Bài giảng Bài 1: Tổng quan về kinh tế học - TS. Đinh Thiện Đức

Bài giảng Bài 1: Tổng quan về kinh tế học - TS. Đinh Thiện Đức được biên với các nội dung giới thiệu tổng quan về kinh tế học; nội dung và phương pháp nghiên cứu; lý thuyết lựa chọn kinh tế.

Bài 1 TỔNG QUAN VỀ KINH TẾ HỌC

TS Đinh Thiện ĐứcTrường Đại học Kinh tế quốc dân

TÌNH HUỐNG KHỞI ĐỘNG

Năm 1996, Tiger Wood phải đối mặt với một sự đánh đổi: tiếp tục học đại học trong 2

năm tiếp theo hoặc xin nghỉ để bắt đầu dành toàn bộ thời gian để đi làm Công việc của

anh ta đang cân nhắc chính là trở thành một vận động viên đánh golf chuyên nghiệp và

tham gia vào PGA Tour Vừa tham gia học đại học vừa tham gia PGA Tour không phải là

một lựa chọn khả thi bởi thời gian của anh ta là khan hiếm Tiger Wood không có đủ

thời gian cho cả hai hoạt động, vì vậy anh ta phải tiến hành lựa chọn

Câu chuyện về Tiger Woods là gì? Câu chuyện thể hiện những ý tưởng trungtâm của kinh tế học thế nào?

• Giúp người học có được những kiến thức về tổng quan nền kinh tế, các đội

tượng tham gia và tương tác giữa chúng trên thị trường;

• Tìm hiểu về các bộ phận của môn kinh tế học;

• Giúp người học biết được các phương pháp và trình tự cụ thể để tiến hành

nghiên cứu kinh tế;

• Giúp người học hiểu được các lý thuyết, các quy luật của lựa chọn kinh tế, ví

dụ như: quy luật khan hiếm, quy luật chi phí cơ hội tăng dần…

MỤC TIÊU

Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Giới thiệu tổng quan về kinh tế học

NỘI DUNG

Lý thuyết lựa chọn kinh tế

1 GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ KINH TẾ HỌC

1.2 Kinh tế học và nền kinh tế

1.1 Sự khan hiếm nguồn lực

1.3 Các mô hình kinh tế

1.4 Các bộ phận của kinh tế học

1.1 SỰ KHAN HIẾM NGUỒN LỰC

• Nguồn lực hoặc yếu tố sản xuất

Yếu tố đầu vào là những yếu tố được sử dụng để sản xuất ra những gì con ngườimong muốn

 Nghiên cứu cách thức lựa chọn của con người.

• Nền kinh tế: một cơ chế phân bổ các nguồn lực khan hiếm cho các mục đích sử dụng

1.2 KINH TẾ HỌC VÀ NỀN KINH TẾ

Mô hình kinh tế đơn giản

Thị trường yếu tố sản xuất

1.3 CÁC MÔ HÌNH KINH TẾ

• Các mô hình kinh tế:

 Mô hình kinh tế thị trường:

 Sở hữu tư nhân và tự do lựa chọn;

 Cạnh tranh

 Mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung:

 Sở hữu chung, sở hữu công cộng thông qua nhà nước;

 Ra quyết định tập trung: đều do nhà nước ra quyết định;

 Kế hoạch hóa nền kinh tế;

 Phân bố bằng mệnh lệnh

 Mô hình kinh tế hỗn hợp

• 3 vấn đề mà nền kinh tế cần giải quyết:

1 Sản xuất cái gì?

2 Sản xuất như thế nào?

3 Sản xuất cho ai?

 Kinh tế học nghiên cứu cách thức mà xã hội giải quyết ba vấn đề cơ bản này

1.4 CÁC BỘ PHẬN CỦA KINH TẾ HỌC

Kinh tế học vi mô (Micro Economics)

• Nghiên cứu việc ra quyết định của các

cá nhân hoặc của hãng:

 Giá lương thực tháng này tăng

 Thời tiết tốt, nên thu hoạch sản

lượng cao

Kinh tế học vĩ mô (Macro Economics)

• Nghiên cứu hành vi của một nền kinh tế

về mặt tổng thể:

 Lạm phát;

 Thất nghiệp;

 Tăng trưởng kinh tế;

 Thương mại quốc tế

• Ví dụ:

 Lạm phát thấp hơn so với nhữngnăm 1983

 Thất nghiệp HN thấp hơn cả nước

1.4 CÁC BỘ PHẬN CỦA KINH TẾ HỌC (tiếp theo)

Kinh tế học thực chứng (Positive Economics)

• Nội dung: nghiên cứu mục đích hay những lí giải khoa học về các vận hành của nền kinh tế

• Mục tiêu: phân tích xã hội ra quyết định như thế nào về tiêu dùng, sản xuất và trao đổi hànghóa Vừa giải thích nguyên nhân hoạt động của nền kinh tế vừa cho phép dự báo về cácphản ứng của nền kinh tế trước những biến động

Ví dụ:

 Lạm phát tháng 9 năm nay hơn 2%

 Thu nhập ở Mỹ cao hơn ở Việt Nam (P)

Kinh tế học chuẩn tắc (Normative Economics)

• Nội dung: đưa ra các khuyến nghị dựa trên những nhận định mang giá trị cá nhân.

• Mục đích: chỉ ra các danh mục lựa chọn mà từ đó xã hội đưa ra lựa chọn chuẩn tắccủa mình

Ví dụ:

 Lạm phát thấp, chính phủ nên giảm thuế

 Người Việt Nam hạnh phúc hơn người Mỹ

2 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.2 Phương pháp so sánh tĩnh

2.1 Phương pháp mô hình hóa

2.3 Phương pháp phân tích nhân quả

2.1 PHƯƠNG PHÁP MÔ HÌNH HÓA

• Biến phụ thuộc = f (biến độc lập).

• Sai lầm thường mắc: kết luận sai lầm về mối quan hệ nhân quả: sự thay đổi của biến số này

là nguyên nhân của sự thay đổi biến số kia chỉ bởi vì nó xảy ra đồng thời

2.3 PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH NHÂN QUẢ

3 LÝ THUYẾT LỰA CHỌN KINH TẾ

3.2 Phân tích cận biên

3.1 Đường giới hạn khả năng sản xuất

• Thế giới của sự đánh đổi: khi một nguồn lực được sử dụng cho một hoạt động nào đó thìngười sử dụng phải hy sinh cơ hội sử dụng nguồn lực đó vào các hoạt động khác.

• Đường giới hạn khả năng sản xuất (PPF) thể hiện các tập hợp sản lượng tối đa có thể đạt

được trong quá trình sản xuất

• Vận động dọc theo đường giới hạn khả năng sản xuất là giữ nguyên số lượng và chất lượngnguồn lực; nguồn lực được sử dụng hiệu quả

• PPF giúp chúng ta hiểu hơn về các khía cạnh của nền kinh tế như:

 Sự hiệu quả;

 Chi phí cơ hội;

 Chi phí cơ hội tăng dần;

 Tăng trưởng kinh tế

3.1 ĐƯỜNG GIỚI HẠN KHẢ NĂNG SẢN XUẤT

• Điểm C, tại đó sản xuất 20 hàng hóa

X và 9 hàng hóa Y; không khả thi

• Điểm D nằm ngoài đường giới hạn,sản xuất 30 hàng hóa Y và 40 hànghóa X

3.1.1 SỰ HIỆU QUẢ

9 15

Không khả thi

Khả thi và hiệu quả sản xuất A

B C

D

• Sự hiệu quả:

 Hiệu quả trong sản xuất: Không có cơ hội nào bị lãng phí trong sản xuất- không có

cách nào sản xuất nhiều hàng hóa hơn mà không phải sản xuất ít hàng hóa khác đi hơn

Và dọc trên đường giới hạn khả năng sản xuất là tập hợp điểm hiệu quả sản xuất.

 Hiệu quả trong phân phối: A và B là 2 điểm hiệu quả nhưng giả sử bạn thích B hơn A

3.1.2 CHI PHÍ CƠ HỘI

• Chi phí cơ hội

 Là giá trị của phương án tốt nhất bị bỏ

qua khi đưa ra một quyết định lựa chọnkinh tế

 Là giá trị của phương án tốt nhất phải hy

sinh khi đưa ra một quyết định lựa chọn

• Trong kinh tế học, chi phí luôn được hiểu là

chi phí cơ hội.

3.1.2 CHI PHÍ CƠ HỘI

Người sản xuất chuyển từ điểm

A sang điểm B, anh sẽ sản xuấtthêm được 8 hàng hóa X nhưnglại ít đi 6 hàng hóa Y Vậy chi phí

cơ hội của 8X là 6Y

 Mỗi hàng hóa X có chi phí cơ hội

Không khả thi

Khả thi và hiệu quả sản xuất

A

B C

D

Vậy chi phí cơ hội là không đổi???

• Trong trường hợp đang xét là đúng

• Nếu tăng số lượng X từ 28 lên 40 con  số lượng Y sẽ giảm từ 9 tới 0  chi phí cơ hội X =9/12 = 3/4Y Giống như trong trường hợp chuyển từ A sang B

 Chi phí cơ hội không đổi chỉ đúng nếu đường giới hạn khả năng sản xuất có dạng là đườngthẳng tuyến tính

3.1.3 QUY LUẬT CHI PHÍ CƠ HỘI TĂNG DẦN

3.1.3 QUY LUẬT CHI PHÍ CƠ HỘI TĂNG DẦN

Sản xuất 20X tiếp theo25

Cần từ bỏ 5 hàng hóa YA

3.1.4 TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ

PPF’

50 Hàng hóa X

AE

Các yếu tố dẫn tới tăng trưởng kinh tế:

• Gia tăng yếu tố sản xuất;

• Phát triển công nghệ

NB = (TB – TC)maxĐiều kiện cần: (NB)’Q=0

Như vậy: (TB – TC)’Q=0

Mức sản lượng tối ưu đạt được khi:

MB(Q) = MC(Q)

GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 1

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 2

• Cũng do nguồn lực khan hiếm nên phải lựa chọn đầu vào và công nghệ sao cho giảm lãngphí nguồn lực (sử dụng tối ưu nguồn lực hiện có).

• Phân phối các sản phẩm sản xuất ra như thế nào; những ai được hưởng những sảnphẩm đó

Học viên cần nắm được:

• Sự khan hiếm và sự lựa chọn

• Kinh tế học và nên kinh tế Phân biệt Kinh tế học vĩ mô và kinh tế học vi mô cũng như kinh

tế học thực chứng và chuẩn tắc

• Các thành viên kinh tế; mục tiêu và hạn chế của họ

• Các phương pháp nghiên cứu kinh tế và các quy luật kinh tế

• Chi phí cơ hội là gì và quy luật chi phí cơ hội tăng dần

• Đường giới hạn khả năng sản xuất

• Lý thuyết phân tích cận biên

TÓM LƯỢC CUỐI BÀI