Lời giới thiệu
Toán học yêu cầu tư duy lôgic chặt chẽ, khiến nhiều học sinh gặp khó khăn, đặc biệt là trong Hình học không gian Kể từ năm học 2016-2017, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chuyển đổi hình thức thi môn Toán từ tự luận sang trắc nghiệm, giúp học sinh chỉ cần tìm đáp án chính xác và nhanh chóng Tuy nhiên, nhiều học sinh vẫn cảm thấy lo lắng khi gặp câu hỏi về Hình học trong trắc nghiệm, thường khoanh bừa đáp án do thiếu tự tin Điều này dẫn đến sự không yên tâm khi làm bài, nhất là khi câu hỏi về Hình học không gian xuất hiện nhiều trong đề thi.
Bộ Giáo Dục và Đào Tạo thường đưa ra các bài toán về tỉ số thể tích, thể tích khối chóp, khối lăng trụ và các khối đa diện trong các đề thi chính thức, với độ khó từ dễ đến khó Những bài toán này, đặc biệt khi liên quan đến các bài toán Min-Max trong hình học không gian, thường khiến học sinh lúng túng và nhiều em có xu hướng bỏ qua Việc học tốt những vấn đề này không đơn giản, đặc biệt với những học sinh có tư duy hình học yếu Chương trình toán lớp dưới đã gặp nhiều khó khăn trong việc dạy và học, một phần do tâm lý sợ khó khi gặp bài toán hình, cùng với việc sách giáo khoa thiếu bài tập trắc nghiệm để rèn luyện Do đó, khi học về tỉ số thể tích và thể tích các khối hình trong chương 1 hình học 12, học sinh thường cảm thấy khó khăn và không muốn đọc bài toán vì độ dài và độ phức tạp của nó.
Nhiều học sinh thường áp dụng công thức một cách máy móc trong việc giải quyết các bài toán hình học, thiếu phân tích và tư duy lôgic, dẫn đến nhầm lẫn và không giải được bài Điều này đặc biệt khó khăn với những em có kỹ năng tính toán và khả năng "nhìn hình vẽ trong không gian" hạn chế Sách giáo khoa cung cấp ít bài tập về vấn đề này, trong khi tài liệu trên các diễn đàn phong phú nhưng gây hoang mang cho học sinh do không biết chọn lựa tài liệu nào phù hợp Nhằm giải quyết vấn đề này, tôi đã viết đề tài “SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TỈ”.
Bài viết "SỐ THỂ TÍCH ĐỂ TÍNH THỂ TÍCH CỦA CÁC KHỐI ĐA DIỆN" cung cấp tài liệu tham khảo cô đọng cho học sinh lớp 12, với các bài tập được sắp xếp từ dễ đến khó, bao gồm đầy đủ các dạng bài thi THPT QG Tài liệu này giúp học sinh phát triển kỹ năng tính tỉ số thể tích và giải quyết các bài toán min, max liên quan đến khối đa diện Việc áp dụng phương pháp tỉ số thể tích trong toán trắc nghiệm sẽ giúp học sinh giải quyết bài toán nhanh chóng và chính xác, từ đó tạo hứng thú và nâng cao khả năng học tập về hình học không gian.
“Sử dụng phương pháp tỉ số thể tích để tính thể tích của các khối đa diện”
- Họ và tên: Tô Ngọc Dũng
- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường THPT Nguyễn Viết Xuân – Huyện Vĩnh Tường – Tỉnh Vĩnh Phúc.
- Email: dung.thpt.nvx@gmail.com
4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến
- Họ và tên: Tô Ngọc Dũng
Lĩnh vực áp dụng sáng kiến
- Nghiên cứu giảng dạy môn Toán lớp 12 trong trường THPT.
Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu
Từ tháng 09 năm 2019 đến tháng 02 năm 2020
Mô tả bản chất của sáng kiến
Để hỗ trợ học sinh nhanh chóng tính toán các bài tập trắc nghiệm hình học liên quan đến tỷ số thể tích và thể tích của các khối đa diện, đồng thời giúp các em khá giỏi giải quyết các bài toán min-max về khối đa diện trong không gian, chúng tôi cung cấp các phương pháp và kỹ thuật hữu ích.
A CÔNG THỨC TỈ SỐ THỂ TÍCH
Bài toán yêu cầu tính toán thể tích của hình chóp tam giác SABC, trong đó trên ba đường thẳng SA, SB, SC, lần lượt lấy ba điểm A′, B′, C′ khác với đỉnh S Gọi V là thể tích của hình chóp ban đầu và V′ là thể tích của hình chóp mới được tạo ra từ các điểm A′, B′, C′.
V SA SB SC khối chóp S ABC và S A′B′C′ Khi đó ta luôn có: =
MỘT SỐ DẠNG TOÁN SỬ DỤNG CÔNG THỨC TỈ SỐ THỂ TÍCH
Đánh giá lợi ích thu được
áp dụng sáng kiến lần đầu.
- Qua quá trình giảng dạy trong thời gian vừa rồi, tài liệu “SỬ DỤNG PHƯƠNG
Pháp tỉ số thể tích là công cụ hữu ích giúp học sinh giải quyết các bài toán liên quan đến thể tích của khối đa diện Phương pháp này không chỉ giúp khắc phục những sai lầm và khó khăn trong việc tính toán mà còn hỗ trợ học sinh thực hiện các bài toán min-max trong hình học không gian một cách hiệu quả.
Sau một thời gian áp dụng đề tài này trong giảng dạy, tôi nhận thấy số lượng học sinh giỏi và khá đã tăng lên, mặc dù số lượng trung bình vẫn còn Điều quan trọng hơn là phương pháp này đã giúp các em cảm thấy bớt khó khăn trong việc học toán, tạo ra niềm vui và hưng phấn mỗi khi vào tiết học.
Giáo viên khi thực hiện đề tài này không chỉ nâng cao chuyên môn mà còn phát triển kỹ năng phân tích và tổng hợp một cách hiệu quả.
Sáng kiến kinh nghiệm này cung cấp tài liệu quý giá cho học sinh trong quá trình học tập, đồng thời cũng là nguồn tham khảo hữu ích cho các giáo viên nhằm nâng cao kinh nghiệm giảng dạy.
11 Danh sách những tổ chức/cá nhân đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu: