BÁO CÁO NGHIÊN CỨU Nhu cầu tiêu thụ rượu bia của người dân Việt Nam

Nội dung báo cáo Tình hình thị trường rượu bia Việt Nam năm 2020Phương pháp nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu Thông tin nghiên cứu Thị trường đồ uống có cồn thay đổi thế nào sau Nghị đị

Nhu cầu tiêu thụ rượu bia của người dân Việt Nam

BÁO CÁO NGHIÊN CỨU

 Khảo sát được thực hiện tháng 4-2020 bởi công ty cổ phần GMO-Z.com RUNSYSTEM với 6.184 người tham gia

 Đơn vị thực hiện:

(Vui lòng trích dẫn nguồn nếu sử dụng tài liệu)

Nội dung báo cáo Tình hình thị trường rượu bia Việt Nam năm 2020

Phương pháp nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu

Thông tin nghiên cứu

Thị trường đồ uống có cồn thay đổi thế nào sau Nghị định số 100/2019/NĐ-CP

Tình trạng sử dụng rượu bia của người dân và kết luận

Kết quả nghiên cứu và kết luận

1

2

3

● Việt Nam được xem là thị trường bia tăng trưởng nhanh nhất thế giới Báo cáo của hãng Euromonitor International cho thấy, sự phát triển của tầng lớp trung lưu và giới trẻ đã khiến lượng tiêu thụ bia tại Việt Nam tăng gần 3 lần trong giai đoạn 2004-2018 Năm 2019, Việt Nam là nước tiêu thụ bia lớn thứ 3 tại khu vực châu Á xét về sản lượng, dù tổng dân số chỉ đứng thứ 15 thế giới với 96,2 triệu người Lượng tiêu thụ bia bình quân hộ gia đình tại Việt Nam đã tăng tới 30% trong giai đoạn 2013-2018, đạt 43 lít/hộ gia đình.

● Là thị trường bia tăng trưởng nhanh, nhưng từ ngày 1/1/2020, quy định xử phạt lái xe có nồng độ cồn đã khiến doanh số ngành bia Việt Nam giảm mạnh Nhiều quán nhậu hiện đã cung cấp cả dịch vụ lái xe ôm hay taxi giảm giá, thậm chí miễn phí về nhà cho khách nhậu nhằm cải thiện tình hình Dù vậy, doanh số ngành bia vẫn tuột dốc thê thảm.

Tổng quan thị trường rượu bia năm 2020

3

● Theo hãng tin Bloomberg, doanh số bia của Việt Nam có thể giảm ít nhất 25% kể từ khi quy định chặt chẽ về nồng độ cồn có hiệu lực vào ngày 1/1/2020 Quy định mới ra đời nhằm hạn chế tình trạng xảy

ra nhiều vụ tai nạn thương tâm liên quan đến bia rượu Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm Việt Nam có khoảng 79.000 ca tử vong liên quan đến đồ uống có cồn.

● Theo quy định mới, người lái xe máy có thể bị phạt tới 8 triệu đồng, cao gấp đôi so với mức phạt cũ,

và có thể bị thu bằng lái hai năm Đối với người lái ô tô, mức phạt có thể lên đến 40 triệu đồng và tịch thu bằng lái Luật mới cũng yêu cầu các quảng cáo bia rượu phải bao gồm cảnh báo về sức khỏe, còn những cửa hàng có bán rượu bia phải treo biển báo không bán cho người dưới 18 tuổi.

● Nghị định 100 có hiệu lực, lượng tiêu thụ rượu, bia giảm mạnh, nhưng đó chưa phải là khó khăn lớn nhất Dịch Covid-19 xuất hiện, tạo cú sốc “vô tiền khoáng hậu” với ngành bia khi hành vi tiêu dùng bắt buộc phải thay đổi.

● Trước đây người tiêu dùng hạn chế uống bia rượu do tự ý thức sợ bị phạt hành chính, nhưng nay, cả

xã hội phải tuân thủ yêu cầu giãn cách, hạn chế tới nơi đông người Hàng loạt quán ăn, quán bia phải đóng cửa trong thời gian dài để hạn chế sự lây lan của dịch Báo cáo của Bộ Công Thương cho biết doanh số bán bia của các doanh nghiệp bị giảm sút mạnh Lĩnh vực kinh doanh rượu vang và rượu mạnh nhập khẩu cũng chịu tác động rất lớn do ngành du lịch và kinh doanh của các nhà hàng giảm mạnh về doanh thu Nhiều nhà hàng giảm đến 50%-60% doanh thu so với bình thường.

● Mặc dù nền kinh tế dần mở cửa trở lại, nhưng thách thức từ Nghị định 100 cũng như việc chưa có vắc xin phòng dịch khiến mọi hoạt động kinh doanh nói chung, ngành giải khát nói riêng vẫn dưới mức bình thường.

5

Thông tin nghiên cứu

6.184 người tham gia trả lời phỏng vấn

Đáp viên trong độ tuổi 18-50

Cơ cấu giới tính đáp viên

7

2.240 người chiếm 36,22% 3.944 người chiếm 63,78%

Cơ cấu độ tuổi đáp viên

 Xác định các dạng thức tiêu thụ và thói quen sử dụng rượu trong cộng đồng dân cư ở các vùng kinh tế - xã hội khác nhau của Việt Nam.

 So sánh cấp độ khác biệt về mức độ sử dụng rượu nấu thủ công (không nhãn mác thương mại) với mức độ sử dụng rượu được sản xuất theo phương thức công nghiệp (có nhãn mác thương mại) trong cộng đồng dân cư.

Kết quả nghiên cứu

Kết quả điều tra cho thấy có gần 93% đã từng sử dụng rượu bia Tỷ lệ này ở nhóm nam giới là 94,78%, ở nhóm phụ nữ là 91,79%, có nghĩa là tỷ lệ nam giới đã từng

sử dụng rượu bia cao hơn tỷ lệ nữ giới không đáng kể.

Ngày nay, vấn đề bình đẳng giới được tôn trọng nên việc sử dụng rượu bia không chỉ mặc định dành riêng cho nam giới nữa Có rất nhiều sản phẩm với mức đồ cồn nhẹ dành cho nữ giới Theo dự báo, số lượng phụ nữ sử dụng đồ uống có cồn đang có chiều hướng tăng lên.

Đã từng uống Chưa từng uống

Tình trạng sử dụng rượu bia theo giới tính

Kết quả điều tra cho thấy trong nhóm 25-29

tuổi, tỷ lệ người đã từng sử dụng rượu bia

chiếm tỷ lệ cao nhất là 96,63% Tỷ lệ này ở

nhóm 30-34 tuổi là 96,49% Khi bước vào độ

tuổi cao hơn (trên 35 tuổi), tỷ lệ người đã từng

sử dụng rượu bia chỉ giảm chút ít song vẫn có

trên 95% đáp viên đã từng uống đồ uống có cồn.

25-29 tuổi

30-34 tuổi

35-40 tuổi

Trên

40 tuổi

Đã từng uống Chưa từng uống

Tình trạng sử dụng rượu bia theo

độ tuổi

Tình trạng sử dụng rượu bia theo

thành thị - nông thôn

Kết quả điều tra cho thấy khu vực nông thôn có

tỷ lệ người đã từng uống đồ uống có cồn cao

hơn hẳn so với thành thị (89,30% người dân

được khảo sát ở khu vực nông thôn và 70,98%

người dân được khảo sát ở khu vực thành thị

cho biết đã từng sử dụng rượu bia).

Trung du và miền núi phía Bắc, nơi tập trung nhiều nhóm dân tộc thiểu số có phong tục và văn hoá sử dụng rượu bia rộng rãi và vùng Đồng bằng sông Cửu Long

có tỷ lệ người dân sử dụng rượu bia cao nhất Tuy nhiên không có sự khác nhau nhiều về tỷ lệ người đã từng uống đồ uống

có cồn trong 8 vùng kinh tế - xã hội của Việt Nam.

Đã từng uống Chưa từng uống

Tình trạng sử dụng rượu bia theo vùng miền

Giả thuyết là những người trình độ học vấn thấp

sẽ sử dụng rượu bia nhiều hơn hoàn toàn không

chính xác Kết quả điều tra cho thấy tỷ lệ dân số

đã từng sử dụng rượu bia tỷ lệ thuận với trình

độ học vấn phổ thông Tỷ lệ người sử dụng rượu

bia cứ tăng dần từ 71,10% ở nhóm dân số chưa

tốt nghiệp THPT lên 91,17% ở nhóm dân số tốt

nghiệp THPT, lên 96,12% ở nhóm tốt nghiệp Đại

học/ Cao đẳng và lên 96,15% ở nhóm sau Đại

Tốt nghiệp THPT

Tốt nghiệp Cao đẳng/

Đại học

Sau Đại học

Đã từng uống Chưa từng uống

Tình trạng sử dụng rượu bia theo

trình độ học vấn

Tình trạng sử dụng rượu bia theo

thu nhập

Dữ liệu thu được từ Điều tra cho thấy thu nhập càng

cao thì tỷ lệ người từng sử dụng rượu bia càng nhiều Tỷ

lệ người đã từng uống rượu bia cao nhất là thuộc về

nhóm dân số có thu nhập từ 9,1 triệu đồng/tháng trở

lên (hơn 98%) và thấp nhất ở nhóm không có thu nhập

hoặc thu nhập từ 3 triệu đồng trở xuống (gần 83%)

Xu thế thu nhập càng cao, tỷ lệ người sử dụng rượu bia

càng nhiều là hợp lý Tuy nhiên, ở nhóm người không có

thu nhập hoặc chỉ có thu nhập dưới 3 triệu đồng/tháng

mà cũng có tới gần 83% sử dụng rượu bia Điều này

minh chứng cho tình trạng sử dụng rượu bia phổ biến ở

Đã từng uống Chưa từng uống

Bia là đồ uống được ưa thích nhất với gần 80% người lựa chọn Đứng thứ 2 là rượu vang với hơn 45% Tỷ lệ người sử dụng rượu mạnh ít, chỉ gần 13%.

0.00%20.00%

40.00%60.00%80.00%

BiaRượu vang

Cũng giống nam giới, bia là thức uống có cồn được ưa thích

nhất của phụ nữ, sau đó là rượu vang Tuy nhiên chỉ có 7%

phụ nữ thích uống rượu mạnh trong khi con số này ở nam

giới là 22,41% Tỷ lệ nam giới sử dụng rượu nấu thủ công lên

tới hơn 42% trong khi tỷ lệ này ở nữ giới chỉ chiếm gần 25%

Ngược lại, siro có cồn chỉ được 18% nam giới ưa thích thì lại

được phái đẹp ưa chuộng với tỷ lệ gần 43%.

Phân bố tỷ lệ (%) người được khảo sát theo loại rượu bia được

ưa thích nhất phân theo giới tính

Nam Nữ Chung

Căn cứ vào lượng rượu bia được sử dụng tính theo gam cồn

nguyên chất, các chuyên gia quốc tế hiện đang áp dụng một

thang đo về mức độ sử dụng rượu bia trung bình mỗi ngày

gồm các mức:

• Uống ít (0-5g cồn nguyên chất/ngày)

• Uống vừa (5-24g cồn nguyên chất/ngày)

• Uống nhiều (25-48g cồn nguyên chất/ngày)

• Nghiện (48-60g cồn nguyên chất/ngày)

• Nghiện nặng (60+g cồn nguyên chất/ngày)

Theo kết quả Điều tra, 51,35% người được điều tra thuộc

nhóm người uống ít, trung bình chỉ uống khoảng dưới 5g cồn

nguyên chất một ngày; 41,50% người được điều tra thuộc

nhóm người uống vừa, trung bình từ 5-24g cồn nguyên chất

một ngày; 6,72% người được điều tra thuộc nhóm người

uống nhiều, trung bình từ 25-48g cồn nguyên chất một ngày

Tỷ lệ những người có mức độ sử dụng rượu bia ở mức nghiện

hoặc nghiện nặng chiếm 0,42%

Mức độ sử dụng rượu bia trung bình hàng ngày

Mức độ uống trung bình hàng ngày phân theo độ tuổi

21

Mức độ uống trung bình ngày 18-24 tuổi 25-29 tuổi 30-34 tuổi 35-40 tuổi Trên 40 tuổi

Uống ít (0-5g cồn nguyên chất/ngày) 52.20% 50.21% 52.30% 49.15% 45.86%

Uống vừa (5-24g cồn nguyên chất/ngày) 41.40% 43.76% 39.04% 41.78% 43.63%

Uống nhiều (25-48g cồn nguyên

Nghiện (48-60g cồn nguyên chất/ngày) 0.11% 0.27% 0.21% 0.57% 0.32%

Nghiện nặng (60+g cồn nguyên

Kết quả điều tra cho thấy nhìn chung càng lên những độ tuổi cao, mức “uống ít” càng giảm dần Độ

tuổi trên 40 là nhóm tuổi có tỷ lệ người uống nhiều và nghiện cao nhất Quy luật theo tuổi không rõ

đối với mức độ “nghiện” và ‘nghiện nặng”, tỷ lệ người nghiện rượu cao nhất ở độ tuổi 35-40 tuổi, và

cũng là nhóm có tỷ lệ người “nghiện nặng” nhiều nhất.

Mức độ uống trung bình hàng ngày phân theo giới tính

Mức độ uống trung bình hàng ngày phân theo

thành thị - nông thôn

Kết quả điều tra cho thấy mức độ uống trung bình hàng ngày ở thành thị và nông thôn khác biệt hẳn

nhau với tỷ lệ người uống nhiều và nghiện ở thành thị nhiều hơn hẳn ở nông thôn với 8,11% uống

nhiều và nghiện trong khi ở nông thôn chỉ có 4,79% Tương tự vậy, tỷ lệ người uống ít và uống vừa ở

thành thị ít hơn hẳn tỷ lệ này ở nông thôn (46,99% uống ít ở thành thị so với 62,03% uống ít ở nông

thôn; 44,90% uống vừa ở thành thị so với 33,18% uống vừa ở nông thôn)

Số người thích sử dụng rượu có nhãn mác gấp hơn 2 lần số người

thích sử dụng rượu tự nấu/ tự ngâm

Bảng Phân bố tỷ lệ các loại rượu bia có nhãn mác và không nhãn

Rượu có nhãn mác 60.43% 71.04%

Rượu tự nấu/ tự ngâm không nhãn mác 39.57% 28.96%

Loại rượu ưa thích

18-24 tuổi

25-29 tuổi

30-34 tuổi

35-40 tuổi

Trên 40 tuổi

Rượu có nhãn mác 69.83% 64.88% 65.24% 66.54% 66.56%

Rượu tự nấu/ tự ngâm

không nhãn mác 30.17% 35.12% 34.76% 33.46% 33.44%

Lý do sử dụng rượu tự nấu không có nhãn mác phổbiến nhất được người dân cho biết là các loại rượu

tự nấu được nấu bởi các gia đình trong địa phương

họ đang sinh sống (họ hàng, láng giềng), họ nghĩrằng như vậy là họ đã biết về nguồn gốc của rượu,

vì thế uống rượu tự nấu an toàn hơn so với các loạirượu có nhãn mác có thể lại là các loại rượugiả/nhái

Lý do sử dụng rượu tự nấu không nhãn mác phổbiến thứ hai chính là đây là loại rượu truyền thốngcủa địa phương nên ưa chuộng và sử dụng

Lý do tiêu dùng quan trọng thứ ba là do quan niệmuống loại rượu này có lợi cho sức khoẻ Lý do tiêudùng quan trọng thứ tư là lý do kinh tế vì loại rượukhông nhãn mác thường rẻ hơn các loại rượuthương mại chính hãng

Rượu tự nấu/ tự ngâm rẻ hơn

Rượu tự nấu/ tự ngâm bổ cho sức khỏe hơn

Rượu tự nấu/ tự ngâm có

độ cồn cao hơn

Rượu tự nấu/ tự ngâm dễ dàng mua hơn

Lí do khác ( bày bàn tiệc, bạn

rủ uống,…)

Tự đánh giá tình trạng sức khỏe sau khi uống rượu bia

Quan niệm về sức khoẻ cảm nhận khác so với thực trạng sức khoẻ được xác định theo chuyên môn y tế

Quan niệm này sẽ tác động tới hành vi tiêu dùng rượu bia của họ Nếu người dân cho rằng uống rượu bia mà

sức khoẻ cảm nhận của họ tốt thì đây là một ảnh hưởng tích cực của sử dụng rượu bia, đồng thời họ có

chiều hướng gia tăng mức độ sử dụng rượu bia Ngược lại, nếu người dân cho rằng uống rượu bia mà sức

khoẻ cảm nhận của họ không tốt, họ sẽ dừng hay giảm lượng uống Kết quả điều tra cho thấy tỷ lệ cảm thấy

tình trạng sức khỏe xấu đi nhiều nhất rơi vào nhóm người uống ít, còn tỷ lệ cảm thấy tình trạng sức khởe tốt

lên nhiều nhất rơi vào nhóm nghiện nặng.

Tình trạng sức khỏe

Uống ít (0-5g cồn nguyên chất/ngày)

Uống vừa (5-24g cồn nguyên chất/ngày)

Uống nhiều 48g cồn nguyên chất/ngày)

(25-Nghiện 60g cồn nguyên chất/ngày)

(48-Nghiện nặng (60+g cồn nguyên chất/ngày)

Tự đánh giá tình trạng tinh thần sau khi uống rượu bia

27

Kết quả này đã minh chứng cho thấy những người cảm nhận sức khoẻ tinh thần tốt, mức độ tiêu dùng rượu

bia sẽ nhiều hơn những người có cảm nhận sức khoẻ tinh thần căng thẳng sau khi dùng bia rượu Tỷ lệ cảm

thấy tình trạng sức khỏe tinh thần căng thẳng nhiều nhất rơi vào nhóm người uống ít, còn tỷ lệ cảm thấy tình

trạng sức khỏe tinh thần thoải mái hơn nhiều nhất rơi vào nhóm nghiện nặng.

Tình trạng sức khỏe

tinh thần

Uống ít (0-5g cồn nguyên chất/ngày)

Uống vừa (5-24g cồn nguyên chất/ngày)

Uống nhiều 48g cồn nguyên chất/ngày)

(25-Nghiện 60g cồn nguyên chất/ngày)

(48-Nghiện nặng (60+g cồn nguyên chất/ngày)

Thoải mái hơn 25.99% 40.00% 46.46% 76.92% 77.78%

Vẫn thế 39.45% 39.22% 35.13% 15.38% 22.22%

Căng thẳng hơn 24.81% 16.97% 17.28% 7.69% 0.00%

Tôi không biết 9.75% 3.81% 1.13% 0.00% 0.00%

Mức độ sử dụng rượu bia

Nhìn chung càng lên những độtuổi cao, mức “uống ít” cànggiảm dần Mức độ uống trungbình hàng ngày ở thành thị caohơn ở nông thôn

Lí do phổ biến nhất là uốngrượu tự nấu an toàn hơn sovới các loại rượu có nhãn mác

có thể lại là các loại rượu

giả/nhái

Tự đánh giá tình trạng sức khỏe và tinh thần

Nhóm người uống ít cảm thấytình trạng sức khỏe và tinh thầnxấu đi nhất còn nhóm nghiệnnặng cảm thấy tình trạng sứckhỏe và tinh thần thoải mái hơn

nhiều nhất

Tăng cường và nâng cao hiệuquả quản lý rượu nấu thủcông và rượu phi nhãn mác

Kiểm soát chất lượng củacác loại rượu bia, phòngchống các loại rượu biagiả/nhái

Tăng cường truyền thôngnâng cao nhận thức củangười dân về nguy cơ đốivới sức khoẻ khi sử dụngrượu bia

Tăng cường truyền thôngnâng cao nhận thức củangười dân về tác hại của

sử dụng rượu bia như tainạn giao thông, bạo lực và

tệ nạn xã hội

29

Hàm ý về chính sách

● INFOQ VIỆT NAM

● Địa chỉ: Tầng 6, tòa nhà Ocean Park, số 1 Đào Duy Anh, Đống

• InfoQ Việt Nam với kỹ thuật thu thập hiệu quả, tổng hợp thông tin nhanh chóng và chính xác, đạt hiệu quả cao

cũng như tiết kiệm chi phí nghiên cứu và bề dày hơn 10 năm kinh nghiệm với hơn 40 website tại hơn 40 quốc gia

trên thế giới, chúng tôi cam kết đem lại cho các doanh nghiệp tại Việt Nam một giải pháp hoàn hảo để thâm nhập

thị trường cũng như cải tiến sản phẩm dịch vụ để thỏa mãn nhu cầu khách hàng, gia tăng thị phần và nhờ đó, gia

tăng doanh thu và lợi nhuận

• Khảo sát thị trường trực tuyến có rất nhiều lợi thế so với khảo sát thị trường truyền thống:

Thời gian khảo sát rất nhanh chóng, mỗi ngày có thể thực hiện khảo sát trên hàng nghìn phiếu khảo sát

Khảo sát đúng đối tượng dựa trên thông tin đăng ký của các thành viên Hệ thống tự động lọc các thuộc tính của đối

tượng và chỉ gửi bản khảo sát đến các đối tượng thỏa mãn các tiêu chí nghiên cứu của doanh nghiệp.

Chi phí thực hiện khảo sát trực tuyến thấp hơn rất nhiều so với khảo sát truyền thống, tiết kiệm thời gian, chi phí đi

lại, chi phí in ấn cũng như chi phí về nhân sự đi thực hiện khảo sát.

Khảo sát có thể được thực hiện bất kể thời gian nào trong ngày, và người thành viên có thể trả lời khảo sát ở bất kể

nơi nào có Internet.

31

Lí do chọn InfoQ