Bài giảng Nhập môn tài chính tiền tệ: Chương 2 - ĐH Thương Mại

Bài giảng Nhập môn tài chính tiền tệ: Chương 2 trình bày các nội dung chính như sau: Lịch sử ra đời và phát triển của tiền tệ, chức năng và vai trò của tiền tệ, các chế độ lưu thông tiền tệ, cung cầu tiền tệ, lạm phát và thiểu phát.

CHƯƠNG II

DHTM_TMU

2.1 Lịch sử ra đời và phát triển của TT

2.1.1 Nguồn gốc ra đời của tiền tệ (TT)

- Gắn với sự phát triển của sản xuất và trao đổi hàng hóa(HH)

- Kết quả quá trình phát triển của các hình thái giá trịtrong trao đổi

DHTM_TMU

2.1 Lịch sử ra đời và phát triển của TT

(tiếp)

2.1.2 Khái niệm

- Theo Mark, TT là một loại HH đặc biệt, tách ra khỏi thếgiới HH, được dùng làm vật ngang giá chung để đo lường vàbiểu hiện giá trị của tất cả các HH khác và thực hiện trao đổigiữa chúng

- Theo quan điểm hiện đại, TT là bất cứ thứ gì được chấpnhận chung trong thanh toán để đổi lấy HH, dịch vụ (DV) vàthực hiện các nghĩa vụ TC

4

Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp

DHTM_TMU

2.1.3 Các hình thái tiền tệ

2.1.3.2 Tín tệ

- Khái niệm: Là loại tiền không mang giá trị nội tại đầy đủsong được tín nhiệm của dân chúng và được chấp nhậntrong lưu thông

2.2 Chức năng và vai trò của tiền tệ

2.2.1 Chức năng của TT

a Chức năng thước đo giá trị

- TT đo lường và biểu hiện giá trị của các HH khác

- Điều kiện thực hiện chức năng:

- Ý nghĩa chức năng:

DHTM_TMU

Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp

b Chức năng phương tiện trao đổi và thanh toán

- TT làm môi giới trong trao đổi HH và tiến hành thanh toán

- Điều kiện:

c Chức năng phương tiện cất trữ/tích lũy giá trị

- TT tạm thời rút khỏi lưu thông để chuẩn bị cho một nhu cầutiêu dùng trong tương lai

- Điều kiện:

- Ý nghĩa:

DHTM_TMU

Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp

2.2.2 Vai trò của tiền tệ

- Là phương tiện mở rộng, phát triển sản xuất, trao đổi HH

- Là phương tiện thực hiện, mở rộng các quan hệ hợp tácquốc tế

- Là phương tiện phục vụ mục đích của người sở hữu

DHTM_TMU

hệ thống thống nhất.

DHTM_TMU

2.3.1 Khái niệm và các yếu tố cơ bản của

chế độ lưu thông TT (tiếp)

b Các yếu tố cơ bản của chế độ lưu thông tiền tệ

- Bản vị tiền

- Đơn vị tiền tệ

- Quy định chế độ đúc tiền và lưu thông tiền đúc

- Quy định chế độ lưu thông các dấu hiệu giá trị

12

Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp

DHTM_TMU

2.3.2 Các chế độ lưu thông TT

 Chế độ lưu thông tiền kim loại:

- Lưu thông tiền kém giá

- Lưu thông tiền đủ giá

Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp

2.4 Cung cầu tiền tệ

2.4.1 Các khối tiền trong lưu thông

 M1(khối tiền giao dịch) gồm:

- Tiền đang lưu hành (do NHTW phát hành)

- Tiền gửi không kỳ hạn ở NHTM (tiền gửi có thể phát séc)

 M2 (khối tiền giao dịch mở rộng) bao gồm:

- Lượng tiền theo M1

- Tiền gửi tiết kiệm, tiền gửi có kỳ hạn tại các NHTM

DHTM_TMU

2.4 Cung cầu tiền tệ (tiếp)

 M3: bao gồm:

- Lượng tiền theo M2

- Các khoản tiền gửi tại các định chế tài chính khác

 L: bao gồm:

- Lượng tiền theo M3

- Các loại giấy tờ có giá trong thanh toán có tính lỏng cao: thương phiếu, tín phiếu, cổ phiếu, trái phiếu

DHTM_TMU

Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp

2.4 Cung cầu tiền tệ (tiếp)

2.4.2 Nhu cầu tiền trong nền kinh tế

- Nhu cầu về tiền dành cho đầu tư:

+ Chủ thể đầu tư? Mục đích đầu tư ?

+ Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư: Lãi suất tín dụng của ngân hàng và mức tỷ suất lợi nhuận; thu nhập

- Nhu cầu dùng cho tiêu dùng:

+ Chủ thể tiêu dùng? Mục đích tiêu dùng?

+ Các nhân tố ảnh hưởng đến nhu cầu tiêu dùng: Thu nhập

và giá cả

DHTM_TMU

2.4 Cung cầu tiền tệ (tiếp)

2.4.3 Các chủ thể cung ứng tiền trong nền kinh tế

 Ngân hàng Trung ương: độc quyền phát hành giấy bạc

ngân hàng vào lưu thông

 Các Ngân hàng trung gian: tạo bút tệ

 Các chủ thể khác: cung cấp các loại giấy tờ có giá (các

DN phát hành cổ phiếu, trái phiếu, Chính phủ phát hành trái phiếu Chính phủ,…)

DHTM_TMU

Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp

2.4 Cung cầu tiền tệ (tiếp)

2.4.4 Một số lý thuyết về tiền tệ và lưu thông tiền tệ

 Quy luật lưu thông tiền tệ của K.Mark

 Thuyết về số lượng tiền tệ

- I.Fisher (Nhà kinh tế học người Mỹ)

- Milton Friedman

 Thuyết về ưu thích thanh khoản của Keynes

DHTM_TMU

DHTM_TMU

2.5.1 Lạm phát (tiếp)

b Nguyên nhân chủ yếu:

- Do chính sách của Nhà nước (NN):

- Do các chủ thể kinh doanh:

- Do điều kiện tự nhiên:

- Nguyên nhân khác: chiến tranh, giá dầu mỏ tăng…

DHTM_TMU

- Đối với tài chính của Nhà nước

- Đối với tiêu dùng thực tế và đời sống của nhân dân

DHTM_TMU

2.5.1 Lạm phát (tiếp)

d Các biện pháp kiểm soát lạm phát

* Các giải pháp cấp bách

- chính sách TT: thắt chặt cung ứng TT, thực hiện chính sáchđóng băng TT; quản lý và hạn chế khả năng tạo tiền của

NHTM; nâng cao lãi suất tín dụng; đa dạng hóa các hìnhthức huy động vốn của NHTM

- chính sách thu chi NSNN: Tăng thu; giảm chi

DHTM_TMU

2.5.1 Lạm phát (tiếp)

* Các giải pháp chiến lược

- Lập kế hoạch phát triển sản xuất và lưu thông HH của nền KTQD

- Điều chỉnh cơ cấu KT, phát triển ngành HH mũi nhọn cho xuất khẩu

- Nâng cao hiệu lực của bộ máy quản lý NN

DHTM_TMU

b Nguyên nhân:

- Tổng cầu giảm do:

2.5.2 Thiểu phát

DHTM_TMU

- Đối với tài chính của Nhà nước

- Đối với tiêu dùng thực tế và đời sống của nhân dân

DHTM_TMU

Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp

d Các biện pháp ổn định tiền tệ trong điều kiện thiểu phát (tiếp):

Giải pháp chiến lược

-NN điều chỉnh cơ cấu sản xuất, cơ cấu đầu tư và cơ cấu xuất nhập khẩu

-Nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy quản lý NN

2.5.2 Thiểu phát (tiếp)

DHTM_TMU

CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 2

1 Trình bày quá trình ra đời và phát triển của tiền tệ

2 Tiền tệ là gì? Phân tích tính chất đặc biệt của “Vàng - tiền tệ”

so với các loại hàng hóa khác?

3 Phân tích các chức năng của tiền? Trong các chức năng đó, chức năng nào là quan trọng nhất?

4 Phân tích vai trò của tiền?

5 Phân tích nhu cầu tiền trong nền kinh tế Theo bạn, nhu cầu tiền ở Việt Nam hiện nay chủ yếu bị chi phối bởi yếu tố nào?

6 Trình bày các khối tiền trong nền kinh tế? Theo bạn trong

tương lai tỷ trọng các khối tiền có xu hướng thay đổi như thế

nào?

DHTM_TMU

Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp

Câu hỏi ôn tập chương 2 (tiếp)

7 Trình bày các chủ thể cung ứng tiền trong nền kinh tế? Chủ thể nào là quan trọng nhất? Tại sao?

8 Lạm phát là gì? Hãy trình bày các nguyên nhân dẫn đến

lạm phát? Theo bạn thực trạng lam phát ở Việt Nam trong thời gian qua là do những nguyên nhân chủ yếu nào?

9 Phân tích các ảnh hưởng của lạm phát đến nền kinh tế xã hội? Liên hệ thực tế ảnh hưởng của lạm phát ở Việt Nam đến nền kinh tế xã hội trong thời gian qua

10 Trình bày các biện pháp kiểm soát lạm phát? Theo bạn, Chính phủ Việt Nam đã đang và sẽ thực hiện những biện pháp gì để kiềm chế lạm phát?

11 Thiểu phát là gì? Phân tích ảnh hưởng của thiểu phát đến đời sống KTXH? Các giải pháp khắc phục thiểu phát?

DHTM_TMU