Giáo trình Thực hành trang bị điện - ĐH Sư Phạm Kỹ Thuật Nam Định

Giáo trình Thực hành trang bị điện gồm các bài tập cơ bản vẽ được sơ đồ nguyên lý, sơ đồ lắp ráp, phân tích mạch, lắp đặt và vận hành các mạch điều khiển động cơ. Trang bị cho sinh viên các kiến thức kết nối các bộ biến đổi, lập chương trình điều khiển, để điều chỉnh được tốc độ động cơ điện một chiều xoay chiều, và động cơ điện đặc biệt

Trang 1

Khoa §iÖn - §iÖn tö

Th.s Ph¹m V¨n ChÝnh - Ths NguyÔn Hïng Kh«i

gi¸o tr×nh thùc hµnh trang bÞ ®iÖn

Trang 2

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU 2

BÀI 1: THÁO LẮP, KIỂM TRA , SỬA CHỮA MỘT SỐ THIẾT BỊ ĐIỆN 3

BÀI 2 LẮP RÁP MẠCH ĐIỆN KHỞI ĐỘNG TRỰC TIẾP ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU 24

BÀI 3 LẮP RÁP MẠCH ĐIỆN KHỞI ĐỘNG ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU CÓ HẠN CHẾ DÒNG KHỞI ĐỘNG 44

BÀI 4 LẮP RÁP MẠCH ĐIỆN ĐIỀU KHIỂN TUẦN TỰ ĐỘNG CƠ ĐIỆN 55

Bài 4.1 LẮP RÁP MẠCH ĐIỆN ĐIỀU KHIỂN TUẦN TỰ HAI ĐỘNG CƠ DÙNG RƠLE THỜI GIAN 55

BÀI 5 LẮP RÁP MẠCH ĐIỆN ĐIỀU KHIỂN HÃM ĐỘNG NĂNG ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU 65

BÀI 6 LẮP RÁP MẠCH ĐIỆN ĐIỀU CHỈNH TỐC ĐỘ ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU BẰNG CÁC BỘ CHỈNH LƯU 71

BÀI 7 LẮP RÁP MẠCH ĐIỆN ĐIỆN ĐIỀU CHỈNH TỐC ĐỘ ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU BẰNG BỘ ĐIỀU CHỈNH XUNG ÁP 85

BÀI 8 LẮP RÁP MẠCH ĐIỆN ĐIỆN ĐIỀU CHỈNH TỐC ĐỘ ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA NHIỀU CẤP TỐC ĐỘ 93

BÀI 9 LẮP RÁP MẠCH ĐIỆN ĐIỆN ĐIỀU CHỈNH TỐC ĐỘ Đ.CƠ ĐIỆN SECVO 98

BÀI 10 LẮP RÁP MẠCH ĐIỆN ĐIỀU CHỈNH TỐC ĐỘ ĐỘNG CƠ XOAY CHIỀU 3 PHA BẰNG BỘ ĐIỀU CHỈNH TẦN SỐ 107

BÀI 11 SỬA CHỮA MẠCH ĐIỆN NHÓM MÁY TIỆN 136

BÀI 12 SỬA CHỮA MẠCH ĐIỆN NHÓM MÁY KHOAN 140

BÀI 13 SỬA CHỮA MẠCH ĐIỆN NHÓM MÁY PHAY, MÀI 147

BÀI 14 SỬA CHỮA MẠCH ĐIỆN NHÓM MÁY NÂNG - VẬN CHUYỂN LẮP RÁP MẠCH ĐIỆN ĐIỀU KHIỂN NÂNG HẠ CẦU TRỤC DÙNG BỘ ĐIỀU ÁP XOAY CHIỀU VÀ XUNG ĐIỆN TRỞ RÔTO 176

BÀI 15 SỬA CHỮA MẠCH ĐIỆN NHÓM MÁY HÀN 179

Trang 3

LỜI NểI ĐẦU

Để giỳp cho học sinh sinh viờn nắm được cỏc kiến thức cơ bản vờ trang bị điện cho cỏc mỏy cụng nghiệp Tỏc giả đó biờn soạn giỏo trỡnh mụn học thực hành trang bị điện để làm tài liệu giảng dậy cho sinh viờn cao đẳng, và đại học, cỏc ngành cụng nghệ kỹ thuật điện, kỹ thuật điện điện tử, cụng nghệ tự động Giỏo trỡnh gồm hai phần chớnh:

 Phần thực hành, lắp đặt và sửa chữa, vận hành cỏc mạch điều khiển động cơ khụng đồng bộ xoay chiều 3 pha, động cơ điện một chiều:

- Phần này gồm cỏc bài tập cơ bản vẽ được sơ đồ nguyờn lý, sơ đồ lắp rỏp, phõn tớch mạch, lắp đặt và vận hành cỏc mạch điều khiển động cơ

- Trang bị cho sinh viờn cỏc kiến thức kết nối cỏc bộ biến đổi, lập chương trỡnh điều khiển, để điều chỉnh được tốc độ động cơ điện một chiều xoay chiều, và động cơ điện đặc biệt

 Trang bị cho sinh viờn những kiến thức cỏc mỏy gia cụng kim loại thường sử dụng trong cỏc dõy chuyền sản xuất Sinh viờn cú thể lắp dựng được cỏc mụ hỡnh điều khiển của mỏy, vận hành và sửa chữa cỏc mỏy khi hư hỏng Với lần biên soạn đầu tiên không tránh khỏi những sai sót, rất mong được

sự góp ý chân thành của các đồng nghiệp, các em sinh viên để giáo trình được hoàn thiện hơn

Trang 4

BÀI 1: THÁO LẮP, KIỂM TRA , SỬA CHỮA MỘT SỐ THIẾT

 Tháo lắp và sửa chữa được thiết bị hư hỏng

 Xác định cực tính động cơ và đấu nối

 Thái độ:

 Nghiêm túc học tập, tích cực luyện tập

 Tổ chức nơi lắp đặt gọn gàng ngăn lắp

 Đảm bảo an toàn cho người và thiết bị

I Một số loại khí cụ điện cơ bản:

1 Các thiết bị đóng cắt:

1.1 Cầu dao:

1.1.1 Cơ sở lý thuyết thực hành

Cầu dao là một loại khí cụ điện hạ áp được sử dụng để đóng cắt hoặc đổi nối sơ

đồ kết dây của mạch điện thao tác trực tiếp bàng tay

- Phân loại : - Cầu dao một pha, cầu dao ba pha

- Cầu dao một chiều, cầu dao hai chiều

- Cầu dao có cầu chì, cầu dao không có cầu chì

- Cầu dao có lưỡi dao phụ và cầu dao không có lưỡi dao phụ

- Ký hiệu:

Trang 5

1.1.2 Nội dung thực hành

a) Lập bảng ghi các thông số kỹ thuật của các loại cầu dao thường dùng

TT Tên thiết bị, mã hiệu Thông số kỹ thuật Ghi chú

1 Cầu dao 1 pha

Trang 6

b) Qui trình sửa chữa thiết bị

TT Tên các bước công

việc Công việc phải làm Kết quả đạt được Ghi các thông số kỹ thuật

1 Kiểm tra má tiếp xúc

của cầu dao Đóng cầu dao dùng đồng hồ đo

thông mạch đầu vào và ra của cầu dao

Điện trở đo được rất nhỏ và bằng không

2 Kiểm tra cầu chì và

thay thế khi hư hỏng Kiểm tra dây chì của từng pha ,

dùng đồng hồ đo thông mạch

Pha nào có điện trở vô cùng thì phải thay thế

Các khe dập

hồ quang đúng hướng để phân chia hồ quang

1.2 Áptômát

1.2.1 Cơ sở lý thuyếtthực hành

Áptômát là một loại khí cụ điện đóng cắt bảo vệ chính trong mạch điện hạ áp

Nó được sử dụng để đóng cắt từ xa và tự động cắt mạch khi thiết bị điện hoặc đường dây phía sau nó ngắn mạch hoặc quá tải, quá áp, kém áp, chạm đất…

- Phân loại:

+ Áptômát bảo vệ quá dòng ( ngắn mạch hoặc quá tải )

+ Áptômát bảo vệ quá điện áp

+ Áptômát bảo vệ kém áp

+ Áptômát bảo vệ chống giật (áptômát vi sai )

+ Áptômát bảo vệ vạn năng

- Kí hiệu:

3pha 1 pha

Trang 7

1.1.2 Thực hành

a) Lập bảng ghi các thông số kỹ thuật của các loại áptômát thường dùng

b) Qui trình lắp đặt vận hành

TT Tên các bước

công việc Công việc phải làm Kết quả đạt được Ghi các thông số kỹ

thuật

1 Lắp đặt áptômát Lấy dấu kích thước,

khoan lỗ để bắt vít Gá lắp vững chắc Dán mác ký hiệu tên thiết

TT Tên các bước công

việc Công việc phải làm Kết quả đạt được Ghi các thông số kỹ thuật

1 Kiểm tra má tiếp xúc

của áptômat Đóng áptômat dùng đồng hồ đo

thông mạch đầu vào và ra của áptômat

Điện trở đo được rất nhỏ và bằng không

2 Kiểm tra tác động của

áptômát Thử nút tác động của áptômat Áptômat nhảy cần đóng phải

Trang 8

1.3.Côngtắctơ:

Côngtắctơ là một khí cụ điện hạ áp được sử dụng để điều khiển đóng cắt mạch từ xa

tự động hoặc bằng nút ấn các mạch điện lực có phụ tải điện điến áp đến 500V, dòng điện đến 600A

- Công tắc tơ có hai vị trí đóng- cắt Tần số có thể lên đến 1500lần/ giờ

- Dùng để khống chế tự động và điều khiển từ xa các thiết bị một chiều và xoay chiều

Trang 9

1.3.2 Thực hành

a) Lập bảng ghi các thông số kỹ thuật của các loại côngtắctơ thường dùng

b)Qui trình sửa chữa thiết bị

- Kiểm tra má tiếp xúc các tiếp điểm mạch lực, mạch điều khiển côngtắctơ

- Kiểm tra mạch t ừ côngtắctơ

- Kiểm tra các thiết bị dập hồ quang của các cầu dao có ngăn dập hồ quang 1.4 Khởi động từ

- Là một thiết bị dùng để điều khiển từ xa việc đóng cắt đảo chiều và bảo vệ quá tải ( nếu có mắc thêm rơle nhiệt) cho các động cơ rôto lồng sóc Khởi động từ khi có một côngtắctơ gọi là khởi động từ đơn, thường dùng đóng cắt động cơ điện Khởi động từ khi có hai công tắc tơ gọi là khởi động từ kép, thương dùng khởi động và điều khiển dảo chiều động cơ điện Muốn khởi động từ bảo vệ được ngắn mạch phải mắc thêm cầu chì

Trang 10

- Kiểm tra má tiếp xúc các tiếp điểm mạch lực, mạch điều khiển khởi động từ

- Kiểm tra mạch t ừ khởi động từ

- Kiểm tra bộ phận dập hồ quang của các khởi động từ

1.5 Rơle nhiệt:

- Là thiết bị dùng để bảo vệ động cơ và mạch điện khỏi bị quá tải Thường dùng kèm với khởi động từ, côngtắctơ Dùng ở điện áp xoay chiều đến 500V, tần số 50 Hz, loại mới Iđm đến 150 A điện áp một chiều tới 400V Rơle không tác dụng tức thời theo dòng điện vì có quán tính nhiệt lớn phải có thời gian để phát nóng Thời gian làm việc khoảng vài giây đến vài phút, nên không dùng bảo vệ ngắn mạch được

1.5.2 Thực hành

a) Lập bảng ghi các thông số kỹ thuật của các loại rơ le nhiệt thường dùng

Trang 11

b) Qui trình sủa chữa thiết bị

- Kiểm tra phần tử đốt nóng

- Kiểm tra mạch từ khởi động từ

- Kiểm tra các thiết bị dập hồ quang của các cầu dao có ngăn dập hồ quang 1.6 Rơle thời gian:

- Rơle thời gian có chức năng định thời gian hoạt động của sơ đồ rơle bảo vệ, để chống tác động nhầm, đảm bảo yêu cầu chọn lọc cho các loại sơ đồ bảo vệ rơ le trong hệ thống điện Rơ le thời gian dùng làm các phần tử điều khiển quá trình mở máy, chuyển đổi tốc độ, điều khiển tuần tự các động cơ điện theo nguyên lý điều khiển theo thời gian

1.6.2 Thực hành

a) Lập bảng ghi các thông số kỹ thuật của các loại rơ le thời gian thường dùng

- Kiểm tra phần đế cắm chân của rơ le thời gian

- Kiểm tra các tiếp điểm thường kín, thường mở đóng chậm, mở chậm

Trang 12

1.7 Rơle trung gian:

- Rơle trung gian làm nhiệm vụ khuyếch đại các tín hiệu điều khiển trong sơ đồ điều khiển rơle trung gian thường nằm ở vị trí trung gian giữa hai rơle khác nhau

- Phân loại thường theo điện áp hút

+ Loại một chiều thường điện áp 12V, 24V

+ Loại xoay chiều 24V, 110V, 220V

1.7.2 Thực hành

a) Lập bảng ghi các thông số kỹ thuật của các loại rơ trung gian thường dùng

b)Qui trình sửa chữa thiết bị

- Kiểm tra phần đế cắm chân của rơ le trung gian

- Kiểm tra các tiếp điểm thường kín, thường mở của rơ le trung gian

- Kiểm tra tác động hút , nhả của rơ le trung gian

1.8 Nút ấn:

- Nút ấn còn gọi là nút điều khiển là một loại khí cụ điện dùng để đóng ngắt từ xa các thiết bị điện từ khác nhau Các dụng cụ báo hiệu và cũng để chuyển đổi các mạch điện điều khiển, tín hiệu, liên động

Trang 13

- Nút ấn được thông dụng để khởi động dừng và đảo chiều quay động cơ bằng cách đóng và ngắt các cuộn dây hút của các côngtắctơ, khởi động từ mắc ở mạch động lực của động cơ Nút ấn thường được đặt trên bảng điều khiển, tủ điện, trên hộp nút ấn

- Phân loại: theo hình dáng bên ngoại chia làm 4 loại : loại hở, bảo vệ, bảo vệ chống nước và chống bụi, loại bảo vệ chống nổ

- Theo yêu cầu điều khiển chia ra loại 1 nút, 2 nút, 3 nút

- Theo kết cấu bên trong nút ấn có loại có đèn báo và loại không có đèn báo

1.8.2 Thực hành

a) Lập bảng ghi các thông số kỹ thuật của các loại nút bấm thường dùng

Trang 14

1.9 Công tắc điện tử

1.9.1 Cơ sở lý htuyết thực hành

1 Giới thiệu

- Công tắc điện tử là một thiết bị đóng cắt, nó hoạt động như một Rơle

- Tiếp điển của Rơle điện tử này không phải bằng kim loại mà là linh kiện bán dẫn chịu được công suất lớn ( như Triac, Diac, Thyristor…)

- Tần số đóng cắt lớn hơn Rơle thông thường

- Thời gian sử dụng lâu bền hơn những thiết bị có tiếp điểm kim loại khác

- Điện áp điều khiển là một chiều, dải điện áp điều khiển rộng ( 3- 32VDC), thuận tiên cho việc thiết kế mạch điều khiển

- Điện áp và dòng điện chịu tải lớn

2 Phân loại

2.1 Theo kiểu điều khiển:

+ Relay điều khiển từ:

Trang 15

Điện áp DC được đưa vào, tạo từ trường trên cuộn dây, và từ trường này hút tiếp điểm Reed Relay làm mạch Trigger hoạt động, mở Triac đưa dòng chạy qua

+ Relay điều khiển bằng biến áp:

Điện áp DC được đưa vào, qua khối chuyển đổi DC- AC để sang điện áp AC, điện áp này qua biến áp tạo dòng đi qua mạch Trigger để mở cho Triac cho dòng chạy qua + Relay điều khiển bằng quang

Điện áp DC được đưa vào, làm cho LED phát quang, bên kia là một transistor quang

Trang 17

+ Đấu nối và điều khiển đóng cắt động cơ 3 phase

- Động cơ 3 phase 0,5 KW, điện áp 220V

- Sơ đồ đấu nối:

+ Đấu nối và điều khiển đóng cắt động cơ 1 phase

- Động cơ một phase 0,5 kW, điện áp 220 V

- Sơ đồ đấu nối

+ Đấu nối và điều khiển đóng cắt bóng đèn:

Trang 18

II Động cơ điện

1 Động cơ điện một chiều :

1.1 Cơ sở lý thuyết thực hành

Cấu tạo của động cơ gồm có 2 phần: stato đứng yên và rôto quay so với stato Phần cảm (phần kích từ - thường đặt trên stato) tạo ra từ trường đi trong mạch từ, xuyên qua các vòng dây quấn của phần ứng (thường đặt trên rôto) Khi có dòng điện chạy trong mạch phần ứng, các thanh dẫn phần ứng sẽ chịu tác động bởi các lực điện

từ theo phương tiếp tuyến với mặt trụ rôto, làm cho rôto quay Chính xác hơn, lực điện

từ trên một đơn vị chiều dài thanh dẫn là tích có hướng của vectơ mật độ từ thông B và vectơ cường độ dòng điện I Dòng điện phần ứng được đưa vào rôto thông qua hệ thống chổi than và cổ góp Cổ góp sẽ giúp cho dòng điện trong mỗi thanh dẫn phần ứng được đổi chiều khi thanh dẫn đi đến một cực từ khác tên với cực từ mà nó vừa đi qua (điều này làm cho lực điện từ được sinh ra luôn luôn tạo ra mômen theo một chiều nhất định)

Trang 19

1.2 Thực hành

a) Lập bảng ghi các thông số kỹ thuật của các loại động cơ thường dùng với các loại khác nhau ( kích từ độc lập, kích từ nối tiếp , kích từ hỗn hợp)

b) Qui trình kiểm tra thiết bị trước khi vận hành

- Kiểm tra phần cơ của máy điện

- Kiểm tra cách điện dùng đồng hồ Mêgômmet

- Kiểm tra phần cổ góp

- Kiểm tra hệ thống chổi điện tiếp xúc

2 Động cơ xoay chiều không đồng bộ ba pha:

2.1 Cơ sở lý thuyết thực hành

Cấu tạo của động cơ xoay chiều không đồng bộ ba pha gồm hai bộ phận chính

là Stato và rôto, ngoài ra còn có vỏ máy và nắp máy

Đặc điểm dây quấn động cơ điện xoay chiều không đồng bộ (KĐB) ba pha :

- Dây quấn stato động cơ điện xoay chiều KĐB ba pha gồm ba cuộn dây cố định giống hệt nhau đặt lệch nhau một góc 120o trong không gian ( mỗi cuộn dây tương ứng với một pha)

- Mỗi cuộn dây gồm hai đầu dây, đầu lồng vào trước gọi là đầu đầu, đầu lồng vào sau gọi là đầu cuối Như vậy động cơ điện xoay chiều KĐB ba pha sẽ có ba đầu đầu pha

và ba đầu cuối pha và như vậy sẽ có 6 đầu dây được đưa ra ngoài để thực hiện các cách đấu Y và  ( tại hộp đâúu dây động cơ)

- Ký hiệu: + Pha thứ nhất: Đầu đầu A, đầu cuối X

+ Pha thứ hai: Đầu đầu B, đầu cuối Y

Trang 20

2.2 Thực hành

a) Lập bảng ghi các thông số kỹ thuật của các loại động cơ thường dùng với các loại khác nhau (công suất, không đồng bộ rôtor lòng sóc, rôtor dây quấn)

b) Qui trình kiểm tra thiết bị trước khi vận hành

- Kiểm tra phần cơ của máy điện

- Kiểm tra cách điện dùng đồng hồ Mêgômmet

- Kiểm tra hệ thống chổi điện tiếp xúc của vành trượt động cơ không đồng bộ rôtor dây quấn

c) Phương pháp xác định đầu đầu và cuối cuộn dây động cơ điện xoay chiều không đồng bộ ba pha:

- Trước hết ta phải xác định các đầu dây của từng pha để xác định được ba pha ( dùng đồng hồ vạn năng thang đo điện trở) Giả thiêt đặt tên đầu đầu A,B,C đầu cuối X,Y,Z Sau đó ta phải xác định đầu nào là đầu đầu pha, đầu nào là đầu cuối pha Có hai phương pháp để xác đinh: phương pháp dùng nguồn một chiều và phương pháp dùng nguồn xoay chiều

* Phương pháp dùng nguồn một chiều:

- Lấy một cặp đầu dây( hai đầu của một pha) làm chuẩn ví dụ pha A mắc vào nguồn một chiều qua khóa K như hình vẽ nguồn một chiều (2-9 V), âm nguồn đấu vào X cuối của cuộn chuẩn còn dương nguồn thì nối vào đầu đầu A qua khóa K Còn pha C nối vào đồng hồ mv cực dương đồng hồ nối vào đầu dây C cực âm nối vào đầu dây Z Khi

ta mở khóa K mà kim chỉ đồng hồ dịch chuyển về phía dương thì các đầu dây nối vào cực dương của đồng hồ (C) và cực dương của nguồn (A) cùng cực tính gọi là đầu đầu, hai đầu còn lại X, Z đầu cuối Nếu kim đồng hồ chỉ về phía âm thì ngược cực tính ta phải đổi đầu đầu và cuối của một trong hai cuộn dây Cách làm tương tự để xác định đầu đầu và cuối đối với pha B còn lại

Trang 21

* Phương pháp dùng nguồn xoay chiều:

d) Đấu dây động cơ điện xoay chiều không đồng bộ ba pha

* Đấu Y: ba đâu pha hoặc ba đầu cuối pha chụm lại thành một mối, ba đầu còn lại đấu vào nguồn xoay chiều 3 pha

* Đấu : Chụm từng cặp đầu pha nọ và cuối pha kia lại thành 3 mối dây chung, 3 mối

đó được nối với ba dây pha của lưới điện xoay chiều 3 pha

Trang 22

III Các kí hiệu sử dụng trong bản vẽ

Kí hiệu Tên thiết bị Kí hiệu Tên thiết bị

Cầu chì Tiếp điểm chính

của Côngtắctơ

Áptômát một pha, hai pha, ba pha

Cuộn hút Côngtắctơ, Rơle

Nút bấm thường

mở

Cuộn hút Rơle thời gian ( Trễ thời điểm có điện)

Nút bấm thường đóng

Cuộn hút Rơle thời gian ( Trễ thời điểm mất điện) Tiếp điểm thường

đóng

Tiếp điểm thường

mở đóng chậm Tiếp điểm thường

mở

Tiếp điểm thường đóng mở chậm

Công tắc hành trình

Ổ cắm ba pha

Trang 23

Cuộn kháng Máy biến áp tự

ngấu Động cơ xoay

chiều KĐB ba pha rôto dây quấn

Động cơ xoay chiều 3 pha hai cấp

tốc độ Động cơ xoay

chiều KĐB ba pha rôto lồng sóc Đèn tín hiệu Tiếp điểm thường

đóng tác động bởi hiệu ứng nhiệt Động cơ một chiều

Nút bấm kép( liên động )

Cuộn hút Rơle thời gian ( trễ thời điểm mất điện và có điện) Dạng kí hiệu khác

Not Out

mở đóng chậm

Trang 24

chậm

Công tắc xoay thường đóng

Tiếp điểm thường đóng tác động bởi hiệu ứng nhiệt( trực tiếp)

Tiếp điểm thường đóng mở chậm

mở tác động bởi hiệu ứng nhiệt( trực tiếp

IV Đánh giá kết quả cơ sở lý và thực hành sinh viên

( Bài tập 1 đánh giá kết quả sinh viên chủ yếu về hiểu biết thiết bị điều khiển, nắm được các thông số kỹ thuật động cơ điện theo mẫu 1,2 phần phụ lục)

- Đánh giá kết quả lý thuyết theo mẫu 1 phụ lục

- Đánh giá kết quả thực hành theo mẫu 2 phụ lục

Trang 25

BÀI 2 LẮP RÁP MẠCH ĐIỆN KHỞI ĐỘNG TRỰC TIẾP

ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU

Bài 2.1 LẮP RÁP MẠCH ĐIỆN KHỞI ĐỘNG TỪ ĐƠN

Trang 26

Các thiết bị trong mạch điện:

- Aptomat 3 pha (AP1), 1pha (AP2)

- Đóng áptômát AP1, AP2 cấp nguồn cho mạch động lực và mạch điều khiển

- Bấm nút bấm M, côngtắctơ K có điện tác động và tự duy trì bằng tiếp điểm K(3- 5), các tiếp điểm thường mở của côngtắctơ K(A1-A2, B1-B2,C1-C2) ở mạch động lực đóng lại, cấp nguồn cho động cơ M làm việc, kết thúc quá trình mở máy

b) Dừng máy:

- Để dừng máy bấm nút bấm dừng D, côngtắctơ K mất điện, mở các tiếp điểm côngtắctơ K ở mạch động lực ngắt nguồn cấp cho động cơ M, động cơ M dừng

- Ngắt áptômát AP1, AP2 ngắt nguồn cấp cho mạch động lực và điều khiển

c) Các khâu liên động và bảo vệ:

- Bảo vệ ngắn mạch cho mạch động lực và mạch điều khiển bằng áptômát AP1, AP2

- Bảo vệ quá tải cho động cơ M bằng rơle nhiệt RN, khi xảy ra quá tải rơle nhiệt RN tác động, tiếp điểm RN(2- N) ở mạch điều khiển mở ra ngắt nguồn cấp cho côngtắctơ

K, mở các tiếp điểm ở mạch động lực của côngtắctơ K ngắt nguồn cấp cho động cơ M, động cơ dừng

- Bảo vệ cực tiểu bảo vệ điểm không bằng tiếp điểm côngtắctơ K (3- 5)

Trang 27

3 Sơ đồ lắp ráp: (Sinh viên tham khảo)

4 Kiểm tra cơ sở lý thuyết thực hành

Trang 28

II Thực hành

1.Lập bảng kê thiết bị lắp đặt

(Sinh viên chọn lựa thiết bị và ghi vào bảng dưới theo bài tập)

TT Tên thiết bị, thông số kỹ thuật Đơn

vị

Số lượng Ghi chú

1 Áp tô mát 3pha 30A cái 1

Hút không kêu, đo các tiếp điểm liền mạch

Mạch tác động theo đúng yêu cầu điều khiển

5 Lắp mạch

động lực

Gia công đầu cốt lắp dây động lực Đấu dây vào động cơ

Dây động lực phải đúng chủng loại, đi dây theo máng nhựa tránh chồng chéo

Trang 29

6 Vận hành

động cơ

Kiểm tra đủ nguồn điện

3 pha, đóng nguồn và khởi động máy

Động cơ quay, chạy êm theo đúng yêu cầu điều khiển

3.Qui trình sửa chữa

TT Hiện tượng Nguyên nhân dự

đoán

Kiểm tra, sửa chữa

Kết quả đạt được (sinh viên ghi)

2 Khi tác động mở

máy, động cơ

quay, bỏ ra thì

mất

Mất duy trì Kiểm tra tiếp điểm

duy trì của công tắc

tơ, hoặc dây nối tới

4 Thực tập và ghi kết quả thực tập theo phiếu

( Giáo viên phát phiếu, sinh viên thực tập ghi kết quả theo mẫu 02 )

Trang 30

Bài 2.2 LẮP RÁP MẠCH ĐIỆN KHỞI ĐỘNG TỪ KÉP DÙNG

NÚT BẤM ĐƠN

Mục tiêu học tập:

 Kiến thức:

 Vẽ và phân tích được mạch điện đảo chiều quay động cơ xoay chiều

không đồng bộ 3 pha rôto lồng sóc bằng khởi động từ kép dùng nút bấm đơn

 Vẽ được sơ đồ lắp ráp, nêu được trình tự lắp đặt

Trang 31

- RN : Rơle nhiệt

- KT : Côngtắctơ điều khiển động cơ quay thuận

- KN : Côngtắctơ điều khiển động cơ quay ngược

- AP1 : Áptômát 3 pha, đóng-cắt nguồn điện mach động lực

- AP2 : Áptômát 1 pha, đóng-cắt nguồn mạch điều khiển

- D,MT,MN : Nút bấm dừng, điều khiển động cơ quay thuận, ngược

- M : Động cơ xoay chiều không đồng bộ ba pha rôto lồng sóc

2 Nguyên lý hoạt động:

a / Mở máy:

- Đóng AP1, AP2: Cấp nguồn cho mạch động lực và điều khiển

+ Quay thuận: Ấn nút MT( 3-5 ), Côngtắctơ KT có điện, tác động và tự duy trì bằng tiếp điểm KT ( 3-5 ), các tiếp điểm ở mạch động lực KT (A1-A2; B1-B2; C1-C2) đóng lại cấp nguồn cho động cơ M quay theo chiều thuận

+ Quay ngược: Muốn đảo chiều quay động cơ ta ấn nút D(1-3) ngắt điện cấp cho côngtắctơ KT mất điện.Ấn nút MN( 3-9 ), Côngtắctơ KN có điện, tác động và tự duy trì bằng tiếp điểm KN( 3-9 ), các tiếp điểm ở mạch động lực KN(A1-C2; B1-B2; C1-A2) đóng lại cấp nguồn cho động cơ M quay theo chiều ngược

b / Dừng máy:

- Ấn nút D( 1-3) ngắt điện cấp cho côngtắctơ KT ( hoặc KN ) để cắt nguồn cấp cho động cơ

- Bảo vệ ngắn mạch động lực và điều khiển bằng AP1, AP2

- Bảo vệ quá tải cho động cơ bằng rơle nhiệt RN

- Bảo vệ tránh làm việc đồng thời khi đảo chiều quay bằng các tiếp điểm thường kín của các Côngtắctơ KT(9-11), KN( 5-7 )

Trang 32

3 Sơ đồ lắp ráp:(Sinh viên tham khảo)

L1 L1 L2 L3

AP1

MT D

KT

7 2

3 5

1 3 5

7

5

11 9

X Y Z

A B C

M

( Giáo viên phát phiếu, sinh viên thực hiện theo phiếu mẫu 01)

Trang 33

I Thực hành

1.Lập bảng kê thiết bị lắp đặt

TT Tên thiết bị Đơn

vị

3 ………

2.Qui trình lắp đặt:

TT Tên các bước Công việc phải làm Kết quả đạt được

1 Lựa chọn kiểm tra thiết bị Cấp nguồn thử tác động

các công tắc tơ , khởi đông

từ, rơ le các loại

Hút không kêu, đo các tiếp điểm liền mạch

2 Gá lắp bố trí thiết bị Lắp thiết bị trên bo đúng vị

4 Thử mạch điều khiển Cấp nguồn điều khiển và

tắc động đóng , mở máy bằng các nút điều khiển

5 Lắp mạch động lực Gia công đầu cốt lắp dây

động lực Đấu dây vào động cơ

Dây động lực phải đúng chủng loại, đi dây theo máng nhựa tránh chồng

Trang 34

đoán

Kết quả (sinh viên ghi)

tơ KT ( 3-5 ), KN( 3-9 ), hoặc dây nối tới nó

3 Không đảo được

Trang 35

Bài 2.3 LẮP RÁP MẠCH ĐIỆN KHỞI ĐỘNG TỪ KÉP DÙNG NÚT

BẤM KÉP

Mục tiêu học tập:

 Kiến thức:

 Vẽ và phân tích được mạch điện đảo chiều quay động cơ xoay chiều

không đồng bộ 3 pha rôto lồng sóc bằng khởi động từ kép dùng nút bấm kép

 Vẽ được sơ đồ lắp ráp, nêu được trình tự lắp đặt

Trang 36

- RN : Rơle nhiệt

- KT : Côngtắctơ điều khiển động cơ quay thuận

- KN : Côngtắctơ điều khiển động cơ quay ngược

- AP1 : Áptômát 3 pha, đóng-cắt nguồn điện mach động lực

- AP2 : Áptômát 1 pha, đóng-cắt nguồn mạch điều khiển

- D,MT,MN : Nút bấm dừng, điều khiển động cơ quay thuận, ngược

- M : Động cơ xoay chiều không đồng bộ ba pha rôto lồng sóc

2 Nguyên lý hoạt động:

a / Mở máy:

- Đóng AP1, AP2: Cấp nguồn cho mạch động lực và điều khiển

+ Quay thuận: Ấn nút MT( 3-5 ), Côngtắctơ KT có điện, tác động và tự duy trì bằng tiếp điểm KT ( 3-5 ), các tiếp điểm ở mạch động lực KT (A1-A2; B1-B2; C1-C2) đóng lại cấp nguồn cho động cơ M quay theo chiều thuận

+ Quay ngược: Muốn đảo chiều quay động cơ ta ấn nút MN( 3-9 ),

tiếp điểm (5-7) mở ra côngtắctơ KT mất điện mở các tiếp điểm của KT(A1-A2,B1- B2, C1- C2) ở mạch động lực ngắt nguồn cấp cho động cơ M, đồng thời Côngtắctơ

KN có điện, tác động và tự duy trì bằng tiếp điểm KN( 3-9 ), các tiếp điểm ở mạch động lực KN(A1-C2; B1-B2; C1-A2) đóng lại đảo thứ tự hai trong ba pha nguồn cấp cho động cơ M, quay theo chiều ngược

b / Dừng máy:

- Ấn nút D( 1-3) ngắt điện cấp cho côngtắctơ KT ( hoặc KN ) để cắt nguồn cấp cho động cơ

- Bảo vệ ngắn mạch động lực và điều khiển bằng AP1, AP2

- Bảo vệ quá tải cho động cơ bằng rơle nhiệt RN

- Bảo vệ tránh làm việc đồng thời khi đảo chiều quay bằng các tiếp điểm thường kín của các Côngtắctơ KT(11-13), KN( 5-7 ), bằng nút bấm kép

- Bảo vệ cực tiểu bảo vệ điểm 0 ( không tự mở máy ) bằng các tiếp điểm của các côngtắctơ KT( 3-5 ), KN( 3-11 )

Trang 38

( Giáo viên phát phiếu, sinh viên thực hiện theo phiếu mẫu 01)

II Thực hành

1 Lập bảng kê thiết bị lắp đặt

TT Tên thiết bị Đơn

vị

3 ………

2.Qui trình lắp đặt:

TT Tên các bước Công việc phải làm Kết quả đạt được

1 Lựa chọn kiểm tra

thiết bị

Cấp nguồn thử tác động các công tắc tơ , khởi đông

5 Lắp mạch động lực Gia công đầu cốt lắp dây

động lực Đấu dây vào động cơ

Dây động lực phải đúng chủng loại, đi dây theo máng nhựa tránh chồng chéo

6 Vận hành động cơ Kiểm tra đủ nguồn điện 3

pha, đóng nguồn và khởi động máy

Động cơ quay, chạy êm theo đúng yêu cầu điều khiển

Trang 39

đoán

Kết quả (sinh viên ghi)

tơ KT ( 3-5 ), KN( 3-9 ), hoặc dây nối tới nó

3 Không đảo được

Định dạng
Số trang	183
Dung lượng	10,14 MB