Thực trạng văn hóa đọc hiện nay của giới trẻ nói chung và giới trẻ hà nội nói riêng

đề tài này ra đời nhằm nghiên cứu thực trạng văn hóa đọc của giới trẻ hiện nay để có thể hiểu rõ việc đọc đối với giới trẻ đang diễn ra như thế nào.Nhận thức được những diễn biến, tìm ra được những ưu điểm, nhược điểm, phát hiện được những tác động tốt và cả những tác động xấu ảnh hưởng đến vănhóa đọc.Và từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm giúp thanh niên trẻ có thể nâng cao được văn hóa đọc của bản thân và đọc tốt hơn.

MỤC LỤC

CHƯƠNG I: DẪN NHẬP 3

1 Đặt vấn đề 3

2 Mục đích nghiên cứu 4

3 Giới hạn vấn đề .5

4 Thể thức nghiên cứu: 5

CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÍ LUẬN 6

1 Thực trạng văn hóa đọc hiện nay của giới trẻ nói chung và giới trẻ Hà Nội nói riêng 6

1.1 Các nhận định về văn hóa đọc của giới trẻ 6

1.2 Những yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa đọc (Nguyên nhân của việc văn hóa đọc bị ảnh hưởng) 12

1.3 Những hoạt động bổ ích – lí thú của thanh niên liên quan đến đọc sách và văn hóa đọc (Biểu hiện của thanh niên, đại diện cho luồn ý kiến tích cực về văn hóa đọc của thanh niên thời đại mới) 13

15

CHƯƠNG III: KẾT QUẢ KHẢO SÁT 15

1 Nhận thức về văn hóa đọc và những ý kiến mới mẻ về văn hóa đọc của giới trẻ ngày nay 16

2 Mức độ quan tâm của giới trẻ đến đọc sách và văn hóa đọc 16

3 Các thể loại được yêu thích 17

4 Ngôn ngữ đọc 17

5 Mục đích chính đọc sách 18

6 Kỹ năng đọc 18

7 Một số kết quả khảo sát thú vị khác 18

CHƯƠNG IV: GIẢI PHÁP 19

1 Những kỹ năng cần có nâng cao văn hóa đọc 19

2 Giải pháp đối với học sinh-sinh viên 19

2.1 Điều chỉnh hương pháp dạy và học trong trườngtrung học, trường đại học hiên nay 19

2.2 Nâng cao chất lượng thư viện trường học 20

2.3 Tăng cường liên kết chặt chẽ giữa thư viện với trường, khoa 21

3 Phương pháp dành cho thanh niên tuổi sau đại học 21

3.2 Tự học hỏi, nâng cao nhận thức 21

3.2 Học hỏi kinh nghiệm từ những người có hiểu biết nói chung và hiểu biết về việc đọc sách nói riêng 21

3.3 Cố gắng vượt thói quen ”luời đọc” của mình, ít nhất 1 tháng đi hiệu sách 1 lần, mua ít nhất 1 cuốn sách hay mình thích Đọc ít nhất 1 cuốn sách mỗi tuần Luyện tập thói quen tặng sách hay cho người thân và cho trẻ em 21

3.4 Tạo tủ sách của riêng mình, không gian đọc sách phù hợp để tạo cảm hứng 21 3.5 Chủ độg rèn tính tập trung khi đọc sách 21

CHƯƠNG I: DẪN NHẬP

1 Đặt vấn đề

Gần đây, người ta bàn nhiều về văn hóa đọc và nhiều người cho rằng văn hóa đọc của giới trẻ Việt nam đang mai một, thậm chí xuống cấp trầm trọng bởi nhìn vào thực trạng đọc sách gần đây ta thấy được rằng văn hóa đọc đang bị chi phối, lấn lướt bởi rất nhiều yếu tố, trong đó có ảnh hưởng từ văn hóa nghe nhìn Thúc đẩy việc đọc sách đã và đang trở thành mối quan tâm của các cấp, ban, ngành trong xã hội Mới đây, theo Quyết định số 284/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành, chúng ta chính thức có “Ngày Sách Việt Nam”, đó là ngày

21 tháng 4 hàng năm Những năm gần đây, Bộ Văn hóa Thông tin & Du lịch, Bộ Thông tin Truyền thông, Thư viện Quốc Gia Việt Nam và nhiều thư viện trong

cả nước tổ chức rất nhiều hoạt động hưởng ứng Ngày Sách và Bản quyền thế giới 23 tháng 4 nhằm khẳng định những giá trị to lớn của việc đọc sách, tôn vinh tác giả, tác phẩm, nghề xuất bản, in, phát hành, đồng thời nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò quan trọng của việc đọc sách và bảo hộ quyền tác giả, vai trò của thư viện Điều này phần nào đã cho thấy văn hóa đọc đang được quan tâm đúng mực

Thuật ngữ "Văn hóa đọc" là một khái niệm mới, chưa có định nghĩa cũng như khái niệm nào nói về vấn đề này Mặc dù vậy, theo thời gian cũng như sự phát triển của xã hội, thuật ngữ “văn hóa đọc” ngày càng được nói đến nhiều hơn trên các phương tiện thông tin đại chúng và trở thành đề tài khoa học Hiện nay, trên thế giới cũng như ở Việt Nam, có nhiều cách hiểu khác nhau về văn hóa đọc

Theo ThS Chu Văn Khánh văn hóa đọc là một loại hình hoạt động văn hóa, bởi lẽ:

+ Đọc sách là tiêu thụ và quảng bá những giá trị văn hóa

+ Các giá trị từ sách báo mà người đọc tiếp nhận, đã được thực thao và làm nền tảng để tiếp tục sáng tạo nên những giá trị mới

+ Vì vậy, có thể xem văn hóa đọc là một chỉ số văn hóa của một cộng đồng, một xã hội

ThS Bùi Văn Vượng lại coi thuật ngữ văn hóa đọc là đọc sách có văn hóa, hay xây dựng một xã hội đọc sách

Theo TS Lê Văn Viết, quan niệm đọc đến một mức độ, trình độ nhất định nào đó thì mới được coi là văn hóa đọc

Trong giới thư viện học quốc tế, văn hoá đọc được hiểu như là một bộ phận trong văn hoá theo nghĩa rộng của mỗi cá nhân, bao gồm một tổ hợp các thói quen làm việc với sách từ việc chọn lựa có ý thức về đề tài, tính hệ thống và tính

kế thừa; kỹ năng biết tìm các tài liệu cần thiết với sự giúp đỡ của các ấn phẩm thư mục, sử dụng bộ máy tra cứu, định hướng trong tài liệu với mục đích lĩnh hội tối đa và cảm thụ sâu sắc những gì đã đọc, đến việc áp dụng những nội dung lĩnh hội qua việc đọc sách thuộc các lĩnh vực chuyên môn của mình làm phong phú thêm đời sống

Trong khi đó, văn hóa đọc nước ta vẫn là một điều đáng bàn Thực chất người Việt Nam còn ít đọc sách.Theo thống kê hiện nay, mỗi người Việt Nam chỉ đọc khoảng 0,8 cuốn sách trên một năm Đặc biệt, giới trẻ ngày nay đang ngày càng ít đọc sách hơn bởi họ bị ảnh hưởng nhiều yếu tố khác Sự phát triển của khoa học công nghệ, sự bùng nổ của các phương tiện thông tin giải trí, các kênh thông tin nghe nhìn cùng với nhịp sống hối hả của cuộc sống hiện đại đã phần nào khiến các bạn trẻ xa rời những cuốn sách hơn.Văn hóa đọc phần nào bị ảnh hưởng

2 Mục đích nghiên cứu

Bởi vậy đề tài này ra đời nhằm nghiên cứu thực trạng văn hóa đọc của giới trẻ hiện nay để có thể hiểu rõ việc đọc đối với giới trẻ đang diễn ra như thế nào.Nhận thức được những diễn biến, tìm ra được những ưu điểm, nhược điểm, phát hiện được những tác động tốt và cả những tác động xấu ảnh hưởng đến văn

hóa đọc.Và từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm giúp thanh niên trẻ có thể nâng cao được văn hóa đọc của bản thân và đọc tốt hơn

4 Thể thức nghiên cứu:

Đề tài này nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra khảo sát đối với các đối tượng là thanh niên đang sinh sống và học tập tại thành phố Hà Nội, bao gồm: học sinh, sinh viên, các bạn trẻ làm kinh doanh, phóng viên, những bạn trẻ hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật,…Qua đó tổng hợp các ý kiến, đưa ra các nhận xét của người nghiên cứu Cụ thể, người nghiên cứu đã in ra và phát phiếu khảo sát cho các học sinh trường cấp 3 Kim Liên, sinh viên đại học văn hóa, học viện âm nhạc Quốc Gia Việt Nam, công chức khu vực Hà Đông-Hà Nội và những người thuộc các lĩnh vực đã nêu trên

Ngoài ra đề tài còn lấy tài liệu tham khảo từ các bài báo, thảo luận, bài nghiên cứu có sẵn trên Internet về vấn đề văn hóa đọc của giới trẻ.Người làm đề tài muốn tham khảo những ý kiến này để tạo nên 1 cái mình tổng thể, từ nhiều đối tượng.Điều này có lợi rất lớn cho việc đề xuất những giải pháp phù hợp để nâng cao văn hóa đọc

CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÍ LUẬN

Sách là kho tàng tri thức quý báu của nhân loại.Tất cả nhưng tinh hoa từ ngan xưa để lại đều được lưu giữ trong sách vở Và đọc sách chính là lưu truyền

và tiếp thu những tinh hoa ấy, để học hỏi, lưu giữ và dùng những gì đã có phục

vụ đời sống, tạo ra những tinh hoa mới, phát triển những gì đã có và nuôi dưỡng tâm hồn Tuy nhiên do những lí do cả khách quan và chủ quan, việc đọc sách ngày càng trở nên ít dần, đặc biệt là trong giới trẻ hiện nay Tất nhiên bên canh

đó vẫn còn có nhiều những ban trẻ đam mê sách, yêu sách và coi sách là một phần không thể thiếu của cuộc sống Nhưng con số ấy nhiều hay ít? Văn hóa đọc của chúng ta liệu có còn được như xưa? Có những gì tác động khiến chúng ta rời

bỏ những cuốn sách đầy kiến thức cũng như sự thú vị? Thị hiếu đọc của mọi người liệu có thay đổi hay không và thay đổi ở mức độ như thế nào? Người ta thích đọc gì? Câu trả lời cho những câu hỏi trên chỉ là một trong số vô vàn những vấn đề có thể nói tới nếu ta bàn về văn hóa đọc ngày nay Bởi vậy chúng

ta cần có một cái nhìn tổng quát về văn hóa đọc để từ đó nhận thức được thực trang và có những giải pháp để nâng cao văn hóa đọc Gìn giữ những nét văn hóa tốt đẹp và loại bỏ những gì lệch lạc

1 Thực trạng văn hóa đọc hiện nay của giới trẻ nói chung và giới trẻ Hà Nội nói riêng

1.1 Các nhận định về văn hóa đọc của giới trẻ

Có 2 luồng ý kiến về văn hóa đọc của giới trẻ:

- Một bên cho rằng văn hóa đọc trong giới trẻ hiện nay đang đi xuống một cách đáng báo động.(Tiêu cực)

- Một bên thì có cái nhìn lạc quan hơn, chú ý hơn tới những nỗ lực của các bạn trẻ nhằm khẳng định văn hóa đọc của mình nói riêng cũng như khuyến khích giới trẻ nói chung tham gia các hoạt đông liên quan đến đọc sách với mục đích khẳng định văn hóa đọc tốt đẹp của lứa tuổi mình

CỤ THỂ:

Về việc văn hóa đọc đang đi xuống:

Báo Dân Trí ngày 9.1 có bài “Thanh niên Việt đang đọc gì” nói về tình trạng văn hóa đọc đang xuống cấp một cách thê thảm trong giới trẻ VN, nhất là học sinh, sinh viên

Thật ra, việc đại đa số giới trẻ VN lười đọc sách hoặc chỉ đọc những thứ dễ đọc như truyện tranh, truyện tình cảm nhẹ nhàng của các tác giả VN, TQ thuộc thế hệ 7X, 8X, hay các tác phẩm theo trào lưu, như trong bài báo đề cập, là một thực tế không mới

Rất ít em bỏ thời giờ để đọc say mê những cuốn tiểu thuyết kinh điển hoặc tiểu thuyết đương đại có giá trị của những tác giả lớn trong làng văn VN và thế giới, mặc dù có khá nhiều tác phẩm của những tác giả như vậy đã được dịch sang tiếng Việt Ví dụ, các nhà văn Nga Leo Tolstoy, Fyodor Dostoyevsky, Anton Chekhov, Alexei Tolstoy, Ivan Turgenev…, các nhà văn Pháp Victor Hugo, Honoré de Balzac, Stendhal…, các nhà văn Mỹ Ernest Hemingway, Jack London, Toni Morisson, Harper Lee…, các nhà văn Đức Heinrich Böll, Hermann Hesse, Günter Grass…, các nhà văn Nhật Bản Kenzaburo Oe, Murakami Haruki…, hay Gabriel Garcia Marquez-nhà văn Colombia, Orhan Pamuk-nhà văn Thổ Nhĩ Kỳ, Paulo Coelho-nhà văn Brazil, Mo Yan tức Mạc Ngôn-nhà văn người Trung Quốc v.v và v.v…

Một số người thường đổ lỗi rằng thời đại bây giờ có nhiều thứ hấp dẫn hơn như trò chơi điện tử, internet với những trò chat chit, các trang mạng xã hội…nên giới trẻ lười đọc sách/đọc truyện hơn các thế hệ ông bà, bố mẹ Tôi không nghĩ như vậy Ở các nước dân chủ phát triển trên thế giới mà tôi đã từng

có dịp đi qua hoặc ngay ở Na Uy nơi tôi đang sống, tôi vẫn thường xuyên bắt gặp cảnh mọi người trong đó có các bạn trẻ mê mải đọc sách trên metro, xe lửa, trong phòng chờ máy bay hay khi ngồi một mình trong quán café Việc giới trẻ nhìn chung lười đọc sách, không những thế, văn hóa đọc đang xuống cấp một cách thê thảm ở VN, có nguyên nhân của nó

Nguyên nhân thứ nhất là do môn văn ở bậc trung học chỉ giới thiệu văn học

VN (trong đó, phần nặng nhất, chiếm nhiều thời gian nhất là văn học cách mạng

VN, văn học hiện thực xã hội chủ nghĩa VN), nếu có giới thiệu văn học nước ngoài thì cũng rất ít và chỉ giới thiệu trích đoạn của một cuốn tiểu thuyết hoặc truyện ngắn, thơ

Về mảng văn học cách mạng VN, văn học hiện thực xã hội chủ nghĩa VN, người viết bài này không có ý kiến là hay hay dở, nhưng rõ ràng phần lớn những tác phẩm ấy không còn phù hợp với tâm tình, suy nghĩ của các em bây giờ nên các em không cảm thấy hứng thú Lại thêm chương trình học thường chỉ giới thiệu trích đoạn, phương pháp dạy theo kiểu giảng-chép-học thuộc lòng làm học sinh đâm lười suy nghĩ và lâu dần hết hào hứng với môn Văn và tác phẩm văn học nói chung

Đối với văn học nước ngoài, học sinh trung học ở VN không hề được làm quen với những tuyệt tác của những tác giả lớn, cổ điển và đương đại của thế giới, như một số tác giả đã kể trên và các tác giả như Mark Twain (tác phẩm The Adventures of Tom Sawyer, Adventures of Huckleberry Finn ), Charles Dickens (The Adventures of Oliver Twist, David Copperfield ), John Steinbeck (Of Mice and Men, The Grapes of Wrath, East of Eden ), J D Salinger (The Catcher in the Rye ), F Scott Fitzgerald (The Great Gatsby ), George Orwell (Animal Farm, Nineteen Eighty-Four ), Chinua Achebe (Things Fall Apart ), Jane Austen (Sense and Sensibility, Pride and Prejudice )… Đây là những tác giả mà trong chương trình bậc trung học môn English-American Literature ở các nước, học sinh thường được giới thiệu Những tác phẩm tuyệt vời của họ sẽ khiến cho học sinh say mê văn học, từ đó có thói quen đọc sách

Trong khi đó, học sinh VN, vốn đã không được làm quen với việc đọc những tác phẩm thuộc loại phải suy nghĩ ngay từ khi học trung học, nếu trong gia đình người lớn cũng không thích đọc sách và khuyến khích con em đọc sách, chọn sách hay mà đọc thì các em lười đọc là điều dễ hiểu

Nếu đi vào các hiệu sách thuộc loại lớn nhất, tại hai thành phố lớn nhất VN

là Sài Gòn, Hà Nội, chúng ta có thể thấy so với thời bao cấp, sách các loại nói chung và sách văn học nói riêng bây giờ được in ấn đẹp đẽ, các đầu sách văn học trong nước cho đến nước ngoài được xuất bản tương đối nhiều, đủ loại thượng vàng hạ cám Giữa một rừng sách hỗn độn đó, các bạn trẻ sẽ khó tự mình chọn được sách hay, có giá trị nếu như không phải là dân thích đọc sách, biết đọc sách, và sẽ bập vào những tác phẩm, tác giả có tính trào lưu

Chẳng hạn, có một thời ở VN hàng loạt tác phẩm của nhà văn Pháp Marc

Levy được dịch và khi Marc Levy được mời sang VN nhân Ngày hội đọc sách Pháp 2008, chứng kiến sự hồ hởi xúc động của đông đảo bạn đọc trẻ, bản thân

nhà văn cũng ngạc nhiên Vì thật ra Marc Levy không hề được đánh giá cao ở Pháp và trên thế giới, mặc dù những cuốn tiểu thuyết tình cảm lãng mạn của ông thường thuộc loại best-seller

Do vậy, nếu các tờ báo lớn giữ được đều đặn mục điểm sách, giới thiệu những tác phẩm văn học chất lượng, bởi những cây bút phê bình có giá trị, thì cũng khiến cho các bạn trẻ hào hứng muốn tìm mua cuốn sách hay vừa được giới thiệu, hoặc dễ định hướng khi chọn sách giữa một rừng sách

Cuối cùng là giá một cuốn tiểu thuyết, tuyển tập truyện ngắn hay sách phê bình, nghiên cứu ở VN, khoảng vài ba trăm ngàn đồng, có khi nhiều hơn, tính theo túi tiền của phần đông các bạn trẻ là không rẻ Có thể có những em yêu thích văn học, muốn đọc sách nhưng lại không đủ tiền để mỗi tháng rinh về nhà vài ba cuốn Các thư viện ở VN lại cập nhật rất chậm sách mới Đó là ngay ở hai thành phố lớn nhất nước, và tại những thư viện lớn, còn cỡ thư viện quận hay đi

về các thành phố nhỏ, tỉnh lẻ thì thư viện càng nghèo nàn, hẩm hiu

Về ý kiến tích cực đối với văn hóa đọc giới trẻ:

Trong khi văn hóa đọc ở giới trẻ là vấn đề đang bị lên án và được coi

"xuống cấp nghiêm trọng" thì ngay lập tức, giới trẻ đã lên tiếng “phản kháng” khi cho rằng không thể nhìn cái vỏ mà đánh giá

Văn hóa đọc là một định nghĩa trừu tượng có rất nhiều cách giải thích Có thể hiểu đơn giản đó khái niệm thể hiện thái độ ứng xử, chuẩn mực đọc và giá trị đọc của cộng đồng xã hội và mỗi cá nhân trong xã hội gồm ba thành phần: Thói quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc

Hay một cách hiểu thực tế hơn như câu nói ấn tượng của Tài năng hùng biện Lê Khánh Linh gần đây: “Không quan trọng bạn đọc được bao nhiêu, quan trọng là bạn đọc được những gì và để làm gì, văn hóa đọc chính là gấp cuốn sách lại và mở cuộc đời ra”

Có văn hóa đọc sách được cho là phải biết đọc sách sao cho hợp lý và bổ ích, đọc sao cho hợp với quy luật tiếp cận tri thức Thậm chí người ta còn liệt kê một hàng dài những nguyên tắc được cho là có văn hóa đọc, có kỹ năng đọc với một loạt tổ hợp tư duy như: Lựa chọn có ý thức đề tài, vấn đề cần đọc cho bản thân, biết vận dụng thành thạo các cách đọc khác nhau đối với từng loại tài liệu đọc, biết định hướng nguồn tài liệu cần thiết, thể hiện được tính hệ thống, tính liên tục trong quá trình lựa chọn tài liệu đọc, biết vận dụng các biện pháp kỹ thuật để củng cố và đào sâu những nội dung đã đọc, và quan trọng phải biết vận dụng vào thực tiễn những nội dung đã đọc…

Giới trẻ ngày nay có lẽ chẳng ai chịu bỏ thời gian ngồi đọc hết những nguyên tắc tư duy được cho có văn hóa kia chứ đừng nói đến việc thực hiện hết một cách tuần tự Vậy văn hóa đọc của người trẻ đang thực sự xuống cấp, hay thực sự những quan niệm về văn hóa đọc đến nay đã không còn phù hợp

Khi giới trẻ nói về quan niệm văn hóa đọc, rất nhiều bạn cho rằng đừng nhìn cái vỏ mà vội đánh giá thực chất bên trong

Độc giả Nguyễn Chương đưa ra ý kiến: “Trong giai đoạn thời gian khác nhau thì ý nghĩa của quyển sách trong tay cũng khác nhau, đây là một trong những điều hay của sách Mình cũng đọc qua truyện kiếm hiệp, tiên hiệp,…Nhiều người nói coi mấy cái đó thật không ra sao nhưng do họ chưa đọc vào bên trong mà chỉ thấy được cái vỏ ngoài Trong đó cũng có những câu chuyện nhân văn, cảm động lòng người.Học được gì, chắt lọc được gì là ở mỗi