Bài giảng Thống kê doanh nghiệp: Bài 5 - ThS. Nguyễn Thị Xuân Mai

Bài giảng Thống kê doanh nghiệp - Bài 5: Thống kê giá thành sản xuất của doanh nghiệp giới thiệu các vấn đề liên quan đến chỉ tiêu giá thành sản xuất trong doanh nghiệp; hướng dẫn học viên cách phân tích thống kê chỉ tiêu giá thành.

BÀI 5 THỐNG KÊ GIÁ THÀNH SẢN XUẤT CỦA

DOANH NGHIỆP

Ths Nguyễn Thị Xuân Mai

 Họ đã tính giá thành như thế nào?

TÌNH HUỐNG DẪN NHẬP

• Trong quá trình xem xét lại hoạt động của doanh nghiệp, bạn nhận được một

đơn hàng từ một khách hàng mới đặt may một lô hàng may mặc theo

catalogue Để xây dựng hợp đồng, bạn phải xem xét các yếu tố chi phí để tính

giá thành sản phẩm, từ đó quyết định một mức giá hợp lý đảm bảo tối đa hoá

lợi nhuận cho doanh nghiệp mà phía bên kia vẫn có thể chấp nhận được

• Bộ phận thống kê và kế toán đã lên cho bạn một danh mục các khoản chi phí

có thể phát sinh để xây dựng giá thành sản phẩm định mức làm căn cứ cho

quyết định của bạn

MỤC TIÊU BÀI HỌC

Giới thiệu các vấn đề liên quan đến chỉ tiêu giá thành sản xuất trong doanh nghiệp;

Hướng dẫn học viên cách phân tích thống kê chỉ tiêu giá thành

CÁC KIẾN THỨC CẦN CÓ

• Kiến thức chung kinh tế xã hội;

• Nguyên lý thống kê;

• Chế độ hạch toán kế toán

NỘI DUNG BÀI HỌC

Nội dung kinh tế của chỉ tiêu giá thành sản xuất;

HƯỚNG DẪN HỌC

• Đọc giáo trình, nghe giảng trực tuyến và tham

gia buổi học offline;

• Thảo luận với giáo viên và các học viên khác

về những vấn đề chưa nắm rõ;

• Đọc thêm tài liệu có liên quan như chế độ hạch

toán kế toán ở Việt Nam;

• Trả lời các câu hỏi ôn tập, câu hỏi trắc nghiệm

ở cuối bài;

• Làm bài tập ở cuối bài

1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHỈ TIÊU GIÁ THÀNH CỦA

DOANH NGHIỆP

1.1 KHÁI NIỆM VÀ Ý NGHĨA CỦA CHỈ TIÊU GIÁ THÀNH

• Khái niệm: Giá thành là biểu hiện bằng tiền toàn bộ các khoản chi phí hợp lý mà

doanh nghiệp đã chi ra để sản xuất ra một khối lượng sản phẩm nhất định

• Ý nghĩa: Là cơ sở để giảm giá bán nhằm tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường, tối đa hoá lợi nhuận

• Cơ cấu giá trị: Z = C + V

Trong đó:

C: Chi phí về lao động quá khứ;

V: Chi phí về lao động sống

1.2 TÁC DỤNG CỦA GIÁ THÀNH SẢN XUẤT TRONG QUẢN LÝ

HOẠT ĐỘNG DOANH NGHIỆP

• Là thước đo mức hao phí sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, là căn cứ để xác định hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh

• Là công cụ quan trọng của doanh nghiệp để kiểm soát tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh, xem xét hiệu quả của các biện pháp tổ chức, kỹ thuật

• Là căn cứ quan trọng để doanh nghiệp xây dựng chính sách giá cả đối với từng loại sản phẩm sản xuất ra

1.3 CÁC LOẠI CHỈ TIÊU GIÁ THÀNH

2 NỘI DUNG KINH TẾ CỦA CHỈ TIÊU GIÁ THÀNH SẢN XUẤT

2.1 XÉT THEO NỘI DUNG KINH TẾ CỦA CHỈ TIÊU GIÁ THÀNH

Bao gồm:

• Chi phí bằng tiền tệ;

• Chi phí về lao động sống;

• Chi phí về lao động vật hoá

 Ưu điểm: Phù hợp với khái niệm giá thành nên giúp cho việc tính VA, NVA,

GDP, GNI một cách thuận lợi

Nhược điểm: Trong hạch toán thực tế rất khó theo dõi và ghi chép thông

tin vì có những khoản chi phí vừa mang tính chất là chi phí lao động sống

vừa mang tính chất là lao động vật hoá

2.2 XÉT THEO KHOẢN MỤC CHI PHÍ

Bao gồm:

• Chi phí sản xuất trực tiếp: Là các khoản chi phí chỉ liên quan đến sản

xuất ra một loại sản phẩm, vì thế nó được tính thẳng vào giá thành của

sản phẩm đó;

• Chi phí sản xuất gián tiếp: Là các khoản chi phí có liên quan đến sản

xuất ra hai hoặc nhiều sản phẩm Vì vậy, khi tính giá thành phải dùng

các phương pháp gián tiếp để phân bổ khoản chi phí này cho từng loại

sản phẩm

 Ưu điểm: Dễ thực hiện vì khi chi khoản gì thì hạch toán vào khoản đấy

theo như qui ước trong kế toán;

Nhược điểm: Việc phân bổ chi phí gián tiếp rất phức tạp, khó đảm bảo

chính xác Do đó, phần chi phí chưa phản ánh đúng nội dung giá thành

sản xuất của doanh nghiệp

2.3 XÉT THEO CẤU TRÚC GIÁ TRỊ

Bao gồm:

• Chi phí về lao động quá khứ (C)

• Chi phí về lao động sống (V)

 Ưu điểm: Cho phép tính cấu trúc giá trị một cách hợp lý

Nhược điểm: Dễ nhầm lẫn giữa C và V, khó phân biệt giữa C và V

2.4 XÉT THEO TÍNH CHẤT CỦA CHI PHÍ

Bao gồm:

• Chi phí bất biến: Là những khoản chi phí không phụ thuộc vào qui mô sản

xuất của kỳ tính toán

• Chi phí khả biến: Là những khoản chi phí phụ thuộc vào qui mô sản xuất

của kỳ tính toán

 Nếu xét chi phí tính cho 1 đơn vị sản phẩm thì các khoản chi phí trên có

tính chất ngược lại Vì vậy, để kết luận đó là chi phí bất biến hay khả biến

thì phải xem xét nó trong mối quan hệ với toàn bộ chu kỳ sản xuất và tính

chất của khoản chi phí đó Cùng là một khoản chi phí nhưng cách chi trả

khác nhau sẽ được xếp vào các loại khác nhau

3 PHÂN TÍCH THỐNG KÊ CHỈ TIÊU GIÁ THÀNH SẢN XUẤT CỦA

DOANH NGHIỆP

3.1 PHÂN TÍCH CẤU THÀNH CỦA CHỈ TIÊU GIÁ THÀNH

• Bước 1: Tính tỷ trọng của từng khoản chi phí chiếm trong tổng giá thành

• Bước 2: So sánh tỷ trọng đó với tỷ trọng qui định của định mức kinh tế - kỹ thuật

• Bước 3: Rút ra kết luận

 Là cơ sở để đưa ra những kiến nghị, giải pháp hợp lý nhằm giảm thiểu chi phí, tối

đa hoá lợi nhuận của doanh nghiệp

3.2 PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH HOÀN THÀNH KẾ HOẠCH CHỈ TIÊU

3.3 PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHỈ TIÊU

GIÁ THÀNH BÌNH QUÂN

Hệ thống chỉ số:

Giá thành bình quân sẽ chịu ảnh hưởng bởi hai nhân tố:

• Giá thành cá biệt của từng bộ phận

• Sự thay đổi cơ cấu sản xuất giữa các bộ phận

3.4 PHÂN TÍCH ẢNH HƯỞNG CỦA CHỈ TIÊU GIÁ THÀNH ĐẾN

• Phân tích ảnh hưởng của chỉ tiêu giá thành đến hiệu suất sử dụng chi phí

sản xuất của doanh nghiệp:

Hiệu suất sử dụng chi phí sản xuất của doanh nghiệp được tính:

 Phương pháp thay thế liên hoàn

C

pq H

zq

 



TÓM LƯỢC CUỐI BÀI

• Giá thành là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh chất lượng hoạt

động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, là công cụ quan trọng để các nhà quản lý nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh

• Trong thực tế, người ta thường quan tâm đến các cặp phạm trù

giá thành như: giá thành cá biệt và giá thành xã hội; giá thành đơn vị sản phẩm và giá thành tổng hợp; giá thành hoàn chỉnh vàgiá thành không hoàn chỉnh Mỗi cặp phạm trù đó có vai trò khác nhau trong công tác quản lý hoạt động của doanh nghiệp

• Chỉ tiêu giá thành có thể được hạch toán theo một số phương

pháp khác nhau Mỗi phương pháp hạch toán đều có những ưu, nhược điểm riêng nhưng về cơ bản đều thống nhất với hạch toán

kế toán

• Phân tích thống kê chỉ tiêu giá thành sản xuất trong doanh nghiệp

là nhiệm vụ rất quan trọng Có thể sử dụng nhiều phương pháp phân tích khác nhau như phân tổ, hồi qui tương quan, chỉ số

CÂU HỎI TƯƠNG TÁC

 Nhược điểm của giá thành hạch toán theo khoản mục chi phí là gì?

CÂU HỎI TƯƠNG TÁC

 Nếu dùng hệ thống chỉ số số bình quân để phân tích nhân tố ảnh hưởng đến

chỉ tiêu giá thành bình quân, thì hai nhân tố ảnh hưởng đó là gì?