Phần 1 cuốn Ứng dụng tin học trong sinh học (Sử dụng Microsoft Excel for Windows trong nghiên cứu Sinh học) cung cấp cho người học các kiến thức như: Giới thiệu về excel, sử dụng bảng tính và hàm giải các bài toán trong sinh học, chế độ đồ thị và biểu đồ. Mời các bạn cùng tham khảo.
Trang 3LOI NÓI Đ Ầ U 7
ChîtJng 1. G IỚ I T H I Ệ U VẾ E X C E L 9
1.1 Các k h á i niệm cơ b ả n 9
1.1.1 C ử a sô Microsoft E xcel 10
1.1.2 B ả n g tín h ( S h e e t) 11
1.1.3 T ệp hồ sơ (W orkbook) 13
1.1.4 Dữ liệu ( D a t a ) 13
1.2 Các th a o t á c cơ b ả n tr o n g b a n g t í n h 15
1.2.1 Các lệnh di c h u y ể n cơ b ả n 15
1.2.2 Đ á n h d ấu ô, cột, h à n g và kh ô i dữ l i ệ u 15
1.2.3 N h ậ p và h iệ u c h ỉn h dữ l i ệ u 17
1.2.4 T ự động điển dữ liệu vào tro n g v ù n g b ả n g t í n h 18
1.2.5 Xoá, sao ch é p dữ l i ệ u 23
1.2.6 T ìm v à th a y t h ê dữ l i ệ u 24
1.2.7 C h è n , huỷ ô, h à n g h o ặ c c ộ t 26
1.2.8 Đ iểu ch in h c h iể u rộ n g c ủ a cột v à chiêu cao c ủ a h à n g 28
1.2.9 Đ ặ t tê n cho v ù n g ô 29
1.2.10 Các th a o tá c với W o r k b o o k 30
1.2.11 L à m việc vói n h iề u cửa s ổ 33
1.3 Đ ịn h d ạ n g bíing t í n h 36
1.3.1 Các n ú t đ ịn h d ạ n g t r ê n t h a n h công cụ ( F o r m a t t i n g ) 36
1.3.2 L ệ n h định d ạ n g cho v ù n g b ả n g t í n h 37
1.3.3 Đ ịn h d ạ n g tự độ n g ( A u t o F o r m a t ) 43
1.3.4 Đ ịn h d ạ n g b ằ n g S t y l e 45
1.3.5 Xoá đ ịn h d ạ n g d ữ l i ệ u 46
1.4 C hức n ả n g bảo vệ b a n g t í n h 46
1.4.1 Bảo v ệ b ả n g t í n h 46
1.4.2 Cô đ ịn h b ả n g t í n h 48
1.4.3 Ẩn h iệ n h à n g , c ộ t 48
MỤC LỤC
Trang
Trang 44 ỨNG DỤNG TIN HỌC TRONG SINH HỌ*C
1.5 Đ ặ t c á c th ô n g sô" làm việc cho E x c e l 4 9 1.5.1 Các th ô n g sô b ả n g t í n h 4 9 1.5.2 Sử d ụ n g và điểu c h ỉn h T o o lB a rs 5 0
Chương 2 S Ử D Ụ N G BẢ N G T ÍN H VÀ HÀM GIẢI CÁC
BÀI T O Á N S IN H H Ọ C 5>3 2.1 T ín h t o á n b ằ n g công th ứ c tự t ạ o 5>3 2.1.1 N h ậ p công th ứ c vào ô c h ứ a k ế t q u ả và sao ch é p
công t h ứ c 5 3 2.1.2 T ự động đ iền k ế t q u ả t í n h t o á n 5>4 2.1.3 P h ư ơ n g p h á p P o i n t i n g S 5 2.1.4 N h ữ n g t h ủ t h u ậ t sao ch ép đặc b i ệ t 5 5 2.2 C ác h à m cơ b ả n c ủ a E x c e l 5 8 2.2.1 H à m t h ô n g k ê Ỗ9
2.2.2 H à m t o á n h ọ c £39
2.2.3 N h ậ p h à m vào b ả n g t í n h 630
2.3 M ột sô"bài t ậ p ví d ụ 632
2.3.1 B ài tậ p 1 632
2.3.2 B ài tậ p 2 6 3 2.4 L iên k ế t dữ liệ u các b ả n g t í n h (55
2.4.1 T h a m ch iếu b a c h i ề u 636
2.4.2 L iên k ế t dữ liệu giữa các W o r k b o o k f37 2.4.3 Q u ả n lý n h ữ n g liê n k ế t c ủ a W o rk b o o k P38 2.4.4 L iên k ế t b ằ n g p h ư ơ n g p h á p d á n đ ặc b i ệ t 6 9 2.4.5 GÖ bỏ liê n k ế t $ 9
2.4.6 L iê n k ế t giữ liệu g iữ a excel và các ứ n g d ụ n g k h á c ^ 0
2.4.7 K ế t hợp số liệu tr o n g các b ả n g (C o n so lid a te W o r k s h e e t ) 770
2.4 8 T h eo dỏi các ô p h ụ th u ộ c vào công th ứ c (A u d itữ ig 773 2.4.9 T ín h n ă n g S u b t o t a l 773
B ài t ậ p ch ư ơ n g 2 775
Chương 3 C H Ế ĐỘ Đ Ô T H Ị VÀ B i ể u Đ ồ m 3.1 T h iế t lậ p đồ th ị v à b iê u đ ồ # 1
3.2 T h iế t lập lại đồ t h ị
3.2.1 H iệu c h ỉn h và đ ịn h d ạ n g đồ t h ị ị$4 3.2.2 Đ ịn h d ạ n g t ê n t r ụ c ¿89 3.2 3 H iệu c h ỉn h đường đồ t h ị * í91 3.2.4 Tô m à u n ế n d iệ n tích vẻ đổ t h ị í9ồ
Trang 5MỤC l-ỤC 5
Chương 4 C H Ế Đ Ộ IN CỦA E X C E L 97
4.1 Đ ặ t t r a n g i n 97
4.1.1 Các th ô n g sô t r a n g i n 98
4.1.2 Đ ặ t lể t r a n g in ( M a rg in s ) 98
4.1.3 T iê u để đ ầ u tra n g /c u ố i t r a n g ( H e a d e r /F o o te r ) 99
4.1.4 In lặ p lại t ê n cột củ a b a n g tín h k h i s a n g t r a n g 101
4.2 In b ả n g t í n h 103
4.2.1 L ệ n h i n 103
4.2.2 N g ắ t t r a n g i n 104
4.2.3 In dồn t r a n g ( P r in t - To - F i t ) 104
4.2.4 Xem t r a n g trước k h i in (FVint P r e v i e w ) 105
Chương 5 XỬ LÝ T H ố N G K Ê s ố L IỆ U N G H IÊ N c ứ u S IN H H Ọ C 106 5.1 Mỏ h ìn h h o á quy l u ậ t cấu tr ú c t ầ n sô ' 106
5.1.1 Ý n g h ỉa c ủ a việc mỏ h ìn h h o á qu y lu ậ t c ấ u tr ú c t ầ n sô 106
5.1.2 M ột sô "p h ân bỏ lý t h u y ế t th ư ờ n g g ặ p 107
5.2 P h ư ơ n g p h á p so s á n h các m ẫ u q u a n s á t và t h í n g h iệ m 118
5.2.1 Ý n g h ĩ a 118
5.2.2 T rư ò n g hợp các m ầ u độc l ậ p 119
5.2.3 T rư ờ n g hợp các m ẫ u liên h ệ 141
5.3 P h â n tích p h ư ơ n g sai (A nalysis of V a ria n c e = A n o v a ) 154
5.3.1 Đ ặ t v â n đ ê 154
5.3.2 P h ả n tích p h ư ơ n g s a i m ột n h â n tô với các th í n g h iệ m ngầu n h iê n h o à n to à n (Fully ra n d o m iz e d d esig n s) 155 5.3.3 P h â n tích p h ư ơ n g sa i h a i n h â n t ô 163
Bài tậ p ch ư ơ n g 5 1 179
Chương 6 P H Ả N T ÍC H T Ư Ơ N G Q U A N VÀ H Ỏ I Q U Y 191
6.1 K hái n iệ m vê p h â n tích th ố n g kê n h iề u b iê n sô" 191
6.2 Xác đ ịn h mức độ liên h ệ g iữ a các đ ạ i l ư ợ n g 191
6.2.1 Tỷ sô" tư ơ ng q u a n 191
6.2.2 H ệ sô" tư ơ n g q u a n 192
6.2.3 K iếm t r a sự tồ n t ạ i c ủ a tỷ sô tư ơ n g q u a n v à h ệ số tư ơ n g q u a n 193
6.2.4 K iêm t r a gia t h i ế t vể d ạ n g liê n h ệ 194
6.3 P h ư ơ n g p h á p b ìn h p h ư ơ n g tối t h i ể u 195
6.3.1 Hồi quy tu y ê n tí n h m ột lớ p 196
Trang 66.4 L iên h ệ t u y ế n t í n h n h iề u lớ p 2 0 ? 6.4.1 P h ư ơ n g p h á p d ù n g chương t r ì n h Tools - D a ta
A n aly sis - R e g re ssio n 208
6.4.2 P h ư ơ n g p h á p m a t r ậ n 211
6.5 L iên h ệ p h i tu y ê n t í n h 214
6.5.1 C ách c h u y ể n m ộ t h ệ p h i t u y ê n tí n h vê d ạ n g t u y ế n t í n h 214
6.5.2 P h â n tích mỏi liên h ệ giữa các đại lượng tr o n g tư ơ n g q u a n phi t u y ế n 2 1CĨ 6.6 T h iế t lậ p các biểu đồ tư ơ n g q u a n 221
B ài t ậ p chư ơ ng 6 222
Chương 7 P H Â N T ÍC H c ơ SỞ D Ử L I Ệ U 2 2 5 7.1 N h ữ n g k h á i n iệ m cơ b ả n 225
7.2 T h a o tá c vói cơ sỏ dữ l iệ u 2 2 5 7.2.1 T ạo lậ p m ột cơ sỏ d ữ liệu 2 2 5 7.2.2 C h ỉn h v à s ử a cơ sở dữ l i ệ u 227
7.3 T ìm k iêm dữ liệu th ỏ a m ã n điếu k iệ n cho t r ư ớ c 2 2 8 7.4 S ắ p xếp cơ sở d ữ l iệ u 229
7.5 C h ọ n lọc dử liệu (D a ta F ilte r ) : 232
7.5.1 Lọc d ữ liệu b ằ n g lệ n h A u to F i l t e r 232
7.5.2 Lọc d ữ liệu b ằ n g A d v a n c e d F i l t e r 232
7.6 P h â n tíc h d ữ liệu b ằ n g k ỹ t h u ậ t P iv o t T a b l e 2 3 6 7.6.1 T ạo P iv o t T a b le 23 7 7.6.2 H iệ u c h ỉn h v à k h a i th á c P iv o t T a b l e 241
7.7 T ín h t ầ n sô" các giá tr ị tr o n g m ộ t cơ sở d ữ l i ệ u 242
7.7.1 P h ư ơ n g p h á p d ù n g h à m C o u n tif tr o n g f„ c ủ a t h a n h công c ụ 243
7.7.2 P h ư ơ n g p h á p d ù n g Tools/ D a ta a n a ly s is / H i s t o g r a m 24 3 B à i t ậ p ch ư ơ n g 7 246
P H Ụ LỤ C 250
T À I L IỆ U T H A M K H Ả O 263
6 _ ỨNG dụng tin học trong sinh HOC:
Trang 7LÒI NÓI ĐẦU
N h ữ n g n ă m qua, Microsoft Excel đã được sử d ụ n g h ế t sức rộ n g rã i
t r ê n n h iề u lĩnh vực k h á c n h a u , do t í n h ưu v iệt c ủ a nó tro n g việc q u ả n
lý, k êt nối các cơ sỏ dữ liệu; do k h ả n à n g tạ o các biểu đồ, b ả n g tí n h đa
d u n g và t h u ậ n tiệ n Việc n h a n h chóng t h u được các k ế t q u ả m ong m u ô n
là m ột ư u điểm m à các ngôn n g ữ lập tr ì n h k h ó có t h ể th ự c h iệ n được Đặc biệt, đôi vói các n h à n g h iê n cứ u k h ô n g c h u y ê n n g à n h T o án , T in như : S in h học, H ó a sin h , đã đư a Microsoft Excel vào vị t r í q u a n trọ n g
tro n g các p h ầ n m ềm được sử d ụ n g tr ê n m á y tín h điện tử
K hoa học S in h học, từ m ộ t môn học mô t ả và đ ịn h tín h , tr o n g q u á
t r ìn h c h u y ể n t h à n h m ô n k h o a học th ự c n g h iệ m , c h ín h xác, lượng hóa các đặc tr ư n g hoặc các q u á t r ì n h sin h học, đã v ậ n d ụ n g n h ữ n g p h ư ơ n g p h á p
to á n học mới, c ù n g với nó là việc c ầ n t h i ế t có n h ữ n g ph ư ơn g tiệ n tín h
t o á n h iệ n đ ại - n h ữ n g th ê h ệ m áy vi tín h mối n h ấ t , với p h ầ n m ềm tiệ n ích n h ấ t
Sự tiế n bộ c ủ a kỹ t h u ậ t vi tín h cho p h é p người t a sử d ụ n g các
p h ư ơ n g tiệ n t í n h t o á n m ạ n h , giải các b à i to á n h ệ thông, các b à i to á n về
q u ầ n t h ể sin h v ậ t p h ứ c t ạ p cả về kh ô n g g ia n và thời gian Đ iều đó đã đòi hỏi việc tr u y ề n đ ạ t k iế n th ứ c to á n học p h ả i được k ế t hợp vỏi p h ư ơ n g
p h á p tín h t o á n b ằ n g p h ư ơ n g tiệ n mối - đó c h ín h là mục đích c ủ a giáo
tr ì n h n ày
Nội d u n g c ủ a giáo tr ì n h gồm 7 chương:
Chương 1: Giói th iệ u về Microsoft Excel, vối n h ữ n g k h á i n iệm cơ
b ả n , n h ữ n g t h ủ t h u ậ t và th a o tá c vổi b ả n g t ín h Excel; Chương 2: T r ì n h b à y về ứ n g d ụ n g b ả n g tín h và các h à m để giải
các b à i to á n sin h học;
Chương 3: T r ì n h b à y vê c h ế độ đồ th ị và b iểu đồ;
Chương 4: Giối thiệu vê chê độ in của Excel;
Trang 88 ỨNG DỤNG TIN HỌC TRONG SINH HỌC
- Chương 5: Giói thiệu về các phương p h á p xử lý th ố n g kê số liệu
n g h iê n cứu S in h học;
- Chương 6: Đê cập tới p h â n tích th ô n g k ê n h iề u b iế n s ố tro n g
n g h iê n cứu S in h học h a y p h â n tích tư ơng q u a n hồi quy;
- Chương 7: T rìn h b ày về q u ả n lý m ộ t cơ sờ dữ liệu tro n g n g h iê n cứu
S in h học
T á c giả x in c h â n t h à n h càm ơn TS H à Q u a n g T h ụ y v à TS N g u y ễ n
T u ệ, K h o a Công n g h ệ T h ô n g tin, Đ ại học Q uốc gia H à Nội đ ã đọc b ả n
th ả o v à cho n h ữ n g n h ậ n x é t quý b áu
G iáo t r ì n h b iê n so ạ n lầ n đ ầu , kh ó t r á n h k h ỏ i th iế u sót, tá c giả m ong
n h ậ n được ý k iế n đóng góp c ủ a b ạ n đọc để l ầ n x u ấ t b ả n s a u được h o à n
th i ệ n hơn
Tác giả
Trang 9Ch ư ơ n g 1
GIÓI THIỆU VỂ EXCEL
1.1 C Á C K H Á I N IỆ M C ơ B Á N
Microsoft Excel là p h ầ n m ềm d ù n g đê xử lý b ả n g tính, nó có t h ể tạo
ra các b ả n g tín h đ iện tử vối kích thước r ấ t lổn T rong b ả n g tín h người sử
d u n g (NSD) có t h ể th ự c h iệ n n h a n h chóng các p h é p tín h , s ấ p xếp và
k h a i th á c các cơ sỏ dử liệu Các chức n ă n g cơ b ả n c ủ a Excel bao gồm:
- T ự đ ộ n g đ iề n m ột ch u ỗ i s ố t u ẫ n tự hoặc một d ãy dữ liệu (đã k h a i báo trước) vào n h ữ n g ô tro n g p h ạ m vi c ủ a b ả n g tín h do người sử d ụ n g quy đ ịn h (d ù n g tín h n ă n g Auto F ill hoặc F ill Handle)
- Di c h u y ể n , sao chép dữ liệu tro n g b ả n g tín h được th ự c h iệ n n h a n h
ch óng v à đơn g iả n nhờ kĩ t h u ậ t rê c h u ộ t (Drag and Drop).
■ T ậ p hợp n h ữ n g b ả n g tín h có q u a n h ệ với n h a u vào tro n g cù n g m ột
- P h â n loại, tổ n g hợp các nhóm dữ liệu tro n g b ả n g tín h (Subtotals)
- N h ậ p và liên k ế t dữ liệu tr o n g n h iề u b ả n g tín h (sử d ụ n g
Trang 1010 ỨNG DỤNG TIN HỌC TRONG SIN HHC c
• T r a o đổi v à liên k ế t d ữ liệu g iữ a các c h ư ơ n g tr ìn h ứ n g d ụ n g
k h á c n h a u
- D ự n g các đồ thị, b iể u đồ m in h h ọ a cho các sô" liệu của b ả n g tín h
- v.v
T ro n g p h ầ n n à y sẽ giới t h i ệ u m ộ t sô' tín h n ă n g cơ b ả n c ủ a Excel cần
t h i ế t cho công tá c q u ả n lý v à n h ữ n g công việc xử lý sô' liệu k h o a học
Microsoft Excel được v iế t để sử d ụ n g tr o n g môi trư ờng Windows
C á ch khởi động v à t h o á t k h ỏ i Excel c ũ n g theo n g u y ê n tấc c h u n g n h ư dôi
vối các chư ơ ng t r ì n h ứ n g d ụ n g k h ác S a u k h i k h ỏ i động, Excel sẽ h iế n
th ị c ử a sổ n h ư t r ê n h ìn h 1.1
1.1.1 C ử a sổ M ic ro so ft E x cel
Hình 1.1: cửa sô Microsoft Excel
C ác t h à n h p h ầ n c ủ a c ử a sổ Microsoft Excel gồm:
- T h a n h tiê u đề (Title Bar) vói t ê n chương t r ì n h là Microsoft Excel
- T h a n h th ự c đơn (Mcnu Bar).
* T h a n h d ụ n g cụ Toolbars có h a i h à n g c h ứ a n ú t lệnh: h à n g t r ê n là Standard Toolbar và h à n g dưới là Formating Toolbar T ên c ủ a các n ứ t
lệ n h sẽ h iệ n r a mỗi k h i ngư ời sử d ụ n g đưa con trỏ c h u ộ t đến n ú t lệnh
Trang 11Chương 1 GIỚI THIÊU VẾ EXCEL 11
T h a n h công th ứ c (Formula Rar) h a y còn gọi là dòng n h ậ p dử liệu
(n a m dưới Toolbars).
- V ù n g là m việc {Workbook) và b ả n g tín h
D a n h s á c h các Module h iệ n tại.
D òng t r ạ n g th á i ( n ằ m dưới c ù n g c ủ a m à n hìn h )
Dòng th ự c đơn c h ứ a tê n c ủ a các n h ó m lệ n h ch ín h và cơ b a n n h ấ t
Format, Tools, Data, Window, Help Mỗi k h i người sử dụ n g n h ấ n ch u ộ t
tro n tê n củ a m ột n h ó m lệ n h , m ột d a n h sá ch các lệ n h sẻ mở r a đê người
sử d ạ n g chọn tiếp Các lệ n h cụ t h ế c ủ a th ự c đơn sẽ được mô tả l ầ n lượt
tr o n g g iáo tr ì n h
1 1 2 B ả n g t í n h ( S h e e t )
B a n g t í n h (Sheet) là p h ầ n c h ín h c ủ a m à n h ìn h Excel B an g tín h bao
gồm các h à n g Ựìolv) v à cột (Column) C h iề u r ộ n g m ặc đ ịn h c ủ a cột là 9
kí tự, người sứ d ụ n g có t h ê th a y đổi đ ê n 2 5 5 kí tự Các h à n g được đ á n h số' từ 1 đến 16384 {Excel 5.0) và 6 5 5 3 6 (Excel 97), các cột được đ á n h th e o
A, B, c , » z, AA, AZ, BA, IV (tôi đ a là 2 5 6 cột) Nơi giao n h a u củ a
h à n g v à cột gọi là ô (Cell).
• Đ ịa ch ỉ c ủ a ô b a o gồm đ ịa ch ỉ cột v à h à n g (Ví dụ: A10, C12)
T ro n g k h i n h ậ p d ữ liệu người s ử d ụ n g th ư ờ n g p h ả i sử d ụ n g địa chỉ ô h o ặc v ù n g để t h a m ch iêu đ ế n các ỏ h o ặc v ù n g khác
• C ách v iế t địa chỉ th ô n g th ư ờ n g được h iể u là tương đôi vói ô h iệ n tại
Ví dụ: T ro n g b ả n g tín h t r ê n h ì n h 2 a t ạ i ô C3 người sứ d ụ n g n h ậ p
công th ứ c = A 3+ B 3 (theo cách g h i đ ịa chỉ tư ơng đối) v à n h ấ n
c h u ộ t t r ê n ỏ n à y ngư òi sử d ụ n g sẽ n h ộ n được giá tr ị tổ n g là 20
N ếu n g ư ò i sử d ụ n g sao c h é p công th ứ c n à y đến ô C4 b ằ n g cách
n h ấ n c h u ộ t t r ê n ô C3 (để xác đ ịn h ô n g u ồ n sao chép) rồi n h ấ n
c h u ộ t t r ê n n ú t Copy ỏ t h a n h công cụ, tiế p theo người sử d ụ n g
n h ấ n c h u ộ t t r ê n ô C4 v à n h ấ n n ú t Paste đê ra lện h ch ép công
th ứ c tổ n g vào ô C4, k h i đó m á y sẽ tự độ n g h iể u là =A4+B4, và người s ử d ụ n g sẽ n h ậ n được tổ n g tr o n g ô C4 là 16
Trang 12ỨNG !)ỤNG rir ỉ RONG SINHH(K:
b)
Hình 1.2: Thực hiện phép tinh khi tham chiêu đèn địa chỉ
tương dối (a) và tuyệt đối (b).
Đ ể chỉ địa chỉ tu y ệ t đôi c ủ a ô c ả n th êm ký tự $ đứng trư ỏ c địí chỉ (ví dụ: $D$12) N h ư v ậy nếu tro n g ô C3 có công ihííc
= $A $3+ $B $3, khi sao chép công thức n à y s a n g ô C4 t a s ẽ <ưdc
tổng =$A $3+$B $3 b ằ n g 20 (hình 1.2b) T r ê n th ự c tê đ ịa chỉ cũng
có t h ê là h ổ n hợp cả tu y ệ t cĩối và tương đối, ví dụ: A$2, vối loại
đ ịa chỉ n à y k h i th ự c h iện lệnh Copy thì ch ỉ có sô cột t h a y đ ổi,còn
sô" h à n g sẽ cô" định
T ro n g Excel th ư ờ n g sử dụng k h ái niệm v ù n g dữ liệu t r ê n bảng
tín h V ù n g là m ột m iền h ìn h chữ n h ậ t t r ê n m à n h ìn h c h ứ a n ó t
Trang 13sô ò liên tục Địa chỉ c ù a v ù n g được ghi theo đ ịa chi cù a h a i ô đỏi
d iệ n (đinh tr ê n bón tr á i và đinh dưỏi bón p h ải của h in h ch ữ n h ậ t)
lộnh Insert /Worksheet D a n h sá ch các b ả n g tín h được liệt kẻ t ạ i vị t r í
góc t r á i dưới m à n h ìn h Người sứ d ụ n g có th ê th ự c h iện các th a o tá c với cúc Module n à y n h ư d ặ t tên, xỏa, tạo mỏi T ro n g giáo tr ìn h n à y sỏ tr ì n h
b ày c h ủ y ê u các th a o tá c vối Module d ạn g b ả n g tín h (Worksheet).
1 1 4 D ừ liệ u (D ata)
Dử liệu được n h ậ p t ừ b à n phím , nó được t h ể h iện đồng thòi t r ê n
t h a n h công th ứ c và tro n g ỏ h iệ n tại Con trỏ n h ấ p n h á y x u ấ t h iệ n n g a y
t r ê n t h a n h công th ứ c để người sử d ụ n g th ự c h iệ n các th a o tá c h iệ u c h ín h trự c tiếp với 80 liệu và các kí tự c ủ a dữ liệu Khi người sử d ụ n g n h ậ p dử liệu vào d ò n g n h ậ p , Excel tự động n h ậ n b iế t k iể u d ữ liệu.
Excel p h â n b iệ t các loại dữ liệu ch ín h s a u đây:
- Dữ liệu dạng chừ: Gồm các ký tự từ A đ ến z v à cốc d ấ u c ă n lể là \
”, A, \ D ạ n g m ặc định củ a Excel là c ă n lể tr á i với kí tự * định s ẵ n đ ứ n g
trư ứ c các k í tự chữ Quy ước c ủ a các d ấu căn lề tr o n g ô n h ư sau: *là că n
lề tr á i ” là c à n lề phải, A là că n chính giữa và \ là lặp lại kí tự s a u d ấ u
n à y đ ế n h ế t c h iều rộng c ủ a ô Việc c ă n lổ có t h ể xứ lý n h a n h b ằ n g các
n ú t lệ n h t r ê n th a n h Formatting Toolbar s a u k h i đã đ á n h d ấ u ô hoặc
v ù n g
- Dừ liệu cỉạng sỏ': P h ai b ắ t đ ầ u b ằ n g các ch ữ số’ từ 0 đ ế n 9 v à các
d a u +, (, * $ D ạn g m ặc đ ịn h c ủ a chữ sô" là General, và c ă n lề b ê n p h ả i, Chương 1 GIỚI THIỆU VỂ EXCEL 13
Trang 1414 ỨNG DỤNG TIN HỌC TRONG SINH HỌC
m u ố n t h a y đối là m giông n h ư dừ liệu d ạ n g chữ tr ê n th a n h công cụ N ếu
n h ậ p t o à n sô" n h ư n g m u ố n Excel hiểu là các ký tự chữ th ì người s ử d ụ n g
p h ả i b ắ t đ ầ u b ằ n g d ấ u \
- Dữ liệu dạng công thức: Quy ưốc công thức p h ả i được b ắ t đ ầ u bÀng
d ấ u = K hi n h ậ p công th ứ c vào m ột ỏ t h ì k êt q u a của công th ứ c được g á n cho ô đó và công th ứ c sẽ được lưu giữ t r ê n t h a n h công th ứ c (mồi k h i ô
k ế t q u ả được đ á n h d ấ u thì công thức gốc củ a nó được h iệ n r a t r ê n t h a n h công thức)
Các p h é p to á n sử d ụ n g tro n g công th ứ c bao gồm:
- Các toán tử tính toán: + (cộng), - (trừ), / (chia), A (luỹ th ừ a ),
* (n h â n )
- Toán t ử HO sánh: = (bằng), <> (kh ô n g bằng), > (lớn hơn), >= (lớn
h ơ n h o ặc bằng), < (nhỏ hơn), <= (nhỏ hơn hoặc bằng)
Vi dụ: Công th ứ c =A1>=20 cho k ế t q u ả: TRUE (đúng) hoặc FALSE
(sai)
- Toán tử liên kết: & (liên k ế t chuỗi ký tự chữ),
Vi dụ: C ông th ứ c = "Bio"& "statistics" cho k ê t q u á "Biostatistics".
- Các p h é p to á n logic, các b iể u thức, các h à m
K h i th ự c h iệ n t ín h to á n , các to á n tứ được ưu tiê n th e o th ứ tự: b iể u
th ứ c tr o n g d ấ u ngoặc đơn ( ), luỹ th ừ a , n h ả n , chia, cộng trừ
Đốỉ vói dữ liệu d ạ n g n g à y th ủ n g Excel quy ưỏc th ể h iệ n n h ư sau :
Dạng
m/d/yd-m m m -y y
Trang 15Chuvngi 1 GIỚI THIỆU VỂ EXCEL 15
1.2 C Á C T H A O T Á C c ơ B Ả N T R O N G B Ả N G T ÍN H
1 2 1 C á c lệ n h di c h u y ể n cơ b ản
C'ó t h ể di c h u y ê n con trỏ n h ấ p n h á y tro n g b á n g tín h b ằ n g các m ủi tỏn d i c h u y ể n t r ê n b à n p h im Î , ị , —> hoặc người sứ d ụ n g d ù n g k ế t hựp c á c p h ím đặc b iệ t vổi các m ũi tên:
*Home, End 4- : vê cột đ ầ u t i ê n (cột A)
c<ó t h ể đ á n h d â u m ột ô, m ột số ô liề n n h a u t r ê n m ột h à n g (hoặc cột)
h u y n h iề u ô k h ô n g liền n h a u n h ư sau:
- Đê đ á n h d ấ u m ột ô người sử d ụ n g n h ấ n n ú t c h u ộ t t r á i (gọi t ắ t là
n h ấ n c h u ộ t) tr ê n ô đó Khi bị đ á n h dấu, ô sẽ được bao bơi một k h u n g đen
- Đ ể đ á n h d ấ u m ộ t sô" ô liền n h a u tr ê n c ù n g m ột h à n g (hoặc cột)
n g ư ờ i sứ d ụ n g n h ấ n và rê ch u ộ t t ừ ô đ ầ u tiê n đ ến ô cuối c ù n g c ầ n đ á n h chĩu C á c ô được đ á n h d ấ u sẽ bị bôi đen
- Đ ể đ á n h d ấ u n h iề u ỏ rời rạc người sử d ụ n g n h ấ n ch u ộ t t r ê n ô đ ầ u tiòn đ;ịnh chọn, n h ấ n và giữ phím CTRL tro n g k h i n h ấ n c h u ộ t tạ i các ô
đ ị n h Cihọn tiế p theo Các ô được đ á n h d ấ u sẽ bị bôi đen
đ ả n h d â u n h iề u cột k h ô n g liền n h a u
Trang 1616 ỨNG DỤNG TIN HỌC TRONG SINH HỌC
- Đê đ á n h d ấ u m ộ t cột, ngươi sử d ụ n g n h ấ n ch u ộ t t r ê n ô tiê u để củ a cột đó K hi bị đ á n h d ấ u cột sẽ được bỏi đen
- Đ ể đ á n h d ấ u n h i ề u cột liề n n h a u , người sử d ụ n g n h ấ n và rê c h u ộ t
t ừ ô tiê u đề c ủ a cột đ ầ u tiê n đ ế n ô tiê u đề c ủ a cột cuối cù n g rồi n h a
ch u ộ t Các cột bị đ á n h d ấ u sẽ được bôi đen
- Đe đ á n h d ấ u n h iề u cột k h ô n g liền n h a u , người sư d ụ n g n h ấ n c h u ộ t
t r ê n ô t i ê u đề c ủ a cột t h ứ n h ấ t , tiế p th e o ngưòi sử d ụ n g n h ấ n v à giữ
p h ím CTRL tr o n g k h i n h ấ n c h u ộ t t r ê n ỏ tiê u đề của các cột k h á c c ầ n
đ á n h d ấ u Các cột bị đ á n h d ấ u sẽ được bôi đen
• Đánh dấu hỉing
T ro n g Excel cột đ ầ u tiê n b ê n t r á i (gọi là cột tiê u để c ủ a b ả n g tín h )
gồm các ô đ ứ n g đ ầ u củ a các h àn g Các ỏ n à y được đ á n h d ấu l ầ n lượt
b à n g các số’ 1, 2, 3, theo t h ứ tự từ t r ê n xuống, t a gọi c h ú n g là ô tiê u đề
h à n g M u ô n đ á n h d ấ u h à n g ngưòi sử d ụ n g p h ả i n h ấ n ch u ộ t tr ê n ô tiê u
đ ể c ủ a nó Người sử d ụ n g có t h ê đ á n h d ấ u m ột h àn g , m ột sô" h à n g liền
n h a u h o ặc đ á n h d ấ u n h iề u h à n g k h ô n g liền n h a u
- Đ ể đ á n h d ấ u m ộ t h àn g , người sử d ụ n g n h ấ n ch u ộ t t r ê n ô tiê u để
c ủ a h à n g đó K h i bị đ á n h d ấ u h à n g sẽ được bôi đen
- Đ ể đ á n h d ấ u n h iề u h à n g liề n n h a u , ngưòi sử d ụ n g n h ấ n và rê
c h u ộ t t ừ ô tiê u đề c ủ a h à n g đ ầ u tiê n đ ế n ô tiê u đ ề c ủ a h à n g cuốỉ cù n g rồi
n h ả ch u ộ t Các h à n g bị đ á n h d ấ u c h ú n g sẽ được bôi đen
- Đ ể đ á n h dâ'u n h iề u h à n g k h ô n g liền n h a u , người sử d ụ n g n h ấ n
c h u ộ t t r ê n ô tiê u để c ủ a h à n g t h ứ n h ấ t , tiế p theo ngưòi sử d ụ n g n h ấ n và giữ p h ím CTRL tro n g k h i n h ấ n c h u ộ t t r ê n ô tiê u để của các h à n g k h ác
c ầ n đ á n h d ấ u Các h à n g bị đ á n h d ấ u sẽ được bôi đen
• Đánh dấu khối
K hối là m ộ t v ù n g h ìn h ch ữ n h ặ t t r ê n b ả n g tín h Việc đ á n h d ấ u k h ỏ i được tiế n h à n h theo các bước:
- Đ á n h d â u ô ở m ột góc c ủ a khối
- N h ấ n v à giữ p h ím SH IFT đồng thời sử d ụ n g các p h ím m ùi tê n —>,
t , ị để mở rộ n g k h u n g b ao q u a n h ô tối vị t r í góc đốì diện c ủ a khối
Trang 17Chi/ơng 1 GIỚI THIỆU VỂ EXCEL 17
hoặc n h â n v à giừ n ú t t r á i c h u ộ t đồng thòi rê ch u ộ t tỏi vị trí góc dối diện
c ù a khôi v à t h ả chuột
Các phương pháp (lặc biệt
- Chọn một vừng liên tục: Đ á n h d ấ u ô góc t r á i t r ê n của khôi, n h ấ n
v à giữ SH IFT, n h ấ n c h u ộ t tạ i ô dối d iện ở góc p h ả i củ a khối.
- Chọn các vùng rời rạc: C họn v ù n g đ ầu , n h ấ n và giữ CTRL rồi
n h ấ n v à rê c h u ộ t ở các v ù n g khác
- Chọn toàn bộ bảng tính: N h ấ n tổ hợp phím CTRL + SHIFT +
SPACEBAR hoặc n h ấ n c h u ộ t tạ i góc t r á i t r ê n c ù a b ả n g tín h (là giao
điểm c ủ a h à n g tiê u đề v à cột tiê u để)
- N h ậ p d ữ liệu t ừ b à n p h ím th e o d ạ n g th ứ c quy định (xem m ục
- K ế t th ú c n h ậ p dữ liệu vào ô h iệ n t ạ i b ằ n g cách:
+ N h ấ n p h ím ENTER, hoặc
+ N h ấ n c h u ộ t vào ô khác, hoặc
+ D ù n g các p h ím di c h u y ể n con trỏ t r ê n b à n p h ím để di c h u y ể n ô
h iệ n t ạ i s a n g vị t r í khác
• Xóa và hiệu chinh (ìừ liệu
S a u k h i n h ậ p dữ liệu vào b ả n g tín h n g ư ờ i sử d ụ n g có th ể xóa hoặc
h iệ u c h ỉn h ch ú n g
- Xóa dữ liệu
D ể xóa dữ liệu, người sử d ụ n g th ự c h iệ n các bưốc:
+ Đ á n h d ấ u b ằ n g cách bôi đen v ù n g dữ liệu m u ô n xóa ( n h ấ n và rêchuột)
IA H4 NOI
ÍN/THƯ ViỆy
Trang 1818 ỨNG DỤNG TIN HOC TRONG SINH HOC
+ NhâVi p h ím DELETE từ b à n phím , hoặc thực h iệ n lệr.h Edit /Clear, m ộ t k h u n g c h ứ a m ộ t sô" tu ỳ chọn để chọn sẽ x u ấ t hiện,
tr o n g đó người sử d ụ n g có t h ể xóa cả dữ liệu và đ ịn h d ạn g (chọn All), chi
xóa đ ịn h d ạ n g (chọn Format), hoặc chỉ xóa dữ liệu (chọn Content).
Chú ý:
+ P h ím DELETE tư ơ n g đương vối lệnh xóa dữ liệu.
+ N g a y s a u k h i xóa dữ liệu, m u ố n khôi p h ụ c lạ i ngưòi sử d ụ n g chỉ việc th ự c h iệ n lệnh Edit ¡Undo (hoặc n h ấ n n ú t Undo tr ê n th a n h công cụ).
+ L ệ n h h ủ y đ ịn h d ạ n g là m ột p h ầ n tro n g lệ n h xóa dử liệu c ủ a b ả n g
t í n h v à được th ự c h iệ n t ừ lệ n h Edit ¡Clear
■ Hiệu chỉnh dữ liệu
Đế h iệ u c h ỉn h dữ liệ u tro n g ô, người sử d ụ n g là m n h ư sau:
+ N h ấ n c h u ộ t t r ê n ô c ầ n h iệ u c h ỉn h dữ liệu v à ấ n phím F2 từ b à n
p h ím , k h i đó t r ê n dòng t r ạ n g t h á i ở cuối m à n h ìn h x u ấ t hiện ch ữ Edit
+ T iế n h à n h sử a đổi dữ liệu t r ê n t h a n h công th ứ c hoặc t r o n g ô
h iệ n tạ i
+ N h ấ n c h u ộ t vào ô k h á c hoặc d ù n g các p h ím di c h u y ê n con tr ỏ t r ê n
b à n p h ím di c h u y ể n k h ỏ i ô đã điều c h ỉn h đế k ế t th ú c Nếu m u ố n th a y đổi h o à n t o à n dữ liệu tr o n g ô th ì n g a y s a u khi n h ấ n ch u ộ t t r ê n ô để
đ á n h d ấ u người sử d ụ n g h ã y n h ậ p sô' liệu mới, nó sẽ đè lên n ộ i d u n g cũ
c ủ a ô
1.2 4 T ự đ ộ n g đ iề n dử liệ u v à o tro n g v ù n g b ả n g tín h
• Điển dữ liệu
Excel cho p h é p tự động đ iền dữ liệu vào m ột v ù n g b à n g tín h V ù n g
n à y n ằ m t r ê n m ột h à n g hoặc m ộ t cột c ủ a b ả n g t ín h và p h ả i có tối th iể u
là m ộ t số đ ã được đ iề n s ẵ n , sô” n à y th ư ờ n g n ằ m t ạ i ô đ ầu tiê n c ủ a v ù n g
Đ iền dữ liệu tiế n h ả n h th e o các bưóc sau:
• Đ á n h d ấ u h à n g hoặc cột c ầ n đ iển dữ liệu
- T h ự c h iệ n lệ n h E d it/F ill sẽ x u ấ t h iệ n th ự c đơn chửa các ch ê độ đẻ
chọn
Trang 19ChiVng 1 GIỚI THIỆU VỀ EXCEL 19
- C h ọ n Serics, sẽ x u ấ t h iệ n hộp th o ạ i n h ư t r ê n h ìn h 1.3 T ro n g hộp
th o ạ i Series, người sứ d ụ n g đ iển các th a m sỏ thích hợp:
Hình 1.3: Tự động diền dữ liệu+ Series in: C họn đ iề n dữ liệu cho Rows (hàng) hoặc Columns (cột).
+ Type: Kiểu đ iền số':
Linear: T u y ê n tín h
Growth: Bội sô.
Date: N g ày t h á n g (đơn vị được tín h tro n g Date Unit).
A utoFill: C h ư ơ n g tr ì n h tự động tín h to á n và điền dữ liệu.
+ Step Value G iá trị bước n h ả y k h i điền dữ liệu vào cột (hoặc hàng).
+ Stop Value: G iá t r ị k ế t thúc.
- N h ấ n phím OK để k ế t th ú c.
• S ử dụng F iU Handle
Kỹ t h u ậ t điền dữ liệu b a n g F ill Handle đơn g iả n hơn so vối việc sứ
d ụ rg các lệ n h từ dòng th ự c đơn và t i ế t kiệm được th ò i gian F ill Handle
lồ* n ộ t d ấ u vuông đ e n n h ỏ ỏ góc dưổi b ê n p h ả i cù a ô h iệ n t ạ i (ô được v iề n k.hvng đ á n h dấu) n h ư tr ô n h ìn h 1.4
T h a o tác với F ill Handle n h ư s a u : Đ ưa con trỏ ch u ộ t đ ến d ấ u h iệ u
c ù a F ill Handle, con trỏ c h u ộ t sẽ có h ìn h d ấ u cộng đ en th ả m , k h i đó kéo réặ con trỏ ch u ộ t đ ến các ô k h á c m u ố n điền dữ liệu (cùng h à n g hoặc cù n g cệột Dưỏi đây x ét m ột sô" ví d ụ để là m q u e n vối cách sử d ụ n g F ill
Trang 2020 ỨNG DỤNG TIN HỌC TRONG SINH HCC
Handle T ro n g b ả n g ỏ h ìn h 1.5 là các dữ liệu b a n đ ầ u được s ứ d ụ n g (tê
điền cho các ô tiếp th e o củ a c ù n g m ột h à n g
Hlnh 1.4: Còng cụ Fill Handle
1 1!
- R ê F ill Handle đ ến h ế t ô D2 và n h ả chuột Các ô sẽ được đ iể n các
d ữ liệu giống n h ư sao ch ép c ủ a ô A2 (h ìn h 1.6)
C á ch điền sô' liệu cho cột th ự c h iệ n tư ơ n g tự Nói c h u n g người sử
d ụ n g có th ể sử d ụ n g F ill Handle để đ iê n d ữ liệu theo b ố n h ư ỏ n g
N ế u sử d ụ n g F ill Handle với m ộ t sô" h a y m ột v ă n b ả n th ì F ill Handle chỉ đơn g iả n là sao ch ép dữ liệu n h ư tro n g ví dụ 1 N ế u sử d u n g
F ill Handle với công thức, Excel sẽ sao ch é p nó và đ iều c h ỉn h các t h a m
số tư ơ n g ứ n g k h i lấ p đ ầy công thức.
Trang 21CA ương t Gl ỚI T Hl É u VẺE XCEL 21
Hình 1.6: Đánh dấu õ A2 và rè Fill Handle đến hết ỏ D2
Ví dụ 2: Đ iề n dữ liệu t ă n g d ầ n th e o sô" t h ứ tự b ằ n g cách th ự c h iệ n
các t h a o tá c sau:
• Đ á n h d ấ u h a i ô A3 và B3 ( n h ấ n c h u ộ t t r ê n ô A3, n h ấ n giữ SHIFT
vả n h ấ n t r ê n ô B3), dữ liệu tro n g h ai ô n à v là 1, 3 (bưỏc tã n g b ằ n g 2)
- H ê F ill Handle đến h ế t ô E3, k ế t q u ả Excel sẽ điền các ô vối bước
Hình 1.7: Đánh dấu hai ỏ A3 B3 và rẻ Fill Handle đèn hết õ E3
Ví dụ 3: Đ iể n dữ liệu t ă n g d ầ n theo n g ày th á n g : Excel có k h ả n ă n g
n h ậ n Ibiết m ong m u ô n củ a người sử d ụng N ếu d ù n g F ill Handle đề
đ iể n h à n g 4 người sử d ụ n g sẽ được các t h á n g t ả n g dần, còn ỏ h à n g 5
Excel sẽ cho k ết q u ả n g ày th á n g đ ầ u tiê n củ a t h á n g liê n tiếp n h a u
T ro n g h à n g 6 chư ơ ng t r ì n h n h ặ n b iế t c ầ n đ iển dữ liệu tã n g theo
t h á n g cách n h a u m ộ t bước t ă n g b ằ n g 1 th á n g Khi điển th e o th ò i g ia n
Excel 'tự động t ín h các n g à y tro n g th á n g , tro n g n ă m và tr o n g th ê kỷ
(xom h à n h 1.8)
Trang 2222 ƯNG DUNG TIN HỌC TRONG SINH HỌC
1 1 1 1/1/02 1 I
Hình 1.8: Kết quả sử dụng Fill Handle dối với các dữ liệu ban đẩu khác nhau
• Tụ dộng (lién (lữ liệu bảng cóng thức
Excel cho p h é p tự động đ iể n d ữ liệu vào b ả n g th ô n g q u a công thííc
n ế u công th ứ c chỉ p h ụ th u ộ c vào m ộ t h o ặc h ai biến T ro n g trư ờ n g hợp
t h ứ h a i, các bưỏc được tiế n h à n h đ iề n dữ liệu n h ư sau:
- Xác đ ịn h công th ứ c cầ n đ iề n dữ liệu Giả sử công th ứ c dùn£ đế
đ iề n c h ứ a h a i b iế n X và Y
- N h ậ p công th ứ c n à y vào m ộ t ô c ủ a b ả n g tín h , ô đó p h ả i n ằ m ỏgoc
t r á i p h ía t r ê n c ủ a v ù n g c ầ n đ iể n dữ liệu T h a y vào vị t r í c ủ a X và Y
t r o n g công thứ c, người sử d ụ n g đ iể n địa ch ỉ của h a i ô b ấ t kỳ k h ô n g ỉh ụ
th u ộ c v ù n g c ầ n đ iền dữ liệu, v í d ụ h a i ô b ấ t kỳ n à y là A3 v à B4 giả
- Đ á n h d ấ u v ù n g b ả n g t ín h c ầ n đ iề n dữ liệu b ủ n g công thức, v m g
n à y b a o gồm cả h à n g và cột c h ứ a các giá t r ị X và Y đ ã n êu ở trên
- Thực h iệ n lệnh Data/Table, sẽ x u ấ t h iệ n hộp th o ạ i Table (h.1.9.
- Ở hộp th o ạ i n à y , tro n g k h u n g Row Inpul Cell g h i địa chỉ ô tvdng
ứ n g vối giá t r ị X (A3), tro n g k h u n g Column Inpul Cell ghi địa c ủ ô
tư ơ n g ứ n g với giá trị Y (B4)
Trang 23Chương 1 GIỚI THIÊU VỂ EXCEL 23
- N h ấ n n ú t OK Việc sao chép v à di c h u y ể n dữ liệu t r ê n b ả n g tín h
thực h iệ n được n h ờ bộ n h ỏ đ ệm (Clipboard) và bao gồm các lệnh: đ á n h
d ấ u k h ô i (vùng) dữ liệu, sao chép, c ắ t, d á n dữ liệu
- Đ á n h d ấ u khôi ô c h ứ a dữ liệu c ầ n xóa
- N h ấ n tổ hợp h a i p h ím CTRL + X hoặc th ự c h iệ n lệnh E d it/C u t
• N h ấ n tố hợp h a i p h ím CTRL + V hoặc th ự c h iệ n lệ n h Edit / Paste
( h a y n h ấ n n ú t Paste).
• P h ư ơ n g pháp (lùng chuột
Excel cho p h é p sao ch ép di c h u y ể n d ữ liệu n h a n h b ằ n g chuột, cách
t i ế n h à n h n h ư sau:
Trang 2424 ỨNG DỤNG TIN HỌC TRONG SINH HỌC
- Đ á n h d ấ u v ù n g dữ liệu, đ ư a con trỏ c h u ộ t đ ế n biên c ủ a v ù n g dử liệu (con trỏ c h u ộ t sẽ b iế n d ạ n g t h à n h m ũ i tê n rỗ n g ^>) N h â n v à giữ nút
c h u ộ t t r á i v à r ê c h u ộ t tối vị t r í đích rồi t h ả chuột T h ao tác t r ê n để thực-
h iệ n việc di c h u y ể n v ù n g dữ liệu đ ế n vị t r í mới
- Đ á n h d ấ u v ù n g dữ liệu, đ ư a con trỏ c h u ộ t đ ế n biên c ủ a v ù n g dữliệu (con trỏ c h u ộ t sẽ b iế n d ạ n g t h à n h m ủ i tê n rỗ n g ^) N h ấ n và giũ CTRL, n h ấ n giữ n ú t c h u ộ t t r á i và r ê c h u ộ t tới vị t r í đích rồi t h ả chuột
T h a o tá c n à y n h ằ m để sao ch ép v ù n g dữ liệu đ ế n vị tr í mới
■ Đ á n h d ấ u v ù n g dữ liệu, đ ư a con trỏ c h u ộ t đến biên c ủ a v ù n g dửliệu (con trỏ c h u ộ t sẽ b iế n d ạ n g t h à n h m ũ i t ê n rỗ n g t5>) N h ấ n giữ n ú t
c h u ộ t p h ả i tro n g k h i r ê c h u ộ t tối vị t r í đích rồi t h ả chuột S a u th a o tác
n à y m ột th ự c đơn n h ỏ x u ấ t h iệ n để người sử d ụ n g chọn các p h ư ơ n g á n
Copy (sao ch ép dữ liệu v à đ ịn h d ạ n g c ủ a nó), Move (di c h u y ể n dĩí liệu), Copy Values (chỉ sao ch ép dữ liệu), Copy Formats (chỉ sao chép định
d ạng)
1.2.6 T ì m v à t h a y t h ế d ử l i ệ u
Excel cho p h é p tìm k iế m và t h a y t h ế các d ữ liệu và đây là công cụ
đặc b iệ t q u a n tr ọ n g k h i p h ả i tìm dữ liệu tr o n g b ả n g t ín h lớn D ữ liệu cẩn tìm có th ể ỏ b ấ t cứ d ạ n g n à o m à Excel đã c h ấ p n h ậ n k h i tạo b ả n g tín h
• Tim kiếm dữ liệu
Đ ể tìm k iếm dữ liệu ngư ời sử d ụ n g th ự c h iệ n các th a o tá c sa u :
- N h â n c h u ộ t vào ô b ấ t kỳ tr o n g b ả n g t í n h nơi c ầ n tìm k iế m dữ liệu
Trang 25Chuong h GIỜI THIỆU v i Ị 25
- T h ự c h iện lện h Edit / F ind, sè xua! lìiện hộ p thoại Find (h ìn h 1.10)
- N h ậ p chuồi ký tự tro n g k h u n g Find What
* L ự a chọn và th a y (ỉổi t h a m sô’ tro n g các k h u n g với n h ữ n g ý
n g h ĩa «au:
+ Search: N h ấ n trôn n ú t cỏ hinlì ta m giác ỏ cuôi k h u n g để th a y
đôi hưóng tim theo h à n g ựh' Rou s) hone theo cột (By Columns).
+ Look in: N h ấ n tró n nút có h ìn h d ạ n g ta m giác à cuốỉ k h u n g đế
mỏ d a n h sách chon â n định nơi đật nội d u n g cần tìm :
Formulas : Nội d u n g h iế n thị t r ê n th a n h công thức.
Values : G iá trị h iển th ị tro n g ỏ
Notes : G h i c h ú tro n g ỏ
+ Match Case: Đ á n h d ấ u ô n ày k h i c ầ n tìm chuỗi ký tự cỏ p h ả n
b iệ t chừ hoa và ch ữ thường
+ Find Entire Cells only: Đ á n h d ấ u k h i c ầ n tìm trọ n m ột ô.
- Find next Shift: N h ấ n p h ím này k h i m u ố n tìm t ừ ô h iệ n t ạ i đến cuối b ả n g t ín h hoặc đến cuôi v ù n g đă đ á n h dấu
N ếu m u ố n tìm ngược lại về đ a u b a n g tín h (hoặc đ ầu v ù n g đ ã đ á n h dấu) người sử d ụ n g n h ấ n giữ phím SHIFT tro n g khi n h ấ n n ú t Find Next
- N h â n p h ím ENTER đô r a lệnh cho Excel tìm kiêm , n ê u k h ô n g tìm
t h â y Excel sẽ th ô n g báo không tìm được N êu tìm thây, Excel v iể n k h u n g
đ e n các ô c h ứ a dữ liệu và đư a nó đến vị trí m à n h ìn h g ầ n hộp th o ạ i để người sử d ụ n g tiện q u a n sát N êu m uôn t h a y t h ê dữ liệu người sử d ụ n g
v ừ a tìm t h ấ y thì ấ n vào n ú t Replace, Excel sẽ h iể n th ị hộp th o ạ i Replace
n h u h ì n h 1.11
Replace
gnd Mgyt Ị
Hình 1.11: Hộp thoại Replace
Trang 2626 ƯNG DỤNG TIN HỌC TRONG SINH HỌ:
T ro n g hộp th o ạ i Replace, nếu k h ô n g m u ố n th a y t h ế dĩí liộu dã ùr
t h ấ y người sử d ụ n g n h ấ n n ú t Find Next đô tìm tiếp Nếu m uôn thay t iu
người sừ d ụ n g n h ậ p dữ liệu c ầ n th a y t h ê vào k h u n g Replace With rồi âi
n ú t Replace, Excel sẽ t h a y t h ế ô dữ liệu vừ a tìm th á y và tiê p tụ c tir
kiêm N ếu m u ố n th a y th ê t ấ t cả các dữ liệu sẽ tìm thấy, ngưòi sử dụn;
h ã y n h ấ n n ú t Replace A ll Để đóng hộp th o ạ i và k ế t thúc việc tìm kiôr
người sử d ụ n g n h ấ n n ú t Close.
• Tim kiếm vù thay thế dữ liệu
T ro n g m ục t r ê n đã giới th iệ u các th a o tá c để tìm kiếm dữ liệu Kli
tìm t h ấ y d ữ liệu người sử d ụ n g có th ể lựa chọn để th a y t h ế hoặc khôn-
th a y t h ẻ nó b ằ n g dữ liệu mỏi T rong m ột sỏ trường hợp người sử d ạ n
m u ô n t h a y th ê dữ liệu ỏ các ô khi tìm th ấ y , khi cỉó ngưòi sử d ụ n g [/hit
th ự c h iệ n các th a o tác sau :
- Đ á n h d ấ u v ù n g c ầ n tìm kiêm dữ liệu rồi n h ấ n chuột trê n m ộ t ô bí
kỳ c ủ a v ù ng, n ế u m u ô n là m việc với cả b ả n g tín h người sử d ụ n g nhỏi
c h u ộ t t r ê n m ộ t ô b ấ t kỳ c ủ a b ả n g tính
- T hực h iện lệnh Find/Replace, Excel sẽ h iển thị hộp thoại (hình 1.11
Nội d u n g c ủ a các k h u n g và các n ú t lệnh tương tự như đả giổ) th iệ u ỉ
m ụ c trước
1 2 7 C h è n , h ủ y ô , h à n g h o ặ c c ộ t
• Chèn íhém ỏ
Đê ch è m th ê m ô v ào b a n g tín h người sử d ụ n g thực hiện các bước:
- Đ á n h d ấ u vị t r í ô nơi người sử d ụ n g c ầ n chèn th ê m ô mới
- T h ự c h iệ n lện h Insert / Cells, hộp th o ạ i Insert x u ấ t hiện
• T ro n g hộp th o ạ i Insert (h ìn h 1.12) người sử dụng tiế n h à n h lu
chọn m ộ t tr o n g n h ữ n g p h ư ớ n g á n để dịch c h u y ê n ô đ á n h dấu:
+ Shift Cells Right : Đ ây ô h iện t ạ i s a n g phải.
+ Shift Cells Down : Đ ẩy ô h iệ n t ạ i xuỗng dưỏi.
+ Entire Row : C h èn thêm một h àn g trông vào vị tri hiện ttạ
4- Entire Column : C h è n th ê m m ột cột trố n g vào vị tr í hiộn t ại
N h ấ n n ú t OK để k ế t th ú c.
Trang 27Chương 1 GIỚI THIÊU VỂ EXCEL 27
- T h ự c h iệ n lệ n h Insert /R o w n ê u người sử d ụ n g m uôn c h è n th ê m
h ù n g , hoặc ch ọ n l ệ n h Insert / Column n ê u người sử d ụ n g m u ố n ch èn
h à n g dưới c ủ a nó được dịch lên
+ N ế u đối tư ợ n g đà đ á n h d ấu là m ột cột th ì cột đó sẽ bị h ủ y và cáccột b ên p h ả i nó sẽ dịch c h u y ể n và lấ p đầy b a n g tín h
Trang 2828 ỬNG DỤNG TIN HỌC TRONG SINH học
+ N ế u đỏi tư ợng đã đ á n h d ấ u là m ột ô th ì Excel h iể n thị hộp thon i
n h ư h ìn h 1.13 T ro n g hộp th o ạ i Delete có các lự a chọn:
S hift Cells Left: H ủ y bỏ ô h iệ n tạ i và đẩy ô b ê n phai sang b ê n trài
Shift cells Up: H ủ y bỏ ô h iệ n tạ i và đẩy ô p h ía dưổi lên
Entire Row: H ủy cả h à n g h iệ n tạ i chứ a ô đả đ á n h dâu
Entire Column: H ú y bó cả cột h iệ n tạ i c h ứ a ô đả lựa chọn.
Delete
^ Sjj Q S i i g f i
r Shift Cells UpEntire RowEntire Column
dối tư ợ n g đã đ á n h d ấu
1.2 8 Đ iểu c h ỉn h c h iể u rộ n g c ủ a cột v à c h iề u cao c ủ a h àn g
• Điểu chinh (lộ rụng của cột
Người sử d ụ n g đ iều c h ỉn h c h iều rộ n g b ằ n g h a i cách:
- Cách 1: N h ấ n và rê c h u ộ t tạ i các đường n g ă n tương ứng t r ê n liêm
đ ể cộ t c ủ a b ả n g tín h cho đ ên k h i đ ạ t được kích thước m ong m u ô n th ì hiả
ch u ộ t
- Cách 2: T hực h iệ n lệ n h Formats I Column v à chọn một tr o n g cáiC
k h ả n ăn g :
+ Width : T h a y đối c h iều rộ n g cột
-f AutoFit Selection : Đ iều c h ín h vừ a k h ít nội d u n g t rong cột
+ Standard Width : T rở về k ích thước n g ầ m định.
N ê u người sử d ụ n g chọn Width sẽ x u ấ t h iệ n h ộ p th o ạ i ColunM
W idth, người sử d ụ n g h ã y t h a y đôi g iá trị chiểu rộ n g cột và n h ấ n ú ũ t
OK đ ể h o à n t ấ t h iệ u chỉnh.
Trang 29ỈHều chính chiéu cao cua hang
C h iều cao c ủ a h à n g được điếu ch ín h b ằ n g h a i cách:
- Cách 1: N h a n và ré chuột tại các đường n g ố n tư ơng ứ n g tr ê n
t h a n h tiê u ctềcú a h à n g cho đón khi đ ạt dược kích thước n h ư m ong m u ô n
th ì th ả chuột
* Cách 2: T h ự c h iện lệ n h Format I Row và chon tiếp m ộ t tr o n g các
t h a m sô:
+ Height: Đ iểu ch ỉn h chiếu cao cù a hàng.
+ AutoFit: Đ iều ch in h vừa k h ít nội (lung c ủ a hàng
1 2 9 D ặ t t ê n c h o v ù n g ô
N goài phương p h á p chỉ rõ địa chỉ c ủ a v ùng, Excel còn cho p h é p đ ặ t
t ê n m ột v ù n g b ả n g tín h T ên n ày được d ù n g về s a u n h ư m ột đ ịa chỉ K h i
đ iit tê n cho v ù n g p h ả i tu â n theo các quy định:
- T e n vù n g p h ả i được b ắ t d ầ u b à n g một ký tự chữ, tiếp th e o có t h ể là
c h ữ , sô, d ấ u g ạc h nói
- K hông n ê n đ ặ t tẻ n v ù n g t r ù n g với địa chỉ ô (n h ư A$5 hoặc F1C1)
- T ê n vùng n ê n cỉặt n g ắ n gọn v à dễ nhớ (m ặc dù chiều dài tôi đa cho
p h é p c ủ a tê n v ù n g là 255 ký tự)
- T ê n vùng có t h ể là chữ hoa hoặc chừ viết th ư ờ n g và p h ả i viết liền.Các bưỏc th a o tá c đ ật tê n vùng bao gồm:
- Đ á n h d ấu v ù n g m uôn đ ạ t tên
•Thực h iện lệ n h Insert / Name/ Define, s ẽ x u ấ t h iệ n hộp th o ạ i Define
.Vanie (h ìn h 1.14)
- T ro n g k h u n g Names in Workbook người sử d ụ n g n h ậ p tê n vùng.
- N h ấ n n ú t Add.
* N h ấ n n ú t OK.
Đê xóa tèn v ù n g người sử (ỉụng th a o tá c n h ư sau:
* T h ự c h iệ n lệnh Insert I Name I Define, Excel sẽ h iển th ị hộp th o ạ i Define Name.
* N h à n chuột, trê n tên v ù n g can xóa trong k h u n g Ncunes in Workbook
* N h ấ n n ú t Delete, và n h ấ n n ú t Close để dóng hộp thoại
Chương 1 Gíớl THIỆU VỀ EXCE _ 29
Trang 3030 ỨNG DỤNG TIN HỌC TRONG SINH HỌC;
Hình 1.14: Đặt tèn vùng ỏ
1.2 10 C á c th a o t á c với W orkbook
N h ư đã t r ì n h bày, các File dữ liệu củ a Excel là các Workbook bao
gồm m ột h a y n h iề u Module T heo n g ầ m định, m ột Workbook co 16 bảnị(
t ín h c h ứ a các dữ liệu được đ ặ t t ê n từ Sheet 1 đ ế n Sheet 16 Tuy nhiên, têii
củ a b ả n g t ín h có t h ể t h a y đổi b ằ n g cách đ ặ t lạ i cho nó Tên của các b á n # tín h được liệ t kê ỏ h à n g cuối m à n h ìn h củ a Excel Khi cần làm việc vỏi
m ột b ả n g tín h , người sứ d ụ n g n h ấ n c h u ộ t lên t r ê n tê n của nó Exccl sô
h iể n th ị nội d u n g củ a b ả n g tín h đó tr ê n m à n hình
Đê di c h u y ể n đ ến n h ữ n g b ả n g tín h k h á c tro n g vùng Workbook,
người sứ d ụ n g n h â n t r ê n các n ú t th íc h hợp ỏ góc tr á i phía duói cứa so
Ề
Hỉnh 1.15: Cảc nút dè di chuyển giữa các bảng tinh trong mõt Workt.ook
Trang 31Đối vói các b ả n g tín h , ngưòi sứ d ụ n g có t h ể th a y dối, xỏa, di ch u y ển , Sao c h é p nội d u n g c ủ a nó tro n g m ột Workbook Các th a o tá c cơ b a n vói
b a r g t ín h tr o n g m ộ t Workbook được th ê h iệ n n h ư sau:
- N h ấ n ch u ộ t p h ả i t r ê n tê n c ủ a b a n g tín h (Sheet 1, Sheet2, .) tro n g
d a r h s á c h các Module c ủ a Workbook ỏ cuối m à n h ìn h , sẻ x u ấ t h iện một
k h i n g c h ứ a các lệ n h con đê chọn tiếp (h ìn h 1.16)
Chưlng 1 GIỚI THIÊu VỀ EXCEL _ 31_
+ Insert : C h è n m ộ t Module mới
+ Delete : Xóa bỏ Module hiện tại.
+ Rename : Đ ặ t lại tê n cho Module.
+ Move or Copy: C h u y ể n hoặc sao chép các Module h iệ n t ạ i s a n g
m ộ t Workbook mới hoặc s a n g vị tr í k h á c cù n g Workbook Các
chứ c n ă n g và lự a chọn tr o n g hộp th o ạ i Move or Copy (h ìn h 1.17)
b a o gồm:
- To Book: T ê n của Workbook đích (có th ể là cùng Workbook
nguồn hoặc một Workbook khác đa có h ay một Workbook mói).
- Before Sheet: Module được sao chép hoặc di chuyển tới sẽ n ằ m
b ê n t r á i c ủ a Module được chọn tr o n g k h u n g Before Sheet.
- Create a Copy: Đ á n h d ấ u ô n à y k h i m u ô n sao ch ép các Module vào vị t r í đả ấ n định N êu ô n à y không được đ á n h
đ ấ u th ì Excel sẽ c h è n các Module đã đ á n h dấu vào vị t r í mối
Trang 3232 ỬNG DỤNG TIN HỌC TRONG SINH HOJ
tr o n g c ù n g Workbook N ếu m u ố n sao c h é p vào m ột Workbook
k h á c th ì tro n g k h u n g To Book người sứ đ ụ n g chọn NeU'Book
Ngưòi sử d ụ n g có th ê th ự c h iệ n lệnh Format / Sheet để đ ặ t lại tên
cho b ả n g tín h hoặc ẩ n h iệ n c h ú n g b ằ n g cách chọn tiế p m ột tr o n g hr.i trư ờ n g hợp:
• Rename : Đế đ ặ t lại tê n cho Module.
■ Hide I Unhide : Đẽ ẩ n / h iệ n b ả n g tin h
M u ô n đ á n h d ấ u m ột hoặc n h iề u b ả n g t ín h người sử d ụ n g có th ể
- N h ấ n và giữa SHIFT tro n g k h i n h ấ n tiếp c h u ộ t trê n tê n b ả n g tín h
cuối cùng Đe chọn n h iề u b ả n g tín h k h ô n g liền n h a u , người sử d ụ n g
n h ấ n và giữ p h ím CTRL tro n g k h i n h ấ n ch u ộ t t r ê n các b ả n g tín h c ẩ n
chọn
S a u k h i đă đ á n h d ấ u n h iề u b ả n g tín h , ngưòi sử dụ n g có th ể tiên
h à n h ch èn , sao ch ép v à di c h u y ê n chúng:
Trang 33• Đẻ c h è n b ả n g tín h dă chọn vào m ột p h ạ m vi đà xác đ ịn h trước tro n g Workbook người sử d ụ n g sử d ụ n g lệnh Insert /Worksheet Khi đó, Excel sẽ ch èn th ê m b ả n g tín h mối vào b ên t r á i c ủ a p h ạ m vi đã đ á n h
d ấ u
- Đê di c h u y ê n hoặc sao ch ép các b á n g tín h đă được chọn đ á n h dấu, rigiíới sử d ụ n g th ự c h iệ n lện h E dit I Move or Copy Sheet (xem hộp th o ại Move or Copy ở t r ê n h ìn h 1.17) s ử d ụ n g c h u ộ t đê di c h u y ê n hoặc sao
ch ép b ả n g tín h đ ến vị t r í mới tro n g Workbook b ằ n g các thao tác sau:
dò n g liệt kê tê n các Module (ở cuối m à n h ìn h c ủ a cửa sô Excel) đê dễ
d à n g xác định vị t r í nơi sẽ x u ấ t h iệ n tê n của b ả n g tín h đang chịu tá c động
- T hực c h ấ t của việc di c h u y ể n hoặc sao chép b ản g tín h đến vị trí mói tr o n g Workbook là th a y đổi vị t r í ghi tê n các b ả n g tín h tr o n g dòng
liệt kê t ê n các Module
1 2 1 1 L à m v i ệ c v ớ i n h i ề u c ử a s ổ
• Tách bàng tính
T ro n g n h iề u trư ờ n g hợp người sử d ụ n g m u ô n xem c ù n g m ột lúc
n h ữ n g p h ầ n k h á c n h a u c ủ a m ộ t b ả n g tín h lớn M u ố n vậy p h ả i ch ia m à n
h ìn h r a n h iể u p h ầ n (gọi là Panes), mỗi p h ầ n c h ứ a một v ù n g c ủ a b ả n g
tín h Ngươi sử d ụ n g có th ê d ù n g cốc t h a n h tr ư ợ t để cuốn xem nội d u n g
c ủ a các p h ầ n
Khởi tạo nhímg viing Multiple Viewing
Ngưòi sử d ụ n g c h ia b ả n g tín h r a t h à n h bốn p h ầ n b ằ n g cách từ dòng
th ự c đơn th ự c hiện lệ n h Window/Split Kết q u ả n h ư trê n h ìn h 1.18.
Chương t GIÓI THIỆU VÉ EXCEL _ 33
Trang 3434 ỨNG DỤNG TIN HỌC TRONG SINH học
H ình 1.18 : Chia màn hlnh thành 4 cửa sổ
S a u k h i p h â n ch ia cử a sổ, người sử d ụ n g có h a i t h a n h trư ợ t ngintg
và h a i t h a n h tr ư ợ t dọc s ử d ụ n g các t h a n h t r ư ợ t người sử d ụ n g có th ỉ d i
c h u y ể n v ù n g th ể h iệ n tr o n g các p h ầ n c ủ a cử a sổ Người sử d ụ n g th a y đ ổ i kích thước các p h ầ n n à y b ằ n g cách d ù n g c h u ộ t rê n ú t p h â n chin r ằ m
g iữ a h a i t h a n h trư ợ t (n g a n g hoặc dọc)
Đôi k h i người sử d ụ n g c h ia m à n h ìn h t h à n h bốn p h ầ n để c ù n g t h iê
hiện một bảng tính, nhưng người sử dụng lại muôn cô" định m ộ t p h ầ t, \VÍ
Trang 35Chương 1 GIỚI THiỆU VẺ EXCEL 35
dụ p h á n tiêu tìể ỏ các ô AI B l C l c h ắ n g h ạn Đê làm điểu n à y người sử
đ ụ n g thực h iệ n n h ư sau:
• N h ấ n c h u ộ t t r ê n ô AI đ ỏ đ á n h d ấu nó
• T hự c h iệ n lện h Window /S plit.
- D ung c h u ộ t r ê điểm giao n h a u của h a i đưòng p h â n ch ia cửa sô den góc dưới b ê n p h ả i c ủ a ỏ C l
• T h ự c h iệ n lệ n h Window ! F r e e z e Panes.
K ết q u ả là p h ầ n m àn h ìn h góc b ên t r á i bị cố đ ịn h lại.
Đẽ gõ bỏ việc cô" đ ịn h m ột p h a n m à n h ìn h , ngưòi sử d ụ n g th ự c h iệ n
lệ n h Window I Unfreeze Panes.
• Mủ nhiều cứa số cho mội Workbook
Excel có m ột tín h n ả n g r ấ t m ạ n h là cho p h ép c ù n g lúc mỏ n h iề u cử a
s ố cho m ột Workbook Để mỏ th ê m cử a sổ người sử d ụ n g th ự c h iệ n lệnh
W indow ¡New Window, Excel sẽ tạ o m ột b ả n g t h ể h iện t h ứ h a i cho Workbook C h ọ n ruột tro n g h ai cử a sổ, người sử d ụ n g có t h ể là m việc vói
h a i b a n bao c ủ a c ù n g m ột Workbook Để c h u y ê n đổi giữa h a i cử a sổ này,
n g ư ờ i sử d ụ n g sử d ụ n g lệnh Window t r ê n dòng th ự c đơn v à ch ọ n cử a sổ
th íc h hợp tr o n g d a n h sách T ro n g d a n h sách này, mỗi Workbook có d ấ u
h a i c h ấ m ỏ đ à n g s a u và một con sổ s a u h a i d ấ u ch ấ m N h ữ n g con sô" đỏ
ch í rõ nó thuộc vể n h ữ n g cửa số khác n h a u của cùng một Workbook.
Người sử d ụ n g có t h ể s ắ p xếp lại các cử a sổ củ a Workbook để tiện
là m việc b ằ n g cá ch th ự c h iệ n lện h Window/ Arrange, s a u đó hộp th o ạ i
m ái x u ấ t h iệ n , người sử d ụ n g ch ọ n tiếp m ột tro n g b ố n lựa chọn dưỏi đây
đế t h ể h iệ n các cử a sổ:
• Tiled: D à n đều các cửa sô t r ê n m à n h ìn h
• Horizontal: s ắ p xếp đẽ các cử a sổ p h â n ch ia m à n h ìn h th à n h
n h ữ n g d ăy n ằ m n g a n g
• Vertical: s á p xếp để các cửa sổ t r ả i d ài từ đ ầ u đến cuối m à n h ìn h
và cái n à y kẻ tiếp cá i kia
- Cascade: S a p xếp k iểu lợp ngói.
Trang 3636 ỨNG DỤNG TIN HỌC TRONG SINH HỌC 1.3 ĐỊNH DẠNG BẢNG TÍNH
Đ ịn h d ạ n g b ả n g tín h là công việc người sử d ụ n g thư ờng x u y ên f hài
th ự c h iệ n tr o n g q u á t r ìn h là m việc với Excel Excel lư u tr ữ các định d in g
như là m ột dữ liệu c ủ a ô Do vậy, các th a m sô” địn h d ạ n g củ a ô là n h ín g
th ô n g tin q u a n tr ọ n g và được lưu t r ữ c ù n g với b ả n g tín h Việc định chng cho b ả n g t í n h có t h ể tiế n h à n h b ằ n g các lệ n h định d ạ n g trực tiế p hoặc
t h ô n g q u a các k iể u (Styles) đ ị n h d ạn g
1.3.1 C á c n ú t đ ị n h d ạ n g t r ê n t h a n h c ô n g c ụ ( F o r m a t t i n g )
Hình 1.19: Một s ố nút đ ịn h dạng
T ro n g Excel có r ấ t n h iề u n ú t đ ịn h d ạ n g có h ì n h thức và tá c chng
n h ư tr o n g Microsoft Word (các n ú t k iểu ch ữ đậm , c h ữ nghiêng, c h ỉ có
g ạc h dưỏi, các n ú t c ă n lể) T r ê n h ìn h 1.19 giối th iệ u các n ú t định d in g
4- Comma Style: D ù n g d â u p h ẩ y cho n h ữ n g con số.
5- Increase Decimal: T ă n g sô” ch ữ số s a u d ấ u c h ấ m t h ậ p p h ân
6- Decrease Decimal: G iả m s ố ch ữ sô' s a u d ấ u c h ấ m t h ậ p p h ân
7- Borders- V iền k h u n g cho đôi tượng.
8- Color: C họn m à u cho ô
9- Font Color: C h ọ n m à u cho v ă n bàn.
Trang 37Chương 1 GIỚI THIÊU VỀ EXCEL 37 1.3 2 L ệ n h đ ịn h d ạ n g ch o v ù n g b ả n g tín h
S a u k h i đ á n h d ấu v ù n g b ả n g tín h cần đ ịn h d ạn g , lệnh Format I Cells
d ù n g để đ ị n h d ạ n g tổ n g thô cho khôi ô đa được đ á n h dấu Các lựa chọn tiế p th e o tr o n g hộp th o ạ i (tương ứng V Ó I các lệ n h định d ạ n g riê n g biệt của Excel) có ỷ n g h ĩa n h ư sau:
T r o n g k h u n g Ccitcgorv là cốc kiểu đ ịn h d ạ n g k h á c n h a u , ví dụ Date
là để đ ị n h d ạ n g cách v iết sô" b iểu th ị n g ày th á n g , Scicntiịìc là đế đ ịn h
d ạ n g cá ch v iế t các số d ạ n g lũ y t h ừ a c ủ a 10, ví dụ: 1.2E+02 = 1,2.10“ Mỗi
k h i người sử d ụ n g chọn m ộ t k iể u định d ạ n g tro n g k h u n g Caíegory th ì sẽ
có m ột t h ô n g báo hoặc m ộ t m ẫ u n h ấ t đ ịn h đ ịn h d ạ n g tư ơ n g ứng x u ấ t
h iệ n ờ k h u vực hộp thoại N ế u người sử d ụ n g c h ấ p n h ậ n k iể u đ ịn h d ạ n g
d à chỉ đ ịn h tr o n y k i.u n g Category thì ấ n OK.
Trang 3838 ỨNG DỤNG TIN HỌC TRONG SINH HỌC
• Cán háng dử liệu (Alignment)
Excel đã quy đ ịn h v ă n b ả n dược c ă n lề b ên t r á i ô, sô được c ă n lể b ên
p h ả i ô T u y vậy ngưòi sử d ụ n g v ẫ n có th ể th a y đổi cách căn lề củ a Excel.
T a có t h ể sử d ụ n g các n ú t c a n tr á i, c ả n p h ả i v à c á n ch ín h g iữ a tr ê n
t h a n h d ụ n g cụ để th a y đổi cách c ă n h à n g tro n g các ô (giông n h ư tru n g
Microsoft Word) T rưỏc k h i n h ấ n c h u ộ t t r ê n các n ú t n à y để th a y đổi cách
c ă n lể người sử d ụ n g nh ỏ đ á n h d ấ u ô c a n tá c động đ ịn h dạng
Đô dóng h à n g cho dữ liệu th e o cách người sử d ụ n g m ong m u ô n , hãy
đ á n h d ấ u các ô c ầ n đ ịn h d ạ n g và th ự c h iệ n lệ n h Format I Cells rồi chọn Alignment, E xce l sẽ h iế n th ị hộp th o ạ i n h ư b iế u d iễn tr ê n h ìn h 1.21
+ G é re ra i: V ă n b ả n {Text) được c ă n lề b ê n trá i, số được c ă n
lề b ê n p h ải, các giá tr ị logic v à lỗi (erro r) được c ă n c h ín h g iữ a
củ a ô
+ Left, Center , Right: C ả n tr á i, c ă n ch ín h giữa, c ă n p h ải
+ Fill: Đ iển đầy ô
+ J u s t i f y: C à n đ êu h a i bên, tr o n g trư ờ n g hợp chiếu rộng của cột
n h ỏ hơn nội d u n g b ê n tro n g cột th ì E xce l tự động t ả n g độ cao
c ủ a h àn g
+ C e n te r a c r o s s s e le c tio n: C ă n vào giữa v ù n g ô đă được lự a chọn
Trang 39• Vertical’. Dóng h à n g dọc.
+ Top, Center, Bottom: C ả n cho dử liệu vào đ in h , g iữ a hoặc đ áy ỏ
+ Justify: T ự động c ă n đều th e o ch iều cao c ủ a ô
• Orientation: H ư ỏ n g d ả n c ủ a v ă n bản.
Đ á n h d ấ u ô Wrap Text đê xuống dòng tro n g các ô khi nội d u n g vượt
q u ; c h iề u n g a n g củ a ô (làm n h ư vậy dừ liệu sẽ k h ô n g vượt q u á giới h ạ ncủi', ô)
Càn ván bân ỊỊÌừa một (lã y ỏ
Excel có k h ả n ã n g cả n tiê u đề ch ín h giữa m ộ t d ảy cột t r ê n một h àn g
Đ ê h ự c h iệ n điếu n à y người sử d ụ n g tiế n h à n h theo các bưóc sau:
• T ro n g dãy ô nơi m u ô n tiê u đề được c ă n c h ín h giữa, người sử d ụ n g
n h ị p tiê u để đó ở ô đ ầ u tiên, ví dụ m uôn v ã n b ả n c ă n giữa cột A và cột E
t h ì người sử d ụ n g n h ậ p tiêu dế ỏ ô A c ủ a hàng
- Đ á n h dấu dày b ắ t đ ầ u từ ô c h ứ a tiê u để đ ế n h ế t ỏ à cột E.
- T h ự c h iệ n lệ n h F o r m a t / Cells
- N h ấ n c h u ộ t t r ê n n ú t Center Across Selection tr ê n t h a n h công cụ
S ía t các t h a o tá c trê n , ngưòi sứ d ụ n g sẽ n h ậ n được k ết q u ả th ê h iệ n ỏ
gian MAni lù Utn đe Folvi üivkn
4 MỈU 1 Mỉu 2 Mỉu ỉ Mỉu 4
H ình 1.2 2 : Căn văn bản chính giữa một dãy ò
Thay dổi Font
Dể đ ịn h d ạ n g cho các kí tự, người sử cỉụng th ự c h iệ n lệnh
Foirnat/ Cells v à chọn mục Font, sẽ xu ất hiện hộp thoại như tr ê n h ìn h 1.23.
Trang 4040 ỨNG DUNG TIN HỌC TRONG SINH HOC
Single: G ạ c h dưới b ằ n g m ột đường (gạch đơn)
Double: G ạ c h dưối b ằ n g h a i đường (gạch đúp)
Single Accounting: G ạc h đơn k iể u tà i chính đến cuối mép p h ả i của ô
Double Accounting- G ạ c h đ ú p k iể u t à i chính.
Effects : Đ á n h d ấ u H tr o n g k h u n g là các kiểu th ể h iệ n đặc biệlt:
Strikethrough: G ạ c h n g a n g d giữa ch iểu cao củ a chừ ví dụ.
Superscript: C h ữ lê n cao (chỉ scT trên) Ví dụ X *
Subscript: C h ữ x u ố n g t h ấ p (chì sô" dưỏi) Ví dụ Yịi
Đ á n h đ ấ u ô Norm al Font n ế u m u ố n lấy lạ i k iểu tr ìn h b à y ngầ m
đ ịn h c ủ a Excel.