Bài giảng Thực hành Kế toán doanh nghiệp 1: Chương 1 - Trần Thị Huyên

Bài giảng Kế toán tài chính: Chương 1 giúp người học hiểu về Tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp. Nội dung trình bày cụ thể gồm có: Sự cần thiết của công việc tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp. Tổ chức bộ máy kế toán và mô hình kế toán trong doanh nghiệp. Tổ chức hệ thống sổ sách kế toán, chứng từ và các báo cáo trong doanh nghiệp.

TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP

Giảng viên: Trần Thị Huyên - Điện thoại: 0938 539 198

Facebook: The Moon - Email: tran11.edu@gmail.com

1

Bài này sẽ cung cấp cho người học kiến thức

cơ bản để biết:

Nội dung và phương pháp luận để tổ chức công tác

kế toán trong doanh nghiệp

Áp dụng vào thực tiễn tổ chức công tác kế toán cho

phù hợp với đặc điểm SXKD của doanh nghiệp

MỤC TIÊU HỌC TẬP

 Sự cần thiết của công việc tổ chức công tác kế toán

trong doanh nghiệp

 Tổ chức bộ máy kế toán và mô hình kế toán trong

doanh nghiệp

 Tổ chức hệ thống sổ sách kế toán, chứng từ và các

báo cáo trong doanh nghiệp

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

3

Theo bạn, tại sao cần

công việc tổ chức công

tác kế toán trong một

doanh nghiệp?

 SỰ CẦN THIẾT

TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN?

 Số liệu được ghi nhậnđầy đủ, trung thực vàchính xác

5

 Công tác kế toán hiệuquả sẽ là công cụ hỗ trợquản lý đắc lực

 Thông tin cung cấp có độ tin cậy cao đáp ứng

nhanh chóng nhu cầu người dùng

 SỰ CẦN THIẾT

TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN?

Tổ chức công tác

kế toán là việc bốtrí, sắp xếp nộidung công việc

mà kế toán phảilàm theo yêu cầucủa các định chếpháp lý

 TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN LÀ GÌ?

 Bắt buộc phải tổ chức bộ máy kế toán

 Bố trí KTT, ngoại trừ VPĐD công tynước ngoài hoạt động tại VN

 KTT chịu trách nhiệm tổ chức công tác

 Có 3 mô hình kế toán thường hay được sử dụng

trong doanh nghiệp

Mô hình

kế toán kết hợp

MÔ HÌNH KẾ TOÁN TẬP TRUNG

9

 Xử lý chứng từ, ghi sổ và lập

báo cáo được thực hiện bởi

phòng kế toán công ty

 Phù hợp với doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ

hoạt động trên địa bàn tập trung

 Đơn vị trực thuộc không có

KẾ TOÁN TSCĐ

KẾ TOÁN THUẾ

KẾ TOÁN

……

KẾ TOÁN TỔNG HỢP

ĐƠN VỊ TRỰC THUỘC

MÔ HÌNH KẾ TOÁN TẬP TRUNG

11

 Ưu điểm:

 Mô hình gọn nhẹ giúp tiết kiệm chi phí

 Cơ sở vật chất trang bị đầy đủ, hiện đại

 Xử lý và cung cấp thông tin nhanh chóng

 Nhược điểm:

 Chỉ phát huy tốt trong điều kiện hoạt động SXKD

và quản lý mang tính tập trung

MÔ HÌNH KẾ TOÁN PHÂN TÁN

 Công tác kế toán tiến hành ở

cả công ty mẹ và các đơn vị trực thuộc

 Phù hợp với đơn vị có quy mô hoạt động rộng lớn

trên địa bàn phân tán

 Đơn vị trực thuộc có tổ chức

công tác kế toán

MÔ HÌNH KẾ TOÁN PHÂN TÁN

KẾ TOÁN TSCĐ

KẾ TOÁN THUẾ

KẾ TOÁN TRƯỞNG ĐƠN VỊ TRỰC THUỘC

MÔ HÌNH KẾ TOÁN PHÂN TÁN

 Ưu điểm:

 Cung cấp kịp thời thông tin cho nhà quản lý

 Đáp ứng yêu cầu hạch toán kế toán nội bộ trong

toàn doanh nghiệp

 Nhược điểm:

 Bộ máy kế toán cồng kềnh, tốn kém và phức tạp

trong khâu vận hành do sự chồng chéo

 Áp dụng khi đơn vị trực thuộcnày có tổ chức nhưng đơn vịtrực thuộc kia không tổ chứccông tác kế toán

MÔ HÌNH KẾ TOÁN KẾT HỢP

 Phù hợp với doanh nghiệp có quy mô hoạt động lớn

trên địa bàn vừa tập trung, vừa phân tán

 Kết hợp giữa mô hình kế toántập trung và phân tán

 Ưu điểm:

 Đáp ứng nhu cầu thông tin của nhà quản lý tại các

đơn vị trực thuộc, yêu cầu hạch toán kế toán nội bộ

trong toàn doanh nghiệp

 Nhược điểm:

 Bộ máy kế toán cồng kềnh, tốn kém và phức tạp

trong khâu vận hành do sự chồng chéo

MÔ HÌNH KẾ TOÁN KẾT HỢP

 TỔ CHỨC HỆ THỐNG CHỨNG TỪ

 Chứng từ kế toán?

17

 Kế toán được thay đổi mẫu mã của chứng từ kế toán

(chỉ thực hiện với dạng hướng dẫn)

 Bắt buộc

 Hướng dẫn

 Chứng từ kế toán do BTCban hành có 2dạng:

 TỔ CHỨC HỆ THỐNG CHỨNG TỪ

 Danh mục tài liệu tham khảo về chứng từ kế toán

 Luật Kế toán số: 88/2015/QH13, hiệu lực từ 1/1/2017

 Nghị định 174/2016/NĐ-CP, hiệu lực từ 1/1/2017

 Thông tư 107/2017/TT-BTC

 Thông tư 200/2014/TT-BTC

 Thông tư 133/2016/ TT-BTC

 Thông tư 39/2014/TT-BTC: hóa đơn

 Thông tư 78/2014/TT-BTC: thuế TNDN

 Thông tư 16/VBHN-BTC: thuế GTGT

CT Tiền tệ

CT TSCĐ

CT Khác

CT Bán hàng

CT Công nợ

 Thuyết minh về hình thức và nội dung của chứng từ

đáp ứng nhu cầu kế toán, quản lý và thuế

 TỔ CHỨC HỆ THỐNG CHỨNG TỪ

 Xử lý hóa đơn trong một số tình huống thực tế

 Hóa đơn viết bị sai

 Hóa đơn bị mất, cháy hỏng (bán, mua)

 Hóa đơn hàng khuyến mãi

 Hóa đơn hàng trả lại

 Hóa đơn cho danh mục hàng hóa nhiều hơn số

dòng trên hóa đơn

 TỔ CHỨC HỆ THỐNG CHỨNG TỪ

 Cách sắp xếp lưu trữ hồ sơ kế toán trong đơn vị:

 Kê khai thuế

 Chứng từ kế toán

 Sổ kế toán (Nhật ký chung)

 Hồ sơ lao động tiền lương

 Hợp đồng mua bán, hồ sơ công nợ, hồ sơ TSCĐ,

hồ sơ pháp lý, hồ sơ khác

 Kiểm tra các số liệu chi tiết cần giải trình

 Tài khoản kế toán?

 Xây dựng hệ thống tài khoản

sử dụng:

 Dựa vào yêu cầu quản lý của doanh nghiệp

 Hệ thống tài khoản do BTC ban hành

 TỔ CHỨC HỆ THỐNG TÀI KHOẢN

 Hệ thống tài khoản kế toán do BTC ban hành theo

 Nguyên tắc khi xây dựng hệ thống tài khoản:

 Bổ sung tài khoản không có trong hệ thống tài

khoản của BTC ban hành?

27

 TỔ CHỨC HỆ THỐNG TÀI KHOẢN

 Tài khoản cấp 1 nếu bổ sung phải có sự đồng ý

bằng văn bản của BTC

 Tài khoản cấp còn lại nếu bổ sung thì không cần

xin ý kiến của BTC

 Mỗi một đơn vị kế toán chỉ có duy nhất một hệ thống

sổ kế toán cho mỗi kỳ kế toán năm

 Các hình thức sổ kế toán được áp dụng trong

 LỰA CHỌN ÁP DỤNG HÌNH THỨC

SỔ KẾ TOÁN

- Ngày, tháng ghi sổ

- Số hiệu và ngày, tháng của CTKT dùng làm căn cứ ghi sổ

- Tóm tắt nội dung chủ yếu của NVKT phát sinh

- Số tiền của NVKT phát sinh và chỉ tiêu khác (nếu có)

Phản ánh đầy đủ các nội dung

Sổ

Nhật ký

Sổ, thẻ

kế toán chi tiêt

Sổ cái

 Trình tự thực hiện sổ sách kế toán trong một

doanh nghiệp:

 Bước 1: Mở sổ kế toán

 Bước 2: Ghi sổ kế toán

 Bước 3: Khóa sổ kế toán

 Bước 4: Sửa chữa sổ kế toán

 LỰA CHỌN ÁP DỤNG HÌNH THỨC

SỔ KẾ TOÁN

GHI SỔ

 Cuối kỳ kế toán nămphải khóa sổ kế toán trước khi lập báo cáo tài chính(số phát sinh, số dư cuối kỳ)

KHÓA SỔ

 Ghi nhận bút toán sửa lỗi khi phát hiện sai sót cần điều chỉnh trên sổ sách

SỬA SỔ

 Các nguyên tắc ghi sổ kế toán trong doanh nghiệp:

 Số liệu ghi trên sổ kế toán phải bằng bút mực

 Không ghi xen vào phía trên hoặc phía dưới

 Không ghi chồng lên nhau

 Không ghi cách dòng

 Ghi không hết trang phải gạch chéo phần còn lại

 Khi ghi hết trang phải cộng số liệu của trang và

chuyển số liệu sang trang kế tiếp

 LỰA CHỌN ÁP DỤNG HÌNH THỨC

SỔ KẾ TOÁN

 Các hình thức sổ kế toán được áp dụng trong

 Đặc điểm của hình thức sổ kế toán này:

 Chỉ có 1 sổ tổng hợp duy nhất gọi là nhật ký sổ cái

 Không cho phép nhiều người ghi sổ cùng 1 lần

 Dễ làm, dễ đối chiếu

 Đơn vị có quy mô nhỏ, sử dụng ít tài khoản để ghi

nhận nghiệp vụ phát sinh sẽ phù hợp với hình thức

sổ kế toán này

HÌNH THỨC NHẬT KÝ SỔ CÁI

37

TRÌNH TỰ GHI SỔ KẾ TOÁN THEO HÌNH THỨC NHẬT KÝ SỔ CÁI

HÌNH THỨC NHẬT KÝ CHUNG

 Đặc điểm của hình thức sổ kế toán này:

 Nghiệp vụ phát sinh ghi nhận vào nhật ký chung

 Sổ nhật ký đặc biệt mở để ghi nhận các nghiệp vụ

phát sinh nhiều lần trong một ngày

 Sử dụng rất phổ biến vì phù hợp với các loại hình

doanh nghiệp

HÌNH THỨC NHẬT KÝ CHUNG

39

TRÌNH TỰ GHI SỔ KẾ TOÁN THEO HÌNH THỨC NHẬT KÝ CHUNG

Welfare Economics: A Recap HÌNH THỨC CHỨNG TỪ GHI SỔ

 Đặc điểm của hình thức sổ kế toán này:

 Mọi nghiệp vụ đều phải ghi vào chứng từ ghi sổ

 Chứng từ ghi sổ là các tờ rời nhau

 Sổ đăng ký chứng từ ghi sổ được dùng để quản lý

chứng từ ghi sổ làm cơ sở ghi sổ cái

 Phù hợp với doanh nghiệp có quy mô không lớn

và làm kế toán theo hình thức thủ công

HÌNH THỨC CHỨNG TỪ GHI SỔ

41

TRÌNH TỰ GHI SỔ KẾ TOÁN THEO HÌNH THỨC CHỨNG TỪ GHI SỔ

HÌNH THỨC NHẬT KÝ CHỨNG TỪ

 Đặc điểm của hình thức sổ kế toán này:

 Dùng nhật ký chứng từ với nhiều sự kết hợp trong

cùng quá trình ghi chép

 Phù hợp với đơn vị lớn và chưa có điều kiện để

thực hiện tin học hóa công tác kế toán

 Giúp tăng cường quan hệ kiểm tra đối chiếu cũng

như công tác kiểm soát

HÌNH THỨC NHẬT KÝ CHỨNG TỪ

43

TRÌNH TỰ GHI SỔ KẾ TOÁN THEO HÌNH THỨC NHẬT KÝ CHỨNG TỪ

HÌNH THỨC KẾ TOÁN MÁY

 Đặc điểm của hình thức sổ kế toán này:

 Công việc kế toán được thực hiện theo PMKT

 PMKT được thiết kế theo 1 trong 4 hay kết hợp

giữa 4 hình thức sổ kế toán

 PMKT không thể hiện đủ quy trình ghi sổ nhưng

phải in sổ và BCTC theo quy định

 Phải in sổ ra giấy và đóng thành quyển

HÌNH THỨC KẾ TOÁN MÁY

45

TRÌNH TỰ GHI SỔ KẾ TOÁN THEO HÌNH THỨC KẾ TOÁN MÁY

 Các dạng báo cáo cung cấp về tình hình tài chính

cho đối tượng sử dụng:

 Báo cáo thuế

 Báo cáo tài chính

 Báo cáo quản trị

 Báo cáo kế toán khác

 TỔ CHỨC THỰC HIỆN BÁO CÁO

CUNG CẤP THÔNG TIN

HỆ THỐNG BÁO CÁO TÀI CHÍNH

47

 Báo cáo tài chính cần lập trong doanh nghiệp:

 Bảng cân đối tài khoản

 Bảng cân đối kế toán

 Báo cáo kết quả kinh doanh

 Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

 Bản thuyết minh báo cáo tài chính

HỆ THỐNG BÁO CÁO QUẢN TRỊ

 Báo cáo quản trị cần lập trong doanh nghiệp:

 Báo cáo bán hàng, công nợ, dự toán dòng tiền

 Báo cáo chi phí sản xuất, chiết khấu bán hàng, tình

hình thanh toán

 Báo cáo ĐĐH chưa nhận hàng, chênh lệch giữa

nhập kho và đặt hàng,

HỆ THỐNG BÁO CÁO THUẾ

 Báo cáo thuế cần lập trong doanh nghiệp:

 Báo cáo thuế giá trị gia tăng

 Báo cáo thuế thu nhập doanh nghiệp

 Báo cáo thuế thu nhập cá nhân

 Báo cáo thuế khác

 Các hoạt động được hữuhiệu và hiệu quả

 TỔ CHỨC

HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ

MÔ HÌNH TỔ CHỨC HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG ĐƠN VỊ

CƠ CHẾ KIỂM SOÁT NỘI BỘ

 Thiết lập cơ chế KSNB của 1 đơn vị phụ thuộc vào

đặc điểm, quy mô của đơn vị đó Cụ thể:

 Cơ chế kiểm soát bán hàng, mua hàng, giao hàng

 Cơ chế kiểm soát xuất nhập hàng hóa & TSCĐ,

bảo hành sản phẩm

 Cơ chế kiểm soát thu chi tiền, lương thưởng

 Cơ chế kiểm soát hệ thống thông tin,…

BỘ PHẬN KIỂM TOÁN NỘI BỘ

 Bộ phận kiểm toán nội bộ được thiết lập thực hiện:

 Kiểm tra độ phù hợp, sự hiệu lực và tính hiệu quả

của hệ thống KSNB

 Kiểm tra và xác nhận chất lượng cũng như độ tin

cậy của thông tin

 Kiểm tra sự tuân thủ nguyên tắc hoạt động nhằm

phát hiện sai sót và đề xuất ý kiến

53

 NHỮNG NGUYÊN TẮC

TRONG KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP

(5) Nhất quán (4) Phù hợp (3) Giá gốc

(2) Hoạt động liên tục

(1) Cơ sở dồn tích

(6) Thận trọng

(7) Trọng yếu

Nhóm chuẩn mực liên quan đến lập và trình bày BCTC

TÓM LƯỢC CUỐI CHƯƠNG

 Tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp là điều

cần thiết nhằm đảm bảo sự chính xác và đầy đủ trong

việc ghi nhận nghiệp vụ

 Tùy theo đặc điểm và quy mô hoạt động SXKD của

doanh nghiệp mà KTT lựa chọn hình thức sổ kế toán

sao cho phù hợp

 KSNB là yếu tố quan trọng để kiểm soát quá trình

hoạt động, giúp doanh nghiệp đạt được mục tiêu nên

cần phải chú trọng khi tổ chức

KIỂM TRA – 15 phút

Anh/Chị hãy trình bày cách xử lý hóa đơn trong

2 trường hợp:

 Hóa đơn viết bị sai

 Hóa đơn bị mất, cháy hỏng (bán, mua)

57

KIỂM TRA – 45 phút

1/ Anh/Chị hãy trình bày cách sắp xếp lưu trữ hồ

sơ kế toán trong đơn vị.

2/ Anh/Chị hãy trình bày cách sắp xếp hồ sơ kế

toán trước khi thanh tra thuế.

3/ Anh/Chị hãy trình bày cách xử lý hóa đơn

trong 2 trường hợp:

 Hóa đơn viết bị sai

 Hóa đơn bị mất, cháy hỏng (bán, mua)