Môi trường là thế giới xung quanh đang tác động đến sự tồn tại và phát triển của con người, môi trường là nơi sinh ra và phát triển của con người. Tuy nhiên, trong điều kiện hiện nay do sự khai thác bất hợp lý của Con người đã dẫn đến việc cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, làm ô nhiễm môi trường sinh thái. Bảo vệ môi trường đã trở thành một vấn đề toàn cầu. Vì vậy, việc nâng cao đạo đức môi trường và giáo dục các chuẩn mực đạo đức trong bối cảnh hiện đại hóa ở nước ta là cần thiết.
Trang 1Toâm tùưt: Möi trûúđng lađ thïị giúâi xung quanh ăang taâc ăöơng ăïịn sûơ töìn taơi vađ phaât triïín cuêa con ngûúđi, möi trûúđng lađ caâi nöi sinh thađnh vađ phaât triïín cuêa con ngûúđi, tuy nhiïn trong ăiïìu kiïơn hiïơn nay do sûơ khai thaâc bíịt húơp lyâ cuêa con ngûúđi ăaô díîn túâi caơn kiïơt tađi nguýn thiïn nhiïn, lađm ö nhiïîm möi trûúđng sinh thaâi. Baêo vïơ möi trûúđng ăaô trúê thađnh víịn ăïì coâ tñnh toađn cíìu. Chñnh vò víơy, viïơc níng cao yâ thûâc ăaơo ặâc möi trûúđng vađ giaâo duơc nhûông chuíín mûơc ăaơo ặâc möi trûúđng trong ăiïìu kiïơn hiïơn ăaơi hoâa úê nûúâc ta lađ viïơc lađm cíìn thiïịt
Tûđ khoâa: giaâo duơc, chuíín mûơc ăaơo ặâc möi trûúđng, xaô höơi
EDUCATION STANDARDS IN THE ENVIRONMENTAL ETHICS SOCIAL DEVELOPMENT TODAY Abstract: The environment is the surrounding world that is affecting human existence and development, the environment is the birthplace and development of human beings. However, in the present condition due to the exploitation of any Human reasoning has led to the depletion of natural resources, polluting the ecological environment. Environmental protection has become a global issue
Therefore, the improvement of environmental ethics and the education of ethical standards in the context of modernization in our country is necessary
Keywords: education, environmental ethics, social norms
Ngađy nhíơn:30/8/2018
Ngađy phaên biïơn:20/9/2018
Ngađy duýơt ăùng:28/9/2018
GIAÂO DUƠC CHUÍÍN MÛƠC ĂAƠO ẶÂC MÖI TRÛÚĐNG
PHAƠM THÕ DIÏƠU HÙÌNG*
* Trûúđng THPT Ăađo Duy Tûđ
1 Ăùơt víịn ăïì
Nhín loaơi ăang söịng trong thïị kyê XXI - thïị kyê
cuêa sûơ buđng nöí thöng tin khoa hoơc vađ kyô thuíơt hiïơn
ăaơi, ăi keđm vúâi noâ lađ sûơ thay ăöíi trong nïịp söịng vađ
phong caâch, tû duy. Möơt víịn ăïì ặúơc ăùơt ra lađ: Khi
trònh ăöơ khoa hoơc phaât triïín thò chíịt lûúơng möi trûúđng
coâ ặúơc caêi thiïơn khöng? Khi trònh ăöơ hoơc víịn cao
thò caâc ûâng xûê cuêa con ngûúđi vúâi möi trûúđng coâ töịt
hún khöng? Vïì mùơt lyâ thuýịt thò khi trònh ăöơ khoa
hoơc phaât triïín vađ trònh ăöơ hoơc víịn cao thò con ngûúđi
cađng ñt lađm töín haơi ăïịn möi trûúđng, nhûng thûơc tïị
hiïơn hay thò ngûúơc laơi, nhiïìu nùm trúê laơi ăíy, víịn ăïì
möi trûúđng söịng ặúơc nhùưc ăïịn nhû lađ möơt “ăiïím
noâng”, vađ ăùơt ra cho con ngûúđi nhûông thaâch thûâc lúân
nhû ö nhiïîm möi trûúđng, suy thoaâi möi trûúđng, sûơ
caơn kiïơt vïì tađi nguýn thiïn nhiïn Ăïí giaêi quýịt
víịn ăïì nađy cíìn nhiïìu ýịu töị nhû con ngûúđi, kyô thuíơt,
cöng nghïơ, luíơt phaâp, vùn hoâa, ăaơo ặâc. Trong nhûông
nguöìn lûơc ăoâ, ýịu töị con ngûúđi ăoâng vai trođ chuê ăaơo
Ăaơo ặâc möi trûúđng lađ möơt phíìn trong nhín caâch ăaơo ặâc con ngûúđi. Giaâo duơc ăaơo ặâc möi trûúđng thûơc chíịt lađ giaâo duơc nhûông chuíín mûơc vïì ăaơo ặâc möi trûúđng, qua nhûông chuíín mûơc ăoâ giaâo duơc cho con ngûúđi nhûông tri thûâc khoa hoơc, hiïíu biïịt ăuâng ăùưn vïì möịi quan hïơ giûôa con ngûúđi vúâi tûơ nhiïn, vïì sûơ thñch nghi cuêa con ngûúđi vúâi nhûông biïịn ăöíi cuêa möi trûúđng tûơ nhiïn nhùìm ăaêm baêo sûơ thöịng nhíịt biïơn chûâng giûôa con ngûúđi vúâi tûơ nhiïn, hûúâng túâi muơc tiïu phaât triïín bïìn vûông vò caê giúâi tûơ nhiïn vađ con ngûúđi. Nhûông víịn ăïì vïì chuíín mûơc ăaơo ặâc möi trûúđng úê Viïơt Nam hiïơn nay ăoâ lađ nhûông víịn ăïì ặúơc ăïì cíơp trong bađi viïịt
2 Nöơi dung
Giaâo duơc ăaơo ặâc möi trûúđng vúâi tû caâch lađ phûâc
Trang 2niïơm vađ caâch thûâc ûâng xûê cuêa con ngûúđi vađ xaô höơi
loađi ngûúđi ăöịi vúâi giúâi tûơ nhiïn. Lađ möơt nhaânh cuêa
triïịt lyâ möi trûúđng, chuê ýịu nghiïn cûâu caâc möịi quan
hïơ ăaơo ặâc giûôa con ngûúđi vađ möi trûúđng. Ăoâ lađ quaâ
trònh thöng qua caâc hoaơt ăöơng giaâo duơc nhùìm giuâp
con ngûúđi coâ ặúơc sûơ hiïíu biïịt, kyô nùng vađ giaâ trõ
taơo ăiïìu kiïơn cho con ngûúđi tham gia vađo phaât triïín
möơt xaô höơi bïìn vûông vïì sinh thaâi. Ăoâ ặúơc coi lađ möơt
quaâ trònh giaâo duơc vïì nhíơn thûâc khoa hoơc, ăaơo ặâc,
thíím myô, chñnh trõ trong lônh vûơc möi trûúđng nhùìm
trang bõ cho con ngûúđi khaê nùng chuê ăöơng, tñch cûơc
tham gia vađo hoaơt ăöơng caêi taơo, baêo vïơ möi trûúđng
tûơ nhiïn. Nhíơn thûâc ăuâng ăùưn möịi quan hïơ biïơn
chûâng giûôa con ngûúđi vúâi möi trûúđng tûơ nhiïn, xaâc
ắnh möơt caâch coâ yâ thûâc caâc hoaơt ăöơng thûơc tiïîn cuêa
con ngûúđi phuđ húơp vúâi quy luíơt cuêa tûơ nhiïn. Ăöìng
thúđi giuâp cho moơi ngûúđi hiïíu ặúơc baên chíịt phûâc
taơp cuêa möi trûúđng tûơ nhiïn cuông nhû nhín taơo, tûđ
ăoâ thíịy ặúơc tíìm quan troơng cuông nhû möịi quan hïơ
míơt thiïịt giûôa chíịt lûúơng möi trûúđng vúâi sûơ töìn taơi
vađ phaât triïín cuêa con ngûúđi ăïí coâ nhûông hađnh vi ăöịi
xûê thín thiïơn, phuđ húơp vúâi möi trûúng tûơ nhiïn, vò
muơc tiïu phaât triïín bïìn vûông, ăaêm baêo sûơ phaât triïín
hađi hoađ vađ cuđng phaât triïín cuêa con ngûúđi, xaô höơi vađ
giúâi tûơ nhiïn
Muơc tiïu cuêa giaâo duơc ăaơo ặâc möi trûúđng lađ trïn
cú súê möơt thïị giúâi quan vađ nhín sinh quan nhíịt ắnh
nhùìm trang bõ nhûông chuíín mûơc, nguýn tùưc cho
con ngûúđi trong ûâng xûê vúâi möi trûúđng tûơ nhiïn
Quaâ trònh ăoâ lađm hònh thađnh úê ăöịi tûúơng ặúơc giaâo
duơc nhûông tònh caêm, tri thûâc, niïìm tin, yâ chñ, thoâi
quen vađ tûđ ăoâ biïịn thađnh nhu cíìu, ăöơng cú vađ nùng
lûơc ăaơo ặâc möi trûúđng bïn trong möîi caâ nhín. Giaâo
duơc ăaơo ặâc möi trûúđng thuâc ăííy sûơ quan tím ăïịn
lúơi ñch cuêa tûơ nhiïn, cuêa cöơng ăöìng xaô höơi, tûđ ăoâ
hònh thađnh thaâi ăöơ, hađnh vi ăaơo ặâc sinh thaâi phuđ
húơp, ûâng xûê tñch cûơc ăöịi vúâi caâc víịn ăïì möi trûúđng
cuơ thïí, khùưc phuơc nhûông hađnh vi lïơch chuíín trong
ûâng xûê vúâi tûơ nhiïn, ăöìng thúđi xíy dûơng tònh ýu
thiïn nhiïn, söịng thín thiïơn vúâi möi trûúđng thiïn
nhiïn, böìi dûúông lođng ýu thûúng con ngûúđi, ăaêm
baêo sûơ hađi hođa giûôa quýìn lúơi cuêa caâ nhín vúâi quýìn
lúơi cuêa ngûúđi khaâc vađ cöơng ăöìng trong ûâng xûê vúâi
möi trûúđng tûơ nhiïn vò sûơ phaât triïín bïìn vûông cuêa caê
tûơ nhiïn, caê xaô höơi
Nhû víơy, ăaơo ặâc möi trûúđng lađ möơt lônh vûơc ăaơo
ặâc ăùơc thuđ ăoâ lađ möơt hïơ thöịng nhûông chuíín mûơc riïng leê phaên aânh nhûông ýu cíìu cuêa viïơc baêo vïơ möi trûúđng. Xuíịt phaât tûđ muơc tiïu ăoâ, nöơi dung cuêa giaâo duơc ăaơo ặâc möi trûúđng lađ giaâo duơc nhûông chuíín mûơc ăaơo ặâc möi trûúđng. Búêi leô quan hïơ giûôa con ngûúđi vađ möi trûúđng, xaô höơi vađ tûơ nhiïn khöng phaêi lađ quan hïơ tônh mađ lađ quan hïơ ăöơng. Vò víơy, trong möîi thúđi kyđ nhíịt ắnh, nhûông víịn ăïì möi trûúđng nađo nöíi lïn cíịp baâch nhíịt thò nhûông chuíín mûơc ăaơo ặâc ăiïìu chónh viïơc giaêi quýịt víịn ăïì möi trûúđng ăoâ trúê thađnh chuíín mûơc chuê ýịu ăïí xíy dûơng möịi quan hïơ lađnh maơnh giûôa con ngûúđi vađ thïị giúâi tûơ nhiïn, nhûông chuíín mûơc sau ăíy coâ thïí coi lađ nhûông chuíín mûơc chung cùn baên nhíịt trong möịi quan hïơ giûôa ăaơo ặâc vađ möi trûúđng:
Thûâ nhíịt, Cíìn tön troơng vađ baêo vïơ sûơ hađi hoađ
cuêa hïơ thöịng con ngûúđi - xaô höơi - tûơ nhiïn ăíy ặúơc xaâc ắnh lađ chuíín mûơc chung nhíịt, ắnh hûúâng chung cho quan hïơ giûôa con ngûúđi vađ tûơ nhiïn
Ngay tûđ buöíi khúêi ăíìu, con ngûúđi vađ möi trûúđng ăaô töìn taơi hađi hođa. Traêi qua suöịt lõch sûê tiïịn hoâa cuêa nhín loaơi, tûđ nïìn kinh tïị haâi lûúơm ăïịn nïìn kinh tïị nöng nghiïơp truýìn thöịng, röìi tiïịp ăïịn giai ăoaơn cöng nghiïơp vađ hiïơn nay lađ thúđi ăaơi híơu cöng nghiïơp. Tûđ xaô höơi nö lïơ, sang xaô höơi phong kiïịn, röìi ăïịn xaô höơi
tû baên hay lađ xaô höơi chuê nghôa, sûơ hađi hođa ăoâ ăaô lađ nguýn lyâ chung, tû tûúêng vađ hađnh ăöơng chung cuêa nhín loaơi. Ngađy nay, do möơt mùơt aâp duơng caâc tiïịn böơ khoa hoơc cöng nghïơ vađo khai thaâc tađi nguýn thiïn nhiïn, quaâ chuê quan vađo tiïìm nùng cuêa thiïn nhiïn möi trûúđng nïn nhín loaơi ăang ặâng trûúâc hiïím hoơa möi trûúđng do chñnh mònh gíy nïn. Mùơt khaâc, cuđng vúâi nhûông thađnh cöng vïì kinh tïị - xaô höơi, nhûông thùưng lúơi ăaơt ặúơc trong giaêi quýịt möịi quan hïơ con ngûúđi vúâi tûơ nhiïn thò con ngûúđi ăang phaêi traê giaâ cho nhûông sai líìm trong quan hïơ nađy. Cíìn phaêi ăöìng böơ sûơ hađi hođa giûôa con ngûúđi vađ möi trûúđng, tön troơng vađ baêo vïơ sûơ hađi hoađ cuêa hïơ thöịng con ngûúđi - xaô höơi - tûơ nhiïn. Chó coâ nhû víơy con ngûúđi múâi thûơc sûơ lađm chuê ặúơc thiïn nhiïn, lađm cho nhín loaơi ngađy möơt phaât triïín
Quan hïơ ăaơo ặâc vađ möi trûúđng lađ möịi quan hïơ hađi hođa, cín bùìng, bïìn vûông giûôa tûơ nhiïn vađ con ngûúđi. Trong möịi quan hïơ nađy, chuê thïí lađ con ngûúđi vađ khaâch thïí lađ möi trûúđng, con ngûúđi vúâi tû caâch lađ möơt thûơc thïí duy nhíịt hoaơt ăöơng coâ yâ thûâc, phaêi tûơ giaâc ăiïìu chónh hađnh vi cuêa mònh trong möịi quan hïơ
Trang 3sûơ hađi hođa thíơt sûơ vúâi tûơ nhiïn
Nhû víơy, möịi quan hïơ giûôa tûơ nhiïn vađ con ngûúđi
ặúơc thûơc hiïơn thöng qua hoaơt ăöơng cuêa con ngûúđi
Sûơ hađi hođa cuêa con ngûúđi - xaô höơi - tûơ nhiïn coâ
ặúơc ăaêm baêo hay khöng lađ do yâ thûâc cuêa con ngûúđi
Vò thïị, cíìn phaêi giaâo duơc cho thïị hïơ treê nhíơn thûâc
ặúơc sûơ sinh töìn cuêa mònh chñnh lađ nhúđ vađo tûơ
nhiïn vađ sûơ töìn taơi cuêa tûơ nhiïn cuông chõu sûơ taâc
ăöơng búêi chñnh hoaơt ăöơng cuêa con ngûúđi. Ăïí ăaêm
baêo sûơ hađi hođa nađy thò con ngûúđi cíìn phaêi coi thiïn
nhiïn nhû möơt cú thïí söịng. Tûđ ăoâ, tön troơng, gòn
giûô thiïn nhiïn, söịng hađi hođa vúâi thiïn nhiïn, söịng
hođa thuíơn theo thiïn nhiïn, tíơn duơng vađ khai thaâc
húơp quy luíơt, tiïịt kiïơm caâc nguöìn tađi nguýn thiïn
nhiïn phuơc vuơ cho caâc nhu cíìu cuêa con ngûúđi, baêo
vïơ thiïn nhiïn vò cuöơc söịng cuêa mònh höm nay vađ
caâc thïị hïơ mai sau
Tön troơng vađ baêo vïơ sûơ hađi hoađ cuêa hïơ thöịng con
ngûúđi - xaô höơi - tûơ nhiïn ặúơc xaâc ắnh lađ chuíín mûơc
chung nhíịt, bao truđm nhíịt cuêa ăaơo ặâc möi trûúđng,
chuíín mûơc nađy ắnh hûúâng chung nhíịt cho quan hïơ
ăaơo ặâc giûôa con ngûúđi vađ tûơ nhiïn, cho thíịy con
ngûúđi cíìn phaêi ăaêm baêo cú chïị hoaơt ăöơng bònh
thûúđng cuêa chu trònh tûơ nhiïn, nghôa lađ phaêi tuín
thuê nghiïm ngùơt caâc nguýn tùưc tûơ töí chûâc, tûơ ăiïìu
khiïín, tûơ lađm saơch cuêa chu trònh, mađ xaô höơi chó lađ
möơt mùưt khíu trong ăoâ. Giaâo duơc chuíín mûơc nađy
vûđa lađ möơt ăođi hoêi cuêa xaô höơi, vûđa lađ möơt giaâ trõ coâ
sûâc chi phöịi röơng raôi trong cöơng ăöìng xaô höơi vađ ặúơc
tuín theo möơt caâch phöí biïịn
Thûâ hai, khai thaâc, sûê duơng tađi nguýn möi trûúđng
húơp lyâ, tiïịt kiïơm vađ coâ hiïơu quaê, ăi ăöi vúâi quaâ trònh
khai thaâc tûơ nhiïn lađ quaâ trònh taâi taơo tûơ nhiïn
Hai nhín töị cùn baên nhíịt ăang taâc ăöơng ăïịn tiïịn
trònh phaât triïín cuêa xaô höơi hiïơn ăaơi lađ cú chïị thõ
trûúđng vađ sûơ tiïịn böơ khoa hoơc cöng nghïơ. Sûơ víơn
hađnh cuêa cú chïị thõ trûúđng ăođi hoêi vađ taơo ăiïìu kiïơn
cho viïơc ăííy nhanh nhûông nghiïn cûâu saâng taơo vađ
aâp duơng caâc thađnh tûơu khoa hoơc cöng nghïơ. Viïơc aâp
duơng caâc thađnh tûơu khoa hoơc cöng nghïơ laơi thuâc ăííy
quaâ trònh múê röơng caâc quan hïơ thõ trûúđng, phaât triïín
saên xuíịt. Ăiïìu ăoâ díîn ăïịn sûơ gia tùng nhu cíìu khai
thaâc tûơ nhiïn vađ khaê nùng khai thaâc tûơ nhiïn cuêa
con ngûúđi. Trong ăiïìu kiïơn cuêa nïìn vùn minh nöng
nghiïơp, mûâc ăöơ khai thaâc tûơ nhiïn chûa vûúơt quaâ
khaê nùng tûơ ăiïìu chónh cuêa tûơ nhiïn nïn baêo vïơ möi
trûúđng chûa trúê thađnh víịn ăïì cíịp thiïịt. Nhûng cuđng vúâi quaâ trònh cöng nghiïơp hoâa, hiïơn ăaơi hoâa, khaê nùng tûơ phuơc höìi cuêa tûơ nhiïn khöng cín bùìng ặúơc vúâi mûâc ăöơ khai thaâc cuêa con ngûúđi. Tònh traơng caơn kiïơt tađi nguýn (bao göìm caê khöng taâi taơo ặúơc vađ tađi nguýn taâi taơo ặúơc) tònh traơng ö nhiïîm vađ suy thoaâi möi trûúđng (do chíịt thaêi cöng nghiïơp, chíịt thaêi sinh hoaơt, do sûê duơng hoâa chíịt trong nöng nghiïơp ) khöng chó taơo ra nhûông trúê ngaơi cho tùng trûúêng kinh tïị, baêo vïơ sûâc khoêe cuêa con ngûúđi mađ cođn díîn ăïịn nguy cú huêy diïơt caê traâi ăíịt. Khi möi trûúđng trúê thađnh víịn ăïì cuêa phaât triïín xaô höơi thò noâ cuông trúê thađnh víịn ăïì cuêa ăaơo ặâc
Trong ăiïìu kiïơn hiïơn ăaơi hoâa, giaâo duơc chuíín mûơc nađy cho con ngûúđi lađ lađm cho con ngûúđi thíịy roô tađi nguýn thiïn nhiïn khöng phaêi lađ vö tíơn, con ngûúđi cíìn phaêi sûê duơng möơt caâch tiïịt kiïơm vađ húơp lñ, gùưn quaâ trònh khai thaâc vúâi taâi taơo ăïí vûđa ăaâp ûâng nhu cíìu sûê duơng tûơ nhiïn cuêa xaô höơi hiïơn ăaơi, vûđa ăaêm baêo duy trò líu dađi caâc nguöìn tađi nguýn thiïn nhiïn cho caâc thïị hïơ sau. Vò víơy, khai thaâc vađ sûê duơng tađi nguýn tiïịt kiïơm vađ coâ hiïơu quaê trúê thađnh ýu cíìu cuêa sûơ phaât triïín kinh tïị bïìn vûông vađ do ăoâ trúê thađnh chuíín mûơc vïì mùơt ăaơo ặâc. Chuíín mûơc nađy ăođi hoêi khöng chó tiïịt kiïơm theo nghôa thöng thûúđng tûâc lađ khöng laông phñ tađi nguýn trong saên xuíịt mađ cođn phaêi aâp duơng nhûông tiïịn böơ cöng nghïơ ăïí ăaêm baêo cho möîi saên phíím lađm ra tiïu hao ñt nhíịt nguýn liïơu vađ nhiïn liïơu, ñt lađm aênh hûúêng nhíịt ăïịn möi trûúđng tûơ nhiïn. Biïịt khai thaâc caâc giaâ trõ sûê duơng cuêa giúâi tûơ nhiïn möơt caâch húơp lyâ, khoa hoơc ăïí phuơc vuơ cho sûơ phaât triïín kinh tïị xaô höơi, vûđa baêo ăaêm sûơ thöịng nhíịt vađ tñnh toađn veơn cuêa möi trûúđng. Nhû víơy, khai thaâc sûê duơng vađ taâi taơo tađi nguýn baêo vïơ möi trûúđng phaât triïín bïìn vûông vađ lađ muơc tiïu hađng ăíìu vađ lađ nhiïơm vuơ chiïịn lûúơc trong phaât triïín ăíịt nûúâc thúđi kyđ ăöíi múâi, lađ nöơi dung trong chûúng trònh phaât triïín bïìn vûông quöịc gia, Chuíín mûơc ăoâ lađ nhûông phûúng hûúâng húơp lyâ ăïí vûđa khai thaâc, sûê duơng thiïn nhiïn vađ phaât triïín kinh tïị - xaô höơi, vûđa xíy dûơng möịi quan hïơ hađi hođa giûôa con ngûúđi vađ tûơ nhiïn, coi
“tûơ nhiïn nhû ngûúđi meơ”, möi trûúđng söịng, lađ “thín thïí vö cú” cuêa mònh
Thûâ ba, giaâo duơc yâ thûâc tûơ giaâc baêo vïơ möi trûúđng,
söịng hođa húơp, thín thiïơn vúâi möi trûúđng tûơ nhiïn Chuíín mûơc quan troơng ăïí xaâc ắnh ăaơo ặâc möi trûúđng cuêa con ngûúđi lađ sûơ tûơ yâ thûâc cuêa con ngûúđi
Trang 4trong caâc hoaơt ăöơng thûơc tiïîn cuêa mònh. Sûơ tûơ yâ
thûâc ăoâ möơt mùơt noâ thïí hiïơn trong yâ thûâc vađ tònh
caêm cuêa con ngûúđi lađ sûơ tûơ nguýơn, tûơ giaâc tinh
thíìn traâch nhiïơm caê sûơ cíìn thiïịt vïì nhûông viïơc mònh
cíìn phaêi lađm ăïí baêo vïơ möi trûúđng, mùơt khaâc noâ thïí
hiïơn yâ thûâc nghôa vuơ ăöịi vúâi baêo vïơ möi trûúđng, thïí
hiïơn úê tònh ýu cuêa con ngûúđi ăöịi vúâi möi trûúđng, sûơ
quan tím cuêa con ngûúđi ăöịi vúâi viïơc baêo vïơ möi
trûúđng khi con ngûúđi khai thaâc, sûê duơng tađi nguýn
thiïn nhiïn, khi con ngûúđi phaât triïín kinh tïị, xaô höơi
YÂ thûâc nghôa vuơ ăöịi vúâi baêo vïơ möi trûúđng cođn thïí
hiïơn úê chöî con ngûúđi luön yâ thûâc ặúơc vïì möịi quan
hïơ hađi hoađ giûôa nhu cíìu vađ lúơi ñch cuêa caâ nhín cöơng
ăöìng, xaô höơi vúâi ýu cíìu cuêa viïơc baêo vïơ möi trûúđng
YÂ thûâc vïì ăaơo ặâc möi trûúđng khöng chó giúâi haơn
trong quan hïơ giûôa con ngûúđi vúâi möi trûúđng mađ cođn
ặúơc thïí hiïơn trong quan hïơ giûôa con ngûúđi vúâi con
ngûúđi. Vúâi quan hïơ giûôa con ngûúđi vúâi tûơ nhiïn, ăaơo
ặâc möi trûúđng ăođi hoêi, trong sûơ phaât triïín cuêa mònh,
con ngûúđi phaêi ýu quyâ vađ baêo vïơ tûơ nhiïn, tön troơng
tûơ nhiïn. Tuy nhiïn, ăïí baêo vïơ möi trûúđng tûơ nhiïn
con ngûúđi phaêi giaêi quýịt thoêa ăaâng nhûông víịn ăïì
kinh tïị - xaô höơi, nhûông quan hïơ giûôa con ngûúđi vúâi
con ngûúđi trïn tíịt caê caâc phaơm vi cöơng ăöìng, dín
töơc, nhín loaơi
YÂ thûâc tûơ giaâc baêo vïơ möi trûúđng söịng hođa húơp
thín thiïơn vúâi möi trûúđng tûơ nhiïn lađ tiïu chñ quan
troơng trong viïơc xíy dûơng möơt nïìn ăaơo ặâc vò möi
trûúđng. Noâ lađ thûúâc ăo cuêa möơt xaô höơi vùn minh
Giaâo duơc chuíín mûơc nađy, giuâp con ngûúđi phaêi biïịt
taơo cho mònh thoâi quen giûô gòn möi trûúđng söịng xanh,
saơch, ăeơp trong sinh hoaơt vađ löịi söịng hađng ngađy, quyâ
troơng vađ tiïịt kiïơm khi sûê duơng ăiïơn, nûúâc; biïịt lađm
ra cuêa caêi víơt chíịt bùìng caâch taâi chïị raâc thaêi, phïị
liïơu nhû saên xuíịt phín boân tûđ raâc hûôu cú, doơn deơp
núi úê thûúđng xuýn, khöng thaêi bûđa baôi caâc chíịt coâ
nguy cú gíy haơi xuöịng möi trûúđng nûúâc, möi trûúđng
ăíịt vađ möi trûúđng khöng khñ, coâ thïí thađnh líơp caâc
ăoaơn ặúđng thanh niïn tûơ quaên xanh - saơch - ăeơp;
caâc cöng trònh vûúđn cíy thanh niïn, böìn hoa thanh
niïn úê caâc trûúđng hoơc, möîi ngûúđi phaêi ređn luýơn phong
caâch söịng thín thiïơn vúâi möi trûúđng, hađi hoađ vúâi
thiïn nhiïn
Thûâ tû, thûơc hađnh löịi söịng vùn hoâa, thïí hiïơn hađi
hođa giûôa mûâc söịng vađ yâ nghôa cuöơc söịng
Chuíín mûơc nađy böìi dûúông cho con ngûúđi nhûông
kyô nùng, phûúng phaâp hađnh ăöơng trong viïơc lûơa choơn löịi söịng, caâch thûâc lao ăöơng, saên xuíịt thñch húơp vúâi viïơc sûê duơng möơt caâch húơp lyâ vađ khön ngoan caâc nguöìn tađi nguýn thiïn nhiïn ăïí hoơ tham gia tñch cûơc vađ coâ hiïơu quaê vađo viïơc phođng ngûđa vađ giaêi quýịt caâc víịn ăïì möi trûúđng cuơ thïí núi hoơ sinh söịng vađ lađm viïơc. Ăíy lađ nöơi dung giaâo duơc vïì khaê nùng hađnh ăöơng cuơ thïí. Chñnh nhûông hađnh ăöơng nađy, lađ thûúâc
ăo ăaânh giaâ nhíơn thûâc vađ sûơ trûúêng thađnh vïì mùơt ăaơo ặâc vađ ăaơo ặâc möi trûúđng cuêa möîi con ngûúđi
Xíy dûơng löịi söịng coâ vùn hoâa cho con ngûúđi phaêi gùưn vúâi viïơc ăíịu tranh chöịng nhûông hađnh vi vi phaơm ăaơo ặâc möi trûúđng nhû: caâc hađnh vi khai thaâc rûđng, ăíịt ăai, nûúâc, tađi nguýn khoaâng saên quaâ mûâc
díîn ăïịn huêy hoaơi möi trûúđng, lađm míịt cín bùìng sinh thaâi; hađnh vi thaêi caâc chíịt ăöơc haơi cuêa saên xuíịt chûa ặúơc xûê lyâ ra möi trûúđng; hađnh vi thaêi raâc sinh hoaơt bûđa baôi, caâc xaâc ăöơng víơt, thûơc víơt, vi sinh víơt, siïu vi truđng ăöơc haơi ra möi trûúđng gíy ö nhiïîm, gíy caâc dõch bïơnh nguy hiïím cho con ngûúđi vađ sûơ söịng noâi chung; hađnh vi khai thaâc, kinh doanh caâc loaơi ăöơng, thûơc víơt, caâc loaơi tađi nguýn quyâ hiïịm; hađnh
vi nhíơp khííu cöng nghïơ, thiïịt bõ kyô thuíơt, khöng ăaêm baêo chíịt lûúơng möi trûúđng mađ caâc nûúâc tiïn tiïịn trïn thïị giúâi ăaô thaêi boê; hađnh vi sûê duơng caâc phûúng phaâp, phûúng tiïơn, cöng cuơ huêy diïơt hađng loaơt trong khai thaâc, ăaânh bùưt caâc ăöơng thûơc víơt nhû caâc loaơi chíịt nöí, xung ăiïơn, hoâa chíịt ; hađnh vi laơm duơng caâc chíịt hoâa hoơc trong chùn nuöi, tröìng troơt, chïị biïịn lûúng thûơc, thûơc phíím, caâc loaơi nûúâc uöịng, vûđa gíy ö nhiïîm möi trûúđng (ăíịt, nûúâc) do dû lûúơng quaâ nhiïìu cuêa chuâng, vûđa gíy ra sûơ míịt an toađn, vïơ sinh cho caâc saên phíím nöng nghiïơp
Bïn caơnh ăoâ, con ngûúđi cíìn phaêi ăíịu tranh bađi trûđ caâc tïơ naơn xaô höơi vò tïơ naơn xaô höơi cuông lađ möơt trong nhûông nguýn nhín gíy ra ö nhiïîm möi trûúđng
xaô höơi vađ tûơ nhiïn, noâ khöng chó lađm huêy hoaơi ăaơo ặâc cuêa con ngûúđi, lađm giaêm sûâc lao ăöơng xaô höơi, mađ cođn phaâ hoaơi möi trûúđng sinh thaâi - xaô höơi. Nhíịn maơnh tñnh quy ắnh líîn nhau, sûơ tuđy thuöơc líîn nhau giûôa con ngûúđi vađ möi trûúđng tûơ nhiïn lađ ăiïím nöíi bíơt trong quan ăiïím cuêa nhûông nhađ ăaơo ặâc hoơc möi trûúđng. Thûđa nhíơn tñnh quy ắnh íịy cuông coâ nghôa lađ thûđa nhíơn rùìng, tön troơng vađ baêo vïơ tûơ nhiïn cuông chñnh lađ tön troơng vađ baêo vïơ chñnh baên thín con ngûúđi
Nhû víơy, cöịt loôi cuêa quaâ trònh giaâo duơc ăaơo ặâc
Trang 5cuêa xaô höơi, trong baêo vïơ möi trûúđng. Nhûông chuíín
mûơc ăaơo ặâc nađy ắnh hûúâng thaâi ăöơ, hađnh vi cuêa
con ngûúđi ăöịi vúâi möi trûúđng, bao göìm: baêo vïơ, sûê
duơng tiïịt kiïơm coâ hiïơu quaê tađi nguýn thiïn nhiïn,
baêo vïơ möi trûúđng, tûơ giaâc tuín thuê caâc ýu cíìu
phaâp lyâ vïì baêo vïơ möi trûúđng, tñch cûơc húơp taâc giaêi
quýịt caâc víịn ăïì möi trûúđng, xíy dûơng thûơc hađnh
vùn hoâa ûâng xûê vađ löịi söịng thín thiïơn vúâi möi trûúđng
Ăaơo ặâc möi trûúđng thïí hiïơn trònh ăöơ nhíơn thûâc
cuêa con ngûúđi ăöịi vúâi caâc quy luíơt víơn ăöơng vađ
phaât triïín cuêa thïị giúâi tûơ nhiïn búêi vò coâ nhíơn thûâc
ặúơc caâc quy luíơt víơn ăöơng vađ phaât triïín cuêa thïị
giúâi tûơ nhiïn thò con ngûúđi múâi caêi biïịn tûơ nhiïn
mađ khöng lađm haơi ăïịn chñnh mònh. Cùn cûâ vađo caâc
chuíín mûơc ăaơo ặâc möi trûúđng, coâ thïí nïu lïn
möơt söị giaêi phaâp sau:
Möơt lađ, Tùng cûúđng hoaơt ăöơng tuýn truýìn
giaâo duơc vïì baêo vïơ möi trûúđng phuđ húơp vúâi tûđng
ăöịi tûúơng ăïí hònh thađnh vađ thay ăöíi nhíơn thûâc,
thaâi ăöơ cuêa con ngûúđi vïì möi trûúđng vađ ăaơo ặâc
möi trûúđng vò thûơc tïị nhíơn thûâc cuêa möíi ăöịi tûúơng
vïì möi trûúđng lađ khaâc nhau, do trònh ăöơ hoơc víịn,
do viïơc tiïịp cíơn vúâi caâc thöng tin vïì möi trûúđng,
do sûơ hiïíu biïịt vïì möi trûúđng hoađn toađn khaâc
nhau. Mùơt khaâc do taâc ăöơng cuêa ýịu töị tím lyâ,
hoađn caênh söịng khaâc nhau nïn viïơc tuýn truýìn
ăïí níng cao nhíơn thûâc cho möîi ngûúđi vïì ăaơo ặâc
möi trûúđng lađ möơt trong nhûông biïơn phaâp quan
troơng ăïí xíy dûơng ăaơo ặâc möi trûúđng úê nûúâc ta
Muơc tiïu cuêa giaâo duơc tuýn truýìn khöng chó nhùìm
thay ăöíi nhíơn thûâc cuêa con ngûúđi vïì ăaơo ặâc möi
trûúđng mađ cođn hònh thađnh úê möîi ngûúđi thaâi ăöơ
ăuâng ăùưn ăöịi vúâi viïơc baêo vïơ möi trûúđng
Hai lađ, gùưn viïơc xíy dûơng ăaơo ặâc möi trûúđng vúâi
viïơc ăaêm baêo lúơi ñch cuêa möîi ngûúđi. Lúơi ñch lađ möơt
trong nhûông ăöơng lûơc maơnh meô cuêa moơi hađnh ăöơng
nïn trong thûơc tïị bíịt kyđ hoaơt ăöơng nađo ăïìu phaêi tñnh
ăïịn nhûông lúơi ñch trûơc tiïịp cuêa con ngûúđi, ăaêm baêo
hađi hođa giûôa lúơi ñch líu dađi cuêa viïơc phaât triïín bïìn
vûông cuêa ăíịt nûúâc vúâi lúơi ñch trûơc tiïịp cuêa con ngûúđi,
khi lúơi ñch ặúơc ăaêm baêo con ngûúđi seô thûơc hiïơn caâc
hoaơt ăöơng baêo vïơ möi trûúđng möơt caâch tûơ nguýơn,
tûơ giaâc, coâ traâch nhiïơm cao
Ba lađ, tùng cûúđng caâc hònh thûâc xûê phaơt caâc hađnh
vi vi phaơm ăaơo ặâc möi trûúđng noâi riïng vađ baêo vïơ
möi trûúđng noâi chung
Khi nhíơn thûâc cuêa con ngûúđi vïì víịn ăïì baêo vïơ möi trûúđng vađ yâ thûâc baêo vïơ möi trûúđng cuêa ăa söị ngûúđi dín cođn thíịp, khi mađ vùn hoâa ûâng xûê vúâi möi trûúđng cuêa ngûúđi dín nûúâc ta chûa cao thò viïơc duy trò vađ tùng cûúđng caâc hònh thûâc xûê phaơt ăöịi vúâi caâc hađnh vi ăaơo ặâc möi trûúđng lađ ríịt cíìn thiïịt Nhûông biïơn phaâp xûê phaơt caâc hađnh vi vi phaơm ăaơo ặâc möi trûúđng phaêi ặúơc thûơc hiïơn thûúđng xuýn,
úê tíịt caê caâc lônh vûơc cuêa cuöơc söịng, úê caâc mûâc ăöơ
vi phaơm khaâc nhau vađ ăöịi vúâi caâc ăöịi tûúơng khaâc nhau, noâi caâch khaâc, úê ăíu coâ hađnh vi vi phaơm ăaơo ặâc möi trûúđng thò úê ăoâ cíìn coâ hađnh vi xûê phaơt ăuâng mûâc
Böịn lađ, cíìn ặa giaâo duơc ăaơo ặâc möi trûúđng
vađo nöơi dung giaâo duơc ăaơo ặâc úê nhađ trûúđng, gia ằnh vađ cöơng ăöìng dín cû. Viïơc giaâo duơc ăaơo ặâc möi trûúđng seô coâ hiïơu quaê töịt khi noâ ặúơc ăùơt trong böịi caênh thûơc hiïơn caâc chuíín mûơc cuêa nhađ trûúđng, gia ằnh vađ cöơng ăöìng dín cû
Nùm lađ, cíìn tùng cûúđng vai trođ cuêa dû luíơn xaô
höơi ăöịi vúâi viïơc giaâo duơc ăaơo ặâc möi trûúđng úê nûúâc
ta hiïơn nay.Dû luíơn xaô höơi phaêi trúê thađnh nhûông chuíín mûơc, cöng cuơ ăïí ắnh hûúâng, ăiïìu chónh hađnh
vi ăaơo ặâc cuêa con ngûúđi ăöịi vúâi möi trûúđng
3 Kïịt luíơn
Tûđ nhûông víịn ăïì thûơc tiïîn vïì giaâo duơc ăaơo ặâc möi trûúđng hiïơn nay nïịu chuâng ta coi nhûông ýịu töị cùn baên cuêa ăaơo ặâc thïị giúâi vïì cuöơc söịng bïìn vûông lađ sûơ phaên aânh nhûông nöî lûơc hiïơn nay cuêa con ngûúđi trong viïơc xíy dûơng nhûông chuíín mûơc, nhûông ýu cíìu cuêa ăaơo ặâc möi trûúđng thò chuâng
ta cíìn ăííy maơnh viïơc xíy dûơng ăaơo ặâc möi trûúđng, biïịn caâc chuíín mûơc ăaơo ặâc möi trûúđng thađnh sûâc maơnh nöơi tím cuêa möîi ngûúđi ăïí nhûông chuíín mûơc ăoâ thöi thuâc chuâng ta trïn tíịt caê caâc hoaơt ăöơng nhùìm xíy dûơng möơt xaô höơi bïìn vûông, cuöơc söịng bïìn vûông. Lađm sao cho m öîi con ngûúđi thíịu hiïíu ặúơc nhûông chuíín mûơc ăaơo ặâc möi trûúđng ăoâ lađ muơc tiïu cuêa viïơc giaâo duơc ăaơo ặâc möi trûúđng úê nûúâc ta hiïơn nay
Tađi liïơu tham khaêo
1. C.Maâc vađ Ph.Ùngghen. Toađn tíơp, t.20. Nxb Chñnh trõ Quöịc gia, Hađ Nöơi, 2004.
2. Nguýîn Vùn Phuâc - Ăaơo ặâc möi trûúđng, Nxb. Khoa hoơc xaô höơi, Hađ Nöơi, 2013.
3. Vuô Duông - Ăaơo ặâc möi trûúđng úê nûúâc ta.