Hướng dẫn đổi mới cách dạy và học môn Giáo dục công dân (Tài liệu dành cho giáo viên)

Hướng dẫn đổi mới cách dạy và học môn Giáo dục công dân (Tài liệu dành cho giáo viên) trình bày nội dung chương trình môn GDCD hiện hành liên quan đến quản trị nhà nước, pháp luật và công dân tích cực; định hướng môn GDCD trong chương trình giáo dục phổ thông mới: giới thiệu quan điểm, mục tiêu của chương trình giáo thông mới; định hướng và chương trình môn GDCD trong chương trình giáo dục phổ thông mới; các hoạt động thí điểm: Tổng hợp nội dung liên quan đến chủ đề quản trị nhà nước và sự tham gia của thanh niên; xây dựng chủ đề học tập gắn với nội dung quản trị nhà nước; đề xuất cách dạy – học môn GDCD trên cơ sở các nội dung liên quan đến Quản trị pháp luật hiện hành và hướng đến quan điểm xây dựng...

TĂNG CƯỜNG GIÁO DỤC CÔNG DÂN CHO GIỚI TRẺ

ĐỔI MỚI CÁCH DẠY VÀ HỌC

MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN

HƯỚNG DẪN

Nội dung Quản trị nhà nước và Pháp luật

Tài liệu dành cho giáo viên

GUIDE TO INNOVATIVE METHODS TO TEACH

AND LEARN CIVIC EDUCATION AT

GUIDE TO INNOVATIVE METHODS TO TEACH AND LEARN CIVIC EDUCATION

AT SECONDARY SCHOOLS

EXECUTIVE SUMMARY

Civic education improves citizens’ active participation in various spheres of politics and society, an important mission in many countries worldwide Thus, enhancing civil education will help the country develop towards market-based economic and international integration Why, despite a complete curriculum for civil education at secondary schools, do young people still lack knowledge and understanding about the state’s structure and governance issues?

Vietnamese young people have rare opportunities to contribute their ideas and make their voice heard Even if they have a chance to do so, their opinions are not seriously taken into account This, in turn, has discouraged them from being engaged in governance and making positive changes Civil education improves students’ knowledge, skills, and enthusiam, which are necesssary for the active and responsible participation in society and governance Therefore, an innovative way of teaching and learning civil education will inspire students to learn more about this subject and grow into future active citizens

Through a grant with USAID’s Governance for Inclusive Growth Program, entitled:

“Civic Education for Youth Program,” the Center for Sustainable Development Studies (CSDS) reviewed the current civic education curriculum in Vietnam’s high schools to suggest improvements to delivering the curriculum As a result, CSDS has develop a manual to guide teachers through the basic steps to design a civic education syllabus either by theme or by project-based lectures Through this manual, teachers will be able to:

- Help students to better understand the political and legislative systems, and their rights in accordance with the law

- Build students’ critical thinking and problem solving skills in a well-informed and logical manner

- Equip students with knowledge via research, and through practical and evidence-based experiences, and help them develop a personal asessment based on the knowledge aquired

- Help students apply the acquired knowledge and principles in the real world and nurture their spirit of pursuit of study and creativity

The review of the current civic education curriculum and the resulting manual will:

- Develop students’ capacity for critical and independent thinking, and to adapt, and communicate

- Encourage students to participate in team work and be open to new and creative ideas

- Offer opportunities for students to practice research and problem-solving skills, build a more positive attitude to study.Improve the curent method of teaching and studying civic education

CBQL Cán bộ quản lý

CSDS Trung tâm Nghiên cứu phát triển bền vững

USAID GIG Dự án Quản trị nhà nước nhằm tăng trưởng toàn diện của Cơ quan Phát triển

Quốc tế Hoa Kỳ USAID Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ

Danh mục từ viết tắt

Mọi quan điểm và nhận định trình bày trong tài liệu này là của cá nhân tác giả và không nhất thiết thể hiện quan điểm của USAID hay Chính phủ Hoa Kỳ.

Mục lục

Lời cảm ơn 1

Giới thiệu 2

Hướng dẫn sử dụng tài liệu .3

1 Nội dung chương trình môn GDCD hiện hành liên quan đến quản trị nhà nước, pháp luật và công dân tích cực1 .4

1.1 Quyền và nghĩa vụ của công dân .5

1.2 Hiến pháp và pháp luật .5

1.3 Công dân tích cực và bộ máy nhà nước .5

2 Định hướng môn GDCD trong chương trình giáo dục phổ thông mới 7

2.1 Quan điểm xây dựng chương trình giáo dục phổ thông mới .8

2.2 Mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông .8

2.3 Định hướng về nội dung giáo dục môn GDCD .9

2.4 Chương trình môn GDCD trong chương trình giáo dục phổ thông mới .9

2.4.1 Mục tiêu môn GDCD .9

2.4.2 Nội dung giáo dục môn GDCD .10

3 Các hoạt động thí điểm 12

3.1 Tổng hợp nội dung liên quan đến chủ đề quản trị nhà nước và sự tham gia của thanh niên 13 3.2 Xây dựng chủ đề bài học gắn với nội dung quản trị nhà nước .13

3.3 Đề xuất cách dạy – học môn GDCD .14

Phục lục 1: Các bài giảng mẫu và các hoạt động trải nghiệm 17

Phụ lục 1.1 Bài giảng mẫu lớp 7 .18

Phụ lục 1.2 Bài giảng mẫu lớp 11 .30

Phụ lục 2: Một số sản phẩm theo dự án của học sinh 36

Phụ lục 2.1: Sản phẩm viết bài thu hoạch của học sinh trường THPT Nguyễn Tất Thành về các quyền và nghĩa vụ của thanh thiếu niên .37

Phụ lục 2.2: Sản phẩm viết bài thu hoạch của học sinh trường THPT Nguyễn Tất Thành về Quốc hội Việt Nam 38

Tài liệu tham khảo 39

Danh mục hình và bảng

Hình 1: Thực trạng lao động Việt Nam 20171 2 Hình 2: Toàn bộ nội dung liên quan đến quyền và nghĩa vụ công dân, hiến pháp, pháp luật và quản trị nhà nước trong môn học GDCD từ lớp 6 đến lớp 12 .6 Bảng 1: Nội dung khái quát môn GDCD cấp THCS trong chương trình giáo dục phổ thông mới 10 Bảng 2: Nội dung khái quát môn GDCD cấp THPT trong chương trình giáo dục phổ thông mới 11 Hình 3: Gợi ý sắp xếp các bài học liên quan đến nội dung sự tham gia của thanh niên thành các chủ

đề 13 Bảng 3: Hướng dẫn chi tiết một số hình thức giảng dạy và yêu cầu khi thiết kế bài giảng môn GDCD .15 Bảng 4:Một số gợi ý thay đổi áp dụng vào việc giảng dạy môn GDCD hiện nay .16

Nhóm biên soạn tài liệu xin chân thành cảm ơn sự hỗ trợ của Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) thông qua Dự án Quản trị Nhà nước nhằm Tăng trưởng Toàn diện (GIG), sự hỗ trợ và hợp tác chặt chẽ của Trường THCS &THPT Thực Nghiệm, THCS & THPT Nguyễn Tất Thành và THCS Nam Từ Liêm trong quá trình thí điểm các nội dung thuộc khuôn khổ dự án, đặc biệt là sự hỗ trợ chu đáo và nhiệt tình của các cán bộ dự án tại Trung tâm Nghiên cứu phát triển bền vững (CSDS).

Đặc biệt, nhóm xin cảm ơn sự hỗ trợ và hợp tác chặt chẽ để thực hiện hiệu quả các hoạt động trong thời gian qua:

• Cô giáo Nguyễn Thị Thu Anh - Hiệu trưởng, Trường THCS & THPT Nguyễn Tất Thành

• Cô giáo Lê Thị Mai Hương – Hiệu trưởng, Trường THCS Thực Nghiệm

• Cô giáo Phan Thị Luyến – Hiệu trưởng, Trường THPT Thực nghiệm

• Cô giáo Đoàn Thị Hải Quỳnh – Phó hiệu trưởng, Trường THCS Thực Nghiệm

• Cô giáo Hoàng Thị Yến – Hiệu trưởng, Trường THCS Nam Từ Liêm

• Ông Đôn Tuấn Phương – Giám đốc CSDS

Nhóm tư vấn cũng xin chân thành cảm ơn sự tham gia và hỗ trợ tích cực của các thành viên dưới đây:

• Bà Nguyễn Thị Chi, Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục phổ thông, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, hỗ trợ các hoạt động thí điểm, phối hợp và hỗ trợ giáo viên ở trường THCS và THPT Thực Nghiệm

• Bà Vũ Thị Hằng, Trường đại học sư phạm Hà Nội, hỗ trợ các hoạt động thực hiện ở trường THCS Nam Từ Liêm

• Bà Nguyễn Thị Hương, điều phối viên dự án, hỗ trợ điều phối và hỗ trợ các hoạt động chung

Mọi ý kiến đóng góp, chia sẻ và bình luận về tài liệu xin liên hệ:

Bà Tô Kim Liên - Giám đốc Trung tâm Giáo dục và Phát triển

Email: lientk@ced.edu.vn

Lời cảm ơn

93.7 triệu người 51% ở độ tuổi lao động

Hình 1: Thực trạng lao động Việt Nam 20171

Đẩy mạnh giáo dục công dân (GDCD) nhằm tăng cường sự tham gia tích cực của công dân vào các lĩnh vực chính trị, xã hội đã trở thành một nhiệm vụ quan trọng tại nhiều quốc gia trên thế giới Nhiệm vụ này đặc biệt phù hợp với Việt Nam, giúp đất nước phát triển theo định hướng kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế

Hiện nay, Việt Nam vẫn là quốc gia có dân số trẻ Theo thống kê mới nhất, thanh thiếu niên trong độ tuổi từ 10-24 tuổi

là nhóm dân số lớn nhất, chiếm 26% trên tổng số 92 triệu dân Tỷ lệ này được chia đều cho các nhóm tuổi 10-14, 15-19

và 20-24 Báo cáo của UNFPA (2011: pp 5&6) đã xác định thế hệ trẻ “ là nhân tố chính quyết định đến sự tăng trưởng dài hạn” và “là nhân tố thiết yếu đảm bảo sự phát triển của Việt Nam trong tương lai”

Ngày nay, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin đã giúp các bạn trẻ có thêm nhiều cơ hội để lựa chọn và phát triển nghề nghiệp Tuy nhiên, cơ hội việc làm cho thanh niên Việt Nam ngày càng khan hiếm, kể cả đối với những người

đã tốt nghiệp đại học Lý do chính là người lao động còn thiếu những kỹ năng cần thiết để đáp ứng thị trường lao động toàn cầu Đây là một trong những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của giới trẻ mà họ cần được thảo luận, đóng góp và tham gia, đặc biệt đối với các chính sách liên quan Để có thể tham gia, họ cần có hiểu biết đầy đủ về hệ thống chính trị,lập pháp và quyền lợi của họ theo các quy định của pháp luật

Giới trẻ ngày nay hoàn toàn có tố chất để trở thành lãnh đạo, nhưng thực sự họ chưa có tiếng nói đủ mạnh trong đời sống chính trị cũng như chưa đóng góp một cách tích cực vào sự phát triển xã hội Nguyên nhân chủ yếu là do bản thân

họ còn thiếu kiến thức và hiểu biết về bộ máy nhà nước và quản trị nhà nước Hơn nữa, thanh niên Việt Nam có rất ít

cơ hội để đóng góp những ý tưởng và ý kiến của mình Khi được tham gia thì những ý kiến của họ vẫn chưa được đánh giá, nhìn nhận một cách nghiêm túc Điều này làm cho thanh niên không hứng thú tham gia vào quá trình quản trị nhà nước và tạo ra những thay đổi tích cực

Việc tạo cơ hội cho thanh niên đóng góp một cách có ý nghĩa vào sự phát triển kinh tế, tham gia vào quá trình xây dựng

và ra quyết định chính sách và giải quyết các vấn đề xã hội là một nhiệm vụ thiết yếu đối với sự phát triển của Việt Nam trong tương lai Để thực hiện được nhiệm vụ này cần phải thúc đẩy sự tham gia, tăng cường tiếp cận thông tin, tính minh bạch và thúc đẩy tinh thần công dân tích cực trong giới trẻ

Chính vì thế, tăng cường chất lượng dạy và học môn GDCD ở các nhà trường phổ thông đang trở thành một nhiệm vụ cấp thiết hơn bao giờ hết ở Việt Nam GDCD giúp học sinh nâng cao kiến thức, kỹ năng và thiên hướng cần thiết để có thể tham gia một cách tích cực và có trách nhiệm vào xã hội và công tác quản trị nhà nước

Mặc dù đã có nhiều nội dung liên quan đến hệ thống chính trị của đất nước trong chương trình môn GDCD cho học sinh, nhưng thực tế cho thấy mức độ hiểu biết và có kiến thức của thế hệ trẻ về hệ thống chính trị hiện tại của đất nước vẫn còn rất hạn chế

Chính vì vậy, Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Bền vững (CSDS) phối hợp cùng một số trường THCS và THPT trên địa bàn thành phố Hà Nội đã đề xuất và thực hiện các hoạt động trong khuôn khổ Dự án:“Tăng cường GDCD cho Giới trẻ” Mục đích của các hoạt động là nhằm nâng cao nhận thức cho giới trẻ về quản trị nhà nước và tăng cường sự tham gia tích cực của công dân vào các hoạt động liên quan đến chính trị, xã hội thông qua việc xây dựng các chương trình và hoạt động trải nghiệm cho môn GDCD ở các trường phổ thông trung học Các hoạt động của dự án tập trung nâng cao hiểu biết của học sinh trung học cơ sở (THCS), trung học phổ thông (THPT) ở thành phố Hà Nội về vai trò quan trọng của chính quyền cấp địa phương, Chính phủ và các cơ quan xây dựng pháp luật

Tài liệu này được xây dựng nhằm hướng dẫn giáo viên cách giảng dạy các nội dung liên quan đến các chủ đề quản trị nhà nước và pháp luật trong môn GDCD theo cách hấp dẫn hơn và thu hút sự quan tâm của học sinh Tài liệu trình bày những nội dung liên quan trong chương trình GDCD hiện hành, và dự thảo môn GDCD trong chương trình giáo dục phổ thông mới, các bài giảng mẫu và gợi ý phương pháp giảng dậy mà dự án đã thí điểm tại một số trường THCS và THPT ở Hà Nội Các thầy cô giáo có thể tham khảo tài liệu này để giảng dạy

mở rộng sang các chủ đề khác trong môn GDCD

Cuốn tài liệu bao gồm có 4 phần chính:

Phần 1 Nội dung chương trình môn GDCD hiện hành liên quan đến quản trị nhà nước, pháp luật và công dân

tích cực: quyền về nghĩa vụ công dân; hiến pháp và pháp luật; công dân tích cực và bộ máy nhà nước

Phần 2 Định hướng môn GDCD trong chương trình giáo dục phổ thông mới: Giới thiệu quan điểm, mục tiêu

của chương trình giáo thông mới; định hướng và chương trình môn GDCD trong chương trình giáo dục phổ thông mới

Phần 3 Các hoạt động thí điểm: Tổng hợp nội dung liên quan đến chủ đề quản trị nhà nước và sự tham gia

của thanh niên; xây dựng chủ đề học tập gắn với nội dung quản trị nhà nước; đề xuất cách dạy – học môn GDCD trên cơ sở các nội dung liên quan đến Quản trị pháp luật hiện hành và hướng đến quan điểm xây dựng

Phần 4 Các phụ lục: Bao gồm các thiết kế minh họa bài giảng trong giờ học và các hoạt động trải nghiệm môn

học tại Văn phòng quốc hội, bộ máy nhà nước cấp cơ sở (phường); sản phẩm của học sinh một số trường tham gia thí điểm dự án

Như vậy, khi tiến hành các hoạt động dạy và học môn GDCD liên quan đến chủ đề quản trị nhà nước và sự tham gia của thanh niên, giáo viên có thể tìm hiểu các thông tin ở phần 3 để nắm rõ về nội dung kiến thức và tham khảo ở phần 4 để tổ chức dạy và học

Hướng dẫn sử dụng

tài liệu

1 Nội dung chương trình môn GDCD hiện hành liên quan đến quản trị nhà nước, pháp

1. Xin xem thêm chi tiết về các bài học liên quan đến nội dung này ở phụ lục 4 của tài liệu

1.1 Quyền và nghĩa vụ của công dân

Trung học cơ sở

Chương trình môn GDCD lớp 6 và lớp 7 tập trung vào quyền và nghĩa vụ của công dân, công ước quốc tế về quyền trẻ em, các quyền quy định theo hiến pháp và pháp luật Việt Nam như: Công ước Liên hợp quốc (LHQ)

về quyền trẻ em; Quyền và nghĩa vụ học tập; Quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, thân thể, sức khỏe

và nhân phẩm; Quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở; Quyền được đảm bảo an toàn và bí mật thư tín, điện thoại, điện tín; Quyền và nghĩa vụ công dân; Quyền được bảo vệ, chăm sóc và giáo dục của trẻ em Việt Nam Chương trình môn GDCD lớp 8 và lớp 9 tập trung vào: Quyền tự do tín ngưỡng và tôn giáo; Quyền và nghĩa vụ của công dân trong gia đình; Quyền sở hữu tài sản và nghĩa vụ tôn trọng tài sản của người khác; Quyền khiếu nại, tố cáo của công dân; Quyền tự do ngôn luận

Trung học phổ thông

Ở THPT, học sinh được học các nội dung sau trong môn GDCD: Công dân với cộng đồng; Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc; Công dân với sự phát triển kinh tế; Thực hiện pháp luật; Công dân bình đẳng trước pháp luật; Quyền bình đẳng của công dân trong một số lĩnh vực của đời sống; Công dân với các quyền tự do

cơ bản; Công dân với các quyền dân chủ

1.3 Công dân tích cực và bộ máy nhà nước

Trung học cơ sở

Ở THCS học sinh được học về công dân tích cực và bộ máy nhà nước trong môn GDCD gồm: Công dân nước CHXHCN Việt Nam; Nhà nước CHXHCN Việt Nam; Trách nhiệm của thanh niên trong sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước; Quyền tham gia quản lý nhà nước của công dân; Hoạt động trải nghiệm: Tìm hiểu bộ máy cấp cơ sở (xã/phường/thị trấn)

Trung học phổ thông

Ở THPT học sinh được trang bị các kiến thức sau: Thực hiện nền kinh tế nhiều thành phần và tăng cường vai trò quản lý kinh tế của nhà nước; Nhà nước chủ nghĩa xã hội; Nền dân chủ XHCN và rất nhiều nội dung liên quan đến sự tham gia của thanh thiếu niên với sự nghiệp phát triển đất nước

Nhóm nghiên cứu đã tổng hợp toàn bộ các bài học của môn GDCD từ lớp 6 đến lớp 12, những nội dung liên quan đến quyền và nghĩa vụ công dân, hiến pháp, pháp luật và quản trị nhà nước được thể hiện trong hình 2 Các bài học liên quan đến chủ đề “quản trị nhà nước và sự tham gia của thanh niên” (xem hình 2) Giáo viên

có thể dựa trên cơ sở này, để thiết kế lại các hoạt động dạy học mẫu liên quan đến quản trị nhà nước và đưa vào lớp học, giờ học trải nghiệm thực tế (xem các mẫu thiết kế ở phụ lục 1.1, phụ lục 1.2 và phụ lục 1.3 Lưu

ý thời lượng các tiết này có thể điều chỉnh tăng nếu học chủ đề liên môn)

Các bài học trong chương trình môn GDCD hiện hành có liên quan đến quản trị nhà nước, pháp luật, công dân tích cực được thể hiện trong các hình dưới đây:

Bài 6 Công dân với các quyền tự do

cơ bản Bài 7 Công dân với các quyền dân chủ

Bài 1 Pháp luật và đời sống Bài 2 Thực hiện pháp luật Bài 3: Công dân bình đẳng trước pháp luật Bài 8 Pháp luật với sự phát triển của công dân Bài 9 Pháp luật với sự phát triển bền vững của đất nước Bài 10 Pháp luật với hòa bình và sự phát triển tiến bộ của nhân loại

Bài 7 Công dân với các quyền dân chủ Bài 8 Pháp luật với sự phát triển của công dân

Bài 9 Pháp luật với sự phát triển bền vững của đất nước

Bài 11 Chính sách dân số và giải quyết việc làm Bài 12 Chính sách tài nguyên và bảo vệ môi trường Bài 13 Chính sách giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, văn hóa Bài 14 Chính sách quốc phòng và an ninh

Bài 15 Chính sách đối ngoại

Bài 8 Chủ nghĩa xã hội Bài 9 Nhà nước xã hội chủ nghĩa Bài 10 Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

Bài 12 Công dân với tình yêu, hôn nhân và gia đình Bài 13 Công dân với cộng đồng

Bài 14 Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Bài 15 Công dân với một số vấn đề cấp thiết của nhân loại Bài 16 Tự hoàn thiện bản thân

Bài 13 Công dân với cộng đồng Bài 14 Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Bài 15 Công dân với một số vấn đề cấp thiết của nhân loại Bài 16 Tự hoàn thiện bản thân

Bài 3: Dân chủ và kỷ luật Bài 11: Trách nhiệm của thanh niên trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Bài 12: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân

Bài 11: Trách nhiệm của thanh niên trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Bài 12: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân

Bài 12: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong gia đình Bài 16: Quyền sở hữu tài sản và nghĩa vụ tôn trọng tài sản của người khác Bài 17: Nghĩa vụ tôn trọng, bảo vệ tài sản nhà nước và lợi ích công cộng Bài 18: Quyền khiếu nại, tố cáo của công dân

Bài 19: Quyền tự do ngôn luận Bài 20: Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Bài 21: Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Bài 20: Hiến pháp nước Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Việt Nam Bài 21: Pháp luật nước Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Bài 7: Tích cực tham gia hoạt động chính trị - xã hội

Bài 8: Tôn trọng và học hỏi các dân tộc khác

Bài 13: Quyền được bảo vệ, chăm sóc và giáo dục của trẻ em Việt Nam Bài 14: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên

Bài 15: Bảo vệ di sản văn hóa Bài 16: Quyền tự do tín ngưỡng và tôn giáo

Bài 17: Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Bài 18: Bộ máy nhà nước cấp cơ sở (xã, phường, thị trấn)

Bài 12: Công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em Bài 13: Công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Bài 14: Thực hiện trật tự, an toàn giao thông

Bài 15: Quyền và nghĩa vụ học tập Bài 16: Quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, thân thể, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm Bài 17: Quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở

Bài 18: Quyền được bảo đảm an toàn và bí mật thư tín, điện thoại, điện tín

Tham gia quản trị nhà nước (hoạt động quản trị trường học)

Thời lượng: 5 tiết + hoạt động

Thiết kế lại thành 1 module:

Hiến pháp và pháp luật (trải hiệm)

ng-Thời lượng: 6 tiết

Vai trò của các tổ chức xã hội, cộng đồng và quyền/ nghĩa vụ tham gia của thanh niên Thời lượng: 6 tiết

Hệ thống chính trị Việt Nam (trải nghiệm)

Thời lượng 6 tiết

Thanh niên tham gia vào quản trị và xây dựng đất nước Thời lượng: 10 tiết

Quản trị của nhà nước và

sự tham gia của thanh niên

Hình 2: Toàn bộ nội dung liên quan đến quyền và nghĩa vụ công dân, hiến pháp, pháp luật và quản trị nhà nước trong

môn học GDCD từ lớp 6 đến lớp 12

2 Định hướng môn GDCD trong chương trình giáo dục phổ thông mới.

Để những hoạt động của dự án được duy trì lâu dài và bền vững, nhóm nghiên cứu đã tìm hiểu dự thảo chương trình giáo dục phổ thông tổng thể và chương trình môn GDCD bản mới nhất (tháng 7 năm 2017) Chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) mới dự kiến sẽ bắt đầu được triển khai từ năm học 2018-2019 (thực hiện theo hình thức cuốn chiếu) Sau khi nghiên cứu kỹ các nội dung chương trình giáo dục phổ thông và chương trình môn học bản dự thảo mới nhất, nhóm nghiên cứu nhận thấy mục tiêu của các hoạt động mà

dự án đưa ra hoàn toàn phù hợp với các mục tiêu chung của chương trình giáo dục phổ thông mới, cũng như định hướng mục tiêu và nội dung của môn GDCD Do đó, các hoạt động của dự án giúp GV và các nhà trường

dễ dàng tiếp nhận khi môn GDCD trong chương trình GDPT mới được triển khai

2.1 Quan điểm xây dựng chương trình giáo dục phổ thông mới

Một số quan điểm chủ đạo trong xây dựng chương trình GDPT mới:

a) Chương trình GDPT được xây dựng trên cơ sở quan điểm của Đảng, Nhà nước về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; kế thừa và phát triển những ưu điểm của các chương trình giáo dục phổ thông

đã có của Việt Nam, đồng thời tiếp thu thành tựu nghiên cứu về khoa học giáo dục và kinh nghiệm xây dựng chương trình theo mô hình phát triển năng lực của những nền giáo dục tiên tiến trên thế giới; gắn với nhu cầu phát triển đất nước, những tiến bộ của thời đại về khoa học – công nghệ và xã hội; phù hợp với đặc điểm con người, văn hóa Việt Nam, các giá trị truyền thống của dân tộc và những giá trị chung của nhân loại cũng như các sáng kiến và định hướng phát triển chung của UNESCO về giáo dục; tạo cơ hội bình đẳng về quyền được bảo vệ, chăm sóc, học tập và phát triển, quyền được lắng nghe, tôn trọng

và được tham gia của học sinh; đặt nền tảng cho một xã hội nhân văn phát triển bền vững và phồn vinh;b) Chương trình GDPT bảo đảm phát triển phẩm chất và năng lực người học thông qua nội dung giáo dục với những kiến thức cơ bản, thiết thực, hiện đại; hài hòa đức, trí, thể, mỹ; chú trọng thực hành, vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề trong học tập và đời sống; tích hợp cao ở các lớp học dưới, phân hóa dần ở các lớp học trên thông qua các phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục phát huy tính chủ động

và tiềm năng của mỗi học sinh, các phương pháp kiểm tra, đánh giá phù hợp với mục tiêu giáo dục và phương pháp giáo dục để đạt mục tiêu đó

c) Chương trình giáo dục phổ thông được xây dựng theo hướng mở, cụ thể:

• Chương trình bảo đảm định hướng thống nhất và những nội dung giáo dục cốt lõi, bắt buộc đối với học sinh toàn quốc, đồng thời trao quyền chủ động và trách nhiệm cho địa phương và nhà trường trong việc lựa chọn, bổ sung một số nội dung giáo dục và triển khai kế hoạch giáo dục phù hợp với đối tượng giáo dục và điều kiện của địa phương, của cơ sở giáo dục, góp phần bảo đảm kết nối hoạt động của nhà trường với gia đình, chính quyền và xã hội

• Chương trình chỉ quy định những nguyên tắc, định hướng chung về yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực của học sinh, nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục và phương pháp đánh giá kết quả giáo dục, không quy định quá chi tiết, để tạo điều kiện cho tác giả sách giáo khoa và giáo viên phát huy tính chủ động, sáng tạo trong thực hiện chương trình

• Chương trình bảo đảm tính ổn định và khả năng phát triển trong quá trình thực hiện cho phù hợp với tiến bộ khoa học - công nghệ và yêu cầu của thực tế

2.2 Mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông

Chương trình GDPT cụ thể hóa mục tiêu giáo dục phổ thông, giúp học sinh phát triển hài hoà về thể chất và tinh thần; trở thành người học tích cực, tự tin, có ý thức lựa chọn nghề nghiệp và học tập suốt đời; có những phẩm chất tốt đẹp và năng lực cần thiết để trở thành người công dân có trách nhiệm, người lao động có văn hóa, cần cù, sáng tạo, đáp ứng nhu cầu phát triển của cá nhân và yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước trong thời đại toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp mới

Chương trình giáo dục tiểu học giúp học sinh hình thành và phát triển những yếu tố căn bản đặt nền móng cho sự phát triển hài hòa về thể chất và tinh thần, phẩm chất và năng lực; định hướng chính vào giáo dục về giá trị gia đình, quê hương, cộng đồng và những thói quen, nề nếp cần thiết trong học tập và sinh hoạt.Chương trình giáo dục trung học cơ sở giúp học sinh phát triển các phẩm chất, năng lực đã được hình thành

và phát triển ở cấp tiểu học; tự điều chỉnh bản thân theo các chuẩn mực chung của xã hội; hình thành phương pháp học tập, hoàn chỉnh tri thức và kỹ năng nền tảng để tiếp tục học lên trung học phổ thông, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động

Chương trình giáo dục trung học phổ thông giúp học sinh tiếp tục phát triển những phẩm chất, năng lực của người lao động, ý thức và nhân cách công dân; khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời; khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân để tiếp tục học lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động; khả năng thích ứng với những đổi thay trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp mới.

2.3 Định hướng về nội dung giáo dục môn GDCD

GDCD giữ vai trò chủ đạo trong việc giáo dục cho HS ý thức và hành vi của người công dân Thông qua các bài học về lối sống, đạo đức, pháp luật, kinh tế, GDCD bồi dưỡng cho học sinh những phẩm chất chủ yếu và năng lực cần thiết của người công dân, đặc biệt là tình cảm, nhận thức, niềm tin và cách ứng xử phù hợp với chuẩn mực đạo đức và quy định của pháp luật, có kỹ năng sống và bản lĩnh vững vàng để tiếp tục phát triển và sẵn sàng thực hiện trách nhiệm công dân trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam và hội nhập quốc tế.GDCD được thực hiện thông qua tất cả các môn học, nhất là các môn học thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và hoạt động trải nghiệm sáng tạo, trong đó Giáo dục lối sống (tiểu học), GDCD (THCS), Giáo dục kinh tế và pháp luật (THPT) là những môn học cốt lõi

Mạch nội dung GDCD xoay quanh các mối quan hệ của con người với bản thân, với người khác, với cộng đồng, đất nước, nhân loại, với công việc và với môi trường tự nhiên; được xây dựng trên cơ sở kết hợp các giá trị truyền thống và hiện đại, dân tộc và toàn cầu; mở rộng và nâng cao dần từ tiểu học, trung học cơ sở đến trung học phổ thông

Trong chương trình giáo dục phổ thông mới, nội dung GDCD được chia thành hai giai đoạn:

• Giai đoạn giáo dục cơ bản

Môn Giáo dục lối sống ở tiểu học, GDCD ở trung học cơ sở là những môn học bắt buộc Nội dung chủ yếu của các môn học này là giáo dục đạo đức, pháp luật, giá trị sống, kỹ năng sống Các mạch nội dung này định hướng chính vào giáo dục về giá trị gia đình, quê hương, cộng đồng, nhằm hình thành cho học sinh thói quen,

nề nếp cần thiết trong học tập, sinh hoạt và ý thức tự điều chỉnh bản thân theo các chuẩn mực đạo đức và quy định của pháp luật

• Giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp

Ở THPT, nội dung GDCD tập trung vào giáo dục kinh tế và pháp luật Đây là môn học dành cho những HS định hướng theo học các ngành nghề Giáo dục chính trị, Giáo dục công dân, Kinh tế, Hành chính và Pháp luật Nội dung chủ yếu của môn học là học vấn phổ thông, cơ bản về kinh tế, pháp luật, thiết thực với định hướng nghề nghiệp sau THPT của HS, gắn kết với nội dung giáo dục đạo đức và giá trị sống, kĩ năng sống, giúp HS có nhận thức đúng và thực hiện quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm công dân trong các quan hệ kinh tế và pháp luật

2.4 Chương trình môn GDCD trong chương trình giáo dục phổ thông mới

2.4.1 Mục tiêu môn GDCD

Ở cấp THCS:

• Giúp học sinh có ý thức tự điều chỉnh, tự hoàn thiện bản thân theo các chuẩn mực đạo đức và quy định của pháp luật dựa trên nhận thức, thái độ và hành vi đúng đắn, tích cực về quyền, bổn phận, nghĩa vụ và trách nhiệm công dân trong quan hệ với gia đình, xã hội, với công việc, với môi trường thiên nhiên, với đất nước và nhân loại

• Giúp học sinh củng cố, nâng cao các năng lực đã được hình thành, phát triển ở tiểu học; hình thành, duy trì mối quan hệ hoà hợp với những người xung quanh; thích ứng một cách linh hoạt với xã hội biến đổi

và thực hiện mục tiêu, kế hoạch của bản thân trên cơ sở các giá trị đạo đức, quy định của pháp luật; hình thành phương pháp học tập, rèn luyện, hoàn chỉnh tri thức và kĩ năng nền tảng để tiếp tục học lên trung học phổ thông, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động

Ở cấp THPT:

• Giúp học sinh có được tình cảm, nhận thức, niềm tin và bản lĩnh phù hợp với chuẩn mực đạo đức và quy định của pháp luật dựa trên những kiến thức cơ bản, cốt lõi, thiết thực đối với đời sống và định hướng nghề nghiệp sau trung học phổ thông về kinh tế và pháp luật

Nội dung Lớp 6 Lớp 7 Lớp 8 Lớp 9

Giáo dục

đạo đức Yêu nước 1 Yêu thiên nhiên, sống hòa

hợp với thiên nhiên

1 Tự hào truyền thống quê hương 1 Tự hào truyền thống dân tộc Việt

Nam

1 Sống có lý tưởng

Nhân ái 2 Yêu thương

con người 2 Quan tâm và chia sẻ 2 Khoan dung 2 Tôn trọng sự đa dạng của

các nền văn hóa trên thế giới

6 Ứng phó với tâm

lí căng thẳng 6 Hoạch định mục tiêu cá nhân 6 Quản lý thời gian hiệu quả

Kỹ năng tự vệ 7 Ứng phó với

tình huống nguy hiểm

7 Phòng, chống bạo lực học đường 7 Phòng, chống bạo lực gia đình 7 Thích ứng với những thay

đổi trong cuộc sống

9 Phòng chống nhiễm HIV/AIDS 9 Phòng chống tệ nạn xã hội 9 Phòng ngừa tai nạn vũ khí,

cháy, nổ và các chất độc hại

10 Quyền được bảo vệ, chăm sóc, giáo dục và tham gia của trẻ em Việt Nam

10 Quyền tự

do kinh doanh

và nghĩa vụ đóng thuếBảng 1: Nội dung khái quát môn GDCD cấp THCS trong chương trình giáo dục phổ thông mới

• Giúp học sinh có được năng lực thực hiện các quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm công dân chủ yếu từ góc độ kinh tế, pháp luật; có kĩ năng sống và bản lĩnh để học tập, làm việc và sẵn sàng thực hiện trách nhiệm công dân trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam và hội nhập quốc tế

2.4.2 Nội dung giáo dục môn GDCD

Nội dung khái quát môn GDCD cấp THCS:

Nội dung khái quát môn GDCD cấp THPT:

của nhà nước 3 Ngân sách nhà nước và chính sách

thuế

3 Thị trường lao động, việc làm xu hướng và tuyển dụng

3 Chính sách bảo hiểm

và an sinh xã hộiHoạt động sản xuất

kinh doanh 4 Sản xuất kinh doanh và các mô hình sản

xuất kinh doanh

4 Ý tưởng kinh doanh

và các năng lực cần thiết của người kinh doanh

4 Kế hoạch kinh doanh

và cách lập kế hoạch kinh doanh

5 Tín dụng và cách sử dụng các dịch vụ tín dụng

5 Đạo đức, văn hóa trong sản xuất kinh doanh 5 Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệpHoạt động tiêu

dùng 6 Lập kế hoạch tài chính cá nhân 6 Vai trò của tiêu dùng và văn hóa tiêu dùng

Việt Nam

6 Quản lí thu, chi trong gia đình

Giáo dục

pháp luật Hệ thống chính trị và pháp luật 7 Hệ thống chính trị nước Cộng hòa xã hội

chủ nghĩa Việt Nam

8 Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

9 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

9 Quyền và nghĩa vụ của công dân về văn hóa, xã hội

9 Quyền và nghĩa vụ của công dân về dân sự

Bảng 2: Nội dung khái quát môn GDCD cấp THPT trong chương trình giáo dục phổ thông mới

3 Các hoạt động

thí điểm.

3.1 Tổng hợp nội dung liên quan đến chủ đề quản trị nhà nước và sự tham gia của thanh niên

Nhóm nghiên cứu đã tổng hợp toàn bộ các bài học của môn GDCD từ lớp 6 đến lớp 12, những nội dung liên quan đến quyền và nghĩa vụ công dân, hiến pháp, pháp luật và quản trị nhà nước được thể hiện trong hình 1.Nội dung môn GDCD trong chương trình GDPT mới từ lớp 6 đến lớp 12 liên quan đến quản trị nhà nước và

sự tham gia của thanh niên được thể hiện trong hình 3

3.2 Xây dựng chủ đề bài học gắn với nội dung quản trị nhà nước

Dựa trên các nội dung tổng hợp trong chương trình, dự án xây dựng các chủ đề liên quan đến quản trị nhà nước và tăng cường sự tham gia tích cực của công dân vào các hoạt động liên quan đến chính trị, xã hội Các chủ đề của chương trình môn GDCD trong Chương trình GDPT mới

Hình 3: Gợi ý sắp xếp các bài học liên quan đến nội dung sự tham gia của thanh niên thành các chủ đề

Thời lượng: 4-5 tiếtThiết kế lại thành 1 module: Hiến pháp và pháp luật (trải nghiệm)Thời lượng: 6 tiết

Tham gia quản trị nhà nước (hoạt động quản trị trường học)

Thời lượng: 5 tiết + hoạt động

Vai trò của các tổ chức

xã hội, cộng đồng và quyền/ nghĩa vụ tham gia của thanh niên Thời lượng: 6 tiết

Hệ thống chính trị Việt Nam (trải nghiệm) Thời lượng 6 tiết

Thanh niên tham gia vào quản trị và xây dựng đất nước

Thời lượng: 10 tiết

Bài 7 Công dân với các quyền dân chủBài 8 Pháp luật với sự phát triển của công dânBài 9 Pháp luật với sự phát triển bền vững của đất nước

Bài 8 Chủ nghĩa xã hộiBài 9 Nhà nước xã hội chủ nghĩaBài 10 Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

Bài 13 Công dân với cộng đồngBài 14 Công dân với sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ Tổ quốcBài 15 Công dân với một số vấn đề cấp thiết của nhân loại

Bài 16 Tự hoàn thiện bản thân

Bài 3: Dân chủ và kỷ luậtBài 11: Trách nhiệm của thanh niên trong

sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Bài 12: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân

Bài 18: Quyền khiếu nại, tố cáo của công dânBài 19: Quyền tự do ngôn luận

Bài 20: Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Bài 21: Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Bài 17: Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Bài 18: Bộ máy nhà nước cấp cơ sở (xã, phường, thị trấn)

Quản trị của nhà nước và sự tham gia của thanh thiếu niên

3.3 Đề xuất cách dạy – học môn GDCD

Trong năm học 2017 – 2018, dự án thí điểm một số hoạt động để cải thiện chất lượng dạy và học môn GDCD,

cụ thể: Thiết kế lại bài giảng trong lớp để khuyến khích học sinh có suy nghĩ, làm việc độc lập và tư duy phản biện; gắn những nội dung bài học với những sự kiện kinh tế, xã hội, chính trị liên quan đến bài học (chủ đề liên môn); học tập phục vụ cộng đồng; hoạt động ngoại khóa; học sinh tham gia quản lý trường học; các mô hình giả tưởng (ví dụ như quốc hội học đường) Cụ thể những hoạt động dưới đây được đề xuất:

• Thiết kế bài giảng trong lớp học hấp dẫn hơn và làm học sinh hứng thú hơn với môn học: Cần thiết kế lại bài giảng để áp dụng phương pháp khuyến khích việc tự học và tìm hiểu của học sinh, học sinh học theo nhóm, có các tình huống gắn với thực tiễn cuộc sống, không nên chỉ sử dụng tình huống trong sách giáo khoa và các bài tập tình huống

• Tăng cường thảo luận và gắn nội dung học với thực tiễn cuộc sống: Những sự kiện xã hội gần đây có thể gắn với nội dung bài học và cho học sinh tham gia thảo luận – liên hệ hoặc gắn với các môn học khác (Văn học, Lịch sử)

• Hoạt động ngoại khóa: Cần có thêm các hoạt động trải nghiệm và các hoạt động ngoại khóa đối với môn học này (ví dụ các hoạt động thăm quan và tìm hiểu về chính quyền địa phương hay cơ quan lập pháp rất hữu ích cho học sinh)

• Quản trị trường học: Học sinh cần được tham gia vào quản trị trường học Nhà trường, giáo viên và phụ huynh cần thảo luận để đưa ra những hoạt động, những vấn đề mà học sinh có thể tham gia, thảo luận

đã đề ra (ở phần 2.2)

Hình thức Gợi ý Dành cho giáo viên Hoạt động cho học sinh Lợi ích/ Cách đánh giá

Học tập phục

vụ cộng đồng Chương trình GDCD hiện nay chưa có quy định hay yêu cầu học sinh phải có thời gian làm việc hay phục vụ cộng đồng hay hoạt

động tình nguyện

Học tập phục vụ cộng đồng là hoạt động phục vụ lợi ích và nhu

cầu cộng đồng nhưng gắn với chương trình và nội dung trong

trường học

Giáo viên có thể đưa ra các chủ đề và có thể gợi ý học sinh xây dựng dự

án và liên hệ để thực hiện (có thể các hoạt động ngay tại trường hay xung quanh trường), gắn với chương trình chính khóa và những hoạt động lớp học

Học sinh có thể nhận được chứng nhận từ các tổ chức và chứng nhận

số giờ phục vụ cộng đồng và được nhà trường công nhận hay đánh giá

- Hoạt động nhóm, làm dự án với các chủ đề liên môn học;

- Học tập tại cộng đồng và theo nhu cầu cộng đồng nhằm phục

vụ cộng đồng và gắn với bài học trong chương trình (điều tra nhu cầu cộng đồng, rà soát và nhóm chủ đề liên quan tới các hoạt động cộng đồng yêu cầu, xây dựng dự án và thực hiện, đánh giá xếp loại)

- Được học tại cộng đồng xung quanh trường học, tham gia vào các hoạt động của cộng đồng gắn liền với các chủ đề liên quan đến các bài học trong môn GDCD và giải quyết các vấn đề thực tiễn từ cuộc sống;

- Được tích điểm cộng từ các chủ đề học tập cùng cộng đồng và làm điểm đánh giá các

kỳ thi (thay vì cách thi và kiểm tra như hiện tại)

ngoại khóa Các câu lạc bộ liên quan đến các chủ đề mà học sinh quan tâm, liên quan đến môn giáo dục công dân

Các hoạt động trải nghiệm mà không thể sắp xếp được trong giờ

học có thể thu xếp ngoài giờ lên lớp

Giáo viên môn GDCD kết hợp với các giáo viên bộ môn hay giáo viên CN tăng cường các hoạt động ngoại khóa, tạo cơ hội cho các bạn trẻ gắn kết với các hoạt động trong trường học hay cộng đồng

Những hoạt động này được xem là không thể thiếu để GDCD toàn diện

- Hoạt động ngoại khoá: tìm hiểu tại chính quyền địa phương hoặc tại nhà quốc hội;

- Học xung quanh trường hoặc tại các khu vực vườn trường

- Các dự án hỗ trợ cộng đồng: dọn vệ sinh, trồng cây xanh, hỗ trợ các trung tâm trẻ mồ côi, kêu gọi hay gây quỹ cho các dự án

từ thiện, cộng đồng

- Kết hợp thi và lấy điểm đánh giá dự án;

- Tích điểm cộng từ dự án theo chủ đề hoạt động ngoại khoá

trường học Nhà trường thường đưa ra các quyết định quản lý nhà trường, các quy định với học sinh (hay liên quan đến các vấn đề xã hội)

mà không có sự tham gia hay quan tâm đến ý kiến hay mối quan

tâm của học sinh

Học sinh không có môi trường và quyền để tự quản các hoạt

động

Có thể áp dụng mô hình quốc hội học đường (chi tiết xem tài liệu

hướng dẫn trải nghiệm cho giáo viên và học sinh)

Thiết kế hoạt động để học sinh có thể tham gia: góp ý tạo môi trường học tập thân thiện, lành mạnh; các hoạt động trong nhà trường, góp ý kiến, đóng góp cải thiện nhà trường (tạo cơ hội cho học sinh thực hành với một xã hội thu nhỏ - với các cơ hội quản lý trường học)

- Xây dựng chương trình quản lý lớp học, trường học theo khối lớp và lên lịch quản lý trường lớp cụ thể;

- Tạo điều kiện để học sinh tham gia quản lý trường học (khi thảo luận về các quy định, đưa ra các quy định mới)

- Tạo môi trường trường lớp thân thiện để giáo viên và học sinh

có thể thực hiện chương trình;

- Tự quản lý trường lớp theo chương trình

cụ thể của giáo viên đã xây dựng để các hoạt động bền vững

- Làm thế nào để trao quyền cho học sinh thực hiện và tự quản một số hoạt động của nhà trường

Quốc Hội và

chính quyền

địa phương

Nội dung và các tiết học GDCD đều được thiết kế dựa trên

chương trình và kiến thức nặng lý thuyết, học sinh chỉ học và

đọc qua sách giáo khoa

Mô phỏng hoạt động quốc hội/ chính quyền địa phương và hoạch định chính sách, dạy học sinh những kỹ năng của thế kỷ 21 như nói trước công chúng, làm việc theo nhóm, đọc, tư duy phân tích và khả năng tranh luận hai mặt của một chủ đề

- Mô phỏng theo hình thức toà tuyên án đối với chùm bài giảng

Tận dụng các cơ sở vật chất và nguồn lực hiện có

Huy động sự tham gia và hỗ trợ của cha mẹ (liên hệ nơi học, các

buổi nói chuyện chuyên đề …)

Giáo viên chủ động đề xuất thay đổi cách dạy và học dựa trên cơ sở vật chất và điều kiện hiện có - Máy chiếu, máy tính và các trang thiết bị điện tử khác;- Các bài giảng mẫu, tư liệu trực quan sinh động như video, poster;

- Địa điểm học tập phù hợp với các chủ đề và có phương tiện đi lại thuận lợi;

- Xây dựng kế hoạch, thời gian và phối hợp liên môn chặt chẽ để đảm bảo thời gian học tập các môn khác

- Nhà trường và các tổ chức liên hệ để đến học ở các địa điểm ngoài lớp học (sân trường, các khu vực quanh trường hoặc các địa điểm tại cộng đồng)

- Liên hệ và xây dựng chương trình cho học sinh đến học ở các cơ quan công quyền, các tổ chức chính trị xã hội ở địa phương

Thiết kế bài

giảng Thay đổi cách dạy học: học theo chủ đề hoặc học tập dựa trên cách trả lời các câu hỏi

Giáo viên tập hợp các câu hỏi cần thiết của từng chủ đề học tập

trong môn giáo dục công dân Tìm các nguồn tài liệu tham khảo

chính thức (ngoài sách giáo khoa)

Chia lớp học ra thành nhiều nhóm và phân các câu hỏi theo chủ

đề cho các nhóm

Tập hợp các câu hỏi từ các bài học và sắp xếp lại các câu hỏi thành các câu hỏi lớn và nhỏ Thiết kế lại bài giảng và sắp xếp lại phân phối bài giảng theo hướng học sinh tìm kiếm các câu trả lời cho các câu hỏi đó (có liên hệ với các nguồn tài liệu khác và thực tế cuộc sống)

Tham khảo các thiết kế mẫu theo chủ đề

- Tham khảo bài giảng mẫu do dự án thiết kế - Bài giảng được thiết kế sinh động, gắn các

chủ đề trong bài giảng với các hoạt động thực tế và cuộc sống xung quanh

Đánh giá học

sinh Thay đổi cách đánh giá (đánh giá quá trình học và sản phẩm đạt được thay vì kiểm tra kiến thức) Tham khảo bài giảng mẫu và gợi ý cách đánh giá ở phụ lục 1.1 và phụ lục 1.2 - Dùng điểm đánh giá các bài tập nhóm và dự án làm điểm tích luỹ và thay thế điểm 15p và 1 tiết (Riêng Học sinh cấp 3 phải thi

môn GDCD không thể dùng đánh giá dự án thay điểm);

- Dùng điểm đánh giá dự án thay điểm 1 tiết hoặc điểm học kỳ (học sinh cấp 2 và lớp 10,11)

- Được đánh giá thông qua các bài tập và

dự án

Bảng 3: Hướng dẫn chi tiết một số hình thức giảng dạy và yêu cầu khi thiết kế bài giảng môn GDCD

Hiện nay môn GDCD được bố trí mỗi tuần 1 tiết (mỗi tiết học 45 phút), 35 tuần học có 35 tiết ở mỗi khối lớp Các nội dung của môn GDCD có thể liên hệ với các môn học khác như các môn: Ngữ văn, Lịch sử, Sinh học và Địa lý.

Các bài học của môn học này cần gắn với những hoạt động thường xuyên, tổng thể của nhà trường hay của lớp học, để học sinh có thể liên hệ từ kiến thức môn học đã được học trên lớp, trong trường với thực tiễn cuộc sống hàng ngày Dưới đây là một số gợi ý chung cho giáo viên:

Hình thức tổ chức dạy học • Học trong lớp học: Dễ quản lí học sinh, nhưng

cần thiết kế lại bài giảng theo hướng tìm hiểu bài học thông qua hệ thống các câu hỏi, học sinh tự tìm hiểu và đưa ra các phương án trả lời

• Học sinh được thảo luận, trao đổi với nhau theo hình thức nhóm về các tình huống thực

tế thông qua việc áp dụng các phương pháp dạy mới

• Các hình thức tổ chức dạy học cả ở trên lớp lẫn hoạt động trải nghiệm thực tế được nhà trường ủng hộ

• Thiết kế lại bài giảng theo hướng dựa trên các câu hỏi và học sinh tìm câu trả lời từ sách giáo khoa (SGK), tài liệu tham khảo, giáo viên, tham khảo mẫu của các bài học liên quan

• Xem thêm phụ lục 1

Địa điểm tổ chức dạy học • Cần khai thác thêm và tận dụng các địa điểm

dạy học ngay trong không gian của trường

• Thiết kế các buổi học thực địa (bên ngoài nhà trường) giúp học sinh được trải nghiệm thực

tế, đã có chủ đề liên môn (liên hệ với các môn học khác)

• Ví dụ các bài học về chính quyền địa phương

• Quốc hội

• Xem thêm phụ lục 1Bảng 4:Một số gợi ý thay đổi áp dụng vào việc giảng dạy môn GDCD hiện nay

Phục lục 1: Các bài giảng mẫu và các hoạt động trải nghiệm.