Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 5

Các giờ Tập đọc thì hầu như học sinh chỉ mới biết đọc đúng, đọc trơn, số lượng học sinh đọc diễn cảm còn rất hữu hạn, giáo viên Tiểu học còn lúng túng khi dạy Tập đọc đồng thời những phư

PHßNG GD - §T lÖ thuû

Tr êng TH sè 2 phong thñy

MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG ĐỌC DIỄN CẢM

CHO HỌC SINH LỚP 5

GV: Phạm Thị Như Quỳnh

Phong Thủy,tháng 4 năm 2021

A PHẦN MỞ ĐẦU

Đổi mới phương pháp dạy học có thể hiểu đó là tìm con đường ngắn nhất để đạt chất lượng và hiệu quả cao hơn Con đường này không có sẵn, không bằng phẳng mà đầy chông gai, khúc khuỷu, gập ghềnh với sự đan xen giữa cái chung và cái riêng, cái cũ và cái mới Vì vậy, đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) bao gồm cả hai mặt: Phải đưa vào các PPDH mới đồng thời tích cực phát huy những ưu điểm của PPDH truyền thống Lý luận dạy học đã khẳng định không có phương pháp vạn năng, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục, yếu tố kinh nghiệm và sự kế thừa thể hiện khá đậm nét (Thuyết trình, vấn đáp là những phương pháp rất xưa cũ nhưng hiện tại vẫn được sử dụng trong các tiết dạy với các mức độ đậm nhạt khác nhau) Đổi mới PPDH là sự kết hợp nhuần nhuyễn, sáng tạo giữa kinh nghiệm của giáo viên với những yếu tố mới của PPDH hiện đại Với cách nhìn từ phương pháp mới, giáo viên có thể thực hiện việc cải tiến PPDH nói chung và môn Tiếng Việt lớp 5 nói riêng nhằm gây hứng thú học tập, tạo niềm tin, niềm vui bằng sự hình thành và phát triển ở học sinh các kĩ năng

sử dụng Tiếng Việt: nghe, đọc, nói, viết để học sinh giao tiếp Thông qua việc dạy Tiếng Việt góp phần rèn luyện thao tác tư duy

Tiếng Việt là tiếng ghi âm, nghĩa là viết như thế nào thì đọc như thế ấy,

có đọc được thì mới hiểu được nội dung Vì thế phân môn Tập đọc có vị trí đặc biệt trong chương trình Tiểu học Nó đảm nhiệm việc hình thành và phát triển cho học sinh kĩ năng đọc, một kĩ năng quan trọng hàng đầu của học sinh Tiểu học đồng thời làm cơ sở, nền móng cho mọi sự phát triển Đọc trở thành nhiệm

vụ cấp thiết của mỗi người đi học Biết đọc con người đã nhân khả năng giao tiếp nhận lên nhiều lần, từ đây họ biết tìm hiểu, đánh giá cuộc sống, nhận thức các mối quan hệ tự nhiên - xã hội

Nhờ đọc mà con người bày tỏ ý kiến của mình Từ đó con người có điều kiện tự học và hiểu biết các môn học khác Như vậy, có thể khẳng định rằng đọc

là cầu nối của mọi tri thức, của mọi môn học Đọc chính là học, học nữa, học mãi, đọc để tự học, học cả đời Bởi vậy dạy cho học sinh biết đọc, đọc đúng và đọc hiểu và đọc diễn cảm là một việc làm cần thiết và có ý nghĩa rất quan trọng Trong thực tế hiện nay, ở trường Tiểu học việc dạy đọc, bên cạnh những thành công cũng còn nhiều hạn chế Học sinh chưa đọc được như mong muốn, kết quả đọc của các em chưa đáp ứng được yêu cầu của việc hình thành kĩ năng đọc Các giờ Tập đọc thì hầu như học sinh chỉ mới biết đọc đúng, đọc trơn, số lượng học sinh đọc diễn cảm còn rất hữu hạn, giáo viên Tiểu học còn lúng túng khi dạy Tập đọc đồng thời những phương pháp cụ thể hướng dẫn còn đọc diễn cảm cho học sinh Tiểu học cũng rất ít được quan tâm

Để giúp học sinh đọc đúng, cảm thụ được bài văn đòi hỏi người giáo viên phải đổi mới phương pháp dạy học và mọi học sinh đều phải tích cực tham gia vào hoạt động học tập

Do đó, với mong muốn làm thế nào để chất lượng đọc đúng, đọc diễn cảm của học sinh lớp 5 ngày càng nâng cao, tôi đã chọn đề tài "Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 5".

B PHẦN NỘI DUNG

1 Vị trí của dạy Tập đọc ở trường Tiểu học

1.1 Đọc là gì?

Môn Tiếng Việt ở trường Tiểu học có nhiệm vụ hình thành năng lực hoạt động ngôn ngữ cho học sinh Năng lực hoạt động ngôn ngữ cho học sinh được thể hiện trong 4 dạng hoạt động tương ứng với 4 kĩ năng (nghe, đọc, nói, viết), đọc

là một dạng ngôn ngữ được chuyển từ chữ viết sang lời nói có âm thanh và hiểu

nó ứng với hình thức đọc thành tiếng Còn quá trình chuyển trực tiếp từ hình thức chữ viết thành các đơn vị nghĩa không có âm thanh ứng với đọc thầm Đọc không chỉ là giải một bộ mã gồm hai phần chữ viết và âm thanh nghĩa là nó không chỉ(đánh vần) nên thành tiếng theo đúng như các kí hiệu chữ viết mà còn

là một quá trình nhận thức để có khả năng thông hiểu những gì được đọc trên thực tế nhiều khi người ta chỉ nói đến đọc như nói đến sử dụng bộ mã chữ nối còn việc chuyển từ âm sang nghĩa đã không được chú ý đúng mức

1.2 Ý nghĩa của việc đọc diễn cảm:

Những kinh nghiệm của đời sống, những thành tựu văn hoá, khoa học, tư tưởng tình cảm của các thế hệ trước và của những người đương thời, phần lớn đã ghi lại bằng chữ viết Nếu không biết đọc thì con người không thể tiếp thu được nền văn minh loài người Biết đọc con người có khả năng tiếp nhận lên nhiều lần

Từ đây ta mới tìm hiểu và đánh giá được cuộc sống, nhận thức được các mối quan hệ tự nhiên, xã hội, tư duy Biết đọc con người có khả năng chế ngự một phương tiện văn hoá cơ bản giúp họ giao tiếp được từ thế giới bên trong của người khác, thông hiểu tư tưởng tình cảm của người khác Đặc biệt khi đọc các tác phẩm văn chương như được bồi dưỡng tâm hồn, không biết đọc con người không có điều kiện hưởng thụ sự giáo dục mà xã hội dành cho, họ không thể hình thành một nhân cách toàn diện Đặc biệt trong thời đại bùng nổ thông tin thì biết đọc ngày càng quan trọng, đọc chính là học, học nữa, học mãi, đọc để tự học học cả đời

Vì những lẽ trên dạy Tập đọc có một ý nghĩa to lớn ở Tiểu học đầu tiên phải học đọc sau đó trẻ đọc để học, nó tạo điều kiện để cho học sinh có khả năng tự học và tinh thần tự học cả đời Việc dạy đọc giúp cho các em hiểu biết hơn lòng yêu cái thiện, cái đẹp cũng như biết tư duy hình ảnh Như vậy, đọc có

ý nghĩa to lớn vì nó bao gồm các nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục và phát triển

2 Những nhiệm vụ của dạy Tập đọc ở Tiểu học:

- Những điều cần nêu trên khẳng định sự cần thiết của sự hình thành và phát triển một cách có hệ thống và có kế hoạch năng lực đọc cho học sinh, tập đọc

với tư cách là một phần môn TiếngViệt ở Tiểu học có nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu

- Tập đọc là một phân môn thực hành năng lực đọc được tạo nên 4 kĩ năng là 4 yêu cầu của chất lượng, đọc đúng đọc có ý thức và đọc diễn cảm chúng được rèn luyện đồng thời hỗ trợ cho nhau Sự hoàn thiện một trong 4 kĩ năng này sẽ

có tác động tích cực đến kĩ năng khác

Dạy đọc là giáo dục lòng ham muốn đọc sách làm việc với sách văn bản cho học sinh Nói cách khác thông qua dạy Tập đọc làm cho học sinh thích đọc đó là con đường đặc biệt tạo cho mình một trí tuệ đầy đủ và phát triển

3 Cơ sở tâm sinh lí, đặc điểm tâm lí học sinh Tiểu học.

Học sinh Tiểu học - con ngưòi với cấu tạo đầy đủ các bộ phận của một con người đang phát triển Trong đó, cơ quan phát âm, ngôn ngữ phát triển mạnh, phù hợp với sự tiếp nhận và thực hiện dễ dàng các hoạt động mới, theo chức năng của chúng, chức năng phát âm - Tập đọc

Khả năng nhận thức, tư duy, tưởng tượng, tình cảm trí nhớ và nhân cách học sinh đang được hình thành, tiềm tàng khả năng phát triển và đang phát triển Học sinh Tiểu học hồn nhiên, ngây thơ, trong sáng, hiếu động, tò mò, thích hoạt động, khám phá, tự lực làm việc theo hứng thú của mình

Thầy cô là hình tượng mẫu mực nhất được trẻ tôn sùng nhất, mọi điều trẻ đều nhất nhất nghe theo, sự phát triển nhân cách của học sinh Tiểu học phụ thuộc phần lớn vào quá trình dạy học và giáo dục của thầy cô trong nhà trường Tiểu học

Dạy Tập đọc cho học sinh Tiểu học bước đầu đem đến sự vận động khoa học cho não bộ và cơ quan phát âm, ngôn ngữ, đem đến những tinh hoa văn hoá, văn học nghệ thuật trong tâm hồn trẻ, rèn kĩ năng đọc, hiểu, cảm thụ văn học, rèn luyện tình cảm đạo đức, ý chí, ý thức, hành động đúng cho trẻ, phát triển khả năng học tập các môn khác, là điều kiện phát triển toàn diện cho học sinh Tiểu học Nhân cách học sinh Tiểu học phát triển đúng đắn hay lệch lạc phụ thuộc vào quá trình giáo dục của người thầy mà trong đó phương tiện là nghe nói

Đọc, viết có được nhờ học Tập đọc Dạy Tập đọc đặc biệt là dạy đọc diễn cảm cho học sinh Tiểu học đòi hỏi người thầy phải có phương pháp dạy học phù hợp với đặc điểm tâm, sinh lí của học sinh Tiểu học, phù hợp với sự phát triển tiến

bộ của khoa học, xã hội, đáp ứng nhu cầu ham hiểu biết của học sinh Tiểu học

và tăng cường giáo dục đạo đức nhân cách cho trẻ

4 Cơ sở ngôn ngữ và văn học của việc dạy học Tập đọc

Ngôn ngữ học đã chỉ rõ những nội dung cụ thể về các vấn đề của ngôn ngữ chữ viết, chính âm, chính tả nghĩa của từ, câu, đoạn, văn bản, ngữ điệu, nhịp điệu,

tình cảm ngôn ngữ Đó là những vấn đề gắn bó với việc dạy và học Tập đọc của thầy và trò bậc Tiểu học

Văn học nghệ thuật, là tinh hoa của ngôn ngữ, là tình cảm đạo đức, lí tưởng tình yêu nó có được nhờ cảm xúc của tâm hồn, nó làm cho tâm hồn con người thêm phong phú và sâu sắc

Dạy Tập đọc cho học sinh Tiểu học là dạy cho học sinh biết đọc đúng tiếng, từ, câu, chữ, hiểu nội dung rồi đọc đúng ngữ điệu, nhịp điệu, diễn cảm, cảm nhận được ý nghĩa tình cảm, có cảm xúc, biết tư duy, tưởng tượng, hình thành ý thức tốt đẹp trong tâm hồn và có hành động đẹp nghĩa là học sinh biết chuẩn ngôn ngữ và hiểu biết cảm thụ văn học Đây là một nghệ thuật, nghệ thuật trong lao động dạy học sáng tạo của người thầy Tiểu học Dạy học Tập đọc sẽ càng tinh

tế, càng sáng tạo, càng hiệu quả khi ta nghiên cứu vận dụng tốt những thành tựu của ngôn ngữ văn học

5 Cơ sở giáo dục và phát triển:

Tập đọc là một phân môn thực hành Nhiệm vụ quan trọng của nó là hình thành năng lực đọc cho học sinh Năng lực đó có thể hiện ở 4 yêu cầu: Đọc đúng, đọc nhanh, đọc có ý thức (đọc hiểu) và đọc hay (đọc diễn cảm) Cần phải hiểu kĩ năng đọc có nhiều mức độ, nhiều tầng bậc khác nhau

Đầu tiên là giải mã chữ - âm một cách sơ bộ, tiếp theo đọc là phải hiểu được nghĩa của từ, tìm được các từ, câu "chìa khoá" (chốt, trọng yếu) trong bài, biết tóm tắt nội dung của đoạn Với những bài văn biết phát hiện ra yếu tố "văn" và đánh giá được giá trị của chúng trong việc biểu đạt nội dung Như vậy, biết đọc đồng nghĩa với kĩ năng làm việc với văn bản, chiếm lĩnh được văn bản ở các tầng bậc khác nhau

CHƯƠNG I THỰC TRẠNG CỦA VIỆC DẠY ĐỌC DIỄN CẢM CHO HỌC SINH LỚP 5

1- Thực trạng của việc dạy phân môn Tập đọc nói chung:

Phân môn Tập đọc có một nhiệm vụ rất quan trọng đối với học sinh Tiểu học

Do đó vấn đề dạy học phân môn Tập đọc hiện nay rất được chú trọng Có nhiều chuyên đề, phương pháp đặt ra nhằm đưa chất lượng đọc của các em nâng lên Nhưng nhìn chung chủ yếu chỉ tập trung đến các lớp đầu cấp để làm sao các em đọc đúng, đọc trôi chảy là được Còn ở các lớp cuối cấp, giáo viên chỉ tập trung nhận xét cách đọc đúng, đọc trơn chứ chưa có biện pháp cụ thể để dành cho việc đọc diễn cảm

2 Thực trạng của việc dạy Tập đọc (đọc diễn cảm) cho học sinh lớp 5 ở trường Tiểu học tôi công tác

Qua thực tế giảng dạy và nghiên cứu khảo sát chất lượng phân môn Tập đọc của học sinh lớp 5, bản thân tôi đã nhận thấy: một số học sinh mới chỉ ở mức độ đọc

đúng, đọc trơn Có em chẳng cần quan tâm mình có đọc diễn cảm bài thơ, bài văn đó không mà chỉ đọc to, đọc nhanh là được

Qua tìm hiểu tôi rút ra một số nguyên nhân sau đây:

- Do cách phát âm theo phương ngữ, tiếng dân tộc thường phát âm lệch chuẩn viết, cụ thể các em thường mắc lỗi sau:

+ Các lỗi về thanh: Các em đọc còn nhầm lẫn giữa thanh ngã và thanh sắc Ví dụ: suy nghĩ/ suy nghỉ; nghĩ kĩ/ nghỉ kỉ

+ Các lỗi về vần: Các em đọc còn nhầm lẫn giữa vần ân/anh; ach/êch Ví dụ: chân chất/chanh chếch

+ Do các em chưa nắm vững cách ngắt hơi, nghỉ hơi, ngữ điệu chưa biết nhấn giọng, lên giọng, hạ giọng những từ cần thiết

+ Do các em lười đọc sách không chịu khó rèn đọc

Qua điều tra đầu năm học 2020 - 2021 của học sinh lớp 5A của trường TH số 2 Phong Thủy, kết quả học sinh đọc diễn cảm đạt như sau:

Tổng số

học sinh

Số em đọc chưa đạt yêu cầu

Số em đọc đạt trung bình

Số em đọc đúng, rõ ràng

Số em đọc diễn cảm tốt

Qua việc điều tra trên cho thấy tỉ lệ học sinh đọc chưa đạt yêu cầu và học sinh đọc trung bình chiếm hơn 50% Tỉ lệ học sinh đọc diễn cảm còn thấp Từ lí do trên tôi quyết định nghiên cứu đề tài "Rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 5”

CHƯƠNG II CÁC BIỆN PHÁP RÈN ĐỌC DIỄN CẢM CHO HỌC SINH LỚP 5.

1 Hướng dẫn học sinh luyện đọc đúng một cách linh hoạt, khéo léo:

Như chúng ta đã biết đọc diễn cảm chỉ thị thực hiện được trên cơ sở học sinh đã đọc đúng và đọc lưu loát Đọc đúng không thừa, không sót tiếng Đọc đúng phải thể hiện được hệ thống ngôn ngữ âm chuẩn, tức là đọc đúng chính âm Bởi vậy việc rèn cho học sinh luyện đọc đúng là khâu đầu tiên của việc rèn đọc diễn cảm

và đã thực hiện ở các lớp 1, 2, 3 Đối với học sinh lớp 5 thì việc rèn luyện đọc đúng được rèn luyện như sau:

a) Luyện đọc đúng:

- Trước khi tiến hành luyện đọc, chia văn bản thành các đoạn đọc (đơn vị tạm thời, không phải bao giờ cũng đồng nhất với cách chia đoạn theo bố cục của văn bản) mà giáo viên căn cứ vào trình độ đọc của học sinh trong lớp để chia văn bản thành các đoạn, sao cho các đoạn không quá dài hoặc quá chênh lệch nhau

về chữ số, cách ngắt đoạn không quá chi li, gây khó khăn cho học sinh theo dõi

và đọc nối tiếp

- Dựa vào số đoạn giáo viên chỉ định trước số học sinh tham gia đọc nối tiếp ở mỗi vòng đọc Học sinh có thể đứng hoặc ngồi tại chỗ với tâm thế sẵn sàng đọc nối tiếp

- Để củng cố kĩ năng đọc trơn đã được rèn ở các lớp dưới, giáo viên nên hướng dẫn học sinh đọc nối tiếp qua 3 vòng:

+ Vòng 1: Qua những học sinh đọc nối tiếp, giáo viên nghe và phát hiện những

hạn chế về cách ngắt âm, ngắt nghỉ, ngữ điệu câu, từ đó có biện pháp hướng dẫn đối với cá nhân hoặc nhắc nhở chung đối với cả lớp để học sinh đạt yêu cầu đọc đúng và đọc rành mạch

+ Vòng 2: Học sinh đọc nối tiếp kết hợp nắm nghĩa của từ được chú giải trong

SGK, nó có tác dụng góp phần nâng cao kĩ năng đọc hiểu (việc tìm hiểu nghĩa

từ có thể xen kẽ trong quá trình đọc nối tiếp hoặc sau khi đọc hết bài) Nếu học sinh đọc sai giáo viên vẫn tiếp tục hướng dẫn, sửa chữa

+ Vòng 3: Học sinh đọc nối tiếp để giáo viên đánh giá sự tiến bộ, tiếp tục hướng

dẫn hoặc nhắc nhở Việc luyện đọc từng đoạn nối tiếp tạo điều kiện cho nhiều học sinh được thực hành đọc Qua thực hành mà học sinh được giáo viên hướng dẫn, uốn nắn hay động viên, khích lệ để đạt được vững chắc kĩ năng đọc, chuẩn

bị luyện tập kĩ năng mới: Đọc diễn cảm

b) Luyện đọc hay (đọc diễn cảm)

- Đối với loại hình văn bản nghệ thuật: Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm thông qua việc dẫn dắt, gợi mở giúp học sinh hiểu biết thể hiện tình cảm, thái độ thông qua giọng đọc phù hợp với sự việc, hình ảnh cảm xúc, tính cách nhân vật trong bài (Bước đầu biết làm chủ được giọng đọc về ngữ điệu, về tốc

độ, trường độ và âm sắc, diễn tả đúng nội dung) Tuy nhiên học sinh đọc diễn cảm như thế nào còn phụ thuộc vào sự cảm nhận riêng của từng em, giáo viên không nên áp đặt học sinh một cách theo khuôn mẫu

- Đối với loại hình văn bản phi nghệ thuật: Giáo viên hướng dẫn học sinh xác định ngữ điệu đọc sao cho phù hợp với mục đích thông báo (làm rõ những thông tin cơ bản, giúp người nghe tiếp nhận được những vấn đề quan trọng hay nổi bật trong văn bản) khắc phục những cách đọc thiên về hình thức "diễn cảm" của học sinh Tiểu học

c) Các hình thức luyện đọc:

Để hướng dẫn học sinh luyện đọc thành tiếng, giáo viên có thể tổ chức cho học sinh hoạt động theo các hình thức sau:

- Đọc các nhân (đọc riêng lẻ hoặc nối tiếp từng đoạn, đọc trước lớp hoặc đọc theo cặp, theo nhóm)

- Đọc đồng thanh (theo nhóm hoặc tổ, lớp) khi cần: Ví dụ: Đọc đồng thanh để khắc sâu ấn tượng về nhịp điệu của đoạn văn, bài thơ; giúp học sinh dễ dàng ghi nhớ đoạn, bài cần thuộc lòng, thay đổi hoạt động, tạo không khí hào hứng cho lớp học

- Đọc theo phân vai (nhiều học sinh hợp tác đọc theo lời nhân vật mình đóng vai, tham gia các trò chơi luyện đọc)

2 Khai thác giọng đọc của học sinh thông qua việc tìm hiểu nội dung bài:

- Hướng dẫn học sinh tìm hiểu bài nhằm trao đổi kĩ năng đọc - hiểu, góp phần nâng cao năng lực cảm thụ văn học và tạo cơ sở cho luyện đọc diễn cảm Nắm được nội dung chính của bài sẽ giúp các em xác định giọng đọc chung của đoạn, của bài Ví dụ: Bài đọc với giọng nhẹ nhàng, tha thiết, vui tươi, mạnh mẽ

- Giáo viên nêu câu hỏi để định hướng cho học sinh đọc thầm (đoạn, bài) và trả lời đúng nội dung Có thể kết hợp cho học sinh đọc thành tiếng, những học sinh khác đọc thầm thảo luận vấn đề do giáo viên đưa ra Ví dụ: Giáo viên yêu cầu học sinh đọc thầm khổ thơ 3 trong bài thơ "Tiếng vọng" (TV5 – Tr.108) để trả lời câu hỏi: Những hình ảnh nào đã để lại ấn tượng sâu sắc trong tâm trí tác giả?

- Tuỳ theo trình độ học sinh trong lớp, giáo viên có thể đưa ra nguyên văn câu hỏi, bài tập trong SGK hoặc chia câu hỏi thành các ý nhỏ để học sinh dễ thực hiện hoặc bổ sung câu hỏi phụ có tác dụng dẫn dắt học sinh trả lời câu hỏi

Ví dụ: Câu hỏi 1 trong bài "Chuỗi ngọc lam" (TV5 – Tr.134) nên tách thành 3 ý nhỏ để học sinh dễ trả lời

+ Cô bé mua chuỗi ngọc lam để tặng ai?

+ Em có đủ tiền mua chuỗi ngọc đó không?

+ Chi tiết nào cho biết điều đó?

- Bằng nhiều hình thức khác nhau (làm việc cá nhân, theo cặp hoặc theo

nhóm ), giáo viên tạo điều kiện cho học sinh luyện tập một cách tích cực Trong quá trình tìm hiểu bài, giáo viên cần rèn luyện cho học sinh cách trả lời câu hỏi, trao đổi ý kiến

Muốn đọc diễn cảm một văn bản, phải lựa chọn được giọng điệu, ngữ điệu phù hợp với tình huống miêu tả, thể hiện được tình cảm, thái độ, đặc điểm của nhân vật hay tình cảm, thái độ của tác giả đối với nhân vật và nội dung, ý nghĩa bài đọc Giáo viên yêu cầu học sinh đọc thật tốt một đoạn văn nhằm "thăm dò" khả năng thể hiện sự cảm nhận nội dung bằng giọng đọc của học sinh Qua kết quả

đọc của học sinh, giáo viên dẫn dắt, gợi ý để học sinh phát huy những ưu điểm, khắc phục những hạn chế và tìm ra cách đọc hợp lí Ví dụ: Đoạn vừa rồi đọc với giọng như thế nào? Để nêu đặc điểm của nhân vật, em cần chú ý nhấn giọng ở những từ ngữ nào?

Hoặc: Qua nội dung bài, em hãy xác định giọng đọc chung của toàn bài?

Học sinh thảo luận và trả lời - sau đó giáo viên rút ra kết luận chung

3 Giáo viên đọc mẫu diễn cảm.

Đọc mẫu diễn cảm là sử dụng ngữ điệu để phô diễn cảm xúc của bài đọc Phải hoà nhập tâm hồn với nội dung bài đọc, với văn cảnh thì mới có cảm xúc, mới tìm thấy ngữ điệu phù hợp

Đọc mẫu đòi hỏi giáo viên phải đọc đúng, rõ ràng, ngữ điệu đọc phù hợp Đó là việc thể hiện giọng đọc, ngắt giọng biểu cảm, thể hiện tốc độ, cường độ, cao độ

để biểu đạt đúng ý nghĩa và tình cảm mà tác giả gửi gắm trong bài đọc, đồng thời thể hiện sự thông hiểu, cảm thụ của người đọc đối với tác phẩm

- Giáo viên đọc mẫu nhằm minh hoạ, gợi ý hoặc "tạo tình huống" cho học sinh nhận xét, giải thích, tự tìm ra cách đọc Ví dụ: Nghe và phát hiện cách đọc của cô; ngừng nghỉ, ngắt nhịp ở chỗ nào, nhấn giọng hay cao giọng, kéo dài giọng ở

từ ngữ nào? Mỗi cá nhân có cảm thụ riêng, từ đó có cách đọc diễn cảm bộc lộ

sự sáng tạo của mình

Muốn học sinh đọc hay, đọc đúng, đọc diễn cảm thì trước hết ngưòi giáo viên phải đọc tốt để thâm nhập, lây truyền tới học sinh nhằm gây hứng thú cho học sinh trong tiết học Để đọc tốt thì người giáo viên luôn coi trọng việc đọc mẫu

để từ đó thường xuyên rèn luyện giọng đọc của mình, có ý thức tự điều chỉnh mình đọc đúng hơn và phải có lòng ham muốn đọc hay

4 Luyện tập thực hành đọc diễn cảm văn bản.

Tạo điều kiện cho từng học sinh được thực hàn luyện đọc diễn cảm (theo nhóm, theo cặp) để rút kinh nghiệm

- Luyện đọc diễn cảm các câu tiêu biểu trong bài: Cách luyện đọc này tạo điều kiện cho tất cả các học sinh đều được đọc Theo các bước sau:

+ Giáo viên đưa ra câu cần luyện đọc đã ghi ở bảng phụ

+ Học sinh tìm hiểu nghĩa của câu văn đó

+ Học sinh xác định giọng đọc của câu văn

+ Học sinh đọc mẫu (giáo viên đọc mẫu)

Học sinh thảo luận, nhận xét về giọng đọc của cô, của bạn mà mình yêu thích + Học sinh luyện đọc theo nhóm, tổ, cá nhân

- Luyện đọc diễn cảm đoạn văn hoặc khổ thơ.

Giáo viên cho học sinh nhắc lại cách thể hiện giọng đọc, cách ngắt giọng, nhấn giọng ở những từ ngữ biểu cảm trong đoạn hoặc khổ thơ đó rồi cho học sinh luyện đọc theo trình tự sau:

+ Giáo viên đọc mẫu- học sinh thảo luận, nhận xét về giọng đọc

+ Học sinh luyện đọc theo cặp

+ Tổ chức cho học sinh thi đọc diễn cảm trước lớp để các em học tập lẫn nhau

và được giáo viên động viên hay uốn nắn

- Học sinh luyện đọc diễn cảm cả bài

+ Giáo viên tiến hành các bước như trên

+ Học sinh đọc cá nhân, giáo viên nhận xét đánh giá

* Đối với những văn bản có từ hai nhân vạt trở lên, tổ chức cho học sinh thể hiện giọng đọc theo nhân vật của văn bản hoặc cho học sinh đọc phân vai Rèn cho các em biết thay đổi giọng đọc khi nhập vai các nhân vật trong bài đọc

- Cụ thể các em phải đọc phân biệt được lời của tác giả và lời của nhân vật; phân biệt được lời của nhân vật khác Giáo viên hướng dẫn như sau:

- Cho học sinh đọc bài và tìm trong bài có mấy nhân vật

- Giáo viên giúp học sinh chỉ ra tính cách của từng nhân vật và xác định giọng đọc phù hợp với từng nhân vật

- Giáo viên thực hiện đọc mẫu lời các nhân vật bằng gịong đọc của mình (hoặc

có thể học sinh có năng lực đọc tốt thể hiện)

- Học sinh luyện tập nhiều lần theo hướng dẫn của giáo viên

5 Xây dựng không khí hào hứng, say mê học tập cho học sinh bằng cách tổ chức trò chơi học tập trong giờ học.

Để kích thích hứng thú luyện đọc của học sinh, giáo viên có thể tổ chức các trò chơi học tập cho học sinh Thông qua các trò chơi kích thích hứng thú đọc; rèn

tư duy linh hoạt; luyện tác phong nhanh nhẹn, tháo vát, tự tin; giáo dục tư tưởng tình cảm tốt đẹp Trò chơi học tập thường được tổ chức khi luyện đọc hoặc đọc diễn cảm (HTL) Tuỳ thời gian và điều kiện cho phép, giáo viên lựa chọn trò chơi học tập thích hợp để tổ chức cho học sinh tham gia Ví dụ: Thi đọc nối tiếp từng đoạn (theo nhóm, tổ), đọc "truyền điện" thi tìm nhanh- đọc đúng; nhìn một

từ đọc cả câu (hoặc nhìn một câu đọc cả đoạn), nghe đọc đoạn - đoán tên bài; thi đọc truyện theo vai, thả thơ

Dưới đây tôi xin giới thiệu một số trò chơi luyện đọc như sau:

a) Thi đọc tiếp sức: