai, phương pháp kiểm tra có hiệu quả phải phụ thuộc rất lớn vào cán bộ

phụ trách dân vận Về điểm này Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Không thể gặp aicũng phái đi kiểm tra Người lãnh đạo phải tự mình làm việc kiểm tra, mới đủ

kinh nghiệm và oai tín” [72, tr 637] Thứ ba, phương pháp kiểm tra phải được

tiến hành thường xuyên; phải có chương trình, kế hoạch cụ thể, phân côngtrách nhiệm rõ ràng, kiểm tra phải “mắt thấy, tai nghe”, trên cơ sở công khai,công bằng; dân chủ gắn liền với kỷ luật; đi đúng đường lối của quần chúng

Phương pháp nêu gương có giá trị quan trọng trong công tác tuyên

truyền, giáo dục, vận động quần chúng Để tập hợp được lực lượng, vận độngđược quần chúng, được quần chúng tin tưởng, sẵn sàng tham gia và hy sinhcho sự nghiệp cách mạng, theo Hồ Chí Minh, công tác dân vận không chỉ ởviệc trực tiếp tuyên truyền, vận động mà còn ở hành động gián tiếp của tổchức đảng, tổ chức chính trị xã hội và mỗi cán bộ, đảng viên Biểu hiện, đó sựnêu gương trong việc Đảng ta đề ra đường lối, chủ trương, chính sách phùhợp với lòng dân, mong muốn nguyện vọng của nhân dân, ở sự gương mẫucủa cán bộ, đảng viên trong nhận thức và hành động cách mạng, bằng việclàm cụ thể, làm mực thước cho quần chúng noi theo, điều đó tác động đếntâm tư, tình cảm và hành động của nhân dân Bởi vì theo Hồ Chí Minh thì

“một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”.

Nếu chúng ta làm gương mẫu và biết lãnh đạo thì bất cứ công việc gì khókhăn đến đâu cũng nhất định làm được

Phương pháp dân vận của Hồ Chí Minh là “óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng nói, tay làm” Phương pháp làm việc của cán bộ dân vận

có ý nghĩa rất quan trọng trong quá trình tập hợp lực lượng quần chúng làmcách mạng Xuất phát từ ý nghĩa đó, Hồ Chí Minh đã khái quát phương pháp

dân vận của người làm công tác dân vận một cách khoa học, ngắn gọn là: “óc

nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng nói, tay làm” [73, tr 233 - 234], thực

hiện tốt phương pháp này thường xuyên, ổn định trở thành phong cách dân vận.Đây là luận điểm hết sức quan trọng, thể hiện tư duy biện chứng duy vật củaNgười về dân vận, công tác dân vận Đó là sự thống nhất biện chứng giữa lýluận và thực tiễn, giữa nhận thức và hành động Điểm xuất phát đầu tiên của quá

trình này là “óc nghĩ” nhưng điểm khởi đầu của “óc nghĩ” là “tay làm” Nghĩa

là, người làm cán bộ dân vận phải có phương pháp tư duy khoa học biện chứng

về công tác dân vận, phải xuất phát từ thực tiễn, từ đòi hỏi khách quan củanhiệm vụ cách mạng để tư duy và trở về phục vụ thực tiễn công tác dân vận

“Óc nghĩ” , điều này được Hồ Chí Minh đặt ở vị trí hàng đầu, cho thấy

Người đặc biệt đề cao trí tuệ và yêu cầu về sự “động não” của người làm côngtác dân vận Hồ Chí Minh muốn khẳng định công tác dân vận không chỉ lànhững thao tác cụ thể, những công thức có sẵn mà bản thân nó còn là một khoahọc - khoa học về con người, một nghệ thuật - nghệ thuật tiếp cận và vận độngcon người, để cho những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đếnđược với dân, làm cho dân hiểu, dân nhớ, dân tin, từ đó hăng hái, tự nguyện, tự

giác tham gia Để làm được điều đó, tiêu chuẩn “óc nghĩ” đòi hỏi người cán bộ

dân vận phải có tư duy khoa học, tầm cao trí tuệ, được trang bị nền tảng lý luậnvững chắc, có phương pháp và cách làm việc khoa học, biết phân tích, tổnghợp, phán đoán, dự báo tình hình, kịp thời tham mưu cho Đảng những chủtrương, giải pháp đúng đắn, hợp lòng dân

“Mắt trông” là phương pháp quan sát cụ thể, kết hợp với óc nghĩ, tư

duy để nhận thức rõ đúng, sai, bản chất của sự việc, là tiêu chí đề cao nănglực thực tiễn, theo dõi, nắm vững tình hình, đặc điểm, diễn biến trong thực tế

để đưa ra những quyết sách cho đúng, trúng, thiết thực và hiệu quả, là sự quántriệt nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn Để tránh bệnh quan liêu,hành chính, vô cảm, xa rời quần chúng, cán bộ dân vận phải thực hiện tốt

phương pháp “tai nghe, chân đi”, thường xuyên, chủ động đến với dân, đi

sâu, đi sát liên hệ mật thiết với quần chúng, lắng nghe, tiếp nhận thông tin đa