Bài giảng Quản trị Công tác xã hội: Chương 1 - Hoàng Thị Kim Oanh

Bài giảng Quản trị Công tác xã hội - Chương 1: Khái quát về quản trị công tác xã hội được biên soạn nhằm cung cấp đến người học các kiến thức về sự cần thiết của công tác quản trị ở các cơ sở xã hội; khái niệm quản trị công tác xã hội; các khái niệm liên quan; cơ sở khoa học của quản trị công tác xã hội.

Q u ả n t r ị n g à n h

c ô n g t á c x ã h ộ i

B À I G I Ả N G M Ô N H Ọ C

Thông tin giảng viên

Họ và tên: Hoàng Thị Kim Oanh

Nơi làm việc: BM Quản trị doanh nghiệp, Khoa KT & QTKD

SĐT: 0399.311.335

Email: hoangoanh2308@gmail.com

Mục tiêu môn học

Cung cấp cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng về quản trị

áp dụng trong các tổ chức, đặc biệt trong các tổ chức xã hội, các cơ sở

xã hội, các cơ sở cung ứng dịch vụ phục vụ nhân sinh

Những kỹ năng cốt lõi như kỹ năng ra quyết định, hoạch định, tổ chức, quản trị nhân lực, lãnh đạo và truyền thông trong quản trị… được đặt trong bối cảnh cơ sở xã hội, phục vụ và cung cấp dịch vụ cho thân chủ

Nội dung môn học

Chương 1: Khái quát về quản trị công tác xã hội Chương 2: Công tác hoạch định trong ngành Công tác xã hội Chương 3: Ra quyết định của nhà quản trị công tác xã hội Chương 4: Lãnh đạo

Chương 5: Tổ chức Chương 6: Công tác nhân sự và đánh giá công việc Chương 7: Kiểm huấn trong công tác xã hội Chương 8: Quản lý hồ sơ và báo cáo

Chương 1: Khái quát về quản trị công tác xã hội

1.1 Sự cần thiết của công tác quản trị ở các cơ sở xã hội

1.2 Khái niệm quản trị công tác xã hội

1.3 Các khái niệm liên quan

1.4 Cơ sở khoa học của quản trị công tác xã hội

1.1 Sự cần thiết của công tác quản trị CTXH

- Nhân viên công tác xã hội chuyên nghiệp làm việc trong các cơ sở xã hội, mỗi

cơ sở xã hội là một tổ chức có cơ cấu tổ chức rõ ràng

- Người đứng đầu cơ sở xã hội được gọi là nhà quản trị cấp cao (lãnh đạo tổ

chức) Họ là người điều hành các công việc chuyên môn về quản lý tổ chức

và cả chuyên môn về công tác xã hội đảm bảo cho cơ sở hoạt động hiệu quả

và đúng mục đích

=> Nhà quản trị cơ sở xã hội cần đến kiến thức, kỹ năng và phương pháp quản

trị tổ chức đồng thời họ cũng cần có kiến thức chuyên môn vững chắc và năng

lực thực hành công tác xã hội liên quan đến các chức năng của cơ sở xã hội

Cơ sở xã hội/nhân viên công tác xã hội

Thân chủ/khách hàng

1 Cung ứng chương trình, dịch vụ

2 Góp ý điều chỉnh chính sách

1 Các chính sách xã hội

2 Các nguồn tài nguyên xã hội

1.2 Khái niệm quản trị công tác xã hội

1.2.1 Khái niệm quản trị

"Quản trị là sự tác động của chủ thể quản trị lên đối tượng quản trị nhằm đạt được mục tiêu đề ra trong một môi trường luôn luôn biến động"

"Quản trị là phối hợp hiệu quả các hoạt động của người cùng chung trong tổ chức Đây là quá trình nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra bằng việc phối hợp nguồn lực của tổ chức Quản trị còn là quá trình các nhà quản trị hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra."

1.1 Khái niệm quản trị công tác xã hội

1.2.1 Khái niệm quản trị công tác xã hội

Theo John C.Kidneigh (1950): "Quản trị công tác xã hội là một tiến

trình chuyển đổi chính sách xã hội thành các dịch vụ xã hội trong một tiến

trình hai chiều:

+ Chuyển đổi chính sách thành các dịch vụ xã hội cụ thể

+ Sử dụng kinh nghiệm để sửa đổi điều chỉnh chính sách"

1.1 Khái niệm quản trị công tác xã hội

1.2.2 Khái niệm quản trị công tác xã hội

Theo Arthur Dunham (1962): "Quản trị như là tiến trình hỗ trợ hoặc

tạo thuận lợi những hoạt động cần thiết và thứ yếu đối với việc cung cấp

trực tiếp dịch vụ của một cơ sở xã hội"

Theo Walter Friedlander (1958): "Quản trị công tác xã hội là một

phương pháp của công tác xã hội dựa vào các nguyên tắc và kỹ thuật khoa

học quản trị nói chung nhưng đề cập đến những công việc đặc thù của

công tác xã hội là nhận diện và giải quyết các vấn đề của con người và

thỏa mãn các nhu cầu của con người"

Vậy, quản trị công tác xã hội được hiểu:

=> Là phương pháp công tác xã hội có liên quan đến việc cung ứng và phân phối các nguồn tài nguyên xã hội giúp con người đáp ứng nhu cầu của họ và phát huy tiềm năng bản thân.

1.2.3 Các đặc điểm của quản trị CTXH

- Quản trị CTXH sử dụng các nguyên tắc, kỹ thuật của quản trị tổng quát;

- Sử dụng triết lý, mục đích và các chức năng của CTXH, các phương pháp chẩn đoán xã hội, phân tích và tổng hợp các nhu cầu cá nhân, nhóm hay cộng đồng

và sử dụng việc tổng quát hóa nhằm thay đổi và phát triển các mục đích và chức năng của cơ sở xã hội;

- Trọng tâm chủ yếu là tiến trình giúp đỡ cá nhân, nhóm và cộng đồng;

- Quản trị CTXH là làm việc với con người dựa vào kiến thức và hiểu biết hành vi con người, các mối quan hệ nhân sự và các tổ chức phục vụ con người

- Các phương pháp CTXH cũng được sử dụng trong tiến trình quản trị và trong các mối quan hệ với nhân viên

Quản trị kinh doanh

• Mục tiêu: các hoạt động quản trị

nhằm mục tiêu sử dụng tối ưu các

chi phí và tối đa hóa lợi nhuận thông

qua việc cung cấp sản phẩm, dịch vụ

cho người tiêu dùng

• Tiến trình quản trị gồm: hoạch định,

lãnh đạo, tổ chức, kiểm tra toàn bộ

các hoạt động của doanh nghiệp/tổ

chức

Quản trị công tác xã hội

• Mục tiêu: phục vụ, giải quyết vấn đề

xã hội, giúp đỡ nhóm đối tượng yếu thế trong xã hội, thường là phi lợi nhuận

• Tiến trình quản trị CTXH gồm: hoạch định, lãnh đạo, tổ chức, kiểm tra kết hợp với triết lý, mục đích, chức năng của CTXH, các phương pháp chẩn đoán xã hội nhằm giúp đỡ cá nhân, nhóm và cộng đồng

Phân biệt QTKD và quản trị công tác xã hội

1.2.4 Chức năng của quản trị CTXH

1) Quản trị CTXH là phương tiện giải quyết các nhu cầu xã hội được nhận

diện thông qua các dịch vụ xã hội công hoặc tư;

2) Quản trị CTXH là hành động xã hội để cải tiến hoặc đưa ra các dịch vụ

mới đáp ứng nhu cầu của các nhóm thân chủ cụ thể hay của một cộng

đồng;

3) Phục vụ việc quản trị các cơ sở xã hội theo tiến trình bao gồm: hoạch

định, lãnh đạo, tổ chức, kiểm tra

1.2.5 Nhà quản trị công tác xã hội

- Nhiệm vụ của nhà quản trị CTXH

- Nguyên tắc hành động của nhà quản trị CTXH

- Yêu cầu đối với nhà quản trị CTXH: kiến thức nghề nghiệp + thái độ nghề nghiệp + năng lực quản lý và thực hành CTXH

Nhiệm vụ của nhà quản trị CTXH

1) Tổ chức, điều hành các nguồn lực con người và vật chất trong một cơ sở dịch vụ hay tổ chức xã hội

2) Chuyên môn hoá việc tổ chức, phân phối các nguồn lực, dịch vụ giúp đỡ các nhóm đối tượng đặc thù tại một cơ sở dịch vụ, nhằm đảm bảo tối ưu các lợi ích cho đối tượng

3) Phát triển đội ngũ cán bộ, nhân viên trong toàn bộ cơ cấu tổ chức, đồng thời đảm bảo sắp xếp kế hoạch, vị trí công việc phù hợp với nhân viên

4) Thực hành tiến trình quản trị theo các bước, thao tác, các kỹ năng nghề nghiệp, các nhiệm vụ chuyên môn được đảm trách

5) Tăng cường các mối quan hệ hợp tác, liên kết với các cơ quan, tổ chức và cộng đồng vì mục tiêu ASXH và phát triển bền vững

Các nguyên tắc hành động của nhà quản trị CTXH

1) Chấp nhận lẫn nhau

2) Động viên, khích lệ nhân viên

3) Tự chăm sóc bản thân

4) Sự tham gia dân chủ

5) Thực hiện hoạch định rõ ràng, thường xuyên

6) Thực hiện tổ chức hiệu quả

7) Truyền thông, giao tiếp cởi mở

8) Sáng tạo, linh hoạt

Chấp nhận lẫn nhau

Nhà lãnh đạo và nhân viên được khuyến khích và có trách nhiệm lẫn nhau,

đối xử công bằng, phù hợp;

Chấp nhận thân chủ Nhà quản trị cần tôn trọng, lắng nghe, tạo mọi điều

kiện để thân chủ có thể chia sẻ cởi mở, chân thành về những vấn đề của họ;

Điều này giúp khai thác và sử dụng nguồn lực tiềm năng của nhân viên và

của thân chủ một cách có hiệu quả

Động viên, khích lệ nhân viên

• Nhà quản trị luôn gần gũi, quan tâm đến những thành quả của nhân viên và công nhận đầy đủ thành tích của họ

• Nhà quản trị hiểu được các nhu cầu, mong muốn của nhân viên, động viên họ sử dụng năng lực bản thân để thực hiện các dịch vụ của cơ sở một cách hài hoà lợi ích chung và riêng; tìm kiếm được các sáng kiến, đổi mới các hoạt động cơ sở từ nhân viên

• Nhà quản trị còn có trách nhiệm phản hồi trung thực, kịp thời các khó khăn, vướng mắc

từ cơ sở, từ nhân viên, từ các đối tượng phục vụ

Tự chăm sóc bản thân

• Nhà quản trị làm việc chăm chỉ và minh chứng các giá trị lao động của mình, nhưng cần sử dụng thời gian nghỉ ngơi và làm trẻ hoá thể chất, tinh thần

• Nhà quản trị cố gắng kiềm chế nỗi thất vọng cũng như các vấn đề ở mức thấp nhất để tránh làm nhân viên lo lắng, hoang mang gây ảnh hưởng chung tới cơ sở

Sự tham gia dân chủ

• NQT tôn trọng tiến trình nhóm và nhìn nhận sự hợp tác là cách tốt nhất để

giải quyết mọi vấn đề, một quyết định hay nhu cầu hoạch định

• NQT tiến hành quản lý, giám sát và giao việc cho nhân viên một cách dân

chủ Nhà quản trị chấp nhận sự khác biệt, nhưng cần ứng xử khéo léo và

cẩn trọng với những sai lầm của nhân viên

• NQT cần nhạy cảm với những dự định và nhu cầu riêng tư của nhân viên,

tạo điều kiện tốt nhất giúp họ chủ động và thăng tiến trong nghề nghiệp

• NQT để ý xem xét mọi ý kiến, ý tưởng của nhân viên và đánh giá đúng mức

công lao, cống hiến của họ cho tập thể

Thực hiện hoạch định rõ ràng, thường xuyên

• NQT giỏi là sử dụng tiến trình hoạch định một cách khoa học và sáng

suốt; biết hướng dẫn nhân viên lập kế hoạch hành động hiệu quả, khả

thi, có tính thực tiễn cao và có thể giám sát được chặt chẽ

• NQT xác định được mục tiêu hay chương trình hành động cần được

ưu tiên để đưa ra những quyết định chính xác

• NQT giỏi có năng lực hành động đúng lúc, đúng chỗ để xúc tiến hế

hoạch và đưa ra các quyết định sáng suốt (với nhân viên, với cơ sở

khác và với cộng đồng)

Thực hiện tổ chức hiệu quả

• NQT hình thành một cơ cấu cho phép truyền thông tin hiệu quả mọi chiều (ngang, dọc), quyền hạn và trách nhiệm rõ ràng cho nhân viên.

• NQT biết uỷ quyền và không nên quản lý quá nhiều các thành viên, (quản lý theo nhóm từ 5-6 người là hợp lý).

• NQT sắp đặt các dữ kiện, xem xét cẩn thận các phương án, dự đoán các kết quả của mỗi phương án và sẵn sàng lựa chọn phương án tốt nhất để ra quyết định hành động cho cấp dưới.

Truyền thông cởi mở Trong mỗi cơ sở, tổ chức, việc các thành viên trong đó có sự truyền thông tốt, cởi mở, thân thiện là rất quan trọng, thúc đẩy công việc được thực hiện hiệu quả

• Họ có thể chia sẻ ý kiến, cảm nghĩ và những khó khăn của mình với nhân viên khác, lãnh đạo và hành động vì sự chân thành và cởi mở đó

• Truyền thông hai chiều tạo ra một hệ thống vững chắc cho sự phát triển hiệu quả hệ thống các chính sách, dịch vụ và các thủ tục trong quản trị

Sáng tạo, linh hoạt

• NQT phải luôn sáng tạo, là người đi tiên phong và thiết lập các chính

sách, các phương pháp và thủ tục cải thiện dịch vụ của cơ sở và cải thiện

các quan hệ với nhân viên

• NQT biết chấp nhận cái mới và cả rủi ro để giành lấy những giá trị tích

cực cho nhân viên, cho đối tượng phục vụ trong cơ sở

• NQT cũng cần có thái độ thực tế, linh hoạt trong công tác; tìm kiếm

những phương pháp, thủ tục mới mẻ nhằm kích thích tính năng động,

sáng tạo và chủ động của cá nhân và tổ chức

Yêu cầu đối với nhà quản trị CTXH

Kiến thức nghề nghiệp:

• Hiểu biết về mục đích, chính sách, dịch vụ và tài nguyên của cơ sở

• Có kiến thức cơ bản về hành vi con người và môi trường XH

• Có kiến thức toàn diện về tài nguyên cộng đồng

• Am hiểu các phương pháp CTXH được sử dụng trong cơ sở

• Biết về các nguyên tắc, tiến trình và kỹ năng quản trị

• Am hiểu về lý thuyết tổ chức và, các tiến trình và kỹ thuật lượng giá

Yêu cầu đối với nhà quản trị CTXH (tiếp)

Yêu cầu về thái độ nghề nghiệp

• Thân thiện, cởi mở với mọi người, tạo môi trường làm việc tốt nhất cho mỗi nhân viên

• Sẵn sàng tiếp thu các ý kiến mới, sự việc mới

• Tôn trọng nhân phẩm, giá trị của mỗi nhân viên

• Thực tế và chín chắn

• Đặt lợi ích của cơ quan, tổ chức lên trên nhu cầu cá nhân

Yêu cầu đối với nhà quản trị CTXH (tiếp)

Yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp

Tư cách đạo đức và cách xử sự của nhân viên xã hội

Trách nhiệm đạo đức của nhân viên CTXH với thân chủ

Trách nhiệm của nhân viên CTXH với đồng nghiệp

Trách nhiệm của nhân viên CTXH đối với cơ quan tổ chức đang công tác

Trách nhiệm của nhân viên CTXH đối với nghề nghiệp CTXH

Trác h nhiệm của nhân viên CTXH đối với xã hội

Yêu cầu đối với nhà quản trị CTXH (tiếp)

Yêu cầu về năng lực quản lý và thực hành CTXH

• Đánh giá, xây dựng kế hoạch, lựa chọn phương án

• Ra quyết định kịp thời, chính xác

• Xếp đặt các thứ tựu ưu tiên

• Xử lý đồng thời nhiều vai trò và nhiệm vụ

• Vận dụng tốt về hiểu biết chức năng của hệ thống hành chính, lý thuyết

về tổ chức

Yêu cầu về năng lực quản lý và thực hành CTXH (tiếp)

• Vận hành tốt cơ sở, tận dụng tài năng của từng cá nhân và nhóm, loại bỏ

những hạn chế của nhân viên

• Sử dụng quyền và uỷ quyền một cách hữu ích

• Giao tiếp có hiệu quả với mọi người

• Hành động kiên quyết

1.3 Các khái niệm liên quan

Quản trị xã hội chú trọng và các chính sách, hoạch định và quản trị hàng hóa và dịch vụ có liên quan tới các thiết chế chính trị, xã hội và kinh tế

và liên quan đến các quyết định phân bổ tài nguyên quốc gia đối với những nhu cầu an sinh xã hội Nói chung quản trị xã hội nói tới quản trị trong các lĩnh vực sức khỏe, giáo dục và những lĩnh vực phát triển xã hội khác (theo Hanlan, 1978)

1.3 Các khái niệm liên quan (TIẾP)

Quản trị an sinh xã hội: đề cập cụ thể tới các tiến trình quản trị trong một cơ sở an sinh xã hội, sự hình thành các chính sách và kế hoạch của cơ sở và việc thực hiện bằng các chương trình và dịch vụ cho từng nhóm thân chủ cụ thể

Hệ thống

các cơ sở

xã hội ở

VN

Do Nhà nước quản lý

Do các đoàn thể xã hội quản lý

Các cơ sở XH của tôn giáo

Do tổ chức phi chính phủ trong nước và ngoài nước thành lập và

quản lý

Cơ sở xã hội do tư nhân thành lập

1.4 Cơ sở khoa học của quản trị công tác xã hội

Nền tảng khoa học của quản trị công tác xã hội dựa vào khoa học

về quản trị (quản trị học) tuy nhiên nhấn mạnh vào đặc điểm và bối cảnh

áp dụng của ngành Công tác xã hội

Quản trị công tác xã hội thực chất là việc vận dụng các lý thuyết, tiến

trình, chức năng quản trị để biến các chính sách xã hội thành những

hoạt động, những dịch vụ xã hội để phục vụ thân chủ của ngành

1.4.1 Các chức năng cơ bản của quản trị

1) Hoạch định 2) Tổ chức 3) Chỉ huy, phối hợp 4) Kiểm soát

1.4.2 Các cấp quản trị

Các công việc quản trị trong một tổ chức bất kỳ không chỉ mang tính chất chuyên môn hóa cao mà còn mang tính thứ bậc rõ rệt

Quản trị viên cao cấp

Quản trị viên cấp trung

Quản trị viên cấp cơ sở

1.4.3 Lịch sử hình thành và phát triển của các lý

thuyết quản trị

Lý thuyết quản trị là một hệ thống các ý tưởng, quan niệm đúc kết và

giải thích về các hoạt động quản trị được thực hành trong thế giới thực tại

Lý thuyết quản trị cũng dựa vào thực tế và nghiên cứu có hệ thống

qua các thời đại, chịu ảnh hưởng của các yếu tố lịch sử và kinh tế - xã hội

của xã hội loài người

Các lý thuyết về quản trị

• Lý thuyết quản trị cổ điển: Lý thuyết quản trị khoa học, Lý thuyết quản trị

hành chính

• Lý thuyết tâm lý xã hội

• Lý thuyết định lượng về quản trị

• Lý thuyết quản trị hiện đại: lý thuyết quản trị theo quá trình, lý thuyết quản

trị theo tình huống

Bài tập thảo luận

Mỗi nhóm tìm hiểu về các lý thuyết quản trị và trình bày trước lớp về các nội dung sau:

- Nội dung lý thuyết quản trị

- Những ưu điểm, nhược điểm của từng lý thuyết quản trị

Lý thuyết quản trị khoa học

- Người khởi xướng: F W TAYLOR (1856-1915).

- Các nhà nghiên cứu khác: Charles Babbge, Frank và Lillian Gilbreth, Henrry Gantt

- Các nguyên tắc 1) Chia nhỏ quá trình SX thành các bước công việc, thao tác, động tác hợp lý nhất để thực hiện công việc.

2) Xác định nhiệm vụ, định mức cụ thể và tiến hành huấn luyện cho công nhân 3) Bố trí người công nhân thực hiện một công việc và giải phóng công nhân khỏi chức năng quản lý

4) Sử dụng triệt để thời gian làm việc 5) Chế độ lương thưởng (dựa theo sản lượng) nhằm khuyến khích công nhân làm việc tốt