Đạo đức luôn luôn đặt lên hàngđầu trong quá trình hình thành nhân cách của con người... Lúc sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh có nói: “Hiền dữ phải đâu là tính sẵn Phần nh
Trang 11 PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài:
Trong nhà trường giáo viên chủ nhiệm vừa là người thực hiện toàn bộ kêhoạch dạy học một số môn học, lại vừa đảm nhiệm công tác giáo dục tập thể lớp.Vì vậy, giáo viện chủ nhiệm có vai trò, trách nhiệm lớn trong việc giáo dục, rènluyện học sinh, hình thành cho các em những nhân cách mới, từ đó giúp các emlĩnh hội được những tri thức, kĩ năng sống cho bản thân Giúp các em biêt khắcphục khó khăn để hoàn thiện "Đức, trí, thể, mỹ", trang bị cho mình những kiênthức, kĩ năng sống cần thiêt để tiêp tục phát triển
Ở Tiểu học, lứa tuổi các em chưa nhận thức được sâu sắc mọi vấn đề và mụctiêu giáo dục Tiểu học là nhằm giúp học sinh hình thành những cơ bản ban đầu chosự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹnăng cơ bản để tiêp tục học trung học cơ sở
Trong khi đó, nhân cách con người là bao gồm tri thức cộng với các chuẩnmực quy tắc điều chỉnh ứng xử trong tất cả các mối quan hệ trong xã hội mà tathường gọi đó là đạo đức Trong quan điểm giáo dục của chúng ta hiện nay sảnphẩm cần đạt của giáo dục là “đức, trí, thể, mỹ” Đạo đức luôn luôn đặt lên hàngđầu trong quá trình hình thành nhân cách của con người Chính vì vậy, việc giáodục đạo đức cho con người trong xã hội nói chung, trong nhà trường nói riêng làmột vấn đề rất quan trọng và là chiên lược giáo dục trong suốt quá trình đào tạo
Thực trạng trong các nhà trường hiện tượng vô lễ, nói tục chửi bậy ngày mộttăng, học sinh mất đi những chuẩn mực đạo đức cần có, chất lượng học tập giảm,hiện tượng lười học, chán học phổ biên, truyền thống tôn sư trọng đạo không cònnhư lúc trước Ngoài xã hội xuất hiện nhiều tiêu cực, tệ nạn xã hội gia tăng và trànlan khắp mọi nơi Có những gia đình cha mẹ mãi chạy theo cơn lốc xoáy của kinh
tê thị trường, bị cuốn theo tiền tài danh vọng mà quên đạo lý đạo đức truyền thốngcần được tôn vinh
Trang 2Trẻ em hôm nay là đất nước ngày mai, chúng ta không muốn con cháu chúng
ta mai sau, đất nước chúng ta mai sau mất đi những nét đẹp văn hóa mà cha ông đã
vun đắp hàng ngàn năm qua nêu chỉ chú trọng vào giáo dục “trí dục” mà xem nhẹ giáo dục “đức dục” thì xã hội sẽ ra sao Lúc sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh có nói:
“Hiền dữ phải đâu là tính sẵn Phần nhiều do giáo dục mà nên”.
Học sinh tiểu học là độ tuổi đang hình thành phát triển dần về nhân cách, sựnhận thức về tri thức và đạo đức còn rất hạn chê Các em chưa có thói quen học tậpvà sinh hoạt đúng giờ, chưa biêt nhận lỗi và sửa lỗi, ăn mặc chưa thật gọn gàng,thiêu sạch sẽ, học tập chưa chăm chỉ, chưa có thói quen giúp đỡ người khác Dođó, việc hình thành ý thức đạo đức cho trẻ ngay từ bậc học nền tảng này có ý nghĩa
vô cùng quan trọng, cần thiêt, quyêt định đên sự hình thành nhân cách sau này chocác em
Chính vì lẽ đó, Bên cạnh việc giảng dạy nâng cao chất lượng, các trường học luônquan tâm đên việc giáo dục đạo đức cho học sinh nên hầu hêt học sinh chăm ngoan,
lễ phép, thực hiện tốt các quy định của người học sinh Tuy vậy, do nhiều yêu tố tácđộng dẫn đên vẫn còn một bộ phận học sinh chưa ngoan nêu không có biện phápgiáo dục kịp thời, phù hợp thì sẽ dẫn đên hư hỏng Đây là vấn đề đặt ra, là mốiquan tâm của những người làm công tác giáo viên chủ nhiệm lớp Chính vì lí do đó,
tôi chọn đề tài sáng kiên kinh nghiệm: “Một số giải pháp giáo dục đạo đức cho nhóm học sinh chưa ngoan ở lớp 3”.
1.2 Điểm mới của đề tài:
Trên cơ sở điều tra chất lượng giáo dục đạo đức của học sinh lớp tôi phụtrách, để tìm hiểu nguyên nhân trực tiêp và gián tiêp ảnh hưởng đên chất lượng giáodục đạo đức cho học sinh lớp 4 Từ đó đề xuất một số biện pháp giáo dục đạo đứcnhằm nâng cao chất lượng đạo đức, phát triển phẩm chất tốt đẹp cho học sinh tôiđang làm công tác chủ nhiệm lớp, bên cạnh đó trang bị cho học sinh lớp 4 nhữngkiên thức về các chuẩn mực hành vi đạo đức và các khái niệm đạo đức thông qua
Trang 3môn Đạo đức, các môn học khác, thông qua công tác giảng dạy của giáo viên vàcác hoạt động ngoài giờ lên lớp để giúp các em đánh giá các hoạt động của bảnthân về đạo đức
Đề tài về vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 4 ở trường Tiểu họcđược rất nhiều các học giả nghiên cứu nhưng ở phạm vi tổng quát dành cho họcsinh tiểu học nói chung ở các vùng miền khác nhau nhưng nó chưa thực sự phù hợpvới đặc thù của trường nơi tôi đang công tác Là trường Tiểu học thuộc vùng khókhăn, kinh tê còn chậm phát triển, dân trí con thấp Nhiều gia đình lo làm kinh têmà chưa quan tâm đên việc học tập, giáo dục con cái nên việc phối hợp giáo dụctay ba “Nhà trường - Gia đình - Xã hội” còn thiêu tích cực Để việc giáo dục đạođức cho học sinh đạt kêt quả như mong muốn thì cần có những biện pháp sát thực,cụ thể, phù hợp với đặc thù của đơn vị mình Những sáng kiên trong đề tài của tôi
đã mang lại nhiều hiệu quả trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 4 nóiriêng và học sinh trường tôi nói chung
Với những biện pháp tích cực này, nêu được áp dụng phù hợp ở các trườngbạn chắc chắn sẽ đưa lại hiệu quả thiêt thực
1.3 Phạm vi áp dụng của để tài:
Trong điều kiện thời gian cho phép, tôi chỉ nghiên cứu vấn đề này trong cácmặt sau:
- Thực trạng đạo đức của học sinh lớp 4 tôi giảng dạy
- Biện pháp giáo dục đạo đức cho học lớp 4 đạt nhiều hiệu quả
- Các dẫn chứng minh họa cách giáo dục đạo đức cho học sinh
Trang 42 PHẦN NỘI DUNG 2.1 Thực trạng giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 3:
- Hầu hêt học sinh là con nông dân, lao động chất phác; sống xa trung tâmhuyện thị nên ít tiêp xúc với môi trường nhạy cảm nên biêt vâng lời, lễ phép, chămngoan
- Giáo viên là người đã giảng dạy lâu năm ở trường nên phần nào nắm đượctình hình địa phương, đặc điểm của phụ huynh học sinh và đã có kinh nghiệm trongcông tác chủ nhiệm lớp, giảng dạy và giáo dục học sinh
- Hầu hêt học sinh lớp 4 tôi phụ trách ngây thơ, hồn nhiên, biêt vâng lời,chăm ngoan
- Hầu hêt phụ huynh học sinh nhiệt tình, luôn sát cách cùng nhà trường thựchiện tốt công tác giáo dục
b) Những khó khăn:
- Các em học sinh hầu hêt là con em nhân dân lao động ở địa phương nềnkinh tê chưa phát triển, nhiều gia đình kinh tê còn khó khăn, phụ huynh bận làm ănđầu tắt mặt tối không có nhiều thời gian chăm sóc cho con cái về cả vật chất lẫntinh thần, do vậy mà phần đông các em tự chăm sóc cho mình là chính Cá biệt, còncó một bộ phận phụ huynh còn phó mặc việc học hành cho nhà trường và các thầy
cô giáo, không tham gia các cuộc họp phụ huynh, không quan tâm con học lớp nào,
cô giáo nào chủ nhiệm và học tập ra sao
Trang 5- Địa phương nơi trường đóng thuộc vùng khó khăn, đường giao thông ở mộtsố thôn trong xã khó khăn Một số học sinh gia đình sống hẻo lánh, đường từ nhàđên trường cách xa hơn 5 đên 7 km phải qua nhiều khe, suối; phải tự đi học, khôngcó người đưa đón nên những lúc mưa bão phải nghỉ học.
- Nhiều học sinh ở cách xa trường mà giáo viên lại không phải là người bảnđịa nên việc tìm hiểu hoàn cảnh học sinh gặp không ít khó khăn
- Do hoàn cảnh khó khăn, thanh niên ở một số thôn phải đi làm ăn xa, nhiềuthôn không thành lập được Chi đoàn nên việc kêt hợp giáo dục của đoàn thể vớinhà trường nhiều phần hạn chê
- Bên cạnh đại bộ phận học sinh chăm ngoan thì trong lớp vẫn còn một sốnhóm học sinh chưa ngoan: Chưa biêt vâng lời bố mẹ, thầy cô, còn có biểu hiện vô
lễ, đi học không chuyên cần, thường xuyên vi phạm các quy định, tổ chức kỷ luậtnhà trường, chây lười học tập, ăn mặc thiêu sạch sẻ, thậm chí có biểu hiện ăn cắpvặt, gây gổ đánh nhau với bạn bè trong lớp, lừa dối gia đình và thầy cô giáo, xa rờibạn bè…
- Về phía tập thể lớp: Lớp 4C, tôi đang chủ nhiệm trong năm học này, hầuhêt học sinh ở một thôn thuộc vùng khó khăn của xã Năm học trước (lớp 3C) domột giáo viên mới ra trường giảng dạy và chủ nhiệm Là một trong những lớp cónhiều học sinh hoang nghịch, không chấp hành các quy định của nhà trường thườngđược nhắc nhở dưới cờ, các phong trào thi đua hàng tuần có kêt quả thấp; chấtlượng học tập cuối năm học 2017 - 2018 thấp hơn sơ với các lớp trong khối (CHT:16%); cuối năm không đạt lớp Tiên tiên của trường
Để nắm rõ hơn việc thực hiện những hành vi đạo đức của học sinh, bước vàođầu năm học 2018 - 2019, sau khi nhận lớp được 4 tuần, tôi tiên hành khảo sát điềutra
Trang 6- Vào tiêt sinh hoạt lớp, giáo viên phát phiêu điều tra, hướng dẫn học sinhđánh dấu và ghi rõ, ngắn gọn những biểu hiện chưa ngoan của từng bạn trong lớp.
- Sau khi học sinh điền kêt quả vào phiêu, giáo viên thu và tổng hợp kêt quả.Cụ thể:
+ 19/30 phiêu đánh dấu vào cột 3 (chăm ngoan, vâng lời, lễ phép, đoàn kêt),chiêm tỷ lệ: 63,0 %;
+ 4/30 phiêu ghi: đánh nhau, nói tục, la cà ở quán; chiêm tỷ lệ: 13,0%
+ 2/30 phiêu ghi: cắp tiền mẹ; thường xuyên chơi game ở nhà chiêm tỷ lệ:7,0%;
+ 5/30 phiêu ghi: lười học, mất vệ sinh, hay bỏ học; sách vở rách bẩn, chiêm
tỷ lệ: 18,0%
Bảng thống kê phẩm chất đầu năm học 2018-2019
Theo bảng thống kê phẩm chất đầu năm học, ta thấy học sinh có ý thức tốtchăm học, chăm làm chỉ có 13/30 em; học sinh tự tin, có ý thức trách nhiệm còn ítchỉ có 8/30 em; nhóm học sinh trung thực, kỉ luật tốt chiêm tỉ lệ còn ít 12/30 ; đặc
Trang 7biệt các em chưa biêt đoàn kêt, tương trợ giúp đợ nhau trong học tập, tỉ lệ học sinhthực hiện tốt đoàn kêt, yêu thương nhau chưa nhiều có 14/30 em.
Kêt quả chung: 19/30 em thực hiện tốt các chuẩn mực đạo đức; tỷ lệ: 62,0%.11/30 chưa ngoan có những biểu hiện vi phạm đạo đức; tỷ lệ 38,0%
Với một số liệu không nhỏ học sinh chưa ngoan, có biểu hiện hư hỏng (38%) vàthực trạng chung của lớp, của trường, địa phương; là một giáo viên chủ nhiệm lớp
4, tôi luôn trăn trở, suy ngẫm để tìm ra những biện pháp giáo dục phù hợp, tích cựcnhằm giáo dục số học sinh chưa ngoan tiên bộ
2.2 Một số giải pháp giáo dục đạo đức cho nhóm học sinh chưa ngoan, có
biểu hiện hư hỏng ở lớp 3
Giải pháp 1: Tổ chức điều tra tìm ra nguyên nhân học sinh chưa ngoan:
Gia đình là một tê bào của xã hội Môi trường giáo dục của gia đình chiêm vịtrí hêt sức quan trọng, cần thiêt, quyêt định đên việc hình thành nhân cách trẻ Đểtìm ra nguyên nhân cụ thể về số học sinh chưa ngoan, cá biệt của lớp, bên cạnhđiều tra học sinh trong lớp (bằng phiêu điều tra như trên) tôi tiêp tục điều tra hộ giađình
Để việc điều tra tiện lợi, tốn ít thời gian mà hiệu quả lại cao, giáo viên lậpphiêu và tiên hành điều tra gia đình từng học sinh Cụ thể:
- Lập phiêu điều tra như sau:
+ Họ tên học sinh…
+ Những biểu hiện chưa ngoan:…
+ Tên bố mẹ hoặc người đỡ đầu học sinh…
+ Thuộc thôn nào trong xã…
+ Điều kiện về kinh tê, giáo dục của gia đình:…
+ Các nguyên nhân dẫn đên học sinh chưa ngoan:…
+ Đề xuất các biện pháp giáo dục:…
Trang 8- Trên cơ sở các phiêu điều tra của từng học sinh, giáo viên sắp xêp thời gianhợp lý trực tiêp đên từng gia đình để tìm hiểu Với sự nhiệt tình, tâm huyêt và yênnghề, mên trẻ, tất cả vì học sinh thân yêu; tôi không quản sớm tối, tranh thủ mọithời gian các buổi trưa sau giờ giảng dạy trên lớp, các ngày thứ 7, chủ nhật để đêntừng gia đình học sinh tìm hiểu chu đáo nên đã sớm tìm ra nguyên nhân dẫn đênnhóm học sinh lớp tôi chưa ngoan Kêt quả ghi chép khi tìm hiểu như sau:
+ 5/11 học sinh thường bỏ học, nghỉ học không lý do; học yêu, áo quần sách
vở thiêu thốn là do: 3 học sinh có hoàn cảnh kinh tê gia đình khó khăn, đông con( gia đình 5 con) bố đi làm te suốt ngày, mẹ đau bệnh hiểm nghèo lâu năm; 1em cóhoàn cảnh bố mẹ li thân, ở với bố nhưng bố nghiện rượu nặng và 1em mồ côi mẹcó hoàn cảnh kinh tê gia đình khó khăn
+ 4/11 học sinh học yêu, la cà, hay đánh bạn, ăn cắp vặt: Bố mẹ làm ăn xa(ở các tỉnh phía Nam), ở với ông bà ngoại đã già nên không đủ điều kiện chăm sóc,nuôi dạy cháu
+ 2/11 học sinh hay nói tục, ăn quà vặt, có biểu hiện coi thường bạn bè: Làcon của 2 gia đình buôn bán, có kinh tê tương đối khá giả, đi làm rừng từ sáng sớmđên tối mịt mới về, bố mẹ suốt ngày chỉ lo làm ăn kinh tê, không có thời gian đểquan tâm chỉ bảo con; thường cho con tiền ăn quà vặt, thay các bữa ăn và ở lại buổitrưa tại trường
Giải pháp 2: Giáo viên phát huy vai trò chủ nhiệm lớp để làm tốt công tác giáo dục học sinh tiến bộ
Nắm chắc nguyên nhân dẫn đên học sinh chưa ngoan, tôi làm việc hêt mình,giành nhiều sự quan tâm cho các em, gần gủi, chia sẽ, động viên, giúp đỡ các emnhiều hơn Cụ thể:
Trong dạy học người giáo viên phải thể hiện rõ đạo đức nhà giáo, người giáoviên cần hêt lòng yêu thương tôn trọng các em, luôn thể hiện một thái độ ân cần,thân thiện, gần gủi, chia sẽ, kịp thời động viên các em dù chỉ là tiên bộ nhỏ Sự yêuthương gần gũi giữa cô và trò giúp cho các em có một tình cảm sâu sắc hơn đã giúp
Trang 9các em có thêm động lực để vượt qua những khó khăn đên trường cùng bạn bè,vươn lên học tập tốt hơn Bên cạnh sự động viên về tinh thần, qua các tiêt học, tôiluôn chú ý hướng dẫn, tiêp sức để các em tiên bộ trong học tập; giao trách nhiệmcho các em học sinh tốt kèm cặp thêm để các em ngày càng tiên bộ.
Để các em giảm bớt phần khó khăn, tôi đã vận động học sinh trong lớp, trongtrường hỗ trợ sách vở, áo quần giúp bạn;
Đối với những học sinh kinh tê gia đình khá giả nhưng lại lêu lỏng, hamchơi, không chấp hành quy định nhà trường… bên cạnh sự quan tâm giáo dục bằngtình thương của người thầy giáo để cảm hóa các em, tôi cũng phải có biện phápnghiêm khắc, cứng rắn hơn; thường xuyên theo dõi những hành động việc làm củacác em để uốn nắn kịp thời và động viên khi em khắc phục sữa chữa Có lúc cũngphải giao một số công việc cho các em phụ trách như chỉ đạo làm vệ sinh, kiểm travệ sinh lớp học… báo cáo với cô giáo các để các em tự uốn nắn, khắc phục nhữngsai sót của mình làm cho cô giáo vừa lòng và có uy tính với bạn bè
Giải pháp 3: Phối hợp tốt giáo dục tay ba “Gia đình-Nhà trường-Xã hội”
Để góp phần tích cực vào việc giáo dục đạo đức cho học sinh nói chung vànhóm học sinh chưa ngoan nói riêng, bên cạnh giáo viên làm tốt việc giáo dụctrong nhà trường, tôi đã thực hiện việc giáo dục tay ba Cụ thể như sau:
Thứ nhất: Phối hợp với phụ huynh giáo dục các em
Mặc dù 2 buổi/ ngày bận bịu giảng dạy trên lớp, nhưng tôi đã khắc phục khókhăn, tranh thủ mọi thời gian đên gặp phụ huynh để báo cáo tình hình học tập rènluyện các em và cùng nhau tìm biện pháp giúp đỡ, uốn nắm các em, giúp các emtiên bộ
- Đối với 5 học sinh yêu, có nguy cơ bỏ học do hoàn cảnh gia đình, tôi thườngxuyên đên thăm hỏi, động viên gia đình, phân tích thuyêt phục cho gia đình thấyđược sự cần thiêt phải cho con học tập để có quyền lợi sau này, từ đó để họ độngviên con, tạo điều kiện thêm cho con theo học
Trang 10- Đối với 4 học sinh chưa ngoan do bố mẹ đi làm ăn xa, ở với ông bà: Tôi trựctiêp gặp ông bà trao đổi tình hình và đề nghị ông bà nhắc nhở, quan tâm theo dõi
em nhiều hơn; liên lạc với bố mẹ có trách nhiệm với con nhiều hơn, thường xuyênliên lạc với cô giáo để nắm tình hình, phối hợp giáo dục hoặc phải tranh thủ thờigian về thăm con để động viên nhắc nhở con
- Đối với 2 học sinh có biểu hiện hư hỏng do gia đình buôn bán, chạy theokinh tê: Tôi trực tiêp trao đổi với gia đình tình hình học sinh và phân tích, khuyênhọ nên chăm lo con cái nhiều hơn, tranh thủ thời gian gặp cô giáo để nắm tình hình,tuyệt đối không nên cho con nhiều tiền ăn vặt và nên quản lý tiền bạc gia đìnhchặt chẽ hơn
Thứ hai: Phối hợp với các đoàn thể giáo dục học sinh
Nhằm góp phần giáo dục đạo đức cho học sinh hiệu quả, bên cạnh việc phốihợp với gia đình, tôi đã trực tiêp gặp Trưởng thôn, Hội phụ nữ, Đoàn thanh niên,Hội khuyên học… báo cáo tình hình học sinh và đề nghị họ quan tâm phối hợp vớigia đình, cô giáo nhắc nhở động viên, quản lý các em tốt hơn Mặt khác, tham mưuvới các đoàn thể tổ chức quyên góp nhằm giúp đỡ các em gia đình có hoàn cảnhkhó khăn để động viên các em đên trường, đề nghị giảm bớt những phần đóng gópmột số loại quỹ làm giảm bớt phần khó khăn
Thứ ba: Đối với nhà trường
Tham mưu với lãnh đạo phát động phong trào tự thiện giúp đỡ bạn nghèo,miễn giảm những khoản đóng góp trong phạm vi có thể cho các em Đội Thiêu niêncần có biện pháp quản lý, giáo dục những học sinh lêu lỏng, la cà quán xá…
Giải pháp 4: Dạy tốt các tiết dạy đạo đức hằng tuần: