Đổi mới các phương pháp giảng dạy môn âm nhạc lớp 5 trường tiểu học trưng nữ vương – thành phố đà nẵng

Tuy nhiên trước một bài hát, một bài tập đọc nhạc, ghi chép nhạc, hoặc khi nghe các bản nhạc, để các em hiểu, nắm được và thực hiện tốt yêu cầu của bài học cũng như nêu được những cảm nh

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan: Khóa luận tốt nghiệp với đề tài “ Đổi mới các phương pháp giảng dạy môn Âm nhạc lớp 5 trường tiểu học Trưng Nữ Vương – Thành phố Đà Nẵng”

là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi, không sao chép của bất cứ ai

Tôi xin chịu mọi trách nhiệm về công trình nghiên cứu của riêng mình!

Người cam đoan

Nguyễn Thị Liên

Lời cảm ơn!

Có được kết quả này, trước hết em xin gửi lời cảm ơn đến các thầy cô giáo trong khoa Giáo dục Chính trị trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng đã tạo điều kiện giúp đỡ cho em nghiên cứu và hoàn thành khóa luận Đặc biệt, em xin chân thành bày tỏ tấm lòng cảm ơn sâu sắc đến cô giáo – TS Nguyễn Thị Lệ Quyên, người đã dày công dạy

dỗ em suốt thời gian qua, đã động viên, khuyến khích, giúp đỡ và hướng dẫn em hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này

Tuy nhiên, với lượng thời gian có hạn, khóa luận không tránh khỏi những sai sót và hạn chế Vì vậy, em mong nhận được sự góp ý chân thành của thầy cô và các bạn

Em xin chân thành cảm ơn!

Sinh viên

Nguyễn Thị Liên

MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU 6

1 Tính cấp thiết của đề tài 6

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 7

2.1 Mục tiêu nghiên cứu 7

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 7

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 7

3.1 Đối tượng nghiên cứu 7

3.2 Phạm vi nghiên cứu 7

4 Phương pháp nghiên cứu 7

4.1 Nghiên cứu tài liệu 8

4.2 Điều tra 8

4.3 Giả thuyết khoa học 8

5 Bố cục đề tài 8

B NỘI DUNG 8

Chương 1: TỔNG QUAN GIẢNG DẠY MÔN ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC TRƯNG NỮ VƯƠNG – THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 8

1.1 Tổng qua về giảng dạy môn Âm nhạc trong trường Tiểu học 8

1.1.1 Vị trí, vai trò môn Âm nhạc trong trường Tiểu học 10

1.1.2 Nhiệm vụ giảng dạy bộ môn Âm nhạc trong trường Tiểu học 11

1.2 Thực trạng giảng dạy môn Âm nhạc cho học sinh khối 5 tại trường Tiểu học Trưng Nữ Vương 11

1.2.1 Những vấn đề chung 12

1.2.1.1 Về phía học sinh 13

1.2.1.2 Về phía giáo viên 13

1.2.2 Khảo sát chất lượng dạy học môn Âm nhạc của khối 5 tại trường Tiểu học Trưng Nữ Vương 13

1.2.2.1 Về phương pháp dạy học của giáo viên 13

1.2.2.2 Khả năng học sinh 14

1.2.2.3 Thực trạng dạy và học tại trường Tiểu học Trưng Nữ Vương 15

1.2.2.4 Nhận xét 15

1.2.3 Tổ chức khảo sát 16

1.2.3.1 Phiếu điều tra khảo sát cho giáo viên 16

1.2.3.2 Phiếu điều tra khảo sát cho học sinh 17

1.2.4 Đành giá kết quả khảo sát 18

1.2.4.1 Nguyên nhân 18

1.2.4.2 Một vài vấn đề cần đặt ra trong dạy học môn Âm nhạc 18

Tiểu kết chương 1 19

Chương 2: MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI CÁC PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY ÂM NHẠC LỚP 5 TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC TRƯNG NỮ VƯƠNG – THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 19

2.1 Phương pháp dạy hát 19

2.1.1 Phương pháp sử dụng nhạc cụ (đàn) 20

2.1.2 Phương pháp sử dụng bản đồ 23

2.1.3 Phương pháp luyện thanh trước khi học hát 24

2.1.4 Phương pháp sửa chữa những sai sót 26

2.1.5 Phương pháp dạy hát hòa hợp trong tập thể 28

2.1.6 Phương pháp sử dụng Body Percussion 28

2.1.7 Giải pháp giúp học sinh học hát tốt hơn 31

2.1.7.1 Gây hứng thú cho học sinh ngay từ phần mở đầu bài học 31

2.1.7.2 Phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo của học sinh 32

2.1.7.3 Tổ chức nhiều hình thức học tập 33

2.1.7.4 Phát huy hiệu quả đồ dùng học tập 36

2.2 Phương pháp tập đọc nhạc 37

2.2.1 Giới thiệu bài tập đọc nhạc 38

2.2.2 Tập nói tên nốt nhạc và tìm hiểu về bài tập đọc nhạc 39

2.2.3 Luyện tập cao độ và luyện tập tiết tấu 39

2.2.4 Tập đọc từng câu và tập đọc cả bài 41

2.2.5 Ghép lời ca 42

2.2.6 Phương pháp đọc nhạc theo kí hiệu bàn tay 42

2.3 Âm nhạc thường thức 44

2.3.1 Kể chuyện Âm nhạc 45

2.3.2 Giới thiệu nhạc cụ 45

2.4 Lý thuyết Âm nhạc 46

Tiểu kết chương 2 50

KẾT LUẬN 51

KIẾN NGHỊ

PHỤ LỤC

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

A MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Mục đích giáo dục hiện nay của chúng ta là đào tạo những con người phát triển toàn diện, những con người có đủ năng lực cần thiết, đáp ứng sự đòi hỏi của cuộc sống hiện đại Việc giáo dục một con người toàn diện không chỉ giáo dục cho họ có đạo đức tốt, có trình độ hiểu biết, có sức khỏe, biết lao động, sẵn sàng lao động, nắm chắc các kiến thức khoa học - xã hội, bên cạnh đó còn phải giáo dục cho họ biết nhìn nhận, phân biệt, biết thưởng thức cái đẹp, biết làm đẹp cho cuộc sống của xã hội nói chung và cuộc sống của bản thân mình nói riêng Vì vậy, có thể nói rằng giáo dục thẩm mỹ cho con người là một phần thể thiếu trong cuộc sống hằng ngày

Một trong những con đường giáo dục thẩm mỹ nhanh và hiệu quả nhất đó chính là giáo dục thông qua các môn học nghệ thuật Trong đó Âm nhạc có vị trí rất quan trọng Trong những năm gần đây, nắm bắt tình hình thực tế những đòi hỏi của sự phát triển xã hội, bộ giáo dục và đào tạo đã điều chỉnh nội dung giáo dục nghệ thuật trong nhà trường

và coi đây như một bộ môn bắt buộc Âm nhạc là bộ môn hiệu quả nhất trong giáo dục thẩm mỹ Trong nhà trường phổ thông, đặc biệt là bậc tiểu học, Âm nhạc tuy không đào tạo các em thành ca sĩ, nhạc sĩ nhưng qua phân môn này đã hình thành cho các em kiến thức ban đầu, đặc biệt là trang bị cho các em có một thế giới tinh thần thoải mái, phát triển hài hòa, toàn diện hơn, từ đó giúp các em học tốt các môn học khác

Ở các lớp 1, 2 và 3 các em được học Âm nhạc trong môn nghệ thuật Việc học Âm nhạc ở các lớp trên chủ yếu các em học về các bài hát, kết hợp với các hoạt động phụ hoạ, thông qua đó các em được rèn luyện về tai nghe, trí nhớ, phát triển nhạc cảm và làm quen với việc thể hiện chính xác cao độ, trường độ của âm thanh trên cơ sở giai điệu bài hát Đặc biệt ở những tuần cuối của lớp 3, các em được làm quen, tiếp cận các ký hiệu âm nhạc như khuông nhạc, khóa Sol với 7 nốt nhạc cũng như các hình nốt cơ bản

Sang lớp 4, ngoài việc học các bài hát, các em còn được tập đọc các bài tập đọc nhạc với các hình tiết tấu đơn giản như: Nốt trắng, nốt đen, móc đơn, được ghép lời ca theo nhạc và được làm các bài tập nhạc Như vậy, lên lớp 4 việc học âm nhạc của học sinh Tiểu học đã bắt đầu chuyển sang một giai đoạn mới, không chỉ đơn thuần thông qua các bài hát mà các em đã trực tiếp tiếp xúc với các nốt nhạc trên khuông nhạc có khóa Sol

Bước lên lớp 5, ngoài việc ôn lại các kiến thức đã học ở lớp 4, chương trình Âm nhạc lớp 5 giúp các em củng cố các kĩ năng hát như: Tư thế hát, cách lấy hơi, giữ hơi, tập

hát rõ lời, phát triển âm gọn tiếng, tập hát những câu dài liền mạch, tập hát đúng những chỗ có luyến láy hai nốt nhạc Hơn thế nữa, ở lớp 5 việc thể hiện tình cảm, sắc thái của bài hát cũng đòi hỏi cao hơn Một bài hát không chỉ đòi hỏi các em hát đúng, mà khi thể hiện còn cần các em phải ít nhiều gửi gắm được những tình cảm của mình cũng như tình cảm của tác giả sáng tác thông qua các giai điệu, lời ca của bài hát đó Tuy nhiên, việc thể hiện tình cảm đó không yêu cầu các em phải làm như các ca sĩ, nghệ sĩ chuyên nghiệp Như vậy, sang lớp 5, chương trình âm nhạc đã mở rộng thêm vốn kiến thức của các em Tiếp tục bồi dưỡng tình cảm phong phú, lành mạnh, tự tin hơn khi tham gia các hoạt động âm nhạc Đặc biệt giúp các em có một nền tảng kiến thức cơ bản sơ đẳng vững chắc trước khi kết thúc một cấp học, bước vào một cấp học mới với khối lượng kiến thức cao hơn

Ở chương trình âm nhạc lớp 5 đòi hỏi các em phải biết hát và hát đúng 10 bài hát, các em phải biết thể hiện cao độ, trường độ, cường độ chính xác và tập hát diễn cảm theo nội dung tính chất của bài hát Các em phải nhận biết được 04 nhạc cụ nước ngoài, nhớ tên các ký hiệu ghi nhạc thông dụng và đọc được một số bài nhạc ngắn, nghe được điệu nhạc không lời Qua học hát tập đọc nhạc và nghe nhạc tạo cho các em có tình cảm trong sáng, phát triển năng lực cảm thụ và thẩm mỹ âm nhạc

Bản thân tôi là một giáo sinh thực tập được đào tạo và được phân công trực tiếp giảng dạy bộ môn, tôi nhận thấy đối với các em khối 5 Trường Tiểu học Trưng Nữ Vương, đa phần các em rất thích học hát, các em nắm được kĩ thuật luyện hát theo điệu, tiết tấu và đọc được một số ký hiệu cơ bản trên khuông nhạc Tuy nhiên trước một bài hát, một bài tập đọc nhạc, ghi chép nhạc, hoặc khi nghe các bản nhạc, để các em hiểu, nắm được và thực hiện tốt yêu cầu của bài học cũng như nêu được những cảm nhận ban đầu của mình về giai điệu các bản nhạc, người giáo viên cần có một phương pháp truyền đạt, hướng dẫn thật tốt, đơn giản nhưng lại hiểu quả nhất, để giúp các em nắm bắt, tiếp thu nhanh nhất kiến thức bài học

Trong thực tế, việc đưa ra một phương pháp giảng dạy thích hợp cho bộ môn Âm nhạc ở Tiểu học đang còn rất nhiều vấn đề phải bàn Bên cạnh đó là sự thiếu hụt các phương tiện dạy học, đặc biệt là nhạc cụ, cùng với những phương pháp truyền miệng khô cứng Do đó kết quả đạt được chưa thực sự cao, ít gây hứng thú cho các em trong việc

học tập và tiếp thu kiến thức của bộ môn Đấy cũng là lý do tôi lựa chọn đề tài “ Đổi mới các phương pháp giảng dạy môn âm nhạc lớp 5 trường Tiểu học Trưng Nữ Vương – Thành phố Đà Nẵng” để làm bài nghiên cứu cho bản thân mình

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục tiêu nghiên cứu

- Hiểu được khả năng tiếp thu của học sinh lớp 5 để rút ra một số phương pháp giảng dạy phù hợp

- Phân tích được các thuận lợi, khó khăn trong các tiết dạy học Âm nhạc để đề xuất các giải pháp tích cực nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn âm nhạc lớp 5

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu những tài liệu liên quan

- Khảo sát chất lượng để biết được khả năng học nhạc của học sinh lớp 5

- Khảo sát đánh giá nguyên nhân qua số liệu khảo sát

- Qua tình hình thực tiễn rút ra một số giải pháp giúp đổi mởi phương pháp giảng dạy môn âm nhạc lớp 5 có hiệu quả tốt hơn

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Toàn thể học sinh khối 5 Trường Tiểu học Trưng Nữ Vương Trong quá trình dạy học, học sinh đóng vai trò chủ thể trực tiếp giải quyết các vấn đề , tự mình chiếm lĩnh các kiến thức Giáo viên đóng vai trò khách thể, hướng dẫn tổ chức các hoạt động, theo sát, giúp đỡ học sinh chiếm lĩnh các kiến thức Do đó, giữa giáo viên và học sinh có liên quan mật thiết với nhau, nhắm giải quyết các mâu thuẫn để đạt những mục tiêu đã đề ra

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Khối 5 Trường Tiểu học Trưng Nữ Vương và các giải pháp giúp nâng cao phương pháp giảng dạy môn Âm nhạc Lớp 5

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Nghiên cứu tài liệu

Tài liệu là cẩm nang, là hướng đi đúng đắn, việc nghiên cứu tài liệu, tìm giải pháp

để giảng dạy tốt là điều thiết yếu của người giáo viên Đối với môn âm nhạc, giáo viên không những nghiên cứu kĩ tài liệu bên cạnh đó giáo viên cần phải linh động, sáng tạo phối hợp nhiều phương pháp khoa học mới có thể thực hiện

4.2 Điều tra

Điều tra là phương pháp kiểm tra đối chiếu khả năng âm nhạc, sự tiếp thu của từng học sinh Qua đó, chọn nhiều phương pháp phối hợp linh động để áp dụng từng đối tượng, từng trường hợp, song song đó tham gia tập huấn các chuyên đề, dự giờ, trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp

4.3 Giả thuyết khoa học

Đối với môn Âm nhạc lớp 5, một môn học nghệ thuật đòi hỏi cao người giáo viên phải có năng lực tốt về kĩ thuật hát, nhạc lý và nhất là chuyển tải nội dung đúng tình cảm Giáo viên cần nghiên cứu kỹ và nâng cao phương pháp giảng dạy môn Âm nhạc lớp 5 để đáp ứng nhu cầu kiến thức cần đạt được ở giai đoạn này

5 Bố cục đề tài

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, đề tài gồm 2 chương:

Chương 1: Tổng quan giảng dạy môn Âm nhạc ở trường Tiểu học Trưng Nữ Vương – Thành phố Đà Nẵng

Chương 2: Một số giải pháp đổi mới các phương pháp giảng dạy Âm nhạc lớp 5 tại trường Tiểu học Trưng Nữ Vương – Thành phố Đà Nẵng

B NỘI DUNG

Chương 1: TỔNG QUAN GIẢNG DẠY MÔN ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC

TRƯNG NỮ VƯƠNG – THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

1.1 Tổng quan về giảng dạy môn Âm nhạc trong trường Tiểu học

Ở trường Tiểu học, môn Âm nhạc tập trung phát triển cảm xúc thẩm mĩ và tình yêu âm nhạc Do đó cần sự lựa chọn các hoạt động học tập phù hợp với sở thích và nhận thức của học sinh: nghe nhạc, vận động, chơi các trò chơi, kể chuyện thiết kế các hoạt động trải nghiệm và khám phá Âm nhạc tích hợp trong các nội dung học tập

Môn Âm nhạc ở cấp Tiểu học nhằm giúp học sinh có những kiến thức âm nhạc phù hợp với lứa tuổi, luyện tập một số kĩ năng ban đầu về hát đúng, hòa giọng, diễn cảm

và có thể kết hợp một số động tác khi tập hát ( bước đầu luyện tập đọc nhạc và chép nhạc

ở mức độ đơn giản sau đó tăng dần đến luyện tập nghe và cảm nhận âm nhạc), bồi dưỡng tình cảm trong sáng, lòng yêu nghệ thuật âm nhạc nhằm phát triểu hài hòa nhân cách thông qua các hoạt động âm nhạc làm cho đời sống tinh thần phong phú lành mạnh, đem đến cho học sinh niềm vui, tinh thần lạc quan, sự mạnh dạn và sự tự tin, nhiệt tình tham gia các hoạt động âm nhạc trong và ngoài trường học

Kế hoạch giảng dạy ở trường Tiểu học:

Trong chương trình của bậc tiểu học, khối lớp 1 tổng số gồm 35 tiết trên một năm học, mỗi tuần có một tiết Tương tự cho các khối lớp 2, 3, 4 và 5 Tổng số tuần là 175 tuần tương đương với 175 tiết

Nội dung dạy học từng khối ở trường Tiểu học:

Ở khối lớp 1, học sinh được học 12 bài hát ngắn gọn, âm vực trong phạm vi quãng

8, nhịp 2/4 là chủ yếu Các bài hát có nội dung phù hợp với độ tuổi lớp 1, trong đó chọn 1 – 2 bài dân ca Việt Nam, 1 – 2 bài hát nước ngoài Giáo viên tập tư thế ngồi hoặc đứng hát cho học sinh Bước đầu tập hát đúng cao độ, trường độ Tập hát tự nhiên, nhẹ nhàng Kết hợp với vận động phụ hoạ hoặc trò chơi Âm nhạc Để phát triển khả năng Âm nhạc cho học sinh lớp 1, giáo viên cho học sinh nghe một số bài hát gồm: Quốc ca Việt Nam, dân ca, bài hát thiếu nhi chọn lọc hoặc nhạc không lời Bên cạnh đó, tập cho học sinh cách phân biệt âm thanh cao – thấp – dài – ngắn với tốc độ khác nhau và tập nghe để nhận ra hướng đi của âm thanh: đi lên, đi xuống, đi ngang Tập thêm cho học sinh nhận biết và thể hiện các tiết tấu đơn giảng bằng nhạc cụ gõ

Sang khối lớp 2, học sinh vẫn được học 12 bài hát ngắn gọn, âm vực trong phạm

vi quãng 8 (có thể có bài đến quãng 9), nhịp 2/4 kèm theo đó 1 – 2 bài ở nhịp 3/4 Các bài hát có nội dung phù hợp với độ tuổi lớp 2, trong đó chọn 1 – 2 bài dân ca Việt Nam,1 – 2 bài hát nước ngoài Ở thời gian đầu tập các kĩ năng ca hát như lấy hơi, bắt giọng, vào bài Tập hát rõ lời, giọng hát nhẹ nhàng, tự nhiên Tập hát kết hợp vận động phụ họa hoặc trò chơi Âm nhạc Qua đó, muốn phát triển khả năng Âm nhạc ở học sinh khối lớp 2 cần cho các em nghe một số bài hát tương tự như các bài hát các em đã được nghe ở khối lớp

1 Giáo viên giới thiệu sơ lược qua hình dáng và một số âm sắc một vài nhạc cụ gõ như: thanh phách, sênh tiền, mõ, song loan Kể cho học sinh nghe 1 – 2 câu chuyện Âm nhạc Tiếp tục, giúp học sinh phân biệt âm thanh cao – thấp – dài – ngắn – nhanh – chậm và hướng đi của âm thanh: đi lên, đi xuống, đi ngang, lượn sóng Tập nhận biết và thể hiện các tiết tấu đơn giản bằng nhạc cụ gõ, dùng nhạc cụ gõ đệm theo bài hát

Đến khối lớp 3, học sinh học hát bài Quốc ca Việt Nam Học 10 bài ngắn gọn, âm vực trong phạm vi quãng 9 có thể có những bài lên đến quãng 10 Được học hát đa số các bài hát ở nhịp 2/4 có một vài bài nhịp ¾, 3/8 hoặc 4/4 Các bài hát có nội dung phù hợp với độ tuổi lớp 3, trong đó chọn 1 – 2 bài dân ca Việt Nam, 1 – 2 bài hát nước ngoài Tập cho các em có kĩ năng ca hát đã học Tập hát ngân giọng, bước đầu tập hát diễn cảm theo tốc độ và sắc thái tình cảm của bài Học cách đánh nhịp 2/4 Tập hát kết hợp vận động phụ họa hoặc trò chơi Âm nhạc Để có thể phát khả năng Âm nhạc của học sinh tốt hơn, giáo viên nên cho học sinh nghe một số bài hát về dân ca, những bài hát thiếu nhi chọn lọc hoặc nhạc không lời Giới thiệu hình dáng và nghe âm sắc một vài nhạc cụ dân tộc như: bầu, nguyệt, tranh (thập lục) Nghe kể 1 – 2 câu chuyện về âm nhạc Tập học sinh nhận biết tên nốt nhạc, vị trí các nốt nhạc trên khuông nhạc qua các trò chơi Âm nhạc

Tập nhận biết hình nốt nhạc: đen, trắng, móc đơn và các dấu lặng đen, lặng đơn, tập nói tên nốt và hình nốt trên khuông

Khối lớp 4, học sinh được học sinh được học 10 bài hát, âm vực trong phạm vi quãng 10, mốt số bài lên đến quãng 11 Các bài hát có nội dung phù hợp với độ tuổi lớp

4, trong đó chọn 1 – 2 bài dân ca Việt Nam, 1 – 2 bài hát nước ngoài Ở khối lớp 4, giáo viên cần dạy cho học sinh hát rõ lời, phát triển âm gọn tiếng, rõ ràng Tập giữ hơi đẻ hát những câu hát dài liền mạch Tập hát đúng những tiếng có luyến 2 – 3 âm Tập diễn cảm đúng với tốc độ, sắc thái của bài hát Phát triển khả năng âm nhạc bằng cách giáo viên giới thiệu và cho học sinh nghe một số bài gồm: dân ca, bài hát thiếu nhi có chọn lọc hoặc nhạc không lời Giới thiệu và nghe âm sắc một vài nhạc cụ dân tộc như nhị, tam, tứ,

tì bà Kể cho học sinh nghe 2 – 3 câu chuyện về âm nhạc Bên cạnh đó, học sinh lớp 4 đã bước đầu làm quen với các bài Tập đọc nhạc nhịp 2/4 gồm 5 âm: Đô – Rê – Mi – Fa – Sol – La, lần lượt xuất hiện các hình nốt đen, nốt trắng, nốt móc đơn, dấu lặng đen

Và cuối cùng ở khối lớp 5, các em được học 10 bài hát, âm vực trong phạm vi quãng 10 có thể có bài đến quãng 11 Các bài hát có nội dung phù hợp với độ tuổi lớp 5, trong đó chọn 1 – 2 bài dân ca Việt Nam, 1 – 2 bài hát nước ngoài Củng cố các kĩ năng hát như tư thế hát, hơi thở, phát âm rõ lời, hát diễn cảm, hòa giọng tập hát cá nhân, mạnh dạn tự tin Giáo viên giới thiệu và cho học sinh nghe một số nhạc cụ nước ngoài như Flute, Clarinet, Trompet, Saxophone để phát triển khả năng âm nhạc và nghe các tác phẩm hoặc trích đoạn âm nhạc, qua đó giới thiệu một vài nhạc sĩ nổi tiếng trong nước và thế giới Các em đã được làm quen với các bài Tập đọc nhạc có nhịp 2/4 sử dụng hình nốt trắng, nốt đen, móc đơn, dấu lặng đen, lặng đơn thêm vào đó các em được học thêm một loại hình nhịp mới đó là nhịp ¾ thêm hình nốt trắng chấm dôi Các bài tập đọc nhạc dùng thang 5 âm: Đô – Rê – Mi – Fa – Sol – La – Si

Bảng kế hoạch giảng dạy ở trường Tiểu học và nội dung dạy học từng khối ở

trường Tiểu học: (Xem ở phụ lục 1)

Xây dựng chương trình xuất phát từ đặc trưng của nghệ thuật âm nhạc phù hợp với lứa tuổi học sinh, kết hợp với những định hướng đổi mới phương pháp gắn liền với thiết

bị dạy học Nghe nhạc là một nội dung quan trọng phải được thực hiện thường xuyên ở tất các các bài học Những tác phẩm được giới thiệu trong nội dung Nghe nhạc là các bài hát trong chương trình, các bài hát thiếu nhi hoặc dân ca chọn lọc, một số bản nhạc ( hoặc

trích đoạn) phù hợp với năng lực tiếp thu của học sinh

1.1.1 Vị trí, vai trò môn Âm nhạc trong trường Tiểu học

Như chúng ta đã biết, Âm nhạc là một môn học mang tính nghệ thuật cao, khác rất nhiều so với các môn học khác, tuy nó không đòi hỏi sự chính xác một cách tuyệt đối như nhưng con số nhưng lại đòi hỏi người học phải có sự yêu thích, sự đam mê thậm chí một chút gọi là “năng khiểu”, điều này không phải ở học sinh nào cũng có Học Âm nhạc mang đến cho học sinh những giây phút thư giãn, thoải mái, học mà chơi, chơi mà học Thông qua những câu hát, những lời ca, những cử chỉ, những điệu bộ, Âm nhạc giúp học sinh nhận thức những hình tượng âm thanh, giai điệu, kích thích cảm xúc, giúp học sinh cảm thụ những giai điệu qua từng bài hát, từng câu nhạc

Vậy làm thế nào để học sinh hát đúng giai điệu, đúng tính chất các bài hát, đọc đúng độ cao, trường độ, tiết tấu của các nốt nhạc trong bài tập đọc nhạc? Trước tiên phải xác định đúng tầm cữ giọng phù hợp lứa tuổi, giúp học sinh hiểu và phân biệt được những âm thanh cao, thấp, dài, ngắn với lực độ khác nhau, tốc để thể hiện khác nhau để phát triển năng lực nghe nhạc và cảm thụ Âm nhạc Ngoài việc xác định tầm cữ giọng phù hợp để gây hứng thú trong giờ học, người giáo viên cần tạo cho học sinh có một tâm thế thoải mái, một hứng thú tràn đầy khi học Âm nhạc

Những năm trước đây, do những trang thiết bị cần thiết chưa đáp ứng đủ cho môn học nên việc học tốt của bộ môn này còn hạn chế Do đó, việc truyền đạt và giúp học sinh tiếp thu kiến thức Âm nhạc hết sức khó khăn, thậm chí những kiến thức đó đến với học sinh hết sức trừu tượng Việc truyền thụ các bài hát chỉ qua phương pháp truyền khẩu thuần túy, ít phát triển khả năng tư duy của học sinh Vì vậy không tạo được sự thu hút tuyệt đối, ít gây hứng thú học tập

Để học sinh hứng thú học tập âm nhạc cần có nhiều yếu tố Trong đó, trước hết nội dụng học tập hay, thiết thực và hấp dẫn Học sinh trải nghiệm và khám phá nghệ thuật âm nhạc thông qua nhiều hình thức hoạt động Phương tiện học tập phong phú, học sinh được học bằng đa giác quan, cần phát huy được năng khiếu âm nhạc của từng học sinh, qua đó thực hiện dạy học phân hóa và nâng cao chất lượng giáo dục của cả tập thể Khuyến khích những học sinh có năng khiếu âm nhạc làm hạt nhân để khơi dậy tiềm năng, hứng thú và sự tự tin ở những em khác Đặc biệt, cần hướng dẫn học sinh biết ứng dụng năng lực âm nhạc vào thực tiễn

1.1.2 Nhiệm vụ giảng dạy bộ môn Âm nhạc trong trường Tiểu học

Âm nhạc là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để thực hiện nhiệm vụ giáo dục Chính vì vậy trong chương trình giáo dục thế hệ trẻ, giáo dục âm nhạc được coi

là một trong những nội dung quan trọng của lứa tuổi học sinh Hoạt động âm nhạc có

những nét đặc trưng riêng: nghe nhạc, đọc nhạc, chép nhạc, vì vậy, hiệu quả giáo dục phụ thuộc vào năng lực tổ chức và hoạt động của người giáo viên

Nhiệm vụ dạy nhạc trong nhà trường nhằm đưa âm nhạc đến với trẻ thơ, đây là điều kiện ban đầu giúp học sinh cảm thụ âm nhạc, hiểu biết nghệ thuật, đó chính là những mắt xích đầu tiên, quan trọng nhất để khơi dậy những cảm xúc với âm nhạc và còn giữ mãi trong tâm hồn học sinh suốt hành trang sau này Song quá trình giáo dục âm nhạc còn được coi là một quá trình khá phức tạp gồm nhiều giai đoạn và liên tục cùng với quá trình đào tạo con người xuất phát từ nhân cách và phát triển toàn diện, căn cứ vào đặc điểm của môn nghệ thuật âm nhạc và trên cơ sở lứa tuổi của học sinh mà nhiệm vụ giáo dục âm nhạc bao gồm:

Phát triển sự ham thích hưởng ứng đối với môn Âm nhạc, phát triển những khả năng cơ bản và thói quen ca hát, hòa mình trong hoạt động học tập thể, mạnh dạn thể hiện mình và phát triển về tình cảm, thẩm mĩ, thị hiếu nghệ thuật lành mạnh phù hợp với lứa tuổi

Giáo dục âm nhạc bằng phát triển năng lực cảm thụ tai nghe thông qua các giờ tập hát, tập đọc nhạc, tập ghi chép nhạc để học sinh cảm nhận sâu sắc về nội dung tác phẩm

Mở rộng âm nhạc gây ấn tượng để học sinh có thể làm quen với những tác phẩm

đa dạng, sự lựa chọn nhận xét mỗi tác phẩm theo cảm xúc của mình

Để thực hiện được những nhiệm vụ và nội dung chương trình giảng dạy môn âm nhạc phải đảm bảo những yêu cầu: Cung cấp đủ kiến thức cơ sở âm nhạc cần thiết, những

kĩ năng hoạt động âm nhạc cho giáo viên dạy chuyên Âm nhạc; trang bị phương pháp dạy kết hợp các phân môn trong chương trình bồi dưỡng tình cảm và thị hiếu nghệ thuật, khả năng tổ chức các hoạt động âm nhạc trong nhà trường, phương pháp dạy Âm nhạc phải tuân theo những nguyên tắc chung của phương pháp dạy học, phương pháp dạy hát và dạy nhạc phải dạy đại trà cho tất cả mọi học sinh không chỉ bồi dưỡng và dạy cho các học sinh có năng khiếu, có những năng lực đặc biệt về Âm nhạc

1.2 Thực trạng giảng dạy môn Âm nhạc cho học sinh khối 5 tại trường Tiểu học Trưng Nữ Vương

Trường Tiểu học Trưng Nữ Vương thuôc địa chỉ 825B Nguyễn Lương Bằng, Hòa Hiệp Nam, Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng, là một trong những trường nằm ở vùng ven của thành phố nhưng về phong trào văn hóa nghệ văn nghệ khá tốt Các hoạt động văn hóa văn nghệ diễn ra rất sôi nổi trong suốt năm học qua các đợt thi đua Các hoạt động đó

ít nhiều được tác động bởi bộ môn Âm nhạc Do vậy để học sinh học tốt và có hứng thú

với bộ môn này, đòi hỏi người giáo viên phải có một phương pháp truyền đạt, phương pháp thu hút, tạo sự hứng thú cho học sinh Đại bộ phận các học sinh do ít được tiếp xúc với các loại hình nghệ thuật nên còn nhược điểm rất phổ biến đó là hát theo thói quen, hát

tự do, tùy tiện không theo một giai điệu cụ thể Vì vậy, người giáo viên phải từng bước giúp học sinh có được sự tự tin, nắm được các kiến thức, các kĩ năng cơ bản của ca hát từ

đó tạo điều kiện cho học sinh phát triển tai nghe và khả năng thể hiện các tính chất Âm nhạc

Nhận thức của cha mẹ học sinh cũng chuyển biến đúng đắn ở gia đình cha mẹ, ngoài việc học môn văn toán, các bậc phụ huynh cũng rất quan tâm kiểm tra sách vở, kiến thức Âm nhạc của con em mình tạo điều kiện cho con em vừa học chính khóa vừa học ngoại khóa Nhiều bậc cha mẹ rất tự hào, rất vui sướng khi con có năng khiếu âm nhạc, tạo mọi điều kiện cho con phát huy mua sắm đàn ogan, piano

Nhưng cũng có những bậc phụ huynh cho rằng môn Âm nhạc là môn phụ nên không nhắc nhở kiểm tra con em mình học, không trang bị đầy đủ cho môn âm nhạc, thậm chí không mua cả sách bài tập Âm nhạc cho con em Có khi chỉ vì một lý do nào đó

mà sẵn sàng cho con em mình nghỉ buổi tập văn nghệ, hoặc thậm chí không cho tham gia tập văn nghệ mặc dù các em có năng khiếu Âm nhạc rất tốt Chính vì vậy làm ảnh hưởng đến chương trình văn nghệ Bên cạnh đó làm ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả của các tiết mục

Để nắm bắt tình hình bộ môn Âm nhạc của học sinh lớp 5 chúng tôi đã theo dõi quá trình học của học sinh thấy chất lượng con khá thấp, phần lớn học sinh vẫn chưa cảm thụ hết môn nghệ thuật này Qua trao đổi với học sinh lớp 5 chúng tôi thấy hầu hết học sinh rất thích học nhạc, học hát nhưng lại không hiểu thế nào là hát đúng nhạc, hát có truyền cảm còn phần đọc, chép nhạc học sinh chỉ biết đọc theo thầy và chép theo thầy chứ không hiểu theo cách: đọc hiểu, chép hiểu

1.2.1 Những vấn đề chung

Về mặt thuận lợi: trong những năm gần đây được sự quan tâm sâu sắc, đầu tư đúng mực của Ban giám hiệu nhà trường, sự ủng hộ về mặt tinh thần của đồng nghiệp và phụ huynh học sinh nên môn Âm nhạc được rất nhiều người yêu thích Trong các nhà trường, môn học Âm nhạc được học sinh đón nhận một các hào hứng, đặc biệt là lứa tuổi học sinh Tiểu học Nhà trường có đồ đủ đồ dùng phục vụ cho việc giảng dạy

Về mặt khó khăn: trường Tiểu học Trưng Nữ Vương thuộc trường nằm vùng ven của thành phố, đại đa bộ phận ba mẹ của học sinh thuộc nghề nghiệp công nhân, thợ phụ

xây dựng nên điều kiện cuộc sống chưa phải thuộc mức khá giả, có những gia đình chỉ vừa đủ trang trải của cuộc sống hằng ngày dẫn đến việc các em tiếp thu với Âm nhạc còn rất hạn hẹp Môn Âm nhạc là môn học đặc thù và phụ thuộc vào năng khiếu nên nhiều

em còn bị hạn chế, hát chưa đúng giọng hoặc đọc nhạc chưa đúng cao độ Nhà trường đã

có đàn dành cho giáo viên nhưng chưa có đàn và phòng học riêng Âm nhạc dành cho học sinh nên việc tổ chức tiết học còn gặp một số khó khăn nhất định

Về mặt mạnh: sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường, sự yêu mến, ủng hộ của phụ huynh học sinh, sự yêu thích học môn Âm nhạc của học sinh, bản thân có năng lực vững vàng, có kiến thức chuyên sâu về phân môn được phân công giảng dạy

Về mặt yếu: bên cạnh đó còn một số học sinh chưa thực sự mạnh dạn, tự tin khi học, còn một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm tới việc học của học sinh, còn một số

có ý niệm môn nhạc là “môn phụ” nên chưa đầu tư nhiều cho con cái

Học sinh chưa coi trọng bộ môn, coi đây là môn học phụ nên hình thành thái độ không nghiêm túc, thiếu tập trung, chưa thực sự chú ý vào việc học làm ảnh hướng đến không khí học tập chung của cả lớp

1.2.1.2 Về phía giáo viên

Giáo viên ít sử dụng các phương tiện dạy học bổ trợ như máy tính, máy chiếu để giới thiệu các phân môn như phân môn phát triển khả năng âm nhạc

Trong giờ học âm nhạc hầu như giáo viên chỉ chú ý đến hình thức tổ chức một tiết học, chứ chưa chú ý đến hình thức tổ chức giáo dục âm nhạc khác như: kết hợp hài hòa với trò chơi ngay trong giờ học hoặc trong các hoạt động âm nhạc khác Phương pháp giảng dạy chưa áp dụng được sử đổi mới, thiếu tích cực

Giáo viên giảng dạy theo kiểu truyền thụ một chiều nên chưa phát huy hết tính chủ động tích cực và khả năng phát huy của học sinh Việc sử dụng nhạc cụ đối với giáo viên chưa thường xuyên, còn gặp rất nhiều khó khăn

Giáo viên cần nâng cao khả năng hát, sử dụng nhạc cụ, kỹ năng chỉ huy, kỹ năng hoạt động âm nhạc cùng phương tiện dạy học âm nhạc, để thu hút sự yêu thích của học sinh đối với môn học này

1.2.2 Khảo sát chất lượng dạy học môn Âm nhạc của khối 5 tại trường Tiểu học Trưng Nữ Vương

Như chúng ta đã biết trong chương trình Âm nhạc ở bậc Tiểu học được chia thành

3 phân môn: Hát, Tập đọc nhạc và Âm nhạc thưởng thức Trong đó phân môn hát được xem là phân môn trọng tâm Trên lý thuyết, những nguyên tắc chung về phương pháp dạy học, phương pháp truyền đạt cho các em đã được tinh giản đến từng chi tiết để giáo viên

có đủ thời gian truyền thụ hết nội dung một bài giảng Nhưng điều cần lưu ý hơn chính là giáo viên phải biết lựa chọn, vận dụng cho phù hợp với khả năng tiếp thu của học sinh 1.2.2.1 Về phương pháp dạy học của giáo viên

Phương pháp giảng dạy là một yếu tố vô cùng quan trọng trong công việc quyết định chất lượng giờ dạy Người giáo viên có phương pháp, có kỹ năng truyền đạt, hướng dẫn tốt thì học sinh mới dễ tiếp thu, nắm bắt kiến thức một cách chính xác, nhanh chóng, nhớ lâu và còn phát huy được tính sáng tạo trong môn học

Chúng tôi thấy rằng hai giáo viên giảng dạy bộ môn Âm nhạc tại trường có những phương pháp, thủ pháp giảng dạy riêng biệt sao cho phù hợp với trình độ, kinh nghiệm của bản thân và trình độ học tập của học sinh Điều đó cũng cho chúng tôi thấy được sự chênh lệch về trình độ chuyên môn, có thể nói, chất lượng bộ môn Âm nhạc ở một số trường vẫn là điều cần quan tâm suy nghĩ

Trên lý thuyết, những nguyên tắc chung về phương pháp dạy học, phương pháp truyền đạt cho các em đã được tinh giản đến từng chi tiết để giáo viên có đủ thời gian truyền thụ hết nội dung một bài giảng Nhưng điều cần lưu ý hơn chính là giáo viên phải biết lựa chọn, vận dụng những phương pháp đó cho phù hợp với khả năng tiếp thu của học sinh

Dạy học Âm nhạc ở Tiểu học phải khác cách dạy âm nhạc chuyên nghiệp Mỗi bài học đều nên có 2 -3 nội dung theo hướng tích hợp Chú trọng thực hành âm nhạc thông qua hoạt động ca hát, biểu diễn và tập đọc nhạc Cần có đủ những thiết bị dạy học cho bộ môn như: nhạc cu, phương tiện nghe nhìn Giáo viên cần phát huy tính sáng tạo, chủ động tìm những biện pháp có hiệu quả để chuyển tải các nội dung âm nhạc một các sinh động, hấp dẫn và có tác dụng giáo dục thẩm mĩ

Ở trường Tiểu học Trưng Nữ Vương, trong dạy học, giáo viên chưa kết hợp đánh giá của giáo viên với việc tự đánh giá của học sinh, việc đánh giá học sinh không chỉ nhằm mục đích nhận định thực trạng và điều chỉnh hoạt động học của học sinh mà đồng thời tạo điều kiện nhận định thực trạng và điều chỉnh hoạt động dạy của giáo viên Liên quan đến điều này, giáo viên cần tạo điều kiện thuận lợi để học sinh được tham gia đánh giá lẫn nhau Tự đánh giá đúng và điều chỉnh hoạt động kịp thời là năng lực rất cần cho

sự thành đạt trong cuộc sống mà nhà trường phải trang bị cho học sinh Theo hướng phát triển để đào tạo những con người năng động, sớm thích nghi với đời sống xã hội, thì việc kiếm tra, đánh giá không thể dừng lại ở yêu cầu tái hiện các kiến thức, lặp lại các kĩ năng

đã học mà phải khuyến khích trí thông minh, óc sáng tạo trong việc giải quyết những tình huống thực tế

1.2.2.2 Khả năng học sinh

Trong một lớp học, trình độ của các học sinh đa số không đồng đều, sự nhận thức, tiếp thu của các em có sự phân hóa tương đối rõ rệt đặc biệt trong các môn thuộc lĩnh vực năng khiếu; ở các môn đặc trưng này sự chênh lệch càng thể hiện rõ ở từng lớp học, từng

cá nhân học sinh nên càng khó khăn hơn cho giáo viên trong việc truyền thụ kiến thức, hơn nữa trường Tiểu học Trưng Nữ Vương nằm ở vùng ven thành phố, gần khu công nghiệp nên nhiều hộ gia đình thuộc nhiều nơi đến sinh sống và làm việc, học sinh từ khắp các vùng quê trong cả nước nên phong tục tập quán và tiếng nói cũng khác nhau, cha mẹ học sinh lo làm ăn nên cũng ít quan tâm đến việc học tập của con em mình nên có một số học sinh có phần lơ là trong việc học tập, đến lớp không thuộc bài, không chú ý trong giờ học gây mất thời gian của lớp…Mặt khác, vì các em đại đa số là đến từ các địa phương khác nhau, tiếng nói, cách phát âm cũng khác nhau nên cũng có ảnh hưởng nhất định đến

học tập Ví dụ: ở lớp 1 – tuần 3 có bài hát “Mời bạn vui múa ca” trong đó có câu: “chim

ca líu lo, hoa như đón chào…” thì một số em đã hát “chim ca níu no, hoa như đón chào….”; chính cách phát âm “níu no” như vậy cho nên đã làm thay đổi nội dung bài hát

và khiến các bạn khác trêu chọc làm cho em học sinh đó càng thêm mất tự tin trong khi học hát

Song hạn chế lớn nhất ở học sinh là thói quen thụ động trong quá trình học tập giờ học âm nhạc Học sinh chưa chủ động tìm hiểu bài, chỉ trông chờ giáo viên lên lớp thực hiện và học sinh lặp lại theo thói quen Đối với các ký hiệu âm nhạc ghi trên bài hát thì học sinh ít nhớ và tỏ ra lúng túng, năng lực cảm thụ âm nhạc của các học sinh còn rất hạn chế, thực tế cho thấy vì quá lệ thuộc và các bài hát trong sách giáo khoa, đây cũng là hạn

chế vốn hiểu biết về phân môn học hát trong chương trình, trong giờ học có nhiều học sinh còn e thẹn, rụt rè không chủ động xây dựng bài

Ở các học sinh khối 5, vì chưa được dạy kĩ phân môn Tập đọc nhạc, học hát ở các lớp dưới, nên nhiều học sinh không vững vàng kiến thức trong những tiết học có liên quan đến phân môn này Một vài học sinh, chưa biết xác định vị trí đúng các nốt nhạc, nhiều học sinh không thể đọc đúng tên các nốt nhạc Bên cạnh đó, các học sinh có năng khiếu, nhà có điều kiện được bố mẹ tạo điều kiện cho đến học tại các trung tâm nghệ thuật nên việc đọc các nốt nhạc, xác định đúng vị trí các nốt nhạc các học sinh thực hiện rất nhanh chóng

1.2.2.3 Thực trạng dạy và học bộ môn Âm nhạc tại trường Tiểu học Trưng Nữ Vương

Chúng tôi nhận thấy mỗi giáo viên đều có những phương pháp, thủ pháp giảng dạy riêng biệt sao cho phù hợp với trình độ, kinh nghiệm của bản thân và trình độ học tập của học sinh Điều đó cũng cho chúng tôi thấy được sự chênh lệch về trình độ chuyên môn, có thể nói, chất lượng bộ môn Âm nhạc ở một số trường vẫn là điều cần quan tâm suy nghĩ

Nhưng bên cạnh đó có một số em do nhận thức không đúng đã không hòa mình vào cùng các bạn, không tự giác học, không chăm chỉ thường xuyên, quên sách, không ghi chép thậm chí không có sách vở Vì thế bài học chưa thuộc hoặc không biết hát làm ảnh hưởng đến chất lượng học của lớp

Với sự trợ giúp của các thiết bị kĩ thuật, kiếm tra đánh giá sẽ không còn là một công việc nặng nhọc đối với giáo viên, mà lại cho nhiều thông tin kịp thời hơn để linh hoạt điều chỉnh hoạt động dạy, chỉ đạo hoạt động học

1.2.2.4 Nhận xét

Trong quá trình thực tập và tìm hiểu phương pháp dạy tại trường chúng tôi được biết đa số giáo viên lên lớp với hình thức thầy truyền thụ kiến thức có sẵn trong tài liệu, sách giáo khoa với các phương pháp dạy học cũ, chủ yếu là truyền miệng, hát, đọc nhạc mẫu, học sinh không hiểu, thụ động nghe và làm theo người giáo viên Bên cạnh đó trường còn thiếu giáo viên dạy bộ môn này, do vậy giáo viên chủ nhiệm vẫn phải kiêm nhiệm dạy bộ môn này, đến giờ học hát giáo viên chủ nhiệm chỉ cho học sinh ghi đầu bài

và dạy học sinh hát theo cách truyền miệng, vẫn còn hiện tượng học sinh hát sai nhiều, phần tập đọc, chép nhạc bỏ qua coi như không có trong chương trình vì giáo viên không chuyên chỉ biết một ít về các nốt nhạc chứ không dựa vào giai điệu chính có trong bài để dạy học sinh sao cho đúng Thêm vào đó trường chưa có riêng một lớp Âm nhạc để thuận

tiện cho việc dạy hát của giáo viên Giáo viên vẫn chưa chú trọng vào việc áp dụng các phương pháp dạy học, chỉ có một số ít giáo viên có ý thức nghiên cứu bài dạy trước khi lên lớp và sử dụng hợp lý đồ dùng học tập, dạy học Nhìn chung các giáo viên chưa đi sâu nghiên cứu để khám phá phương pháp dạy học cho phù hợp, đạt hiệu quả, hay nói một cách khác giáo viên dạy hát nhạc chưa biết đổi mới phương pháp dạy học để phát huy khả năng vốn có của học sinh Có thể nói đây là vấn đề bức xúc, là trở ngại lớn để thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện, phát huy năng khiếu bẩm sinh của học sinh Đối với học sinh lớp 5 trường tiểu học Trưng Nữ Vương thì việc học hát, học nhạc có lợi hơn

vì học sinh đã lớn, cơ quan phát âm của học sinh phát triển hơn, có ý thức học tập và tiếp thu bài tốt hơn

Học sinh cần phải ý thức hơn về việc học hát của của bản thân Không nên xem đây là một môn học phụ, thay vào đó nên đầu tư hơn vào môn học này Âm nhạc có thể là một môn học có chất xúc tác để luyện cho đầu óc có thể nhớ lâu hơn, thoải mái hơn Có thể nói môn học này tuy rằng học hơi nhẹ nhàng nhưng cũng đòi hỏi học sinh phải chú ý, tập trung trong giờ học

1.2.3 Tổ chức khảo sát

1.2.3.1 Phiếu lấy ý kiến phản hồi giáo viên

Chúng tôi tiến hành phỏng vấn hai giáo viên Âm nhạc tại trường với các nội dung như sau:

Câu 1: Với vai trò, vị trí, nhiệm vụ được phân công, cô làm gì để nâng cao chất lượng học sinh của các lớp mình đang giảng dạy?

Tùy từng biện pháp mà các giáo viên đưa ra làm sao có hiệu quả và phù hợp nhất Đối với cô, cô thường dùng các biện pháp như sau:

- Đổi mới phương pháp dạy học qua bài soạn, dạy trên lớp Áp dụng các thành tố tích cực vào dạy học lấy học sinh làm trung tâm

- Tổ chức hiệu quả qua các câu lạc bộ Âm nhạc trong trường

- Thường xuyên khảo sát chất lượng học sinh để điều chỉnh phương pháp dạy học

- Phối hợp giáo dục giữa gia đình và nhà trường

- Bổi dưỡng kiến thức và phương pháp dạy học qua mạng, bạn bè đồng nghiệp

- Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học

Câu 2: Theo cô quy trình của các bước một tiết dạy Tập đọc nhạc ở lớp 4, 5 là như thế nào?

Giới thiệu bài Tập đọc nhạc

Sau khi phỏng vấn hai giáo viên của trường tiểu học Trưng Nữ Vương chúng tôi thu về kết quả như sau: Về việc trả lời các câu hỏi, đa phần các cô trả lời đúng Bên cạnh

đó, qua quá trình tôi dự giờ các tiết dạy của hai cô, tôi thấy được về các biện pháp dạy, các cô đã trả lời đầy đủ nhưng về thực nghiệm giảng dạy các cô lại thiếu bước ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học Các cô thường sử dụng máy Cassette cũ để dạy học hoặc nếu có sử dụng công nghệ thông tin các cô thiết kế slide còn sơ sài, chưa thật sự kích thích tầm nhìn, tầm quan sát của học sinh

Phiểu kiểm tra có nội dung như sau:

BẢNG NHẬN THỨC CỦA CÁN BỘ QUẢN LÝ VÀ GIÁO VIÊN VỀ VAI TRÒ ÂM NHẠC ĐỐI VỚI VIỆC HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH HỌC SINH

TT Hình thành, phát triển

nhân cách

Rất quan trọng

Quan trọng

Bình thường

Ít quan trọng

Không quan trọng

chất nhân cách của học sinh rất là cao Năng lực thẩm mỹ, tư duy sáng tạo, đạo đức được lựa chọn với tỷ lệ rất quan trong: 100% Năng lực nhận thức với lựa chọn cốt rất quan trọng là 60% và quan trọng là 40% Đối với 04 phẩm chất nhân cách với lựa chọn là bình thường, ít quan trọng, không quan trọng với tỷ lệ là 0% Như vậy, Cán bộ quản lý và giáo viên đều có nhận thức đúng đắn về vai trò của môn âm nhạc trong việc hình thành và phát triển nhân cách của học sinh trường Tiểu học Trưng Nữ Vương là rất tốt

1.2.3.2 Phiếu điều tra khảo sát cho học sinh

Để nắm bắt tình hình học bộ môn âm nhạc của học sinh khối lớp 5 chúng tôi đã theo dõi quá trình học của học sinh trong thời gian thực tập tại đây và tôi thấy chất lượng còn rất thấp, phần lớn học sinh vẫn chưa cảm thụ hết môn nghệ thuật này Qua trao đổi với học sinh lớp 5 tôi thấy hầu hết đều rất thích học nhạc, học hát nhưng lại không hiểu thế nào là hát đúng nhạc, hát có truyền cảm còn phần đọc, chép nhạc các em chỉ biết đọc theo giáo viên và chép theo giáo viên chứ không hề hiểu theo cách: đọc hiểu, chép hiểu

Ngay từ bắt đầu thực tập tại trường tiểu học Trưng Nữ Vương chúng tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng học hát nhạc của học sinh khối 5 và đi sâu nghiên cứu thực nghiệm ở lớp 5/1 và lớp 5/2 tại trường làm đối chứng

Phiếu kiểm tra có nội dung như sau: (xem ở phần phụ lục 2)

1.2.4 Đánh giá kết quả khảo sát

Kết quả khảo sát của 2 lớp, xét về mặt bằng chúng tôi thấy kết quả đạt được như vậy là rất thấp, chỉ có một số ít bài giỏi và khá, bài dưới trung bình và trung bình là nhiều Xét về hứng thú học tập thì các em học sinh đều không thích học môn này vì sợ lên biểu diễn còn ngượng ngùng, e ngại, sợ sệt, đây là một thực trạng rất dáng lo ngại trong tiết dạy hát vì trong giờ học môn nghệ thuật đáng lẽ phải thu hút được sự hứng thú yêu thích học môn này của học sinh Nếu đội ngũ giáo viên của chúng ta không biết đổi mới phương pháp dạy học, không biết phát huy khả năng vốn có và khám phá năng khiếu bẩm sinh của các học sinh thì sẽ không có được tiết dạy hát đạt kết quả cao

Từ những vấn đề trên chúng tôi đã tìm hiểu ra nguyên nhân để có hướng khắc phục những tồn tại trong việc dạy và học

1.2.4.1 Nguyên nhân

Nguyên nhân lớn vẫn là giáo viên chưa biết phối kết hợp các phương pháp sao cho hợp lý để áp dụng vào trong bài dạy, truyền thụ kiến thức phải mang tính vừa sức, phù hợp với lứa tuổi để giúp các em học yếu, các em không có năng khiếu xoá bỏ những mặc cảm tự ti thì đều có thể học được bộ môn Âm nhạc

Trong quá trình giảng dạy đa số giáo viên vẫn sử dụng các phương pháp cũ trong tiết dạy không biết sử dụng đồ dùng dạy học, nhất là đánh đàn, chưa thu hút được sự yêu thích, ham muốn của học sinh đối với môn nghệ thuật này

Do học sinh không nắm bắt kiến thức từ lớp dưới nGióaên hát còn sợ, ngại ngùng không biểu diễn được mà còn hát sai nhiều, thiếu tự tin khi đứng trước tập thể Phần tập đọc nhạc còn lúng túng về cao độ và trường độ, không biết bỏ đoạn (1) để đọc đoạn (2), chép nhạc vẫn còn bẩn, sai vị trí các nốt trên khuông Học sinh tiếp thu còn thụ động, không tạo cho mình được tính bạo dạn khi đứng trước tập thể, khi lên hát, biểu diễn học sinh vẫn còn sợ, e ngại thì làm sao có thể biểu diễn và hát hay được

Vậy làm thế nào để học sinh lớp 5 học tốt môn âm nhạc? Điều đó phụ thuộc rất lớn vào phương pháp, cách tổ chức dạy học của giáo viên Mỗi chúng ta đều phải biết vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học và đổi mới phương pháp thì mới phát huy được hết khả năng của học sinh, tự các em tìm ra kiến thức cho bản thân mình, đó là cách “hát không hay nhưng các em vẫn có thể hát đúng được”, như vậy giờ dạy hát mới đạt hiệu quả cao

1.2.4.2 Một vài vấn đề cần đặt ra trong dạy học môn Âm nhạc

Xuất phát từ vị trí và tầm quan trọng của việc dạy môn âm nhạc ở lớp 5 đồng thời sau khi nắm bắt được những ưu điểm, hạn chế của phương pháp dạy học cũ, chúng tôi đã

nghiên cứu và đổi mới phương pháp dạy âm nhạc bằng cách hướng vào giải quyết những vấn đề sau:

Giúp giáo viên sử dụng tốt đồ dùng dạy học, cụ thể như: bản đồ đối với những bài hát dân ca, đàn… và một số phương pháp như luyện thanh, uốn nắn những sai sót, hát hoà hợp trong tập thể

Tổ chức các trò chơi âm nhạc qua hình tiết tấu trong phần tập đọc nhạc nhằm thu hút sự chú ý và phát huy tốt khả năng âm nhạc của học sinh, tạo tính tích cực chủ động sáng tạo trong việc lĩnh hội kiến thức

Cải thiện phương pháp dạy môn âm nhạc để có phương pháp và hình thức tổ chức dạy học đạt hiệu quả cao

Tiểu kết chương 1

Trường Tiểu học Trưng Nữ Vương là một trường nằm ven vùng thành phố, có quy

mô đào tạo vừa, số lượng học sinh và giáo viên đều tương đối nhiều so với các trường học vùng ven còn lại Trường có cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho giảng dạy và học tập không đầy đủ Học sinh của trường Tiểu học Trưng Nữ Vương thuộc các khu vực

di cư khác nhau đến, có điều kiện sống và khả năng tiếp thu kiến thức không đồng đều Môn âm nhạc là một môn học yêu thích được các em hứng thú tham gia Giáo viên giảng dạy bộ môn chưa có những thay đổi đột phá trong phương pháp giảng dạy Phương pháp được sử dụng chủ yếu là thuyết trình và hầu như không đổi mới Việc áp dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy chưa hiệu quả Hình thức kiểm tra đánh giá kết quả học tập

phân môn còn cứng nhắc, chưa có tính kích thích đối với học sinh

Việc đưa Âm nhạc vào chương trình giáo dục phổ thông đã thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đến vấn đề phát triển toàn diện Đức – Trí – Thể - Mĩ cho học sinh Để làm tốt điều này, chúng ta cần quan tâm hơn nữa đến những nội dung học gắn với cuộc sống Phải tạo điều kiện, quan tâm, phải yêu cầu, kiểm tra, đánh giá kết quả học sinh vận dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề gặp phải trong học tập và trong cuộc sống Đồng thời, chúng ta cũng phải hướng tới sự cân bằng giữa các nội dung giáo dục học Đức – Trí – Thể - Mĩ cho lứa tuổi học sinh

Dựa trên quá trình thực tập tại trường Tiểu học Trưng Nữ Vương, việc nghiên cứu

để đưa ra những giải pháp đổi mới các phương pháp giảng dạy Âm nhạc lớp 5 tại trường tiểu học Trưng Nữ Vương là vô cùng cần thiết

Chương 2: MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI CÁC PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY

ÂM NHẠC LỚP 5 TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC TRƯNG NỮ VƯƠNG – THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

2.1 Phương pháp dạy hát

Ở trường Tiểu học Trưng Nữ Vương về phân môn hát chủ yếu ở mức độ hát đúng bài, thuộc bài là đạt yêu cầu Ngoại lệ, bài hát có diễn cảm, đúng sắc thái thường dành cho các trường có giáo viên chuyên trách

Hiện nay, giáo viên ở đang sử dụng phương pháp truyền khẩu, tập cho học sinh hát những câu theo nối móc xích Một vài giáo viên tinh tế hơn thường tìm những điểm khó hát trong bài để tập trung tìm những thủ pháp truyền đạt cho các em dễ hiểu hơn (luyến láy, ngắt hơi ) ngoài ra, một số giáo viên biết tạo ra bầu không khí mới, vui tươi, hấp dẫn hơn thông qua các trò chơi Âm nhạc

Ở phương pháp dạy truyền khẩu không chỉ đòi hỏi người giáo viên phải hát chuẩn bài hát, đúng giai điệu tiết tấu mà lại còn phải biết biểu hiện đúng sắc thái tình cảm của từng bài hát Thực tế, phương pháp này đã mang lại một số tác dụng nhất định như: dễ hát, học sinh chỉ thực hiện theo động tác lặp lại lời bài hát của giáo viên, mất ít thời gian, không đòi hỏi trình độ chuyên môn nghiệp vụ quá cao Nhưng phương pháp này không rèn luyện được kỹ năng ca hát cho học sinh, dễ gây nhàm chán, làm mất sự hứng thú trong giờ dạy hát

Thực tế, không ít giáo viên đã biết tự học, tự rèn luyện, trao đổi kinh nghiệm với các bạn bè đồng nghiệp để tìm và kết hợp với một vài phương pháp khác như: Thuyết trình, giảng dạy, dẫn dắt, đặt câu hỏi giúp các em chủ động được từng phần, từng chi tiết theo yêu cầu của bài học

Hướng dẫn học sinh lớp 5 học môn âm nhạc bao gồm các phương pháp sau:

Đặc trưng của phương pháp dạy hát ở tiểu học là trên cơ sở thông hiểu nội dụng nghệ thuật của bài hát, đây là công việc trọng tâm của bài học Ngoài các phương pháp dạy hát cũ, giáo viên dạy bằng “phương pháp truyền miệng”, đó là cách giáo viên hát mẫu học sinh hát theo thì tôi còn đưa ra một số phương pháp mới sau: phương pháp sử dụng Body Percussion, tổ chức nhiều hình thức dạy học, phương pháp đọc nhạc theo kí hiệu bàn tay

2.1.1 Phương pháp sử dụng nhạc cụ (Đàn)

Trên thực tế tại trường Tiểu học, việc sử dụng nhạc cụ để đệm cho học sinh trong tiết học Âm nhạc là rất hữu hạn, thậm chí nhiều trường không sử dụng đến nhạc cụ, hoặc

nếu có sử dụng thì cũng chỉ đàn giai điệu bài hát Phương tiện chủ yếu để giảng dạy là đĩa nhạc mẫu, máy nghe nhạc, hoặc nhạc midi được chuẩn bị trước Một số tiết học có sử dụng công nghệ thông tin thì phần âm nhạc cũng được cài sẵn trên máy tính Xét ở bình diện tổng thể thì những cách thực hiện như trên rất tiện lợi cho giáo viên Tuy nhiên, theo nhìn nhận ở góc độ chuyên môn, việc giáo viên không chọn cách đệm đàn trực tiếp tại lớp sẽ ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy, làm mất đi sinh khí, giá trị nghệ thuật và hứng thú học tập của học sinh Có nhiều lý do vì sao giáo viên không chọn cách đệm hát trực tiếp trong tiết dạy:

Do nhiều trường chưa có phòng chức năng dạy môn âm nhạc nên việc giáo viên gặp khó khăn khi di chuyển đàn từ phòng này sang phòng khác

Trường chưa được trang bị đàn phù hợp nên cũng gây nhiều khó khăn cho giáo viên

Do có sẵn địa nhạc nền, máy nghe và việc tìm nhạc nền cho bài hát rất dễ dàn nên hầu hết giáo viên thích chọn phương án này thay cho việc đệm đàn trực tiếp tại lớp

Lãnh đạo nhà trường không thường xuyên kiểm tra việc đệm hát của giáo viên trên lớp hoặc nếu có thì cũng không sâu sát với chuyên môn

Và một nguyên nhân khác, tôi cho đây là cốt lõi của vấn đề đó là kỹ năng sử dụng nhạc cụ của giáo viên còn nhiều hạn chế, thậm chí có giáo viên không biết cách đệm hát cho một ca khúc đơn giản nhất

Từ thực tế hiện nay, để đóng góp một phần nhỏ vào vấn đề giải quyết việc đệm hát cho giáo viên, chúng tôi xin nêu ra phương pháp đệp hát cơ bản trên đàn như sau:

Thứ nhất: Phải chuẩn bị bài hát chính xác giai điệu, lời ca, tên tác giả Nên chọn bài hát trong các tập bài hát của học sinh do NXB Giáo Dục phát hành

Thứ hai: Xác định chính xác giọng của bài hát:

Ở đây, chúng tôi không đi sâu và hướng dẫn cách xác định giọng của một tác phẩm âm nhạc mà chỉ đi vào cụ thể đối với bài hát: “Những bông hoa những bài ca” Có những dấu hiệu để xác định giọng như sau:

Bài hát được viết ở bộ khóa không có dấu hóa thường xuyên

Không xuất hiện dấu hóa bất thường trong suốt bài hát

Kết thúc bài hát ở nốt Đô, giai điệu luôn bình ổn ở âm thanh này

Nhưng vậy ta khẳng định bài hát được viết ở giọng Đô trưởng Chú ý cách xách định giọng này chỉ dùng cho các ca khúc viết theo phong cách âm nhạc phương Tây Tuy nhiên, trong quá trình xác định giọng chúng ta cần xem xét thật kỹ tiến hành giai điệu của

bài hát để xác định giọng cho chính xác, bởi vì có nhiều bài hát âm kết bài không phải âm chủ

Thứ ba: Phân tích cấu trúc, cách tiến hành giai điệu, hình tượng âm nhạc của bài hát

Chúng ta cần phân tích sơ lược qua bài hát để biết bài hát có cấu trúc như thế nào? Được viết ở hình thức mấy đoạn, giai điệu được tiến hành ra sao? Hình tượng âm nhạc của bài hát là gì?

Bài hát “Những bông hoa những bài ca:, được viết ở hình thức hai đoạn đơn có tái hiện, gồm 4 câu nhạc:

Câu 1: Từ ô nhịp 1 đến ô nhịp 5, kết thúc bậc I (âm Sol)

Câu 2: Từ ô nhịp 6 đến ô nhịp 9, kết thúc bậc IV (âm La)

Câu 3: Từ ô nhịp 10 đến ô nhịp 17, kết thúc bậc IV (âm La)

Câu 4: Từ ô nhịp 18 đến ô nhịp 26, kết thúc bậc I (âm Đô)

Giai điệu được tiến hành nhịp độ vừa phải, với các quãng 3, quãng 4, quãng 5; âm thanh chủ yếu xoay quanh trục của giọng, âm hình chủ đạo được thể hiện xuyên suốt trong bài hát; các bước nhảy được giải quyết hợp lý tạo nên bức tranh về một ngày hội tưng bừng của các thầy, cô giáo, thể hiện lòng kính yêu và tình cảm biết ơn đối với những người dạy dỗ, chăm lo cho các em trong bài hát, giai điệu bài hát vui tươi, trong sáng gợi lên nhịp bước chân rộn ràng của học sinh đến thăm thầy cô giáo trong ngày 20/11 đầy ý nghĩa

Âm hình tiết tấu chủ đạo

Thứ tư: Đặt hợp âm cho ca khúc

Chúng ta xác định chính xác các hợp âm 3 chính (C, F, G (G7)) và hợp âm 3 phụ (Am,

Dm, Em (E7)) của giọng chính trong bài hát (thỉnh thoảng cũng có thể dùng hợp âm D7 hoặc Fm)

Tiến hành đặt hợp âm: Khi đặt hợp âm, chúng ta phải biết cách vận dụng các kết hòa âm như kết nữa, kết trọn tùy theo ý của từng câu nhạc Khi đặt hợp âm cho ca khúc

có thể đặt theo ý nhạc từ nhỏ đển lớn như tiết nhạc hoặc câu nhạc Đặt biệt cần chú ý những điểm cao trào để chúng ta đưa vào những mảng hòa âm kết hợp với tiết tấu tạo thành những câu giằng phù hợp với ý đồ của tác giả và mang lại hiệu quả cao cho bài hát Tuy nhiên, tùy theo khả năng thực hành của người giáo viên, chúng ta có thể giản lược bớt hợp âm cho phù hợp Chúng ta nhận thấy, ý nhạc đầu tiên có 3 âm chung với hợp âm

Đô trưởng đó là âm đô, âm sol Do vậy chúng ta đặt hợp âm C, hợp âm chủ của bài Ý

nhạc tiếp theo có 4 nhịp, 2 nhịp trước có âm La ta đặt hợp âm F, nhịp tiếp theo có âm Sol

ta đặt hợp âm C, nhịp còn lại có âm Fa ta lại đặt hợp âm Fa Người ta thường sử dụng hợp âm D7 và G7 cho kết câu 1 Câu 2, câu 3 và câu 4, ta dùng cách phân tích tương tự

và đặt hợp âm như sau:

Sau khi đặt xong hợp âm, chúng ta nghe lại hợp âm trên đàn để điều chỉnh cho thật phù hợp

Thứ năm: Chọn điệu, chọn tiếng

Một lại nhịp có thể sự dụng nhiều điều kiện khác nhau, do đó chúng ta căn cứ vào

âm hình tiết tấu chủ đạo, tính chất và kết hợp với nhịp của bài hát để chọn điệu trên đàn Organ Về cơ bản thì: loại nhịp 2/2, 2/4, 2/8 người ta thường sử dụng điệu March, Disco, Polka, Country 2/4 ; loại nhịp 3/2, ¾, 3/8 thường sử dụng điệu Valse, Boston ; loại nhịp 4/2, 4/4, 4/8 thì dùng điệu March, Polka, Chachacha, Rumba, Beat ; loại nhịp 6/4, 6/8 thường sử dụng điệu Slowrock, Ballad, Valse Ví dụ bài “Những bông hoa những bài ca”, ta thấy bài hát hội đủ các yếu tố phù hợp với điệu Polka, do đó ta chọn điệu Polka để đệm

Để lựa chọn tiếng cho phù hợp với sắc thái tình cảm của bài hát ta phải căn cứ vào chất liệu âm nhạc của bài đó Đối với những làn điều dân ca chúng ta có thể sử dụng tiếng Flute, Piccolo giả tiếng sáo; Siter, Dulcimer giả tiếng đàn tranh, tiếng Jazz Giuter giả tiếng đàn bầu Đối với bài hát theo phong các âm nhạc Phương Tây có tính chất hành khúc ta chọn tiếng Trumpet, Brass, Accordion ; bài hát có tính chất trữ tình ta chọn Nylon Guitar, Saxophone, Grandpiano Đối với bài “Những bông hoa những bài ca”, ta chọn tiếng Grandpiani, kết hợp với tiếng Vibraphone để đệm, tiếng Accodion để đàn phần Intro

Thứ sáu: Chọn âm hình đệm

Để chọn được âm hình đệm phù hợp, ta căn cứ vào âm hình tiết tấu chủ đạo và điệu của bài hát

Thứ bảy: Viết Intro, Kết

Phần này đòi hỏi phải có tư duy của người sáng tác âm nhạc Yêu cầu khi viết Intro phải khúc chiết, kết cấu chặt chẽ, thể hiện được hình tượng của bài hát Thông thường người ta hay sử dụng một câu nhạc trong ca khúc Ví dụ bài “ Những bông hoa những bài ca” ta lấy câu nhạc cuối cùng của bài làm câu Intro Và một cách khác, chúng

ta có thể sáng tác mới hoàn toàn hoặc lấy âm hưởng của ca khúc để viết Intro

Còn phần kết, chúng ta có thể sử dụng lại Intro hoặc viết câu nhạc khác Tuy nhiên, phải hết sức ngắn gọn thể hiện được ý nhạc kết thúc bài hát

Thứ tám: Sau cùng chúng ta tiến hành đệm ca khúc trên cơ sở đã được chuẩn bị theo các bước

Trước tiên, chúng ta chọn điệu Valse với tempo khoảng 90; lưu tiếng Accordion, GrandPiano và Vibraphone vào bộ nhớ của đàn Đàn Intro, và bấm hợp âm tay trái thật chính xác Ghép âm hình đệm với giai điệu của ca khúc, phần này sẽ tốn nhiều thời gian Đoạn 1: Ta đệm theo âm hình đệm 1 Đoạn 2: Ta đệm theo âm hình 2 Đàn đoạn kết để kết thúc bài

Chúng ta biết rằng, khả năng thị phạm của người giáo viên trước học sinh là rất quan trọng, đặc biệt trong lĩnh vực âm nhạc thì khả năng này cần phải đề cao Một khi người giáo viên đệm đàn để học sinh hát chắc chắn sẽ kích thích được sự hưng phấn và tiết học sẽ sôi nổi hơn nhiều Chính từ điều này, chúng ta sẽ phát huy tối đa khả năng của học sinh, thu hút các em tham gia vào hoạt động học một cách tích cực hơn, dần hình thành tư duy độc lập, tự chủ động trong học tập

Nhằm góp phần khắc phục vấn đề đệm hát cho giáo viên trước hết các cơ sở đào tạo cần yêu cầu cao hơn trong phân môn đệm hát, trang bị kỹ năng đệm hát thật vững vàng cho thầy cô giáo tương lai Mặc khác, về phía trường phổ thông cần xây dựng những phòng chức năng chuyên biệt, đầy đủ phương tiện phục vụ giảng dạy âm nhạc đồng thời yêu cầu giáo viên phải phát huy khả năng đệm hát của mình trong từng tiết dạy

Có như vậy, việc đệm hát trong tiết dạy âm nhạc mới được thực hiện nghiêm túc đem lại hiệu quả cao trong giảng dạy ở bậc học tiểu học

Đây là yêu cầu tối thiểu của một tiết dạy hát đòi hỏi giáo viên chuyên nhạc phải biết đánh đàn và sử dụng đàn thành thạo Nhạc cụ dùng trong tiết học đạt hiệu quả nhất vì

nó là phương tiện để thu hút sự hứng thú học nhạc của học sinh, đồng thời còn phải sử dụng cả trong khi dạy hát và dạy tập đọc nhạc

Vào đầu tiết dạy hát giáo viên có thể hát và biểu diễn theo đàn có âm nhạc điệu kèm theo giúp cho bài hát thêm sinh động, thu hút sự chú ý của học sinh muốn được học hát bài đó (với yêu cầu giai điệu ở nhà giáo viên phải ghi trước vào đàn) vào dạy bài hát Ngoài ra giáo viên hát mẫu ra có thể học sinh nghe giai điệu bài hát (giúp giáo viên đỡ phải hát mẫu nhièu lại làm cho tai nghe của học sinh phát triển thêm) Dạy từng câu giáo viên chỉ cần hát mẫu một lần, sau đó đánh giai điệu trên đàn cho học sinh nghe, nó không những có tác dụng trong khi dạy hát mà còn có tác dụng sửa sai những câu khó hát

Câu 2: Trong bài “Những bông hoa những bài ca” đây là câu hát khó đòi hỏi giáo viên phải có phương pháp dạy nhanh và đúng Vậy giáo viên đánh giá giai điệu trên đàn nhiều lần và cho học sinh đọc theo nốt nhạc sau theo đàn đọc:

Cứ sửa sai như vậy thì học sinh chắc chắn hát sẽ đúng và chuẩn xác Cách sửa sai trên đàn, bảng phụ có thể sử dụng tất cả những bài hát trong tiểu học Sửa sai về cao độ, trường độ, dấu luyến đều có thể dạy được, giáo viên sẽ lĩnh hội kiến thức nhanh hơn, tạo tiền đề cho sự phát triển âm nhạc của các em sau này

2.1.2 Phương pháp sử dụng bản đồ

Phương pháp này áp dụng khi dạy hát những bài dân ca, đây không những sử dụng cho chương trình dạy hát lớp 5 mà còn sử dụng đối với tất cả các lớp có bài hát thể loại dân ca Phương pháp sử dụng bản đồ giáo viên có thẻ sử dụng ở phần giới thiệu bài hát dân ca giúp học sinh hiểu sâu hơn về xuất xứ bài hát, nó là dân ca của vùng nào, vùng dân ca đó ở phía nào trên bản đồ Trên cơ sở đó các em không được đi thăm quan nhưng cũng có thể hiểu biết sơ lược về vị trí của dân tộc đó Trong phần giới thiệu bài, giáo viên treo bản đồ giới thiệu về các dân tộc có liên quan đến bài, sau đó gọi 1 – 2 học sinh lên chỉ để nhận biết Mỗi dân tộc có một nền văn hoá riêng, các vùng dân ca nằm khắp đất nước nhưng mỗi một bài dân ca có những nét đẹp hay riêng, việc sử dụng bản đồ nhằm thu hút sự chú ý tò mò ham hiểu biết của học sinh Không những thế nó còn tạo cho giờ dạy thêm phong phú và sử dụng đồ dùng đạt hiệu quả

VD: Dạy bài 19 học bài hát “Hát mừng” dân ca Hrê (Tây Nguyên)

Trong phần xuất xứ bài hát, giáo viên treo bản đồ và giải thích qua về các dân tộc Hỏi: Thế nào là thể loại dân ca?

Gọi 2 học sinh lên bảng chỉ vùng dân

ca Hrê (Tây Nguyên)

Hỏi: Dân ca có tác giả hay không?

Vì sao?

Dân ca là sự lưu giữ các bài hát từ đời này qua đời khác bằng cách “truyền miệng” xác định

vị trí của vùng Hrê chỉ trên bản đồ “Dân ca

có tác giả, do nhièu người dân lao động sáng tác

Thay vì giáo viên mang bản đồ có sẵn lên lớp giảng dạy cho học sinh một cách máy móc, giáo viên có thể dặn dò, phân nhóm cho học sinh chuẩn bị một bức tranh vẽ có liên quan đến vùng miền hôm nay được học Điều này giúp cho học sinh có thể tự tìm tòi

được nơi ở, địa điểm của vùng miền trong bản đồ, bên cạnh đó các em có thể tìm hiểu thêm được một ít phong tục tập quán, lối sống sinh hoạt của nơi mà các em đang muốn

vẽ

2.1.3 Phương pháp luyện thanh trước khi học hát

Việc luyện thanh trước khi học hát giúp cho giọng nói của học sinh sẽ to và khỏe hơn Vấn đề này không thể chối cãi, từ khi mới bắt đầu hát, có nhiều học sinh không biết luyện thanh là gì Nhưng nếu có thời gian luyện lâu thì giáo viên sẽ dễ nhận ra một điều đặc biệt ở học sinh, giọng nói cũng như giọng hát sẽ có chiều hướng thay đổi tích cực, những câu hát trở nên to và rõ ràng hơn thay vì khi mới học thì nghe thì thào trong họng, câu được câu mất Bên cạnh đó việc luyện thanh cũng sẽ giúp học sinh giải quyết triệt để các vấn đề giao tiếp

Giúp học sinh kiểm soát tốt cao độ Trong khi luyện thanh, học sinh sẽ thường xuyên nghe những âm giai từ thấp đến cao và ngược lại, điều này giúp cho tai của học sinh có thể phán đoán được chính xác từng nốt nhạc đang phát ra, thông qua đó học sinh

áp dụng vào từng câu hát cho hợp lý, tránh hiện tượng “Hát phô”

Luyện thanh cũng tạo cho học sinh tự tin hơn Chính xác là như vậy, có khi nào giáo viên đặt câu hỏi, trước khi học hát thì giáo viên cần chuẩn bị cái gì, học những gì? Tôi chắc chắn một điều, giáo viên thương xuyên đặt ra những câu hỏi đó và không có câu trả lời Các bạn đang rất mông lung trong vấn đề ca hát, vì vậy trước khi bắt đầu học bài mới thì luyện thanh sẽ giúp cho học sinh có một nền móng vững chắc, giúp học sinh tự tin hơn khi bắt đầu vào giải quyết bài học mới

Ngoài việc giúp học sinh tự tin hơn luyện thanh còn giúp học sinh có luồng hơi cũng như hơi thở tốt hơn và sâu hơn Để hát tốt trước tiên phải biết kết hợp giữa hơi thở

và âm thanh đầy đặn Như các bạn đã biết, luyện thanh là sự lặp đi lặp lại, bộ phận hỗ trợ cho âm thanh đầy đặn và mượt mà đó là hơi thở, trong khi luyện thanh, cả hai bộ phận này tác động và tương quan hỗ trợ lẫn nhau tạo nên câu hát mượt mà và uyển chuyển, vì vậy trước khi luyện thanh, bộ phận hơi thở phải hoạt động song song cùng với âm thanh Khi luyện thanh học sinh sẽ biết điều tiết hơi thở như thế nào để phát ra âm thanh hay và chắc chắn, vì vậy luyện thanh trước khi hát sẽ giúp cho học sinh điều tiết làn hơi trong từng câu hát

Giáo viên thường tập luyện lui tới những nguyên âm: A, Ê, I, Ô, U Vậy nếu không luyện thanh thì hậu quả tác động đến học sinh rất nhiều Học sinh sẽ phát âm không đúng, cách đặt vị trí âm thanh sai, và kết luận cuối cùng là tất cả điều sai Vì vậy,

trước khi học một bài hát hay học môn Âm nhạc, giáo viên cần phải luyện thanh thật kĩ, càng kĩ càng tốt

Luyện thanh ở đầu tiết học hát có tác dụng khởi động, làm mềm mại cơ quan cảm

âm và phát âm Học sinh sẽ nhạy cảm với việc nghe đúng, hát đúng cao độ, phát âm và nhả chữ Luyện thanh đơn giản chỉ tiến hành 2 – 3 phút với một thang 5 âm hoặc một vài quãng giai điệu đặc trưng của bài hát, sử dụng vài nguyên âm đáng chú ý của bài

VD: Trước khi vào học hát giáo viên cho học sinh khởi động giọng qua 2 mẫu luyện thanh đơn giản dưới đây:

Giáo viên đánh đàn cho học sinh luyện thanh, mẫu một giáo viên đánh ở giọng C dur (trưởng) sau đó tăng lên giọng D (dur) trưởng Cứ thế khi thấy học sinh đọc cao độ vừa phải giáo viên lại đánh thấp giọng xuống Mẫu luyện thành 2 thực hiện tương tự, nếu tiết học hát nào cũng được luyện giọng như vậy thì học sinh hát sẽ không bị mệt, thoát giọng trong sáng hơn, giáo viên cần nhắc học sinh không được gào thét, không được hát to quá

và phát ra âm lượng lớn Học sinh chỉ nên hát với âm lượng từ nhỏ, hơi nhỏ tới mạnh vừa (từ p, mp tới mf) vì đặc điểm cơ thể học sinh nói riêng là cơ quan phát âm còn rất non nót, rất chóng mệt Trong khi hát giáo viên nên cho học sinh nghỉ, hát luân phiên hoặc chuyện trò của giáo viên và học sinh, làm được như vậy giáo viên sẽ bảo vệ được sức khoẻ và giọng hát cho trẻ

Phương pháp luyện thanh giúp học sinh cả về đọc và nghe nhạc, phát triển âm vang, tròn ấm Nếu làm được như vậy ở tất cả các tiết học thì sẽ phát triển giọng hát của học sinh sau này

Trên đây là những mẫu luyện thanh đã cũ, giáo viên trường Tiểu học Trưng Nữ Vương vẫn thường áp dụng vào để dạy học cho học sinh Để tránh nhàm chán khi luyện thanh cho học sinh, thay vì giáo viên luyện thanh theo cách truyền thống, giáo viên nên đổi thành cách sau Chọn một bài hát nào đó thân quen với học sinh, thay vì chúng ta hát

cả lời bài hát chúng ta nên quy định mỗi câu hát là một nguyên âm

Ví dụ: Bài hát Đàn gà con sách lớp 1 – Nhạc pháp, Lời Việt Anh

Thay vì hát cả câu:

“Trông kia đàn gà con lông vàng” thành nguyên âm “Ô” cho cả câu 1

“Đi theo mẹ tìm ăn trong vườn” thành nguyên âm “I” cho cả câu 2

“Cùng tìm mồi ăn ngon ngon” thành nguyên âm “U” cho cả câu 3

“Đàn gà con đi lon ton” thành nguyên âm “Ê” cho cả câu 4

Điều này tạo cho học sinh thêm không khí vui tươi khi bước vào tiết học, bên cạnh

đó, khi sử dụng những bài hát cũ có thể gợi nhớ cho học sinh giai điệu những bài hát mà học sinh đã được học trước đó

2.1.4 Phương pháp sửa chữa những sai sót

Trong quá trình học hát, học sinh tập hát có sai sót là điều thường thấy, nhất là trẻ

ít tham gia ca hát, hát bài khó cũng làm học sinh bối rối Bởi vậy giáo viên không nên nôn nóng, hoang mang, sửa chữa có nhiều thủ pháp những quy tụ ở chỗ không làm cho người hát luống cuống và mặc cảm, cần nâng đỡ học sinh vui vẻ để vượt qua khó khăn, nhất là đối với những học sinh yếu

Sửa hát sai là việc càng cá biệt hoá càng tốt, giáo viên cần tập năng lực phát hiện, sau đó có thể kết hợp việc hát mẫu cho rõ ràng hơn với sự nỗ hỗ trợ của các hình dấu trên bảng gợi ra cảm giác âm thanh cho các em

VD: Thấp xuống, trầm xuống: Hình mũi tên xuống 

Cao hơn: Hình mũi tên lên 

Luyến một nét cong lên hoặc cong xuống ; 

Dài hơn nữa (ngân) một nét ngang: 

Cũng có thể dùng bàn tay để ra dấu “chú ý”, “cao lên”, “trầm một chút”, “ngân dài”, “luyến”, “ngắt”

Giúp học sinh sửa chữa lỗi hát sai là hoạt động diễn ra trong tiết học hát và ôn tập bài hát Giáo viên cần sửa càng sớm càng tốt, khi phát hiện thấy các sai sót Nếu bỏ qua những lỗi sai trong thời gian dài, sẽ khó sửa lại được, đặc biệt là khi học sinh đã quen với

những lỗi sai đó Có người nói rằng “Những sai lầm ban đầu chỉ mỏng như mạng nhện, nhưng để lâu sẽ biến thành dây cáp” Những lỗi sai mà học sinh thường hay mắc phải là:

Hát sai giọng (đa số học sinh hát ở giọng này thì lại có một vài học sinh hát ở giọng khác) Cách sửa là giáo viên đàn hoặc hát mẫu cho học sinh hát sai nghe lại giai điệu ở câu mở đầu, hưỡng dẫn cho học sinh hát đúng giọng ngay từ câu hát đầu tiên

Hát sai cao độ (học sinh hát đúng giọng nhưng sai cao độ một số nốt trong bài) Cách sửa là giáo viên đàn hoặc hát mẫu thật chậm, phân tích chỗ học sinh hát sai là cao hơn hoặc thấp hơn so với bản nhạc, hướng dẫn học sinh thực hiện cho đúng

Hát sai trường độ (thường xảy ra ở bài có đảo phách, nghịch phách hoặc trường độ

có dấu chấm dôi đi cùng móc kép) Cách sửa là giáo viên hướng dẫn học sinh vừa hát vừa

gõ tiết tấu lời ca, điều này sẽ giúp học sinh dễ phân biệt và sửa lỗi sai

Bên cạnh đó ta còn sửa cho học sinh tập lấy hơi và dùng hơi hợp lý, lấy hơn trong khi hát học sinh thường thở hổn hển, mệt mỏi, lấy hơi là hít hơi qua mũi, miệng, trữ ở phổi rồi đưa dần qua thanh quản để hát hết một chặng hơi (câu hoặc phân câu) Khi đó điều kiện thời gian lại lấy hơi tiếp, hát tiết

VD: Câu hát sau đây phải lấy hơi 3 lần theo dấu ghi ở đây: “Chẳng nhìn thấy ve đâu chỉ râm ran tiếng hát, bè trầm bè hoà cao trong màn xanh lá đây”

(Dàn đồng ca mùa hạ - Nguyễn Minh Châu)

Lấy hơi qua mũi, nhưng thực tế nhiều khi phải lấy hơi qua cả miệng mới đủ thời gian cho phép Lấy hơi nhẹ là cố gắng để ít phát ra tiếng gió Khi lấy hơi không so vai ưỡn ngực, ngòi hát thoả mái không gò ép lấy hơi nhanh là lấy hơi trong thời gian cho phép (phần nhiều rất ngắn ngủi: một dấu lặng ngắn hoặc thời gian ăn bớt của nốt nhạc đã hát) không được lỡ nhịp của chặng hát sau Trong khi dạy hát cần có dấu lấy hơi ghi trên lời ca và ra hiệu cho học sinh lấy hơi thống nhất theo phương án hợp lý đã định

Trong khi hát học sinh vẫn còn sai, ngọng vần, ngọng phụ âm, tiếng hát lè nhè hay

bị gắt giọng Do vậy đòi hỏi ở giáo viên phải sửa sai cho học sinh về cách phát âm trong khi hát Nhưng điều trước tiên là người thầy phải phát âm chuẩn mới uốn nắn và sửa sai cho các em được

VD: Bài “Màu xanh quê hương”

Học sinh đều hát sai “q” và “ương”

Vì vậy, việc uốn nắn những sai sót trong khi hát là một điều rất cần thiết để rèn cho học sinh về dùng hơi, lấy hơi, tư thế ngồi, đứng hát phát âm chuẩn Nhưng chúng ta cần phải thường xuyên liên tục quan tâm sửa sai từng kĩ thuật nhỏ trong khi học hát thì mới phát triển được khả năng cảm thụ âm nhạc và học hát của học sinh Song cuối cùng

có thể vẫn phải chấp nhận một số sai sót nhỏ, không vì câu nệ mà làm học sinh mệt mỏi

và chán nản trong khi tập hát

Tư thế được sử dụng nhiều trong tiết học hát là tư thế ngồi hát Giáo viên yêu cầu học sinh khi ngồi hát lưng thẳng, đầu giữ ngay ngắn, tay đặt lên bàn, miệng mở tròn

Tư thế hát đẹp là tư thế đứng thẳng vì khi đó hơi thở sâu hơn, cơ thể tự do, âm thanh vang lên tốt hơn Với tư thế này, giáo viên có thể hướng dẫn học sinh thực hiện khi

đã học xong bài hát, qua đó giúp các em hiểu được sự khác biệt của giọng khi hát ở các

Ví dụ : bài hát ‘Con chim hay hót ’ ở sách lớp 5 nhạc và lời Phan Huỳnh Điểu

Học sinh thường hát sai ở câu đầu tiên Con chim hay hót Nó đứng nó hót cành đa…Ở

câu này học sinh thường ngân chữ ‘Hót’ cho nên kéo theo sai cả câu vì vậy để sửa sai chỗ này giáo viên nên nói cho học sinh biết từ ‘Hót, nó’ phải có trường độ giống nhau nên

không ngân dài chữ Hót Và cũng có thể giáo viên vỗ tay theo tiết tấu để học sinh dễ

nhận thấy, sau đó yêu cầu học sinh thực hiện nhiều lần ở chỗ khó này

Ở lứa tuổi học sinh khối 5 các em rất hiếu động, việc yêu cầu các em ngồi đúng tư thế hát trong thời gian nhất định là rất khó, vì vậy giáo viên cần thường xuyên nhắc nhở, động viên, sửa chữa những sai sót về tư thế của các em khi hát

Các bài hát trong chương trình SGK lớp 5 mang tính chất khác nhau Đó là phương tiện cơ bản để việc rèn luyện các kỹ năng ca hát được tiến hành đồng bộ và phát triển dần dần từ đơn giản đến phức tạp từ thấp đến cao

Một số lưu ý khi giúp học sinh sửa chỗ hát sai :

 Giáo viên không nên đặt mục tiêu : tất cả học sinh phải hát đúng tuyệt đối về giai điệu, bởi đa số các em không có năng khiếu về âm nhạc, nên không thể đạt được tuyệt đối ở điều này

 Giáo viên cần tập trung lắng nghe, để phát hiện những nơi học sinh hát chưa đúng

 Nên sửa những lỗi sai mà nhiều học sinh trong lớp mắc phải, đặc biệt là lỗi sai về cao độ Tránh sửa cho một học sinh, vì điều này có thể làm học sinh đó xấu hổ hoặc sợ hãi, cũng như làm mất thời gian của cả lớp

 Giáo viên nên dùng nhạc cụ, giọng hát, kết hợp cử chỉ, điệu bộ để nhấn mạnh vào chỗ hát sai

 Sửa riêng từng lỗi, không sửa đồng thời nhiều lỗi

 Giáo viên làm mẫu bằng cách đàn hoặc hát từng câu ngắn, ở tốc độ chậm, khi học sinh đã hát đùng thì tập theo tốc độ phù hợp

 Giáo viên cần sự kiên trì, cần động viên và khen ngợi sự tiến bộ của học sinh 2.1.5 Phương pháp dạy hát hòa hợp trong tập thể

Trong giờ học hát chúng ta vẫn thấy học sinh hát còn chưa được đều, người hát to, người hát nhỏ, hát sớm, hát chậm Ở học sinh tiểu học không thể tránh khỏi tình trạng như vậy song ở trường tiểu học hình thức hát là hát tập thể (đồng ca, tốp ca, hợp xướng, hát tập thể trong lớp và sân trường) vẫn còn phổ biến Giáo viên cần phải phân tích và giáo dục học sinh biết biểu hiện tính thống nhất và sức mạnh của tập thể trong tiếng hát chung, đó là tiếng hát hoà hợp là hát đều về nhịp điệu, về âm lượng (tức là không có tiếng hát e dè, lí nhí, không có tiếng hát trội giọng, gào thét) Các giọng hát đều ấm áp, trong sáng, góp giọng của từng người trong tiếng hát chung Dạy được điều này giáo viên cần thường xuyên khích lệ những em rụt rè, chưa quen hoạt động tập thể, đồng thời sự tập luyện thường xuyên chắc chắn sẽ tạo được những ý thức và kĩ năng hát hoà hợp trong tập thể Nếu thực hiện được như vậy sẽ làm cho chất lượng tiếng hát ngày một nâng lên, giọng hát của các em được hoà đồng, tạo một sức mạnh phát ra âm thanh đều, hay hơn, lại bảo vệ được sức khoẻ và giọng hát cho học sinh

Kỹ năng hát đồng đều được sử dụng thường xuyên trong tiết Học hát, giáo viên cần phải hướng dẫn học sinh biết nghe, điều chỉnh giọng hát của mình để hòa giọng mình cùng chung với giọng của cả lớp Với học sinh lớp 5 tập kĩ năng hòa giọng rất khó vì ở độ tuổi này các em rất thích được thể hiện mình, muốn giọng hát cuả mình to hơn, hay hơn giọng của các bạn Vì vậy để dạy học sinh có kĩ năng hát đồng đều, hòa giọng, giáo viên cần chú ý : Yêu cầu học sinh thực hiên theo hiệu lệnh của giáo viên, trước khi hát cần thu hút sự chú ý cả học sinh Giáo viên thống nhất các động tác chỉ huy

để hướng dẫn học sinh vào đúng câu nhạc Giáo viên đánh đàn đoạn nhạc dạo đầu và yêu cầu vào bài hát theo động tác chỉ huy mà giáo viên hướng dẫn trước

Tập luyện nhiều lần, sau đó giáo viên yêu cầu học sinh tự chủ động vào bài hay kết thúc bài hát mà không cần đến các động tác chỉ huy của giáo viên Từ đó hình thành cho học sinh kỹ năng năng cảm thụ âm nhạc, hòa giọng cùng tập thể

Luyện tập các cách hát tập thể : hát hòa giọng (đồng ca), hát nối tiếp, hát đối đáp, hát có lĩnh xướng, hát tăng dần số lượng học sinh tham gia, hát bè, hát đuổi Bên cạnh đó, cần hướng dẫn học sinh tập trình bày bài hát có sự kết hợp 1 – 2 cách hát

Ví dụ : (xem ở phần phụ lục 3)

2.1.6 Phương pháp sử dụng Body Percussion

Phương pháp Body Percussion, một công cụ dạy học âm nhạc của phương pháp Orff- Schulwerk, là nghệ thuật tạo nên các âm thanh bằng sự tương tác của các

bộ phận của cơ thể Bài viết gồm những kiến thức cơ bản về bộ gõ cơ thể trong dạy học âm nhạc nhằm giúp giáo viên và sinh viên sư phạm âm nhạc thực hiện tốt nhiệm

vụ sư phạm của mình khi chương trình mới được áp dụng trong thời gian tới

Thuật ngữ Body Percussion (được dịch sang tiếng Việt là bộ gõ cơ thể) – là

một từ ghép của hai từ body (cơ thể) và percussion (bộ gõ), mang ý nghĩa âm thanh được tạo ra từ cơ thể Cơ thể chính là nhạc cụ ban đầu trong hoạt động dạy học âm nhạc, giúp học sinh trải nghiệm âm nhạc thông qua vận động, để tạo ra âm thanh và nhịp điệu Cũng như các nhạc cụ bộ gõ khác, phát ra âm thanh bằng cách chạm, vỗ,

lắc… vào nhạc cụ để tạo rung động, bao gồm: tiếng vỗ tay (clapping), búng ngón tay (snapping), vỗ ngực (slapping on the chest), vỗ đùi (slapping on the thigh), và dậm chân (stamping) Đây chính là năm âm thanh cơ bản của BỘ GÕ CƠ THỂ, ngoài ra

còn có những động tác khác

Theo nghiên cứu Âm nhạc dân tộc học, bộ gõ cơ thể có nguồn gốc rất đa

dạng và phong phú, xuất hiện hiện trong các hình thức sinh hoạt, hoạt động múa hát, lao động, giao tiếp và nghi lễ của các bộ lạc ở châu Phi, Đông Nam Á, châu Mĩ Những thổ dân của các bộ lạc họ sử dụng các vận động cơ thể này để thể hiện các nghi thức sinh hoạt thờ cúng thần linh, lễ tế, tái hiện việc lao động, các mối quan hệ

xã hội…, thông qua đó để giao tiếp với nhau thay ngôn ngữ nói Theo thời gian, bộ gõ

cơ thể được hình thành nên từ những nét sinh hoạt cộng đồng của các tộc người, được

gìn giữ và phát triển cho đến ngày nay, tất cả trở thành nét nghệ thuật đặc trưng trong văn hóa bản địa

Bộ gõ cơ thể theo phương pháp Orff-Schulwerk là một nhạc cụ không định âm, dùng cơ thể tạo ra âm sắc thông qua các động tác vận động tư cơ bản đến phức tạp Các âm thanh được thay đổi liên tục theo một nhóm âm hình tiết tấu nào đó, bằng sự kết hợp các động tác, tạo thành một tác phẩm âm nhạc đầy màu sắc Tùy vào lứa tuổi, quá trình luyện tập bộ môn bộ gõ cơ thể sẽ có những cấp độ khác nhau được

phân chia theo trình độ, khả năng và độ khó

Bộ gõ cơ thể dựa trên âm thanh được tạo ra từ 5 động tác cơ bản trên cơ thể theo thứ tự sau:

Búng ngón tay (Snapping): bao gồm tay trái, tay phải hoặc cả hai, âm thanh phát

ra bởi tác động của các ngón tay khi chụm vào nhau, búng và tạo âm thanh

Vỗ ngực (Slapping on the Chest): âm thanh phát ra bởi tác động của lòng bàn tay

vào vùng ngực trái và phải, tạo ra âm thanh

Vỗ tay (Stamping): âm thanh phát ra bởi sự tác động của hai tay chạm vào lòng

bàn tay để tạo ra âm thanh

Vỗ đùi (Slapping on the Thigh) (bao gồm chân trái, chân phải hoặc cả hai), âm

thanh phát ra bởi sự tác động một lực từ tay vào vùng đầu gối ở chân và tạo ra âm thanh

Dậm chân (Stamping) (bao gồm chân trái, chân phải hoặc cả hai), âm thanh

phát ra bởi sự tác động một lực từ chân vào nguồn phát ra âm thanh (mặt sàn gỗ, mặt sàn gạch), tạo ra những sự cộng hưởng âm thanh khác nhau

Ngoài ra, còn có các động tác tạo ra âm thanh khác như: chà xát lòng bàn

tay (horizontal hand rubbing), vỗ miệng (mouth clapping)…

Đối với học sinh bắt đầu làm quen với âm nhạc, chưa nhận biết được nốt nhạc, chỉ có thể mô phỏng lại các động tác cơ bản sau khi giáo viên làm mẫu, tiếp đó sẽ nhìn hình ảnh minh họa để thực hiện và phát triển những nhóm tiết tấu đơn giản Khi học sinh đã làm quen với việc mô phỏng các động tác, giáo viên sẽ hướng dẫn học sinh về

hệ thống kí hiệu các động tác được viết trên khuông nhạc (tương tự như kí hiệu của trống jazz và các loại nhạc cụ không định âm khác) Đồng thời hướng dẫn học sinh tập luyện tiết tấu với các bài tập đơn giản dựa trên những kí hiệu đó (Richard Filz, 2005)