Bài giảng Luật hôn nhân và gia đình: Bài 2 - TS. Bùi Quang Xuân

Bài giảng Luật hôn nhân và gia đình - Bài 2: Quan hệ pháp luật hôn nhân và gia đình tìm hiểu đặc điển của quan hệ pháp luật hôn nhân và gia đình; các yếu tố cấu thành quan hệ pháp luật hôn nhân gia đình; thực hiện vàn bảo vệ hôn nhân gia đình; căn cứ phát sinh, thay đổi, chấm dứt, phục hồi quan hệ pháp luật hôn nhân gia đình...

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO TRỰC TUYẾN

ISO

9001:2008

QUAN HỆ PHÁP

LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA

ĐÌNH

LUẬT HÔN NHÂN & GIA ĐÌNH

TS BÙI QUANG XUÂN

QUAN HỆ PHÁP LUẬT HN&GĐ

HN&GĐ là những quan hệ

xã hội phát sinh giữa các thành viên trong gia đình; được các quy phạm pháp luật HN&GĐ điều chỉnh.

Luật Hôn nhân & Gia đình

QUAN HỆ PHÁP LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH

TS BÙI QUANG XUÂN

VỀ KHÔNG GIAN, THỜI GIAN

 Bao gồm các quyền và nghĩa vụ về nhân thân

và tài sản được pháp luật qui định trong đó:

VỀ KHÔNG GIAN, THỜI GIAN

 Về thời gian: quan hệ PL HN&GĐ mang

tính lâu dài, bền vững, không xác định trước

thời hạn.

 Về không gian: quan hệ PL HN&GĐ diễn

ra trong không gian hẹp (chỉ trong phạm vi

gia đình và giữa các thành viên của gia

đình)

VỀ SỰ KIỆN PHÁP LÝ LÀM PHÁT SINH, THAY ĐỔI, CHẤM DỨT QUAN HỆ PL HN&GĐ

MANG YẾU TỐ TÌNH CẢM HOẶC HUYẾT THỐNG

VỀ THỜI HIỆU THỰC HIỆN QUYỀN KHỞI KIỆN, QUYỀN YÊU CẦU

Được qui định cụ thể trong Tố tụng

dân sự.

Lưu ý: Đối với trường hợp liên quan

đến quyền nhân thân gắn với mỗi

thành viên trong gia đình: không áp

dụng thời hiệu

II CÁC YẾU TỐ CẤU THÀNH QHPL HN-GĐ

3

Chủ thể

Nội dung Khách

thể

- Là khả năng chủ thể

được hưởng quyền hoặc

thực hiện nghĩa vụ hôn

nhân và gia đình theo qui

định của pháp luật.

- Ví dụ:

- Là khả năng chủ thể

được hưởng quyền hoặc

thực hiện nghĩa vụ hôn

nhân và gia đình theo qui

định của pháp luật.

- Ví dụ:

- Là khả năng của chủ thể

bằng hành vi của mình, thực hiện quyền và nghĩa

vụ về hôn nhân và gia đình.

- Ví dụ:

- Là khả năng của chủ thể

bằng hành vi của mình, thực hiện quyền và nghĩa

vụ về hôn nhân và gia đình.

- Ví dụ:

CHỦ THỂ

NĂNG LỰC PHÁP LUẬT

HN&GĐ NĂNG LỰC PHÁP LUẬT

HN&GĐ NĂNG LỰC HÀNH VI HN&GĐ

KHÁCH THỂ CỦA QHPL

 Khách thể của quan hệ pháp luật hôn nhân và gia đình là những lợi ích mà khi tham gia vào quan

hệ này các chủ thể hướng tới và mong muốn đạt được

 Đó là những lợi ích nhân thân, lợi ích tài sản và lợi ích hành vi.

LỢI ÍCH NHÂN THÂN?

VÍ DỤ:

LỢI ÍCH NHÂN THÂN?

NỘI DUNG CỦA QHPL

 Nội dung quan hệ pháp luật

hôn nhân và gia đình là toàn

bộ các nghĩa vụ và quyền của chủ thể tham gia quan hệ pháp luật này được các quy phạm pháp luật hôn nhân và gia đình qui định.

VÍ DỤ:

* NHÓM QUYỀN

VÀ NGHĨA VỤ VỀ TÀI SẢN

VÍ DỤ:

III THỰC HIỆN VÀ BẢO

VỆ HN-GĐ

CHÚNG TA

CÙNG CHIA

SẺ …

Vợ chồng chịu trách nhiệm liên đới trong những trường hợp

nào?

VỢ CHỒNG CHỊU TRÁCH NHIỆM LIÊN ĐỚI TRONG NHỮNG TRƯỜNG HỢP NÀO?

 Theo quy định tại Điều 27 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 thì vợ chồng chịu trách nhiệm liên đới trong những trường hợp sau đây:

 a) Vợ chồng chịu trách nhiệm liên đới đối với giao dịch do một bên thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình hoặc giao dịch khác phù hợp với quy định về đại diện giữa vợ chồng trong các trường hợp sau:

 - Trường hợp xác lập, thực hiện và chấm dứt giao dịch mà theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan phải có

sự đồng ý của cả hai vợ chồng;

 - Trường hợp vợ chồng kinh doanh chung;

 - Trường hợp đại diện giữa vợ và chồng trong việc xác lập, thực hiện và chấm dứt giao dịch liên quan đến tài sản chung có giấy chứng nhận quyền sở hữu, giấy chứng nhận quyền sử dụng tài sản chỉ ghi tên vợ hoặc chồng;

VỢ CHỒNG CHỊU TRÁCH NHIỆM LIÊN ĐỚI TRONG NHỮNG TRƯỜNG HỢP NÀO?

b) Vợ chồng chịu trách nhiệm liên đới về các nghĩa vụ chung đối với tài sản của vợ chồng sau đây:

- Nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch do vợ chồng cùng thỏa thuận xác lập, nghĩa vụ bồi thường thiệt hại mà theo quy định của pháp luật vợ chồng cùng phải chịu trách nhiệm;

- Nghĩa vụ do vợ hoặc chồng thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình;

VỢ CHỒNG CHỊU TRÁCH NHIỆM LIÊN ĐỚI TRONG NHỮNG TRƯỜNG HỢP NÀO?

- Nghĩa vụ phát sinh từ việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung;

- Nghĩa vụ phát sinh từ việc sử dụng tài sản riêng để duy trì, phát triển khối tài sản chung hoặc để tạo ra nguồn thu nhập chủ yếu của gia đình;

- Nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do con gây ra mà theo quy định của Bộ luật dân sự thì cha mẹ phải bồi thường;

- Nghĩa vụ khác theo quy định của các luật có liên quan.

IV CĂN CỨ PHÁT SINH, THAY ĐỔI, CHẤM DỨT, PHỤC HỒI

QHPL HN-GĐ

IV CĂN CỨ PHÁT

SINH, THAY ĐỔI,

CHẤM DỨT, PHỤC HỒI

QHPL HN-GĐ

Khái niệm

 Căn cứ phát sinh, thay đổi, chấm dứt, phục hồi quan hệ pháp luật hôn nhân và gia đình là những sự kiện pháp lý mà khi những sự kiện này

xuất hiện thì quan hệ pháp luật hôn

nhân và gia có thể phát sinh, thay đổi, hoặc chấm dứt

SỰ KIỆN PHÁP LÝ LÀ GÌ?

SỰ BIẾN PHÁP LÝ

HÀNH VI PHÁP LÝ HÀNH VI PHÁP LÝ

PHÂN LOẠI CĂN CỨ

PHÁT SINH

THAY ĐỔI

CHẤM DỨT

PHỤC HỒI

SỰ KIỆN PHÁP LÝ LÀM PHÁT SINH

Là những sự kiện mà khi chúng

xuất hiện thì quan hệ pháp luật

hôn nhân và gia đình phát sinh

Ví dụ: sự kiện kết hôn làm phát

sinh quan hệ giữa vợ và chồng,

sự kiện sinh đẻ làm phát sinh

quan hệ pháp luật giữa cha mẹ và

con

SỰ KIỆN PHÁP LÝ LÀM THAY ĐỔI

Là những sự kiện mà khi chúng xuất hiện thì quan hệ pháp luật hôn nhân và gia đình thay đổi

Ví dụ: khi có yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn tại Điều 84 là sự kiện làm thay đổi quan hệ nuôi dưỡng của cha mẹ đối với con trước đó

SỰ KIỆN PHÁP LÝ LÀM CHẤM DỨT

Là những sự kiện mà khi chúng xuất hiện thì quan hệ pháp luật hôn nhân

và gia đình chấm dứt không còn tồn tại

Ví dụ: sự kiện ly hôn làm chấm dứt quan hệ vợ chồng, hoặc bên có nghĩa

vụ cấp dưỡng chết thì quan hệ cấp dưỡng sẽ chấm dứt,….

SỰ KIỆN PHÁP LÝ LÀM PHỤC HỒI

Là những sự kiện mà khi chúng xuất hiện thì

quan hệ pháp luật hôn nhân và gia đình phục

hồi.

Ví dụ: khi một người bị Tòa án tuyên bố là đã

chết nhưng sau đó trở về mà vợ hoặc chồng của

họ chưa kết hôn với người khác thì quan hệ

hôn nhân được phục hồi sau khi họ làm thủ tục

xóa quyết định tuyên bố chết của Tòa trước đó

theo qui định tại Điều 67.

GIẢI QUYẾT HẬU QUẢ CỦA VIỆC NAM, NỮ CHUNG SỐNG VỚI NHAU NHƯ VỢ CHỒNG

MÀ KHÔNG ĐĂNG KÝ KẾT HÔN

 Chung sống như vợ chồng là việc nam, nữ tổ chức cuộc sống chung và coi nhau là

vợ chồng.

 Theo Điều 14 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 thì giải quyết hậu quả của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn được quy định như sau:

 a) Nam, nữ có đủ điều kiện kết hôn chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng.

 Quyền, nghĩa vụ giữa nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng và con được giải quyết theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình về quyền, nghĩa vụ của cha mẹ và con.

GIẢI QUYẾT HẬU QUẢ CỦA VIỆC NAM, NỮ CHUNG SỐNG VỚI NHAU NHƯ VỢ CHỒNG

MÀ KHÔNG ĐĂNG KÝ KẾT HÔN

 Quan hệ tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng của nam, nữ chung sống với nhau như

vợ chồng mà không đăng ký kết hôn được giải quyết theo thỏa thuận giữa các bên; trong trường hợp không có thỏa thuận thì giải quyết theo quy định của Bộ luật dân sự và các quy định khác của pháp luật có liên quan.

 Việc giải quyết quan hệ tài sản phải bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của phụ

nữ và con; công việc nội trợ và công việc khác có liên quan để duy trì đời sống chung được coi như lao động có thu nhập.

 b) Trong trường hợp nam, nữ có đủ điều kiện kết hôn chung sống với nhau như

vợ chồng mà không đăng ký kết hôn nhưng sau đó thực hiện việc đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật thì quan hệ hôn nhân được xác lập từ thời điểm đăng ký kết hôn.

CÂU HỎI ÔN TẬP

1 Theo Luật hôn nhân và gia đình năm 2014,

những nguyên tắc cơ bản của chế độ hôn nhân

và gia đình ở nước ta được quy định như thế nào?

2 Để bảo vệ chế độ hôn nhân và gia đình, Nhà

nước ta cấm thực hiện những hành vi nào?

3 Xử lý việc kết hôn trái pháp luật được quy định

như thế nào?

4 Giải quyết hậu quả của việc nam, nữ chung sống

với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn được quy định như thế nào?

CHÚNG TA

CÙNG

CHIA SẺ …

LUẬT HÔN NHÂN & GIA ĐÌNH

TÓM LƯỢC CUỐI BÀI

Trong bài này, chúng ta đã tìm hiểu một số nội dung cơ bản sau

 Khái niệm về hôn nhân và các đặc điểm của

hôn nhân; khái niệm và các chức năng cơ bản về gia đình;

 Nhiệm vụ và các nguyên tắc cơ bản của Luật

Hôn nhân và gia đình Việt Nam;

 Khái niệm, đặc điểm và các vấn đề liên quan

đến quan hệ pháp luật hôn nhân và gia đình;

 Các vấn đề pháp lí liên quan đến kết hôn.