Và để đáp ứng được yêu cầu đó, khi soạn giảng một tiết trả bàiTập làm văn, đòi hỏi mỗi giáo viên phải dành nhiều thời gian, tâm huyết, sự chỉnchu, cẩn thận từ khâu chấm điểm, nhận xét, t
Trang 11 PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Môn Ngữ văn là môn học vô cùng quan trọng trong việc đào tạo con người,bồi dưỡng trí tuệ, tâm hồn và nhân cách cho học sinh Nhà văn Nga lỗi lạc M.Go-rơ-ki đã từng viết : “Văn học là nhân học” Giáo sư Hà Minh Đức cũng từng khẳngđịnh “Văn học không chỉ là một nguồn tri thức mà còn là nguồn năng lượng tinhthần lớn lao, có ý nghĩa cổ vũ, tiếp sức cho con người trong cuộc sống” Trong bộmôn Ngữ văn, có thể khẳng định, phân môn Tập làm văn đóng một vai trò quantrọng, có tác dụng trong việc rèn luyện kỹ năng nói, viết cho học sinh, có ảnhhưởng sâu sắc đến việc phát triển tư duy trong quá trình học tập khi còn ngồi trênghế nhà trường cũng như trong cuộc sống thực tiễn sau này khi các em cần chuẩn
bị và trình bày ( nói hoặc viết ) bất cứ một vấn đề gì theo yêu cầu của đời sống xãhội đặt ra Nói một cách khác, phân môn Tập làm văn có tính thực hành, tính công
cụ và tính thực tiễn rất cao, rất cần thiết cho người học Chính vì vậy, tiết trả bàitrong phân môn Tập làm văn có vai trò cực kì quan trọng, nó không đơn thuần làtrả bài lấy điểm mà nó phải đạt tới yêu cầu rèn luyện kỹ năng làm văn cho họcsinh Thông qua việc phân tích những ưu, nhược điểm trong bài làm của học sinh,giáo viên hướng dẫn học sinh sửa chữa các lỗi mà học sinh mắc phải, qua đó củng
cố và nâng cao kiến thức về thể loại, về từ ngữ, câu tạo điều kiện cho học sinhrèn luyện kỹ năng viết văn ngày càng đúng và hay Bồi dưỡng cho học sinh lòngyêu thích và cao hơn là sự say mê học văn và văn học
Bài viết là thành quả lao động sáng tạo của học sinh trong quá trình học tập,
là kết quả của quá trình vận dụng lý thuyết vào thực hành, là sản phẩm ngôn bản
do chính học sinh tạo lập Vì vậy tiết trả bài Tập làm văn thực sự rất có ý nghĩa đốivới các em Học sinh mong đến giờ trả bài để được biết giáo viên đã đánh giá chấtlượng bài làm “sản phẩm” của mình đạt ở mức độ nào? Bản thân đã làm đượcnhững gì? Còn hạn chế ở những mặt nào? Nguyên nhân của những hạn chế đó là
do đâu? Khắc phục những hạn chế đó bằng cách nào để bài viết sau đạt kết quả tốthơn? Điều đó có nghĩa là những điểm số trên bài làm hay những lời nhận xét,động viên, khen ngợi của giáo viên trong giờ trả bài sẽ làm thay đổi tích cực tinhthần và thái độ học tập của học sinh Học sinh mong chờ đến tiết trả bài ngoài việcmuốn biết điểm số còn là để được rút ra những kinh nghiệm trong nhận thức vàhành động nhằm đạt đến sự tiến bộ trong học tập bộ môn Ngữ Văn
Tiết trả bài Tập làm văn sẽ góp phần giúp học sinh nhận ra được những ưuđiểm, nhược điểm của bản thân về kiến thức và kỹ năng làm bài Từ bài làm văn
Trang 2này, học sinh sẽ rút ra cho mình những bài học bổ ích về ý thức trình bày bài,những lỗi cần sửa, những điều mình còn thiếu để từ đó chuẩn bị tốt hơn cho bàilàm văn tiếp theo Và để đáp ứng được yêu cầu đó, khi soạn giảng một tiết trả bàiTập làm văn, đòi hỏi mỗi giáo viên phải dành nhiều thời gian, tâm huyết, sự chỉnchu, cẩn thận từ khâu chấm điểm, nhận xét, thống kê chất lượng đến khâu thiết kếgiáo án và cuối cùng là khâu thực hiện việc giảng dạy (trả bài) trên lớp Việc chấmbài, trả bài nghiêm túc, có đầu tư sẽ đem lại nhiều hiệu quả tích cực cho công việcdạy học môn Ngữ văn
Tuy nhiên không phải lúc nào công việc chấm bài và trả bài cũng được giáoviên quan tâm đúng mức và quy trình thực hiện một tiết trả bài Tập làm văn ở mỗigiáo viên cũng thường không thống nhất Kể cả trong các tài liệu chuyên môncũng có nói đến vấn đề này nhưng mỗi tài liệu lại có những ý kiến khác nhau, ởcác mức độ khác nhau Có thể nói, tiết trả bài Tập làm văn là thuộc một trong sốnhững cụm bài khó và để việc soạn giảng thành công một tiết trả bài Tập làm vănphần lớn phụ thuộc vào ý thức, tinh thần trách nhiệm cũng như năng lực, sự sángtạo và phương pháp sư phạm của mỗi giáo viên
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Ngữ văn, bản thân tôi luôn trăntrở, tìm tòi làm thế nào để chất lượng dạy học trong tiết trả bài Tập làm văn ngàymột tăng lên, để các em học sinh nắm được phương pháp làm văn, có kĩ năng hànhvăn tốt và đạt kết quả cao trong các bài viết Tập làm văn Đây chính lí do khiến tôi
chọn đề tài“Nâng cao hiệu quả và chất lượng trong các tiết trả bài viết Tập làm văn” làm đề tài nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ văn.
1.2 ĐIỂM MỚI CỦA ĐỀ TÀI:
Để thực hiện giờ dạy trả bài Tập làm văn như thế nào đạt hiệu quả cao nhất
-đó là mối quan tâm của rất nhiều giáo viên giảng dạy bộ môn Ngữ văn trongtrường THCS và giờ trả bài trở nên có một vị trí rất quan trọng Đề tài sáng kiếnnày đã phân tích, trình bày kĩ càng các bước lên lớp của một tiết trả bài Tập làmvăn; đưa ra được các yêu cầu mà giáo viên, học sinh cần có Từ đó rèn cho họcsinh kỹ năng kiểm tra, đánh giá, tự điều chỉnh bài viết của mình Đây là kỹ năngquan trọng trong hoạt động giao tiếp Học sinh biết tự sửa lỗi cho mình và cho bạn,
tự học tập để luôn luôn tiến bộ Mỗi tiết Trả bài bây giờ không còn nhàm chán màthực sự thu hút, lôi cuốn, kích thích hứng thú học tập của học sinh, nâng cao chấtlượng giờ dạy môn Ngữ Văn Kết quả đạt được trong quá trình học tập của các em
HS về kiến thức cũng như thái độ đều hứng thú, yêu thích môn học Điều đó cho
Trang 3thấy đề tài đã góp phần nâng cao hiệu quả và chất lượng trong các tiết “ Trả bàiTập làm văn” Đây chính là điểm mới của đề tài
Trang 42 PHẦN NỘI DUNG 2.1 THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI:
2.1.1 Số liệu thống kê:
Năm học 2019-2020, tôi được Nhà trường phân công giảng dạy môn Ngữvăn lớp 7 Tôi đã khảo sát thực tế qua việc kiểm tra bài viết Tập làm văn Kết quảkhảo sát thu được như sau:
2.1.2 Tình hình trước khi thực hiện các giải pháp của đề tài:
Qua thực tế giảng dạy, chúng tôi nhận thấy có nhiều giờ trả bài chưa đạt
hiệu quả giáo dục, chưa đáp ứng yêu cầu của tiết học Điều đó xuất phát từ cả haiphía: phía người dạy (giáo viên) và phía người học(học sinh)
a Về phía giáo viên:
Một số giáo viên chưa có nhận thức sâu sắc về vị trí, vai trò của giờ trả bàiTập làm văn với ý nghĩa và tầm quan trọng của nó.Vì vậy giáo viên chưa coi trọnggiờ trả bài, chưa dành nhiều thời gian cho việc chuẩn bị, chưa đầu tư đúng mức từkhâu chấm bài đến khâu thiết kế giáo án và cuối cùng là khâu thực hiện việc giảngdạy (trả bài) trên lớp
Việc chấm bài chưa chu đáo, chưa kĩ lưỡng Nhiều giáo viên chấm bài chỉghi điểm số bài làm mà không có những nhận xét, sửa chữa cần thiết hoặc chấm
“qua loa”, bỏ qua nhiều lỗi của học sinh trong bài làm, nếu có nhận xét cũng chỉ là
những lời phê chung chung Như thế học sinh sẽ không thể nhận ra được những ưuđiểm, nhược điểm cụ thể từ bài làm của mình để rút kinh nghiệm
Việc soạn giáo án chưa được đầu tư đúng mức Các tiết dạy Trả bài tập làmvăn không có tài liệu soạn mẫu hay mô hình bài soạn để tham khảo, thậm chí trong
Trang 5các đợt tập huấn soạn giáo án mấy năm trước đây cũng không thấy đề cập đến cáchsoạn Do giữa các giáo viên bộ môn Ngữ văn trong các khối lớp chưa có sự thốngnhất cách soạn giảng và chưa coi trọng thỏa đáng đến mục tiêu hiệu quả của cáctiết dạy Trả bài tập làm văn.
Cách thức tổ chức thực hiện việc trả bài trên lớp chưa hợp lí, chưa khoa họchoặc sử dụng phương pháp chưa phù hợp Thực tế qua nhiều năm giảng dạy, tôinhận thấy Tổ chuyên môn chưa dành nhiều thời gian để trao đổi thảo luận bàn vềphương pháp thực hiện chuyên đề này Vì vậy có một số tiết trả bài, giáo viên ítquan tâm, thực hiện còn nhiều lúng túng và thường không đạt được hiệu quả củatiết dạy
Giáo viên thường né tránh hoặc rất ngại khi chọn tiết Trả bài Tập làm văn để
dự giờ, thao giảng nên việc soạn giáo án của các tiết trả bài Tập làm còn hình thứcđối phó, ít tìm tòi, sáng tạo, hoặc còn xem nhẹ, không đầu tư, không quan tâmđúng mức đến tác dụng, ý nghĩa và tầm quan trọng của việc soạn bài, khôngnghiên cứu kĩ và soạn qua loa tiết Trả bài tập làm văn
b Về phía học sinh
Một số học sinh còn cho rằng việc học môn Ngữ văn là khó, vì dung lượng
kiến thức nhiều, sức sáng tạo của bản thân lại có hạn cho nên có sự thiên lệch trongnhận thức về tầm quan trọng của môn học Tâm lý nhiều học sinh thường coi trọngcác môn tự nhiên như Toán, Lý, Hóa… mà vô tình xem nhẹ môn Ngữ văn
Học sinh chưa có phương pháp học môn Ngữ văn nói chung và kĩ năng làmmột bài văn nói riêng Do đó các em thường không có hứng thú học Văn, khôngchủ động học tập và tìm kiếm kiến thức, nâng cao hiểu biết của mình Đa số họcsinh có thói quen học vẹt bài văn mẫu mà không nắm vững các kĩ năng viết văn.Mặc dù trong chương trình học các em đã được tìm hiểu lý thuyết cách tạo lậptừng kiểu văn bản, khi viết bài các em nhớ các thao tác, các bước tạo lập văn bảnnhưng lại mơ hồ trong thực hiện từng bước đó
Kết quả khảo sát trên một số bài làm cho thấy chất lượng bài viết của họcsinh chưa đạt kết quả như mong muốn Số lượng bài đạt điểm khá giỏi rất ít Nhiềubài diễn đạt còn lủng củng, lập luận thiếu tính chặt chẽ, không lôgic hoặc văn viếtrối không thoát ý, còn sai sót nhiều về lỗi chính tả, dùng từ, viết câu, thậm chí cónhững lỗi chính tả thông thường nhưng qua nhiều bài liên tiếp vẫn mắc lại nhữnglỗi đó Có những bài làm là văn biểu cảm nhưng chọc sinh chưa thể hiện được cái
Trang 6hồn, cái tâm, cảm xúc của người viết Còn đối với những bài làm là Nghị luận vănhọc, học sinh lại không thuộc dẫn chứng (thơ, văn) hoặc viết sai kiến thức (về tácgiả hoặc về tác phẩm) đã có sẵn trong sách giáo khoa; văn nghị luận xã hội họcsinh viết sơ sài, khô khan thiếu dẫn chứng thực tế từ cuộc sống, bài làm không cóchiều sâu
2.1.3 Nguyên nhân dẫn đến tình hình trên:
Qua quá trình nghiên cứu, tìm hiểu cho thấy việc thực hiện một tiết trả bàiTập làm văn ở các lớp còn có nhiều bất cập do các nguyên nhân sau:
a Về phía giáo viên:
Khác với các tiết học khác, tiết trả bài Tập làm văn thường không có môhình bài soạn mẫu để tham khảo; các tài liệu hướng dẫn cũng không thống nhất;hoạt động của tổ, nhóm chuyên môn chưa dành nhiều thời gian cho việc trao đổithảo luận về chuyên đề này Vì không có một quy định chuẩn mực chung nên cáchthiết kế giáo án cho tiết trả bài Tập làm văn giữa các giáo viên đôi chỗ chưa thốngnhất
Ví dụ ở phần nội dung lên lớp chỉ gồm các phần việc sau: Ghi lại đề bài; nộidung đáp án; nhận xét chung; phát bài, vào điểm
Với cách thiết kế như thế, tiết trả bài thường không thành công vì học sinhkhông nhận ra được những ưu điểm, nhược điểm cụ thể để rút kinh nghiệm chonhững bài viết sau (nghĩa là học sinh không nhận thấy được những lỗi sai cụ thểmình đã mắc phải, không nhận thức được nguyên nhân sai và không có kỹ năng
khắc phục sữa chữa những lỗi sai đó Điều đáng nói hơn là ở phần “Dặn dò” sau
bài học, giáo viên thường nhắc học sinh cần phải rút kinh nghiệm để làm tốt bàiviết tiếp theo nhưng các em cũng không biết mình cần phải làm gì? Làm như thếnào?) Đồng thời giáo viên cũng không thể đánh giá đúng tình hình chất lượng họctập của lớp và sự tiến bộ của từng học sinh sau mỗi bài viết Nói chung cách thiết
kế giáo án như vậy là chưa đảm bảo về mặt nội dung kiến thức
Quan niệm ở một số thầy cô giáo cho rằng: “giáo án chỉ là một hình thức đốiphó” mà không thấy hết được ý nghĩa, tầm quan trọng của việc thiết kế giáo án (cơ
sở để giáo viên thực hiện), có vai trò rất lớn trong trong việc quyết định sự thànhcông của giờ trả bài trên lớp Cho nên có nhiều thầy cô giáo xem nhẹ việc thiết kếgiáo án, thiếu sự đầu tư, ít tìm tòi sáng tạo Chỉ soạn cho có để đối phó
Trang 7Như đã nói ở trên, các cơ sở dữ liệu cần thiết để phục vụ cho việc thiết kếgiáo án là từ khâu chấm bài Thế nhưng vì khâu chấm bài không đầu tư thỏa đángdẫn tới việc thiết kế giáo án thiếu cơ sở và không có chiều sâu.
b Về phía học sinh:
Do các em thiếu sự đầu tư chuẩn bị, ít đọc sách, không nắm chắc kiến thức
và yêu cầu của đề bài, lười suy nghĩ, vốn sống “nghèo”, kiến thức “hạn hẹp” hoặc
không có hứng thú học tập đối với bộ môn Văn
Một phần do khâu chuẩn bị và quy trình tổ chức tiết dạy của giáo viên (như
đã phân tích ở trên), một phần do phương pháp lên lớp của giáo viên không phùhợp, chưa điều khiển được học sinh hoặc còn áp đặt khiến học sinh thụ động tiếpthu, cũng có thể do giáo viên chưa động viên hoặc chưa tạo điều kiện cho học sinhphát huy khả năng và vai trò của mình
2.2.1 Giải pháp 1: Giáo viên làm tốt khâu chuẩn bị, hoàn thành cẩn thận, khách quan và kĩ lưỡng việc chấm bài
Giờ trả bài tập làm văn có tầm quan trọng đặc biệt Việc quyết định cụ thể,chặt chẽ về giờ trả bài theo phân phối chương trình của bộ môn Ngữ văn đã thểhiện được điều đó Người giáo viên Ngữ văn không được phép quan niệm trả bài làhoàn lại bài viết và công bố điểm số cho học sinh Trả bài là hoạt động có tính chấtrút kinh nghiệm, phân tích cái hay, cái dở, chỗ mạnh, chỗ yếu trong từng bài làmcủa học sinh Giúp các em chữa những lỗi đã mắc phải về nội dung kiến thức cũngnhư kĩ năng viết bài Qua tiết trả bài các em có dịp nhìn lại quá trình học tập củamình Trên cơ sở đó có kế hoạch củng cố, nâng cao kiến thức, kĩ năng viết văn củabản thân để vươn lên ở những bài sau đạt số điểm cao hơn
Để tiến hành tiết Trả bài tập làm văn đạt hiệu quả, ngoài việc nhận thứcđúng đắn giá trị của tiết trả bài Mỗi một người giáo viên dạy Văn phải có một sựchuẩn bị cho giờ trả bài một cách công phu, kỹ lưỡng bằng cả lương tâm và tráchnhiệm của một người thầy đứng trên bục giảng Giáo viên không được trả bài một
Trang 8cách tùy tiện mà phải tiến hành tiết trả bài trong một tiết học theo 6 bước với mộtgiáo án trả bài nghiêm túc Trước khi trả bài người giáo viên cần phải:
Nghiên cứu đáp án, biểu điểm và phiếu tổng kết, phiếu chấm bài Sau khi đãtiến hành chấm bài làm văn để có những thông tin tương đối chính xác về bài làmcũng như kết quả bài đã chấm của học sinh, giáo viên thống kê được các lỗi đãmắc của học sinh, dự định được các lỗi cần chữa, những đoạn, bài văn hay
Thiết kế giáo án trả bài phù hợp với đối tượng học sinh theo quan điểm tíchhợp và đổi mới phương pháp dạy học Giáo án trả bài không đơn thuần là sắp xếpthứ tự các tri thức cần truyền đạt Nó phải là một kết cấu chặt chẽ, linh hoạt cácđơn vị kiến thức cần đạt của tiết trả bài Hệ thống kiến thức đó phải được học sinhchủ động chiếm lĩnh dưới sự dẫn dắt của giáo viên Muốn vậy, ngay khi thiết kếgiáo án trả bài, giáo viên phải dự kiến sử dụng phương pháp, các thao tác dạy học
cụ thể để cho mỗi bước trong quá trình dạy học tiết trả bài đạt kết quả tốt Học sinhthấy say mê và hứng thú hơn không còn cảm giác đơn điệu, nặng nề khi nhận kếtquả học tập không được tốt
Ví dụ: Phương pháp thảo luận nhóm, phương pháp học vui, phương phápnêu vấn đề với bước tìm hiểu đề, lập dàn ý, chữa lỗi, phương pháp diễn giảng trongbước nhận xét, đánh giá bài làm của học sinh Bên cạnh đó, giáo viên cần phảichuẩn bị hệ thống câu hỏi có tính gợi mở để học sinh suy nghĩ, trả lời trong quátrình tiến hành các bước trả bài
Giáo viên yêu cầu học sinh nhận thức lại kiến thức lý thuyết về kiểu bài, yêucầu của đề bài và tự xây dựng dàn bài cho đề đã viết Nếu học sinh thực hiện tốtyêu cầu này của giáo viên việc trả bài trên lớp sẽ tiết kiệm được thời gian, các emcũng sẽ chủ động, tích cực hơn trong việc phát biểu ý kiến xây dựng bài học.Ngoài ra, các em còn có điều kiện đối chiếu dàn bài của mình với dàn bài chung đãđược lớp xây dựng, thống nhất dưới sự hướng dẫn của thầy cô
Bên cạnh đó, giáo viên cần chuẩn bị phiếu chấm bài cho cả lớp, cũng có thểdùng phiếu chấm bài cho từng cá nhân học sinh, mỗi bài viết là một trang phiếu.Dựa trên phiếu này có thể theo dõi được sự tiến bộ của học sinh qua từng bài chấmtiếp theo
Để đánh giá được sự tiến bộ của học sinh trong suốt năm học mỗi giáo viên
có phiếu chấm bài ghim lại thành cuốn sổ theo dõi, ghi chép tóm tắt kết quả, những
ưu điểm cũng như những tồn tại của mỗi em ở từng bài làm ( Kĩ năng, bố cục, diễnđạt, dùng từ, đặt câu, chính tả, chữ viết…)
Trang 9Ví dụ: Kết quả học sinh Trần Văn Nam – Lớp 71
Nhìn vào kết quả bài viết của học sinh giáo viên sẽ thấy và thấy rất rõ sự tiến
bộ nhanh hay chậm ở từng em Từ đó giáo viên sẽ có những biện pháp thích hợp
để giúp học sinh hạn chế những lỗi mà các em hay mắc Công việc này đòi hỏi sự
tỉ mỉ, mất thời gian hơn song chắc chắn sau năm học học sinh sẽ có tiến bộ hơn
2.2.2 Giải pháp 2: Tổ chức linh hoạt việc trả bài trên lớp theo từng bước cụ thể.
Giáo viên nên tiến hành khâu trả bài theo các bước sau:
* Bước 1: Khởi động.
Giáo viên cần phải tạo tâm thế cho học sinh tham gia tiết trả bài Bước nàycần được tiến hành ngắn gọn Giáo viên nên chủ động dùng lời dẫn dắt thật sinhđộng, thuyết phục, gây ấn tượng để thu hút học sinh và tạo không khí thoải máicho giờ trả bài Lời dẫn dắt của giáo viên cần thể hiện rõ mục tiêu, ý nghĩa của giờtrả bài để học sinh chủ động, tập trung vào bài học tạo sự say mê hứng thú cho họcsinh
* Bước 2: Giáo viên cần hướng dẫn học sinh phân tích đề và nhận xét chung bài
làm của học sinh.
- Tổ chức cho học sinh tái hiện và tìm hiểu đề bài
Giáo viên có thể chia lớp ra thành các nhóm và nêu yêu cầu thực hiện, ghi lại
đề bài của bài viết, nêu rõ đề bài yêu cầu người viết phải giải quyết vấn đề gì? Đềbài thuộc kiểu loại văn bản gì? Cần vận dụng kỹ năng viết kiểu bài nào để giảiquyết yêu cầu của đề? Phạm vi tư liệu cần sử dụng để làm bài? (Tư liệu lấy từ thực
tế đời sống xã hội hay tác phẩm văn học nào?) Sau khi các nhóm trình bày và nhận
Trang 10xét phần việc đã làm của nhóm khác, giáo viên chiếu lên màn hình đề bài và yêucầu của đề về 4 mặt:
+ Thể loại
+ Nội dung kiến thức
+ Kỹ năng làm bài
+ Giới hạn - phạm vi tư liệu được sử dụng
- Tổ chức cho học sinh xây dựng dàn ý của bài văn
Việc xây dựng dàn ý là giúp học sinh tìm ra các ý lớn, ý nhỏ các phần phùhợp với đề bài của bài viết Sau đó sắp xếp chúng thành một dàn ý có bố cục chặtchẽ, đảm bảo tính lôgic Việc lập dàn ý trong giờ trả bài là một dịp tốt để các emđối chiếu, nhìn lại những ý lớn, ý nhỏ đã nêu trong bài viết, tự đánh giá mức độđạt, chưa đạt trong bài làm Với những học sinh yếu đây là cơ hội để củng cố, rènluyện bồi đắp thêm kĩ năng lập ý Ngoài ra, rất nhiều kiến thức về đời sống xã hội
và văn học sẽ được củng cố, khắc sâu trong học sinh nhờ bước thứ ba này của khâutrả bài làm văn
Việc lập dàn ý cần được tiến hành tuần tự từ mở bài đến thân bài và kết bài,giáo viên cũng có thể chia lớp thành các nhóm để làm việc Sau khi các nhóm báocáo kết quả làm việc, giáo viên tổ chức cho học sinh thảo luận, nhận xét, bổ sung
để đi đến một dàn bài thống nhất
Để học sinh thực hiện việc dàn ý cho các phần giáo viên đưa ra các câu hỏigợi mở, hướng dẫn Ví dụ về văn nghị luận, với mở bài cần nêu được vấn đề phảinghị luận Trong bài viết, dự kiến nêu vấn đề đó theo cách trực tiếp hay gián tiếp.Với thân bài cần trả lời được các câu hỏi:
+ Thân bài có mấy ý lớn, là những ý gì?
+ Mỗi ý lớn đó cần được cụ thể hóa thành các ý như nào?
+ Ở mỗi ý nhỏ dùng lý lẽ, dẫn chứng nào để phân tích, chứng minh làm rõ
+ Thứ tự sắp xếp các ý như thế nào?
+ Ở phần kết bài, cần tổng kết một cách ngắn gọn, khái quát về vấn đề đã nghịluận, thể hiện suy nghĩ liên hệ của người viết về đời sống từ vấn đề nghị luận.Chọn cách nào để kết bài? (khái quát, tóm lược hay vận dụng, mở rộng phát triểnhay liên tưởng)
Trong quá trình hướng dẫn học sinh lập ý, giáo viên cần tôn trọng và khuyếnkhích những ý tưởng độc đáo, sáng tạo của học sinh đề xuất Điểm nào giáo viên
Trang 11thấy chưa hợp lý, thiếu cơ sở cũng cần cho học sinh tranh luận, đối thoại, sau đógiáo viên tổng kết các ý kiến và đưa ra kết luận có tính thuyết phục, tránh áp đặt.
- Giáo viên nhận xét đánh giá chung về bài làm của học sinh
Bước này giúp học sinh nhận ra và nắm được tình hình bài làm của mình,của các bạn trong lớp Đây là bước chuẩn bị tiếp theo cho việc phân tích, chữa lỗitrên các bài làm của học sinh Những nhận xét đánh giá của giáo viên về bài làmcủa học sinh chỉ thực sự có cơ sở và sức thuyết phục khi giáo viên làm tốt
* Bước 3: Chữa lỗi cho bài viết của học sinh
Đây là bước không thể thiếu trong tiết trả bài tập làm văn Công việc nàygiúp học sinh nhận ra các lỗi đã mắc trong bài viết của mình Quan trọng hơn, các
em sẽ biết cách sửa chữa để không tái phạm trong những bài viết sau Việc phântích và chữa lỗi về nội dung của bài viết sẽ củng cố những kiến thức về văn học vàđời sống còn việc phân tích chữa lỗi về hình thức của các bài viết sẽ củng cốnhững kiến thức của phân môn Tiếng Việt, giúp nâng cao khả năng sử dụng ngônngữ trong giao tiếp của học sinh
Trong tiến trình thực hiện giờ Trả bài trên lớp đây là bước cần dành nhiềuthời gian nhất Tuy nhiên với 45 phút cho một tiết trả bài chúng ta cần phải có cáchphân tích, chữa lỗi sao cho phù hợp và hiệu quả Giáo viên nên hướng dẫn để họcsinh tập trung phân tích, chữa các lỗi điển hình, phổ biến chung của cả lớp, tránhtình trạng chữa lỗi tràn lan nhiều mà không chắc, không rộng mà không sâu khiếnhọc sinh có thể thắc mắc lại các lỗi đó trong những bài viết sau Trong bước nàygiáo viên phải phát huy hết tính chủ động, tính tích cực của học sinh Chính họcsinh là người nhận ra lỗi đã mắc của mình và đề xuất các phương án sửa chữa theohướng dẫn của giáo viên Chúng ta không thể làm thay việc này cho các em
Giáo viên tổng hợp các lỗi học sinh đã mắc chia ra các loại lỗi điển hình.Sau đó cho học sinh chữa lỗi điển hình trên lớp: Việc chữa lỗi nên tập trung vàocác mặt sau đây:
a Lỗi về nội dung và phương pháp làm bài
+ Lỗi lạc đề: chưa hiểu đề nên sai lạc về nội dung và phương pháp
+ Lỗi lệch đề: Chưa xác định đúng trọng tâm yêu cầu bài làm
+ Lỗi lậu đề: Bỏ sót một số yêu cầu cần thực hiện trong đề bài
b Lỗi về hình thức bài làm
+ Nhóm lỗi về dùng từ, lỗi chính tả
+ Nhóm lỗi về viết câu văn, diễn đạt ý