TƯ TƯỞNG CỦA V.I.LÊNIN VỀ CẢI TIẾN BỘ MÁY NHÀ NƯỚC XÔVIẾT TRONG TÁC PHẨM “THÀ ÍT MÀ TỐT”
BỐI CẢNH RA ĐỜI CỦA TÁC PHẨM “THÀ ÍT MÀ T ỐT”
1.1.1 Sơ lược tiểu sử của V.I.Lênin – tác giả tác phẩm “ Thà ít mà t ốt ”
V.I.Lênin (1870 – 1924) – người phát triển chủ nghĩa Mác trong thời đại đế quốc chủ nghĩa và thắng lợi của cách mạng vô sản, lãnh tụ thiên tài của giai cấp vô sản Nga và quốc tế, người sáng lập Đảng Cộng sản Liên Xô và Nhà nước xôviết – Nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới Sinh ở Ximbiếcxcơ (nay là Ulianốpxcơ) Sau khi tốt nghiệp trung học năm
Năm 1887, V.I Lênin nhập học khoa Luật tại trường đại học Cadan, nhưng không lâu sau đó đã bị đuổi học và bị đày đến một làng quê ở tỉnh Cadan.
Mùa thu năm 1988, V.I.Lênin được trở về Cadan Ở Cadan (1888-
Từ năm 1889 đến 1893, V.I Lênin nghiên cứu các tác phẩm của C Mác và Ph Ăngghen tại Xamara, trở thành người mácxít và tổ chức nhóm mácxít đầu tiên ở đây Năm 1891, ông tốt nghiệp xuất sắc khoa Luật học tại trường đại học Pêtécbua Vào năm 1893, Lênin chuyển đến Pêtécbua và trở thành lãnh đạo phong trào mácxít tại đó Năm 1894, ông viết tác phẩm đầu tay "Những “người bạn dân” là thế nào và họ đấu tranh chống những người dân chủ - xã hội ra sao?", đánh dấu sự khởi đầu cho sự nghiệp cách mạng chuyên nghiệp của mình Sau khi bị bắt và đi đày ở Xibiri, Lênin trở về vào đầu năm 1900 và thành lập tờ báo "Tia lửa", tờ báo mácxít đầu tiên của toàn Nga.
9 đã đóng một vai trò to lớn trong sự ra đời của đảng mácxít kiểu mới và trong việc xây dựng cương lĩnh đầu tiên của đảng
Năm 1903, Đảng bônsêvích được thành lập tại Đại hội II Đảng công nhân dân chủ - xã hội Nga, dưới sự lãnh đạo của V.I.Lênin, đảng đã dẫn dắt giai cấp vô sản và nông dân Nga đấu tranh lật đổ chế độ Nga hoàng và xây dựng xã hội chủ nghĩa Các giai đoạn quan trọng trong cuộc cách mạng này bao gồm Cách mạng dân chủ tư sản Nga 1905, Cách mạng tháng Hai 1917 và Cách mạng tháng Mười 1917 V.I.Lênin đã có cống hiến vĩ đại khi nghiên cứu và vận dụng sáng tạo học thuyết của C.Mác và Ph.Ăngghen, bổ sung và phát triển nó trong bối cảnh lịch sử mới, đồng thời tổng kết kinh nghiệm từ các cuộc cách mạng ở Nga và phong trào cách mạng thế giới sau khi C.Mác và Ph.Ăngghen qua đời.
V.I Lênin, một trong những người theo chủ nghĩa Mác, đã đầu tiên chỉ ra bản chất của thời đại mới mà nhân loại đang bước vào Trong tác phẩm "Chủ nghĩa đế quốc giai đoạn tột cùng của chủ nghĩa tư bản" (1916), ông nhấn mạnh rằng vào đầu thế kỷ XX, chủ nghĩa tư bản đã chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa, đánh dấu giai đoạn tột cùng của nó Lênin cũng đã phân tích các quy luật phát triển kinh tế và chính trị trong bối cảnh chủ nghĩa đế quốc.
Tinh thần sáng tạo của chủ nghĩa Lênin thể hiện rõ nét trong lý luận về cách mạng xã hội chủ nghĩa mà Người đã xây dựng V.I Lênin đã chỉ ra rằng, trong bối cảnh lịch sử mới khi chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa, cách mạng xã hội chủ nghĩa có thể bùng nổ và giành thắng lợi đầu tiên ở một số quốc gia hoặc thậm chí chỉ ở một quốc gia duy nhất Ông cũng phát triển học thuyết về chính đảng của giai cấp vô sản, xem đây là lực lượng chủ chốt trong tổ chức và lãnh đạo cách mạng, đồng thời là điều kiện cần thiết cho sự thành công của cuộc cách mạng.
Mười quyết định quan trọng giúp giai cấp vô sản thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình bao gồm việc thiết lập chuyên chính vô sản và xây dựng chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản Những quyết định này không chỉ định hình tương lai của giai cấp công nhân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội Việc thực hiện các quyết định này sẽ tạo ra nền tảng vững chắc cho sự nghiệp cách mạng, thúc đẩy sự tiến bộ và công bằng xã hội.
V.I.Lênin đã trở thành người đứng đầu nhà nước vô sản đầu tiên – Nhà nước xôviết Thiên tài tổ chức Nhà nước của V.I.Lênin đã thể hiện một cách đặc biệt rõ ràng sau Cách mạng tháng Mười Tất cả các cơ quan của Nhà nước xôviết đã được thành lập dưới sự lãnh đạo trực tiếp của V.I.Lênin Dưới sự lãnh đạo của V.I.Lênin, Nhà nước xôviết đã bảo vệ được sự tồn tại của mình trong cuộc đấu tranh chống các kẻ thù trong và ngoài nước Cũng trong thời gian ấy, V.I.Lênin đã tập hợp lực lượng của giai cấp vô sản cách mạng thế giới Năm 1919, Quốc tế thứ ba tức Quốc tế cộng sản, tổ chức kiểu mới của giai cấp vô sản thế giới đã ra đời Mùa xuân năm 1920, V.I.Lênin viết cuốn “Bệnh ấu trĩ “tả khuynh” trong phong trào công sản”, một tác phẩm kinh điển kiệt xuất về chiến lược và sách lược của chủ nghĩa Lênin
Sau khi nội chiến kết thúc, Đảng Cộng sản và Nhà nước Xôviết do V.I Lênin lãnh đạo đã bắt tay vào công cuộc khôi phục nền kinh tế thông qua kế hoạch điện khí hóa và chuyển từ Chính sách cộng sản thời chiến sang Chính sách kinh tế mới (NEP) Vào ngày 20 tháng Một năm 1922, mặc dù đang ốm, V.I Lênin vẫn tham gia đọc diễn văn tại Hội nghị toàn thể XôViết Mátxcơva, nhấn mạnh chính sách đối nội và đối ngoại của Nhà nước Xôviết Diễn văn kết thúc với câu nói lịch sử: “Từ nước Nga của Chính sách kinh tế mới sẽ nảy ra nước Nga xã hội chủ nghĩa”, đánh dấu lời phát biểu cuối cùng của ông trước toàn quốc.
Cuối năm 1922, mặc dù ốm nặng, V.I Lênin vẫn kiên trì làm việc vì sự nghiệp cách mạng và chủ nghĩa xã hội Tháng 12 cùng năm, theo đề nghị của Người, Đại hội Xô Viết toàn quốc đã được tổ chức.
Liên Xô đã công bố thành lập một quốc gia gồm các dân tộc tự nguyện liên hiệp, đó là Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xôviết.
Trong một loạt bài báo mà V.I.Lênin đọc cho thư ký ghi lại từ tháng Mười Hai năm 1922 đến tháng Ba năm 1923 như: “Thư gửi Đại hội”,
Những trang nhật ký phản ánh sâu sắc về cách mạng của chúng ta, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cải tổ Bộ dân uỷ thanh tra công nông Chúng ta cần áp dụng phương châm “Thà ít mà tốt” để đảm bảo hiệu quả trong công việc và nâng cao chất lượng quản lý.
V.I.Lênin đã phát triển và luận chứng một cách cụ thể cho một kế hoạch toàn diện về xây dựng chủ nghĩa xã hội trên đất nước Liên Xô, đã phân tích sâu sắc về so sánh lực lượng giai cấp trên trường quốc tế, xem xét vấn đề về những con đường phát triển tiếp theo của phong trào giải phóng thế giới của những người lao động Xây dựng đảng và nhà nước xứng đáng là người lãnh đạo, tổ chức, quản lý sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xôviết Đó là những di chúc chính trị của Người đối với Đảng bônsêvích và nhân dân xôviết, đối với phong trào cộng sản và công nhân quốc tế
Sau Mác, lịch sử phong trào giải phóng của giai cấp vô sản chưa từng có một nhân vật vĩ đại như V.I Lênin, người đã trở thành biểu tượng cho một thế giới mới, từ Tây sang Đông, từ Nam chí Bắc Lời kêu gọi đặc biệt của Trung ương Đảng bônsêvích vào ngày 22 tháng 1 năm 1924 đã thể hiện nỗi mất mát to lớn của đất nước và nhân dân Xôviết sau sự ra đi của Lênin tại làng Gorki, Mátxcơva.
Mặc dù V.I Lênin đã qua đời, nhưng di sản vĩ đại của ông vẫn sống mãi trong lòng giai cấp công nhân và nhân dân lao động trên toàn thế giới Công lao lớn nhất của V.I Lênin là đã phát triển và làm phong phú thêm chủ nghĩa Mác, góp phần quan trọng vào sự nghiệp cách mạng toàn cầu.
NỘI DUNG TƯ TƯỞNG CẢI TIẾN BỘ MÁY NHÀ NƯỚC XÔVIẾT
Bài viết "Thà ít mà tốt" của V.I Lênin không chỉ đề cập đến việc cải tiến Bộ dân ủy thanh tra công nông mà còn nêu rõ quan điểm tư tưởng cơ bản của ông về việc cải cách bộ máy Nhà nước xôviết Tác phẩm này thể hiện rõ tư tưởng cải tiến bộ máy nhà nước để hoàn thành nhiệm vụ lịch sử của chuyên chính vô sản, với các chủ đề chính được nhận diện trong nội dung.
1.2.1 Đánh giá tình hình bộ máy Nhà nước xôviết vào cuối năm
1922, đầu năm 1923 và nguyên nhân
Sau thắng lợi của Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười, V.I Lênin nhấn mạnh rằng Nhà nước Xôviết là một sáng tạo vĩ đại của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Chính quyền Xôviết mang đến cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động một "nhà nước kiểu mới, nhà nước vô sản", thể hiện sự khác biệt rõ rệt về chất so với các hình thức nhà nước trước đó.
Nhà nước của giai cấp công nhân là một hình thức nhà nước ưu việt, hướng tới việc xóa bỏ giai cấp và tiến tới chủ nghĩa cộng sản Đây là bộ máy nhà nước tiến bộ và dân chủ nhất trong lịch sử, với chế độ dân chủ vô sản vượt trội hơn bất kỳ chế độ dân chủ nào trước đó Nhà nước này mang bản chất của số đông nhân dân lao động, cho phép họ tham gia vào "công việc nhà nước" và thực hiện quyền giám sát đối với hoạt động của bộ máy nhà nước Mục tiêu của bộ máy này là xây dựng một xã hội mới, tốt đẹp hơn, phát huy quyền làm chủ của nhân dân và khuyến khích khả năng sáng tạo, phát triển toàn diện của mỗi thành viên trong xã hội.
V.I.Lênin thừa nhận rằng trong việc xây dựng một chế độ nhà nước mới cho giai cấp vô sản, không thể tránh khỏi những yếu kém, sai lầm và thất bại Tuy nhiên, ông khẳng định rằng những người cách mạng cần kiên quyết đấu tranh để sửa chữa các sai lầm và cải tiến việc áp dụng các nguyên tắc xôviết vào thực tiễn, mặc dù còn nhiều thiếu sót.
Như vậy, có thể thấy, mặc dù luôn tin tưởng rằng, Nhà nước xôviết là
V.I Lênin coi bộ máy nhà nước là "một phát minh lịch sử vĩ đại nhất" và đánh giá đây là "một bước tiến có ý nghĩa lịch sử toàn thế giới trong quá trình phát triển chế độ dân chủ" so với các chế độ của giai cấp tư sản Tuy nhiên, ông cũng không xem thường nguy cơ tha hóa của bộ máy nhà nước này và luôn theo dõi chặt chẽ các hoạt động của nó.
Nhà nước mới được thành lập nhằm đánh giá tính ưu việt và bản chất dân chủ của nó trong thực tiễn Tuy nhiên, cũng cần xem xét những hiện tượng tiêu cực, hạn chế và khuyết điểm cần được khắc phục và sửa chữa.
Vào cuối năm 1922 và đầu năm 1923, V.I Lênin đã chỉ ra những hạn chế nghiêm trọng của bộ máy Nhà nước Xô viết, bao gồm tính cồng kềnh và kém hiệu quả với 18 bộ dân ủy, trong đó có ít nhất 15 bộ hoạt động kém Công tác kiểm tra và giám sát thực hiện chính sách của Đảng và Nhà nước rất yếu kém, với nhiều cán bộ mắc bệnh quan liêu và thiếu năng lực thực tiễn Ngoài ra, còn tồn tại tình trạng tham nhũng, hối lộ và bảo kê lẫn nhau trong bộ máy Lênin nhận định rằng bộ máy Nhà nước chưa thực sự mang tính xã hội chủ nghĩa mà chỉ được tô điểm bên ngoài, vẫn là hình ảnh của bộ máy nhà nước cũ Ông còn chỉ trích rằng bộ máy này tệ hại hơn cả nền văn hóa tư sản và mọi việc đều chìm trong quan liêu và hối lộ.
V.I Lênin, với vai trò là người sáng lập và lãnh đạo Nhà nước Xôviết, đã chỉ ra những yếu kém và khuyết điểm trong bộ máy Nhà nước, đồng thời phân tích nguyên nhân của những vấn đề này để tìm ra giải pháp khắc phục hiệu quả.
Những yếu kém, khuyết điểm của bộ máy Nhà nước xôviết theo V.I.Lênin có nhiều nguyên nhân, trong đó nổi rõ lên những nguyên nhân cơ bản sau:
Trình độ kinh tế và văn hóa lạc hậu của Nga, di sản từ quá khứ, đã ảnh hưởng lớn đến xã hội sau Cách mạng Tháng Mười Mặc dù cách mạng mở ra một kỷ nguyên mới, nhưng những dấu vết của xã hội cũ vẫn còn tồn tại, khiến cho việc cải cách trở nên khó khăn Văn hóa chính trị của chế độ cũ vẫn hiện hữu trong xã hội Xô Viết, dẫn đến những khuyết điểm trong bộ máy nhà nước, mà V.I Lênin đã chỉ ra là "tàn dư của thời đại trước" và chưa được sửa đổi một cách đáng kể Quyền lực chính trị của giai cấp tư sản đã bị lật đổ, nhưng tập quán và phương thức hoạt động vẫn mang dấu ấn của chế độ cũ, tạo ra những thách thức cho chính quyền vô sản mới.
Mặc dù chính quyền Nga Xô Viết được Đảng Cộng sản lãnh đạo và đại diện cho giai cấp vô sản, nhưng đội ngũ cán bộ và nhân viên chủ chốt vẫn chủ yếu là thành phần từ chế độ cũ Sự bảo thủ và tâm lý của những người này đã cản trở việc thực hiện các đường lối, chủ trương và chính sách của Đảng Cộng sản.
Tại Đại hội IV Quốc tế Cộng sản, V.I Lênin chia sẻ về những khó khăn mà chính quyền Bolshevik gặp phải sau khi lên nắm quyền vào năm 1917 Ông cho biết, nhân viên trong bộ máy nhà nước đã ngầm phá hoại chính quyền mới, khiến ông và các đồng sự lo lắng Dù đã yêu cầu họ hợp tác, nhưng nhiều công chức cũ từ thời Nga hoàng và xã hội tư sản vẫn hoạt động chống lại các chính sách của chính phủ Bolshevik, cả có ý thức lẫn vô thức Lênin nhận định rằng, trong khi chính quyền chỉ có một số lượng nhỏ người ủng hộ, thì lực lượng cản trở lại đông đảo, điều này gây ra nhiều khó khăn cho việc cải cách trong thời gian ngắn.
Giai cấp công nhân, mặc dù là lực lượng lãnh đạo bộ máy nhà nước, vẫn còn hạn chế về trình độ và kinh nghiệm Họ thiếu sự học tập và huấn luyện cần thiết, dẫn đến việc không đủ văn hóa để thực hiện nhiệm vụ lãnh đạo Trong bối cảnh hòa bình, những phẩm chất như bản lĩnh và quả cảm chưa đủ để đảm bảo thành công trong quản lý nhà nước; điều này đòi hỏi sự nâng cao về trình độ lãnh đạo Giai cấp công nhân mong muốn cải thiện bộ máy nhà nước nhưng thiếu kiến thức và kỹ năng để thực hiện điều đó V.I Lênin cũng đã chỉ ra rằng, dù có một đội ngũ nhân viên đông đảo, nhưng thiếu những người có trình độ học thức để chỉ đạo hiệu quả.
Thể chế chính trị tập trung cao độ trong thời kỳ cộng sản đã dẫn đến tình trạng quan liêu nghiêm trọng, đặc biệt trong bối cảnh chiến tranh Phong cách lãnh đạo và quản lý trong thời kỳ này mang tính mệnh lệnh và hành chính, phù hợp với yêu cầu khẩn cấp của chiến tranh Tuy nhiên, sau khi chiến tranh kết thúc và hòa bình được lập lại, phương thức lãnh đạo và quản lý đã không còn phù hợp với thực tiễn mới và chính sách kinh tế mới, nhưng vẫn tiếp tục được duy trì trong quá trình lãnh đạo và điều hành.
Sự phát triển nhanh chóng của các ngành nghề trong kinh tế đã dẫn đến sự gia tăng số lượng nhân viên quản lý, với hơn 90 ủy ban trong một ngành vào năm 1920, trong khi tổng số cơ quan cấp bộ không thay đổi Điều này đã cản trở chức năng quản lý xã hội của bộ máy nhà nước, gây khó khăn cho việc xây dựng và phát triển các lĩnh vực đời sống xã hội theo nguyên tắc chủ nghĩa xã hội khoa học Trước tình hình này, V.I Lênin đã nhiều lần nỗ lực tinh giản bộ máy nhà nước để tạo ra một hệ thống gọn nhẹ và hiệu quả, nhưng những nỗ lực của ông chưa đạt được kết quả như mong muốn.
Nguyên nhân chủ quan và trực tiếp nhất dẫn đến tình trạng hiện tại là kết quả của quá trình cải tiến bộ máy nhà nước không hiệu quả Sau năm năm nỗ lực với nhiều biện pháp điều chỉnh và cải cách, tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước vẫn chưa có sự thay đổi căn bản Điều này cho thấy những nỗ lực cải tiến đã trở thành hoạt động vô ích và thậm chí còn gây hại, làm lãng phí thời gian và nguồn lực mà không mang lại kết quả tích cực.