Làm thế nào để làm tốt công tác chủ nhiệm lớp

Xác định được những yêu cầu trên, để thấy rõ được vai trò của giáo viên chủ nhiệm ta cần chú trọng đến các biện pháp trong công tác chủ nhiệm lớp nhằm nâng cao chất lượng về mọi mặt của

PHẦN I: MỞ ĐẦU

Như chúng ta đã biết, muốn phát triển kinh tế - xã hội thì trước hết phải xây dựng và thực hiện tốt chiến lược phát triển toàn diện con người Nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường là dạy và học đó cũng là nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm Chất lượng dạy và học của nhà trường được thể hiện ở mỗi lớp và mỗi giáo viên Không những thế mà giáo viên chủ nhiệm còn phải rèn luyện cho học sinh về mặt đạo đức cũng như các mặt hoạt động khác Như vậy vấn đề giáo dục học sinh trở thành những con người phát triển toàn diện là nhiệm vụ hàng đầu biến các mục tiêu giáo dục thành hiện thực Giữ vai trò quyết định chất lượng và hiệu quả giáo dục của nhà trường mà người thực hiện nhiệm vụ này chính là giáo viên chủ nhiệm lớp Xác định được những yêu cầu trên, để thấy rõ được vai trò của giáo viên chủ nhiệm ta cần chú trọng đến các biện pháp trong công tác chủ nhiệm lớp nhằm nâng cao chất lượng về mọi mặt của học sinh Thực hiện tốt mục tiêu chiến lược giáo dục đào tạo của Đảng và Nhà nước

Ở nước ta hiện nay nói chung và cả trên địa bàn tỉnh Quảng Bình nói riêng, nhiều trường đã chú trọng đến việc chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp Nhiều nơi đã xây dựng được kinh nghiệm điển hình Tuy vậy ở một số trường hoạt động này vẫn còn hạn chế Là một giáo viên chủ nhiệm lớp năm tôi đã có nhiều trăn trở Phải làm gì đây để hoạt động mọi mặt của lớp được đi lên, giáo dục học sinh xứng đáng là “con ngoan trò giỏi” của trường Chính vì vậy tôi đã quan tâm đến công việc này và tập trung tìm hiểu phân tích nguyên nhân, biện pháp, việc làm để thực hiện tốt nhiệm vụ được giao Cùng với yêu cầu nhiệm vụ của thời đại, người giáo viên hơn bao giờ hết cần thiết thể hiện rõ được vai trò của mình trong nhiệm vụ mới

Từ nhận thức trên, bản thân tôi rất trăn trở và không ngừng nghiên cứu,

học hỏi tìm tòi các biện pháp "Làm thế nào để làm tốt công tác chủ nhiệm lớp” và tôi đã thành công khi chọn sáng kiến này

2 Điểm mới của sáng kiến

Nghiên cứu tìm ra các biện pháp thực thi - hiệu quả trong công tác chủ

nhiệm lớp nhằm "Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của học sinh đúng với mục tiêu đánh giá, xếp loại học sinh tiểu học theo thông tư 22 ra ngày 22 tháng

9 năm 2016 - sửa đổi , bổ sung một số điều của Quy định đánh giá học sinh tiểu học ban hành kèm theo Thông tư 30 số 30/2014/TT- BGDĐT của Bộ GD&ĐT ra ngày 28 tháng 8 năm 2014 về 3 nội dung: Kiến thức- kĩ năng, năng lực, phẩm chất.”

3 Phạm vi áp dụng sáng kiến

Giáo viên chủ nhiệm lớp, học sinh, phụ huynh học sinh lớp 5

PHẦN II: NỘI DUNG SÁNG KIẾN

1 Thực trạng của lớp khi chưa thực hiện sáng kiến

Thực tế việc giảng dạy và giáo dục ở trường Tiểu học đã chứng minh làm tốt công tác chủ nhiệm là một nhiệm vụ hết sức quan trọng mà người giáo viên phải thực hiện trong suốt năm học - song song với công tác giảng dạy Nó có vai trò quyết định đến thành tích học tập, tu dưỡng - rèn luyện năng lực, phẩm chất của học sinh, tạo tiền đề vững chắc cho những năm học tiếp theo và chất lượng

của một “nhân lực, nhân tài” sau này Giáo viên nào có năng lực, phương pháp

chủ nhiệm tốt thì học sinh lớp đó ý thức nề nếp tốt, có thành tích cao trong học tập, những lớp đó luôn là những lớp đi đầu và nổi bật trong mọi phong trào thi đua của nhà trường, của Đội Học sinh nào có ý thức, năng lực (tự tin, năng động

tự giác, tự quản tốt, sáng tạo, tự giải quyết vấn đề ), phẩm chất (chăm học, tự tin,tự trọng, kỉ luật, ) thì em đó sẽ học tốt và thành đạt trong cuộc sống sau này,

là hạt giống đỏ gieo mầm xanh trên khắp mọi miền Tổ quốc

Trong năm học 2019 - 2020 tôi được giao nhiệm vụ chủ nhiệm và trực tiếp giảng dạy lớp 5B Lớp 5B tổng số 15 học sinh cư trú ở hai thôn khác nhau trong đó 1 HS có bố mẹ ly hôn ở với ông bà già yếu, 1 em mắc phải căn bệnh hiểm nghèo máu khó đông, 15 em đều là con gia đình nông dân vì thế năng lực nhận thức, sức khoẻ của học sinh cũng không đồng đều, chất lượng giáo dục văn hoá cuối năm học 2018 - 2019 chưa cao

Tôi đã quyết định tìm nguyên nhân và thực nghiệm biện pháp về “làm tốt công tác chủ nhiệm lớp” để xây dựng nề nếp kỉ cương, ý thức rèn luyện cho học

sinh trong mọi hoạt động, nâng cao chất lượng học tập và giáo dục toàn cho học sinh trong năm học 2018 - 2019 và trong năm học tiếp theo

* Một số nguyên nhân

+ Đối với GV:

- Giáo viên mới chú trọng công tác giảng dạy, chưa chú ý đến công tác chủ

nhiệm lớp

- Chưa phân loại đối tượng học sinh ngay từ đầu năm học

- Xây dựng đội ngũ cán bộ lớp chưa đủ mạnh, có khả năng thay cô giáo quản lớp và hỗ trợ giáo viên trong các hoạt động ngoài giờ lên lớp và những tiết học khác

- Giáo viên xây dựng kế hoạch chủ nhiệm chưa sát với tình hình thực tế, chưa sát với từng nhóm đối tượng học sinh và hoạt động của lớp của nhà trường Đặc biệt là những tháng có các hoạt động lớn như : Tháng 9, 11, 12, 3, 4, 5vv

- Chưa làm tốt công tác thi đua khen thưởng, khích lệ học sinh kịp thời.

- Giáo viên chưa thực sự quan tâm sâu sát, cởi mở, gần gũi với học sinh

(đặc biệt là học sinh cá biệt) và hoạt động của lớp

- Chưa làm tốt việc phối hợp giữa gia đình, nhà trường với các tổ chức

đoàn đội trong các hoạt động ngoài giờ lên lớp

+ Đối với PH& HS:

- Một bộ phận nhỏ phụ huynh học sinh chưa quan tâm đến học sinh còn

phó mặc cho nhà trường, chưa phối hợp cùng giáo dục, hay gây phiền nhiễu cho giáo viên trong công tác giảng dạy và giáo dục học sinh

- Học sinh chưa có ý thức tự giác, tự quản, tự giải quyết vấn đề trong các

hoạt động, đặc biệt là hoạt động tập thể

- Một số học sinh chưa ngoan, chưa có ý thức học tập và hoạt động tập thể

từ lớp dưới …

- Những thói hư tật xấu: Game, Chat các tai tệ nạn của xã hội tác động

vào tư tưởng, hành vi đạo đức của học sinh

2 Nội dung của sáng kiến (Các biện pháp, giải pháp)

Để “làm tốt công tác chủ nhiệm lớp” đòi hỏi người giáo viên phải linh

hoạt vận dụng tốt các biện pháp sau:

2.1 Nghiên cứu tài liệu

- Đọc tài liệu để hiểu về tâm lý học sinh tiểu học nói chung, học sinh lớp

5 nói riêng

- Tìm hiểu về các phương pháp giáo dục học sinh, xây dựng nề nếp

- Mỗi giáo viên cần phải đọc, nghiên cứu các tài liệu: sách báo, mạng để

năm vững tâm lý của học sinh Tiểu học nói chung, học sinh lớp 5 nói riêng xem các em thích gì và không thích gì VD: Cuốn “Tâm lý giáo dục trẻ”, “Phù sa đỏ”… và những tài liệu liên quan đến việc “làm tốt công tác chủ nhiệm lớp”.VD:

“Thực hành kĩ năng sống” từ lớp 1 đến lớp 5 để học tập, vận dụng thử nghiệm các biện pháp trong công tác chủ nhiệm lớp vào đối tượng mình phụ trách để so sánh, tổng hợp rút kinh nghiệm và tìm biện pháp tối ưu

2.2 Nắm chắc tình hình học sinh của lớp

a.Tìm hiểu học sinh: Tôi ra trường chưa lâu nhưng từng làm công tác chủ nhiệm nên cũng đúc kết chút kinh nghiệm Tuy nhiên, để nắm được tình hình cụ thể của từng học sinh ngay từ những ngày đầu nhận lớp, tôi xem xét hồ sơ, lý lịch của từng học sinh đặc biệt chú ý đến nhận xét của giáo viên chủ nhiệm ở những lớp trước để nắm bắt tình hình của lớp và của từng học sinh Nắm hồ sơ lý lịch là bước đầu, bên cạnh đó từng ngày, từng giờ tôi làm quen với các em đi sâu

đi sát thực tế để tìm hiểu điểm tốt Mặt hạn chế của học sinh, tranh thủ trò chuyện gần gũi với các em để nắm được tâm tư, nguyện vọng của từng em Thông qua em A, em B để biết được em C về mọi mặt cũng như hoàn cảnh gia đình em Quan tâm sát sao, uốn nắn kịp thời với những em cá biệt hơn, làm cho các em vừa ngoan ngoãn lại vừa quý cô Trên cơ sở ấy tôi phân công trách nhiệm hoặc tìm cách khắc phục những tồn tại mà học sinh đang mắc phải làm ảnh hởng

đến việc học tập và rèn luyện của các em Chính nhờ sự gần gũi, nắm bắt tình hình kịp thời của học sinh và bằng cách xử lý kịp thời nhanh chóng, hợp lý sự chuyển biến tốt của học sinh thể hiện rất rõ, tạo sự phấn khởi trong học sinh giúp các em có hướng phấn đấu đi lên

b Sắp xếp sử dụng đội ngũ học sinh: Ngay từ đầu tôi thấy nhiều em còn lười học Do vậy phân công đội ngũ tự quản từ lớp trưởng, lớp phó, tổ trưởng tổ phó rồi đến bàn trưởng, bàn phó như thế nào cho phù hợp với năng lực của học sinh và đáp ứng yêu cầu chung của lớp Đảm bảo của các em cùng tiến bộ là cả một việc làm khó, vì đội ngũ tự quản của lớp có vai trò rất quan trọng trong mọi hoạt động của lớp Sự bố trí sắp xếp được tiến hành ngay từ đầu năm học Trước tiên tôi cho các em bàn bạc, bình bầu ra đội ngũ tự quản lý lớp, dựa vào lý lịch học sinh tạm thời công nhận đội ngũ ấy, với điều kiện kèm theo Bạn nào cố gắng vượt lên khá hơn sẽ lên thay những bạn kém hơn để tạo ra được khí thế thi đua cho các em, sau một thời gian theo dõi, qua thực tế tôi sắp xếp lại sao cho tổ nào, bạn nào cũng có học sinh tiêu biểu và học sinh chậm tiến Tôi xếp lại chỗ ngồi, em tiêu biểu ngồi cạnh em chậm tiến, em ngoan ngồi cạnh em chưa ngoan

Em chữ đẹp, cẩn thận ngồi cạnh em chữ xấu để tạo điều kiện kèm cặp giúp đỡ nhau và xếp luôn đó làm "Đôi bạn cùng tiến" điều quan trọng là sự phân công ấy kết hợp được năng lực và nguyện vọng của các em đôi bạn phải tâm đầu ý hợp biết yêu thương, giúp đỡ nhau, tạo điều kiện phát huy vai trò tự quản của học sinh và các em thấy được sự quan tâm của cô giáo với các em

2.3 Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm

Việc lập kế hoạch xây dựng đội ngũ đi đôi với nhau, giúp giáo viên chú nhiệm có tầm nhìn xa, bao quát hơn trong công tác chủ nhiệm vì thế dựa trên sự tìm hiểu và nắm bắt đội ngũ học sinh, dựa vào kế hoạch nhà trường tôi lập kế hoạch ti mỉ sát thực Phần chung có tình hình của lớp, kế hoạch và biện pháp thực hiện có cả năm học rõ ràng về số lượng và chất lượng Phần cụ thể có kế

hoạch và biện pháp thực hiện cho từng tháng Có đánh giá sơ kết cho từng tháng Phần cuối là theo dõi cho học sinh, phần này cần phải được theo dõi thường xuyên và chặt chẽ có ghi chép, đánh giá mọi sự tiến bộ cũng như những tồn tại chưa khắc phục được của từng em Để có hướng giải quyết kịp thời Việc theo dõi đánh giá này thể hiện qua từng ngày, từng tuần

2.4 Xây dựng kỷ cương nề nếp học sinh

Dựa vào tình hình của lớp, kế hoạch và biện pháp thực hiện cho cả năm học tôi xây dựng kỷ cương nề nếp cho học sinh Giao trách nhiệm cụ thể rõ ràng tới từng học sinh, từng bàn trưởng, bàn phó đến lớp trưởng, lớp phó Tăng cường công tác tự quản của học sinh, giúp các em có ý thức tự học, tự rèn Có quy định

về lề lối học tập, rèn luyện quy định giờ giấc, có sự theo dõi chặt chẽ của từng bàn, tránh sự buông lỏng về kỷ cương nề nếp

2.5 Bồi dưỡng rèn luyện học sinh nâng cao chất lượng dạy và học

Cùng với việc học sinh có được kỷ cương nề nếp tới tập trung bồi dưỡng, rèn luyện học sinh nâng cao chất lượng dạy và học, các nội dung cần tập trung bồi dưỡng là:

a Bồi dưỡng về đạo đức tác phong

- Thầy luôn là tấm gương sáng cho học sinh noi theo - Giáo dục đạo đức cho học sinh trong mọi lúc, mọi nơi Luôn theo dõi, nhắc nhở các em để học sinh

có các hành vi đạo đức đúng Với những em chưa ngoan, ta quan tâm hơn tranh thủ trò chuyện với các em trong giờ ra chơi, lúc lao động để nắm được mặt mạnh, mặt yếu tìm cách khắc phục Nếu học sinh mắc khuyết điểm tôi tìm cách gặp riêng như ở lại cuối buổi học để hỏi han, tìm nguyên nhân và giải quyết Tránh mạt sát các em nhất là trước lớp

- Coi trọng giờ đạo đức, nhất là khâu thực hành, củng cố có liên hệ lớp và bản thân học sinh Lấy việc nêu gương là chính để học sinh noi theo

- Sinh hoạt lớp đều đặn Chú ý giờ ra chơi để tạo không khí vui tươi, sôi nổi, đoàn kết, thân ái, tránh sự phân biệt

- Thi đua nói lời hay, làm việc tốt - thực hiện tốt nề nếp, kỷ cương của lớp

- Tham gia đầy đủ, tích cực các ngày chủ điểm, giáo dục học sinh ý thức

tự giác tham gia lao động Kết hợp giáo dục đạo đức giữa nhà trường, gia đình và

xã hội

b Bồi dưỡng về học tập và văn hoá

- Giáo viên phải nắm vững về phương pháp mới, áp dụng vào từng giờ dạy hàng ngày "Nhẹ nhàng, tự nhiên, chất lượng hiệu quả" Thường xuyên trao đổi

về các kiến thức và văn hoá

- Học sinh: Thành lập nhóm học tập trong đó có sự giúp đỡ của em tiêu biểu với em chậm tiến bằng cách: Xếp chỗ ngồi, lập đôi bạn cùng tiến

2.6 Xây dựng lớp

Trở thành một tập thể đoàn kết, thân ái, biết giúp đỡ nhau trong học tập và rèn luyện Không những mỗi học sinh được bồi dưỡng về đạo đức cũng như về văn hoá mà phải biết xây dựng tập thể lớp đoàn kết, thân ái, giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ, tạo sự dân chủ trong học sinh Tạo mối quan hệ tốt đẹp giữa giáo viên và học sinh, gây ấn tượng với các em, luôn chú ý đến ý kiến của các em, lắng nghe tâm tư nguyện vọng để giải quyết những thắc mắc, mâu thuẫn tạo sự hoà hợp cho các em Chú ý vấn đề xây dựng khối đại đoàn kết trong một lớp giúp học sinh sống chan hoà tạo mối quan hệ giữa học sinh và học sinh như thăm hỏi bạn ốm đau tạo được ấn đẹp đẽ về nhau và cho cả lớp học tập Như vậy vai trò của người giáo viên chủ nhiệm là phải chỉ đạo làm sao cho xây dựng lớp thành một khối đại đoàn kết, thân ái, giúp đỡ nhau về mọi mặt, đó là một thành công trong công tác chủ nhiệm lớp

2.7 Chăm lo học sinh về mọi mặt, động viên khen chê kịp thời

Tính hiếu thắng của trẻ cũng như bất cứ đứa trẻ nào cũng có tính hiếu thắng Tôi gắn sự hiếu thắng đó theo hướng tích cực, xây dựng tính hiếu thắng

đó trở thành hướng phấn đấu vươn lên trong học tập của mỗi học sinh Trong lớp tôi chọn một số cặp học sinh ngang sức nhau khuyến khích các cháu thi đua với nhau trong khoảng thời gian ngắn, với thời gian đó em nào vượt lên thì sẽ được khen và tìm một bạn có sức học tiêu biểu hơn để ghép đôi Làm như vậy các em luôn phải cố gắng vì sợ thua bạn Ví dụ: Đầu năm tôi xếp em A cạnh em B là hai học sinh có học lực ngang nhau, tôi ghép các em thành đôi bạn cùng tiến và thi xem ai có nhiều cố gắng hơn trong học tập Sau hai tháng lực học của em A vượt lên so với B, đến lúc đó tôi lại ghép em A với em C có lực học trội hơn Lúc ấy C lại là cái đích để em A cố gắng vì muốn chiến thắng bạn Hay D và E là đôi bạn viết chữ xấu, tôi gia hạn một tháng em nào có ý thức rèn chữ viết đẹp hơn bạn thì bạn đó sẽ được tặng danh hiệu“ người chiến thắng ” Suốt thời gian ấy giữa hai

em có sự chạy đua ngầm vì em nào cũng muốn mình là người chiến thắng Tôi thường xuyên vận động những cuộc chạy đua nho nhỏ như vậy và quả nhiên lớp tôi có phong thi đua học tập sôi nổi hơn Những cuộc thi đua như vậy tôi cho là rất lành mạnh, nó giúp các em luôn có cái mốc mới cao hơn cần vươn tới Những

em sẵn có tính hiếu thắng thường thu được kết quả rõ rệt sau mỗi cuộc đua Học sinh cần được khích lệ động viên tôi thường nhìn nhận và quan sát học sinh và

sự vận động, nhìn thấy những tiến bộ của học sinh dù là rất nhỏ tôi cũng kịp thời động viên khen ngợi trước lớp để em phấn khởi và tiếp tục phấn đấu

Khen thưởng động viên Thứ sáu cuối tuần có tiết sinh hoạt lớp, học trò lớp tôi rất thích và háo hức chờ đón Các em được tự do bình bầu nhau Những

em được cô khen vì tiến bộ từng mặt: học tập, kỷ luật hay chỉ là có chữ viết tiến

bộ hơn tuần trước đều được phát phần thưởng Tặng phiếu khen thưởng cho học

sinh nửa tháng/ 1 lần về các mặt học tập, đạo đức, phong trào, thực hiện nội quy, rèn chữ- giữ vở…để tạo hứng thú, tinh thần tích cực thi đua đối với học sinh

Tuy nhiên sử dụng phiếu khen thưởng không phải là suốt cả năm học, chỉ

sử dụng một số loại phiếu và cách khen thưởng, mục tiêu cần đạt như nhau Mà giáo viên cần có sự thay đổi thường xuyên về nội dung phiếu, về tiêu chí cần đạt được, về cách khen thưởng đối với từng loại phiếu Có như thế mới kích thích được sự hứng thú, tiến bộ ở học sinh

Ví dụ: Đối với phiếu khen tặng “ Xếp hàng tốt” giáo viên thực hiện như

sau:

- 2 tuần đầu/ tháng 9: học sinh cần thực hiện tốt mục tiêu: xếp hàng nhanh chóng, ngay ngắn

- 2 tuần sau/ tháng 9: học sinh phải thực hiện tốt các nội dung:

+ Xếp hàng nhanh chóng, ngay ngắn

+ Nghiêm túc trật tự khi chào cờ, không nói chuyện trong giờ sinh hoạt dưới cờ

+ Tháng 09 học sinh phải thực hiện tốt các nội dung trên cùng với việc thực hiện tốt trật tự An Toàn Giao Thông giờ ra về

Nếu sau đó giáo viên thấy học sinh đều đã thực hiện tốt vấn đề này rồi thì

có thể không sử dụng loại phiếu này nữa mà thay bằng loại phiếu có nội dung khác mà học sinh lớp mình còn hạn chế

Ví dụ: Để đạt phiếu khen thưởng về học tập, học sinh phải thực hiện tốt

các mục tiêu sau:

- 2 tuần đầu/ tháng 9: làm bài và học bài đầy đủ

- 2 tuần sau/ tháng 9: làm bài và học bài đầy đủ đúng thời gian quy định